2026           03             18                                      210/МА2026/00608       

              

 

 

 

*******-ийн нэхэмжлэлтэй

 иргэний хэргийн тухай

Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Н.Оюунтуяа даргалж, шүүгч С.Энхбаяр, Г.Нямсүрэн нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 04 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 191/ШШ2025/02800 дугаар шийдвэртэй,

Нэхэмжлэгч: *******-ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: *******-д холбогдох,

Нэхэмжлэлийн шаардлага: Ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх, “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай” тушаалыг хүчингүй болгуулах, ажил үүрэг хавсран гүйцэтгэсний нэмэгдэл хөлс 14,874,285 төгрөг гаргуулах иргэний хэргийг хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг үндэслэн шүүгч Г.Нямсүрэн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгч *******, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч *******, *******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга И.Эрдэнэжаргал нар оролцов.

 ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл, үндэслэлийн агуулга:

1.1. ... *******-ы Гүйцэтгэх захирлын 2024.07.01-ний өдрийн ******* дүгээр хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсан тушаалыг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.1.4, тушаалын 1.1, 1.2, 1.3-т заасан зөрчил гаргаагүй. Зөрчилтэй холбогдуулан тайлбар авч хөдөлмөрийн дотоод журамд заасны дагуу шалгаж тогтоосон үйл баримт байхгүй, тушаалыг гардуулж өгөөгүй. ... ******* гэх хүнд бухимдлаа илэрхийлснийг ажлын байрны дарамт гэж үзэх үү, гүтгэж байгаа эсэхийг, бодит байдалд юу болсон юм гэдгийг нэхэмжлэгчээс тодруулаагүй. Өөрийнх нь шууд удирдлагад байгаа нэг ажилтан гомдол гаргаж шүгэл үлээсэн, ажилдаа тэнцэх, тэнцэхгүй талаар гомдол гаргасан. Нэг баг байж урьдчилаад хэлчихгүй яасан юм бэ гэдэг нь ажлын байрны дарамт болохгүй. Энэ талаар Олон улсын ******* дүгээр конвенц болон Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд маш тодорхой заасан байгаа... Тухайн нэгж хоорондын албан шаардлагыг шүүмжилж байгаа шүүмжлэлийг, хууль дүрмээ судлаагүй байна, мэдэхгүй байна гэснийг эв нэгдлийг хагалан бутаргах гэж үзэж болохгүй...Тушаал нийцэж гарахгүй байна гэдгийг өдөөн турхирсан ноцтой зөрчил гэж үзсэн. Сахилгын зөрчил гаргагчийг шалгаж тогтоосон баримтыг танилцуулахыг Хөдөлмөрийн дотоод журмын 10.7-т заасан, энэ нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.3 гэсэн үг, банкны хөдөлмөрийн дотоод журмын 10.7, 10.6-д заасан энэ үүргээ хэрэгжүүлээгүй тул нэхэмжлэгчийг буруутгах үндэслэл байхгүй.

1.2. ******* ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дүгээр тушаалаар үндсэн цалинг 3 сарын хугацаагаар 20 хувиар бууруулах сахилгын шийтгэл ногдуулсныг хүлээн зөвшөөрөхгүй... Тус тушаалд *******-ы үйл ажиллагааны ******* стандартуудыг нэвтрүүлэх бэлтгэлийг хангах дэд ажлын хэсгийг ахлан ажиллахдаа төлөвлөгөөнд заасан хугацааг хэтрүүлж, удирдлагаас өгсөн хугацаатай үүрэг даалгаврыг хангалтгүй биелүүлсэн гэх зөрчлийг гаргаагүй. 2024.03.31-ний өдрийн байдлаар бэлтгэл ажлыг хангасан, хийгдэх гэж байгаа ажлын төлөвлөгөөг хараад, ажлын хэсгээр ярилцаад, ажлаа эмнэлэгт хэвтэхээс өмнө ахлагч н.*******т хүлээлгэн өгсөн. ...Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 49 дүгээр зүйлийн 49.1.1-т зааснаар ажлын байрны тодорхойлолт буюу ажил үүрэг нь Иргэний хуулийн 42 дугаар зүйлийн 42.2, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 103 дугаар зүйлийн 103.1-т заасан хөдөлмөрийн гэрээний гол нөхцөл. Ажлын байрны тодорхойлолтыг танилцуулаагүй тохиолдолд ажил үүрэг гүйцэтгэхийг шаардах эрхгүй тул сахилгын шийтгэл ногдуулах үндэслэлгүй.

