Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газрын

нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийн тухай

 Өмнөговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч Т.Дэлгэрмаа даргалж, шүүгч Х.Гэрэлмаа, шүүгч Л.Угтахбаяр нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 Өмнөговь аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдрийн 313/ШШ2025/00585 дугаар шийдвэртэй, Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газрын нэхэмжлэлтэй, ******* ******* ******* ХХК-д холбогдох

 ******* даатгалын шимтгэлд 56,607,837.78 төгрөг гарг*******ах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагатай иргэний хэргийг хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын гаргасан давж заалдах гомдлоор 2025 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр хүлээн авч шүүгч Х.Гэрэлмаагийн танилц*******снаар хянан хэлэлцэв.

 Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.*******, нарийн бичгийн дарга А.Ариунаа нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 1. Нэхэмжлэгч Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газар нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийн аг*******га: 

Өмнөговь аймгийн ******* сумын 3-р баг ******* 2-р байр ******* тоотод үйл ажиллагаа яв*******даг ******* ******* ******* ХХК нь тус нийгмийн даатгалын газарт 2012 оны 01 сараас эхлэн шимтгэл төлж эхэлсэн байна. 2013 оны 01 дүгээр сараас эхлэн 2016 оны 5 сар хүртэлх хугацаанд ******* даатгалын тайлан өгч байсан боловч тухайн хугацааны шимтгэлийн өглөгийг нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүлээгүйгээс 56,607,837 төгрөг 78 мөнгөний хуримтлагдсан өр авлага үүсгэж төрд хохирол учр*******сан байна. ******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 7 дугаар зүйлийн 7.2.2 хэсэг ...нийгмийн даатгалын шимтгэлийг энэ х*******ийн 18 дугаар зүйлийн 18.1 дэх хэсэгт заасан хувь хэмжээгээр, 21 дүгээр зүйлийн 21.1, 21.2 дахь хугацаанд нийгмийн даатгалын санд төлөх х*******ийн заалтуудыг тус тус зөрчиж төрийн болон нийтийн ашиг сонирхолд дээрх хохирлыг учр*******сан байна.

******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 38 дугаар зүйлийн 38.10.6 дахь заалт ******* даатгалын х*******ь тогтоомжийг зөрчсөн нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгч болон холбогдох байг*******лага, албан тушаалтан, хүнд энэ х*******ийн болон холбогдох х*******ь тогтоомжид заасан хариуцлага хүлээлгэх, шаардлагатай бол х*******ийн байг*******лагад хандан шийдвэрлүүлэх эрхтэй.

Өмнөговь аймгийн ******* сумын 3-р баг ******* 2-р байр ******* тоотод үйл ажиллагаа яв*******даг ******* ******* ******* ХХК нь нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өглөг нийт 56,607,837.78 төгрөгийг гарг*******ж, Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газрын (Хаан банкны ******* тоот данс)-д тушаалгахаар шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

 2. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-ийн төлөөлөгч А.Нарандэлгэр шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа:

******* ******* ******* ХХК-ийн үйлдвэрийн хөрөнгө нь 2016 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдөр цахилгааны хэлбэлзлийн улмаас бүхэлдээ шатсан ба тэр үеэс хойш огт үйл ажиллагаа яв*******аагүй. Одоо компанийн мэдлийн ямар ч хөрөнгө байхгүй бөгөөд татан б*******гах ажиллагаа явагдах гэж байгаа.

******* даатгалын тухай х*******ийн 16.1-т ...тухайн сард төлбөл зохих нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нийгмийн даатгалын төрөл бүрээр энэ х*******ийн 15.1-т заасан хувь хэмжээгээр сар бүр тооцож, тухайн сард нь багтаан нийгмийн даатгалын сангийн дансанд шилжүүлнэ... гэснээс үзвэл ажил олгогч нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тус х*******ийн 18.1-т заасан нөхцөл байдал бий болоогүй бол сар бүр төлөх үүрэгтэй гэж заасан байдаг тул нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх нь тогтсон хугацааны туршид гүйцэтгэх үүрэг юм. Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.2 дахь хэсгийн 75.2.3-т зааснаар тогтсон хугацааны туршид гүйцэтгэх үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 жил гэж заасан.

Иймд 2016 оны 05 дугаар сараас эхлэн хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолбол 2019 оны 05 дугаар сард дууссан. Иймээс нэхэмжлэгч нь Иргэний х*******ьд заасан шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх хөөн хэлэлцэх хугацаагаа хэтрүүлсэн тул шаардах эрхгүй гэж үзэж нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь зөвшөөрөхгүй байна гэжээ.