1.3. Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдын 2021 оны ******* тушаалаар баталсан дундаж цалин хөлс тодорхойлох журамд заасны дагуу бүтэн ажилласан сараар буюу 2024 оны 01, 02, 03 сарын цалингаар нь тооцож гаргахад 1 сарын дундаж цалин нь 7,009,971 төгрөг, 1 өдрийн дундаж цалин 333,808 төгрөг болж байна. Ажилгүй байсан нийт хугацааг тоолоход 2024.07.01-ээс 2025.04.01-ийг хүртэл 8 сар 2 хоног хугацаанд үржүүлж, цалин хөлсийг 2 хоногийг нь 1 өдрийн цалингаар, 8 сарыг нь 1 сарын дундаж цалингаар тооцож ажилгүй байсан хугацааны цалин 56,747,387 төгрөг болж байна. 2023 оны 12 сараас Захиргаа удирдлагын газрын захирлын ажил үүргийг хавсран гүйцэтгэсэн бөгөөд хавсран гүйцэтгэсэн ажил үүргийн нэмэгдэл хөлсийг олгож байгаагүй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 109 дүгээр зүйлийн 109.6-т зааснаар 2023.12.14-ний өдрөөс 2024.07.01-ний өдрийг хүртэл 6 сар 11 өдрийн нэмэгдэл хөлсийг үндсэн цалин 5,700,000 төгрөгийн 40 хувиар тооцвол 2,280,000 төгрөг үүнийг 6 сард тооцвол 13,680,000 төгрөг, 1 өдрийн нэмэгдэл хөлс 108,571 төгрөгийг 11 өдрөөр тооцвол 1,194,285 төгрөг, 14,874,285 төгрөгийн нэмэгдэл хөлсийг нэхэмжилнэ.

1.4. Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг зохицуулах гурван талт хороонд 2024.07.30-ны өдөр гомдол гаргасан. 2024.08.07-ны өдөр тэмдэглэл гарч, гардан авч шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. Дээд шүүхийн 2012 оны зөвлөмжид ажлаас халагдсан маргааны хувьд ажилд эгүүлэн тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан бөгөөд ажлаас халсан тушаалыг үндэслэлгүй тул хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргахгүй гэсэн байдаг. Тушаалын үндэслэл хэсэгт гэрээний 6.3.5, хөдөлмөрийн дотоод журмын 10.13, 13.8-т заасан үндэслэлээр ажлаас чөлөөлсөн. Сахилгын давтан зөрчил гаргасныг ноцтой зөрчил гэж үзэх үндэслэлгүй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 81 дүгээр зүйлийн 81.4-т заасныг хэрэгжүүлээгүй. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж өгнө үү гэжээ.  

2. Хариуцагчийн татгалзал, тайлбарын агуулга:

2.1. ******* Хуулийн хэлтсийн захирлаар ажиллаж байхдаа ноцтой зөрчил болон сахилгын зөрчил давтан гаргасан. Гүйцэтгэх захирлын 2023.07.26-ны өдрийн ******* дугаар тушаалаар *******-ийг ******* ажлын хэсгийн дэд ахлагчаар томилж, ажлыг 2023.11.01-ний өдрийн дотор хийж дуусгах төлөвлөгөөг хавсралтаар баталсан. Тушаалаар өгсөн хугацаатай үүрэг даалгаврыг биелүүлээгүй тул 2024.01.23-ны өдрийн ******* дугаар тушаалаар өөрчлөлт оруулж, ******* стандарт нэвтрүүлэх ажлыг эрчимжүүлж 2024 оны 03 дугаар сард багтаан дуусгаж, тайланг гүйцэтгэх захиралд танилцуулахыг ажлын хэсэгт дахин үүрэг болгосон. Гэвч энэ хугацаанд мөн үүргээ биелүүлээгүй, өөрөөс шалтгаалах ажлыг гүйцэтгээгүй, ажлын хэсгийг зохион байгуулаагүй, ажлын үр дүн гаргаагүй тул 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар тушаалаар үндсэн цалинг 3 сарын хугацаагаар 20 хувиар бууруулах сахилгын шийтгэл ногдуулсан нь хуульд нийцсэн.

2.2. ******* нь сахилгын шийтгэлийг эс зөвшөөрч 202.05.14-ний өдөр Дотоод аудитын газрын захирал, ажилтнууд болон Гүйцэтгэх захирал, Тэргүүн дэд захирал, газар, хэлтсийн захирлууд, албаны дарга нарын цахим хаягт “шударга ёс хаана байна. Нэгнийхээ ажлыг ойлгохгүй юмаа гэхэд хүндэтгэлтэй харьцах банкны соёл хаана байна. Ийм шударга бус байдалтай эвлэрч чадахгүй. Гүйцэтгэх удирдлага ярьж байгаа зүйлийнхээ эсрэг шийдвэр гаргаж, зориод байгаа зүйлсээ бүрэн гүйцэт ойлгоогүй тушаалууд гаргасаар байна” гэсэн цахим шуудан илгээсэн. Уг үйлдлээрээ хөдөлмөрийн гэрээнд заасан ноцтой зөрчил гаргасан. ******* байгууллагын Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга *******ийн цахим хаягт 2024.05.27-ны өдөр “Хууль, эрх зүй хэсгийг хуулийн мэдлэггүй хүн үлгэр зохиож бичсэн байна шүү. Бонд дуусчихаад байхад араас нь орж ажилласан юм уу. Чанаргүй актив дээр худалдан авалтын гэрээ байдаг юм уу. УИХ-аас чиглэл өгсөн байхад ЗГ-аас гээд оруулсан байна” гэсэн цахим шуудан илгээсэн. Уг үйлдлээрээ хөдөлмөрийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчиж сахилгын зөрчил гаргасан. Өөрт нь сахилгын шийтгэл ногдуулах тушаалын төслийг хууль зүйн хувьд хянасан хуульчдад албан тушаалын байдлаа ашиглан ажлын байрны дарамт учруулсан болох нь тогтоогдсон. Уг үйлдлээрээ хөдөлмөрийн гэрээнд заасан сахилгын зөрчил гаргасан. Дээрх сахилгын зөрчлүүд нь тус бүрдээ тогтоогдсон тул Гүйцэтгэх захирлын 2024.07.01-ний өдрийн ******* дугаарт *******тэй байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах тухай тушаал хуульд нийцсэн. 

2.3. ...Ажилтан сахилгын зөрчил гаргасныг ажил олгогч мэдсэнээс хойш 1 сарын дотор сахилгын шийтгэл ногдуулна гэж хуульд заасан. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.6-д ажилтан эмнэлгийн магадалгаатай, ээлжийн амралт, хувийн чөлөөтэй байсан бол энэ хугацаа тасалдана гэж заасан. Ажилтан 2024.06.05-18-ны өдрийн хугацаанд листтэй, 06 сарын 20-25-ны өдрийг хүртэл эмнэлгийн магадалгаатай байсан нь хөдөлмөрийн сахилгын шийтгэл ногдуулах хугацаа тасалдсан, ажлаас чөлөөлсөн тушаал нь хуульд заасан хугацааны дотор багтаж гарсан.