 3. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын тайлбар, татгалзлын аг*******га: 

Нэгдүгээрт, хариуцагч байг*******лагын барилга объект 2016 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдөр цахилгааны хэлбэлзлийн улмаас бүхэлдээ шатсан. Түүнээс хойш үйл ажиллагаа яв*******аагүй. Өнгөрсөн хугацаанд үүссэн өрийг шаардаагүй гэж ойлгож ирсэн.

Хоёрдугаарт, хариуцагч нь Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.2.3-д зааснаар тогтсон хугацааны туршид гүйцэтгэх үүрэгтэй холбогдон шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 жил гэж заасан байгаа. Тиймээс энэхүү 3 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн. Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлгүй байна гэж үзэж байна.

Гуравдугаарт, шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл гэдэг нь өөрөө нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэл гээд тусдаа хэсгүүдээс бүрдэж байгаа. Хэрвээ нэхэмжлэлийн үндэслэл нь х*******ь зүйн үндэслэлгүй байвал шаардлага нь мөн адил үндэслэлгүй, хангаж шийдвэрлэх боломжгүй.

Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн үндэслэлдээ ******* даатгалын тухай х*******ийн 7 дугаар зүйлийн 7.2.2-т заасан Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа яв*******ж байгаа гадаадын хөрөнгө ор*******алттай х*******ийн этгээд, аж ахуйн нэгж, байг*******лага, түүний салбар төлөөлөгчийн газар, Монгол Улсад байрладаггүй өөрийн төлөөний газраар дамж*******ан үйл ажиллагаа яв*******ж байгаа гадаадын аж ахуйн нэгж, Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлого олж байгаа гадаадын аж ахуйн нэгж, төлөөлөгчийн газарт ажиллаж байгаа ажилтан гэж тодорхойлсон байна. Гэтэл ******* ******* ******* ХХК нь гадаадын хөрөнгө ор*******алттай аж ахуйн нэгж биш. Тэгэхээр нэхэмжлэлийн үндэслэл нь өөрөө х*******ь зүйн үндэслэлгүй байгаа учраас нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлгүй гэжээ.

 4. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн аг*******га:

******* даатгалын тухай /1994 он/ х*******ийн 17 дугаар зүйлийн 1-ийн 1, 1-ийн 4-т заасныг баримтлан хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-аас 56,607,837.78 төгрөг гарг*******ан Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газарт олгож,

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 60 дугаар зүйлийн 60.1, 56 дугаар зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай х*******ийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-т зааснаар Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газар нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдаж, хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-аас улсын тэмдэгтийн хураамж 440,989 төгрөгийг гарг*******ан орон нутгийн төсвийн орлогод ор*******ж шийдвэрлэжээ.

 5. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын давж заалдах гомдлын аг*******га:

Шүүхийн шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 6-д маргаантай харилцаа 2013 оны 1 дүгээр сараас 2016 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн хооронд үүссэн байх тул уг харилцаанд тухайн үед үйлчилж байсан 1994 онд батлагдсан х*******ийг хэрэглэнэ. ...Нэхэмжлэлээр шаардсан 2013 оны 1 дүгээр сараас 2016 оны 5 сарын хооронд үүссэн нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өр төлбөр гарг*******ах харилцаанд хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан.

******* даатгалын тухай /1994он/ х*******ьд хөөн хэлэлцэх хугацааг заагаагүй, харин 2024 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс үйлчилж эхэлсэн ******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 31 дүгээр зүйлийн 31.1-д нийгмийн даатгалын шимтгэл, өрийг нөхөн төлүүлэхэд хөөн хэлэлцэх хугацаагүй бусад тохиолдолд Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.1-д заасан хугацааг баримтална гэжээ гэсэн дүгнэлт хийж, хэргийг шийдвэрлэснийг зөвшөөрөхгүй.

Маргааны зүйл нь нь нийгмийн даатгалын шимтгэл" төлөх хугацаа шаардах хөөн хэлэлцэх хугацаа буюу нэхэмжлэгч нь Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.1-д заасан хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацаа 10 жил байна гэж, хариуцагч нь Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.2.3-т зааснаар тогтмол хугацааны туршид гүйцэтгэх үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 жил байна гэж маргасан.