2.4. ...Хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолттой танилцах хүсэлтэй бол саналаа тусгуулах боломжтой байсан. Хөдөлмөрийн гэрээг 2023 оны 4 дүгээр сард анх ажилд ороход нь, 2024 оны 01 дүгээр сард дахин шинэчилж байгуулсан, ажлын байрны тодорхойлолтыг нэхэмжлэгчид гардуулж өгсөн баримт байдаг.

2.5. ...Хууль болон дотоод журамд сахилгын шийтгэл ногдуулахдаа ажилтанд мэдэгдэж тайлбар авна гэсний дагуу *******-ээс, мөн ажлыг шалгасан Бизнес, төлөвлөлт, гүйцэтгэлийн албаны захирал *******, ******* ажлын хэсгийн гишүүдээс тайлбар авч, танилцуулга бэлтгэж захирлуудын зөвлөлд хэлэлцүүлсний эцэст Гүйцэтгэх захирал өөрийн эрхийн хүрээнд бие даан шийдвэрлэж, сахилгын шийтгэл ногдуулсан. Ажлаас чөлөөлөх тушаалын хувьд сахилгын шийтгэл ногдуулсан өмнөх сахилгын шийтгэл хүчинтэй байсан хугацаа нөлөөлсөн, 3 сахилгын зөрчлийг энэ хугацаанд гаргасан гэдгийг гомдол хянан шалгах ажиллагааны дагуу тогтоож түүнд үндэслэж холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу тушаал гаргасан. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

3. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн агуулга: 

3.1. Хөдөлмөрийн тухай хууль /2021 оны/-ийн 158 дугаар зүйлийн 158.2.2, 127 дугаар зүйлийн 127.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгч *******ийг “*******” ХХК-ийн Захиргаа удирдлагын газрын Хуулийн хэлтсийн захирлын ажилд эгүүлэн тогтоож, хариуцагч “*******” ХХК-аас ажилгүй байсан хугацааны цалинтай тэнцэх олговорт 56,747,387 /тавин зургаан сая долоон зуун дөчин долоон мянга гурван зуун наян долоон/ төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч*******д олгож, Хөдөлмөрийн тухай хууль /2021 оны/-ийн 43 дугаар зүйлийн 43.2.7-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгч *******-ийн ажилгүй байсан хугацааны цалинтай тэнцэх олговор 56,747,387 төгрөгөөс ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг тооцон цахим хэлбэрээр бичилт буюу бүртгэл хийлгэхийг хариуцагч “*******” ХХК-д даалгаж, Хөдөлмөрийн тухай хууль /2021 оны/-ийн 123 дугаар зүйлийн 123.2, 109 дүгээр зүйлийн 109.6-д заасныг баримтлан “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 05 сарын 13-ны өдрийн ******* дугаар Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай тушаалыг хүчингүй болгуулах шаардлага, ажил хавсран гүйцэтгэсний нэмэгдэл хөлс 14,874,285 төгрөг гаргуулах шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэжээ.

4. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлын агуулга:

4.1. Ажилтнууд болон гүйцэтгэх удирдлагын хоорондын харилцаанд сөрөг нөлөө үзүүлж, хамт олны эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн үйлдэл гаргаж Хөдөлмөрийн дотоод журмын 10.13.8, Хөдөлмөрийн гэрээний 6.3.5-д тухайлан заасан ноцтой зөрчил гаргасан. Уг үйлдлээрээ Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 42 дугаар зүйлийн 42.2.7-д заасныг зөрчсөн байхад анхан шатны шүүх ноцтой зөрчилд тооцогдох нэг үйлдэл, тухайн үйлдэл нь нэрлэн заасан бүх шинжийг хангах ёстой мэтээр буруу тайлбарлаж, хэлбэрийн бүрэлдэхүүн бүхий зөрчлөөс үр дагавар шаардаж, мөн уг заалтад тусгагдсан бусад зөрчлүүдийн шинж чанарыг давхар хангахыг шаардаж цахим шуудан илгээсэн гэх үйлдлийн улмаас ажил олгогчийн бизнесийн болон ажил хэргийн нэр хүндийг хэрхэн гутаасан, худал мэдээлэл өгөх зэргээр түүний эрх ашиг, сонирхолд нөлөөлөх ямар үр дагаврыг бий болгосон болох тухайн цахим шуудангийн улмаас хамт олны эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн үйлдэл гаргасан гэдэг нь нотолсон баримтгүй байна” гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй.