Шүүх шийдвэрийнхээ үндэслэх хэсгийн 8-д тооцооны үлдэгдлийн баталгаагаар тус хоёр байг*******лага ...58,656,271.8 төгрөгийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийн авлагатайг харилцан баталж, хамгийн сүүлд 2016 оны 12 дугаар сард 2,048,434 төгрөг төлсөн, үлдэгдэл 56,607,837.78 төгрөг гэж тусгагдсан ... гэж дүгнэсэн дүгнэлтээс 2016 оны 12 дугаар сараас хойш нэхэмжлэгч шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй нь тогтоогдож байна.

Иймд нэхэмжлэгчийг 2017 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс шаардах эрх үүссэн үеэс хойш шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэсэн үндэслэлээр Иргэний х*******ийн х*******ийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д нийцүүлэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт ор*******ж өгнө үү гэжээ. 

ХЯНАВАЛ:

Давж заалдах шатны шүүх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 166 дугаар зүйлийн 166.4 дэх хэсэгт заасны дагуу хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гаргасан давж заалдах гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлалгүй хэргийг бүхэлд нь хянан үзлээ.

 Нэхэмжлэгч Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газар нь хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-д холбогд*******ан нийгмийн даатгалын шимтгэлд 56,607,837.78 төгрөг гарг*******ах тухай нэхэмжлэл гаргасныг хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. нь хариуцагч байг*******лагын барилга объект 2016 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдөр цахилгааны хэлбэлзлийн улмаас бүхэлдээ шатсан. Түүнээс хойш үйл ажиллагаа яв*******аагүй. Өнгөрсөн хугацаанд үүссэн өрийг шаардаагүй. Иргэний х*******ийн 75 дугаар зүйлийн 75.2.3-д тогтсон хугацааны туршид гүйцэтгэх үүрэгтэй холбогдсон шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 жил гэж заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн. Нэхэмжлэлийн үндэслэл нь х*******ь зүйн үндэслэлгүй байгаа учраас нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлгүй. гэж нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч маргажээ.

Анхан шатны шүүх хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-иас 56,607,837.78 төгрөг гарг*******ан Өмнөговь аймгийн ******* даатгалын газарт олгож шийдвэрлэжээ.

 Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт ор*******ах аг*******га бүхий гомдлыг гаргажээ.

 ******* даатгалын хэлтэс болон ******* ******* ******* ХХК-ийн төлөөлөгч нарын тооцооны үлдэгдлийн баталгаанд: тус хоёр байг*******лага хооронд 2016 оны 5 дугаар сарын 10-ны өдрийг дуустал өгч авалцсан зүйлээ хоёр байг*******лагад хөтлөгдөж буй нягтлан бодох бүртгэлийн дэлгэрэнгүй ба хураангуй бүртгэлийн бичилтээр нэг бүрчлэн нийлж үзэхэд 58,656,271.78 төгрөгийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийн авлага гарсныг харилцан батлав. 2016 оны 12 дугаар сард 2,048,434 төгрөг төлсөн, үлдэгдэл 56,607,837.78 гэж байх бөгөөд зохигчид нийгмийн даатгалын шимтгэлийг төлөгдөөгүй үнийн дүн дээр маргаагүй байна.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. нь хариуцагч байг*******лагын барилга объект 2016 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдөр цахилгааны хэлбэлзлийн улмаас бүхэлдээ шатсан. Түүнээс хойш үйл ажиллагаа яв*******аагүй, Иргэний х*******ьд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэх тайлбарыг гаргасан байх бөгөөд нэхэмжлэгч талаас ******* ******* ******* ХХК нь тус ******* даатгалын газарт 2012 оны 01 сараас эхлэн шимтгэл төлж эхэлсэн байна. 2013 оны 01 дүгээр сараас эхлэн 2016 оны 5 сар хүртэлх хугацаанд нийгмийн даатгалын тайлан өгч байсан боловч тухайн хугацааны шимтгэлийн өглөгийг нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүлээгүйгээс 56,607,837 төгрөг 78 мөнгөний хуримтлагдсан өр авлага үүсгэж төрд хохирол учр*******сныг нэхэмжилж байгаа, хариуцагч байг*******лагын барилга шатаж үйл ажиллагаа нь зогсохоос өмнөх хугацааны нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өр болох нь нотлох баримтаар тогтоогдож байх тул хариуцагч ******* ******* ******* ХХК нь 56,607,837.78 төгрөгийг хариуцан төлөх үүргээс чөлөөлөгдөх үндэслэлгүй байна гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэв.

******* даатгалын тухай /1994 он/ х*******ийн 17 дугаар зүйлийн 1-ийн 1-д ажил олгогч нь хөдөлмөрийн хөлсний сан, түүнтэй адилтгах орлого болон түүнд оногдох шимтгэлийг үнэн зөв тодорхойлж, тогтоосон хугацаанд төлөх үүрэг хүлээнэ гэж, мөн х*******ийн 16 дугаар зүйлийн 1-д ...ажил олгогчийн тухайн сард төлбөл зохих нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нийгмийн даатгалын төрөл бүрээр энэ х*******ийн 15 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хувь хэмжээгээр сар бүр тооцож, тухайн сард нь багтаан нийгмийн даатгалын сангийн дансанд шилжүүлнэ гэж,

2024 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс дагаж мөрдөгдөж байгаа ******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 21 дүгээр зүйлийн 21.1 дэх хэсэгт Ажил олгогч даатг*******агчийн цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогоос нийгмийн даатгалын шимтгэлийг сар бүр тооцон суутгаж, ажил олгогчийн цалин хөлсний сан, түүнтэй адилтгах орлогоос тооцсон шимтгэлийн хамт тухайн сард багтаан нийгмийн даатгалын санд төлнө. гэж заажээ.

******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 24 дүгээр зүйлийн 24.1 дэх хэсгийн 24.1.2-т Ажил олгогч энэ х*******ийн 21.1-д заасан хугацаанд төлөөгүй, эсхүл дутуу төлсөн бол нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлнэ, мөн х*******ийн 30 дугаар зүйлийн 30.1 дэх хэсгийн 30.1.1-д энэ х*******ийн 21.1, 21.20-д заасан хугацаанд төлөөгүй нийгмийн даатгалын шимтгэл, алданги, торг*******ийг шимтгэлийн өрд тооцно, мөн х*******ийн 31 дүгээр зүйлийн 31.1 дэх хэсгийн 31.1.1-д энэ х*******ийн 24.1-д заасан нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тохиолдолд хөөн хэлэлцэх хугацаагүй байна гэж х*******ьчилсан ба шинэ болон хуучин х*******иудад нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтөд хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй гэж тус тус заажээ.

Анхан шатны шүүх нь хүчингүй болсон х*******ийн заалтыг хэрэглэн маргааныг шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй тул одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа ******* даатгалын ерөнхий х*******ийг хэрэглэн шийдвэрт х*******ь хэрэглээний өөрчлөлтийг ор*******ах нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн Б.ын нэхэмжлэгчийг 2017 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс шаардах эрх үүссэн үеэс хойш шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэсэн үндэслэлээр Иргэний х*******ийн х*******ийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д нийцүүлэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт ор*******ж өгнө үү гэх давж заалдах гомдол үндэслэлгүй байх тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 440,989 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 167 дугаар зүйлийн 167.1 дэх хэсгийн 167.1.2-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 1. Өмнөговь аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдрийн 313/ШШ2025/00585 дугаартай шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад ******* даатгалын тухай /1994 он/ х*******ийн 17 дугаар зүйлийн 1-ийн 1, 1-ийн 4-т заасныг баримтлан гэснийг ******* даатгалын ерөнхий х*******ийн 21 дүгээр зүйлийн 21.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан гэж өөрчилж, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээсүгэй.

 2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 162 дугаар зүйлийн 162.4 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 440,989 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

 3. Иргэний хэрэг  шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай  х*******ийн 167 дугаар зүйлийн 167.5, 172 дугаар зүйлийн 172.2-т зааснаар анхан болон давж заалдах шатны шүүх х*******ийг зөрүүтэй  хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх х*******ийг Улсын дээд шүүхийн албан ёсны тайлбараас өөрөөр тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзвэл зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч нь магадлалыг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор хяналтын журмаар гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарласугай.

 4.  Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-т зааснаар талуудад магадлалыг танилц*******ан сонсгож, 14 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүх хуралдаанд оролцсон тал шүүхэд хүрэлцэн ирж магадлалыг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь хяналтын журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг, шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд магадлалыг гард*******снаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг тус тус дурдсугай.

  

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Т.ДЭЛГЭРМАА

 ШҮҮГЧИД Л.УГТАХБАЯР

 Х.ГЭРЭЛМАА