4.2. ....******* нь уг цахим шуудан илгээсэн үйлдлээрээ Хөдөлмөрийн гэрээний 3.2.3, 3.2.9-д заасныг тус тус зөрчиж сахилгын зөрчил гаргасан. Дээрх сахилгын зөрчил гаргасан нь Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга *******-ийн өргөдөл, *******-ийн тайлбар, хуульч *******-ын тайлбар, гэрчийн мэдүүлэг, Хуулийн хэлтэс болон Хэвлэл мэдээллийн албаны хооронд тайлангийн мэдээлэлтэй холбоотой ирсэн, явсан цахим шуудан, шүүхээс цахим шууданд хийсэн үзлэгийн тэмдэглэл зэргээр нотлогддог. Гэтэл анхан шатны шүүх Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга *******-ийг хэл амаар доромжилсон, түүний нэр төр, алдар хүндийг хэрхэн гутаасан болох нь баримтаар тогтоогдоогүй гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй.

4.3. Улсын Дээд шүүхийн 2007.10.29-ний өдрийн 40 дугаартай тогтоолын 1.1, 1.2-т зааснаар ажил хэргийн чадвар, мэргэжлийн түвшний талаар бусдаас өгч буй үнэлэмж нь нэр төрд хамаарна. Бусдад Хэвлэл мэдээллийн албаны хийж гүйцэтгэсэн ажлыг буруу зөрүү, үлгэр зохиол бичсэн мэт ойлголт төрүүлж буй нь хэвлэл мэдээллийн албаны, тухайн албыг удирдаж буй албаны даргын ажил хэргийн чадвар, мэргэжлийн түвшний талаар сөрөг ойлголт төрүүлж нэр төрд нь цаашлаад алдар хүндэд нь халдаж буй явдал.

4.4. Хуулийн хэлтсийн хуульч *******, ******* нарт хууль бус шаардлага тавьж, цаашид хамтран ажиллахгүй гэж дарамт, шахалт үзүүлсэн үйлдлээрээ Хөдөлмөрийн гэрээгээр хүлээсэн дээрх үүргээ зөрчиж сахилгын зөрчил гаргасан. Уг сахилгын зөрчлийг гаргасан болох нь хуульч *******-ийн гаргасан шүгэл үлээх тухай гомдол, гэрчийн мэдүүлэг, хуульч *******ын тайлбар, хуульч *******-ын гэрчийн мэдүүлэг, шүүхээс цахим шууданд хийсэн үзлэгийн тэмдэглэл зэргээр тус тус нотлогддог.

4.5. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 5.1.3, 7.1, 7.1.3-д хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаанд сэтгэл зүйн дарамт үйлдэх замаар ажлын байрны аливаа төрлийн дарамт үзүүлэхийг хориглосон. Хуульч *******, ******* нарын шууд удирдлага буюу тэдний ажлыг өдөр тутам удирдан чиглүүлдэг ******* тэдэнд цаашид та нар шиг хуульчидтай хамтран ажиллах боломжгүй гэж хэлэх нь сэтгэл зүйн дарамтад оруулж буй явдал. Иймд ажил олгогчоос Хөгжлийн банк Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.4-д заасан үүргийн хүрээнд өөрийн эрх хэмжээг хэтрүүлж доод шатны ажилтнуудад дарамт шахалт үзүүлсэн *******-д сахилгын шийтгэл ногдуулсан. Гэтэл анхан шатны шүүх дээрх хуулийн заалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэж дарамт, шахалт гэдгийг зөвхөн зодох, цохихоор хязгаарлаж хуульд тусгагдсан сэтгэл зүйн дарамтыг авч үзээгүй нь учир дутагдалтай.

4.6. ******* нь Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаартай тушаалаар ногдуулсан сахилгын шийтгэл хүчинтэй байх хугацаанд дээр дурдсан сахилгын 2 зөрчил болон ноцтой зөрчил гаргасан. Улсын дээд шүүхийн тогтоол, зөвлөмжид дурдсан зөрчил тус тусдаа тогтоогдсон байх шаардлага хангагдсан тул ажил олгогч ноцтой зөрчил гаргасан, сахилгын зөрчил давтан гаргасан шалтгаанаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг ажил олгогчийн санаачилгаар цуцалсан нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.1.4-т нийцсэн.

4.7. Анхан шатны шүүх хууль тогтоомжийг буруу, Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэн, нотлох баримтыг зохих ёсоор үнэлэлгүй, ажил олгогчид хууль тогтоомжоос давсан шаардлага тавьж, ажилтны хууль тогтоомж, Хөдөлмөрийн гэрээгээр хүлээсэн үүргийг үгүйсгэж, хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаанд ажилтан өөрийн дураар авирлах эрхтэй мэт буруу жишиг тогтоож, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн хөдөлмөрийн харилцаанд оролцогч талуудын хоорондын зохистой тэнцвэрт байдлыг хангах зорилгод үл нийцсэн шийдвэр гаргасан.

4.8. *******-ээс дээрх сахилгын зөрчлүүдтэй холбогдуулан тайлбар авахаар Хүний нөөцийн асуудал хариуцсан хэлтсээс удаа дараа холбогдоход тайлбар өгнөө гэдэг боловч тухайлсан тайлбар өгөөгүй. ******* нь 2025.05.30-ны өдрөөс 2025.06.04-ний өдрийг дуустал, мөн 06 сарын 19, 24, 25 өдрүүдэд ажилласан ба тайлбар өгөх боломжит хугацаа олгосон. Мөн анхан шатны шүүх дундаж цалин хөлс тодорхойлох журамд тухайн ажилтны дундаж цалин хөлсийг сүүлийн 3 сарын цалин хөлсөөр тооцно гэж заасныг ажилтны бүтэн ажилласан сүүлийн 3 сарын цалин хөлсөөр тооцно гэж буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Иймд шийдвэрийн үндэслэх нь хэсгийн 12-т дурдсан дүгнэлтийг гаргахдаа Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80.1.4 дэх хэсгийг 80.1.2-т заасантай хольж, зөрүүтэй дүгнэлт хийсэн. Иймд шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1, 2 дахь заалтыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

5. Давж заалдах гомдолд нэхэмжлэгч талын гаргасан тайлбарын агуулга: 

5.1. Байгууллагын дотоод журмын дагуу компанийн ашиг сонирхлыг хамгаалах зорилготой байсан гэдгийг онцолж хэлье. Захирлуудын зөвлөл болон бусад захирлуудад илгээсэн гомдол нь шударга ёсны зарчим алдагдсан учраас компанийн дотоод журмын дагуу гаргасан хууль ёсны үйлдэл. Имэйл нь хуульд нийцээгүй тайланг хэвлэлд гаргахаас урьдчилан сэргийлэх, компанийн ашиг сонирхлыг хамгаалах зорилготой үйлдэл. Сахилгын шийтгэл, ажлаас халах тушаал нь хууль ёсны гомдол санал гаргасантай холбоотой. Гүйцэтгэх захирлын гаргасан тушаалууд хууль зүйн үндэслэлгүй. Хөгжлийн банкны дотоод журам захирлуудын зөвлөлийг томилсон тушаал нь миний эрх оролцоог баталгаажуулж байгаа. Миний үйлдэл хууль ёсных гэдгийг нотолно. Өмгөөлөгчийн тайлбар хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд нь миний байр суурийг хамгаалж байгаа. Иймд сахилгын шийтгэл болон ажлаас халсан тушаал нь үндэслэлгүй тул хэрэгт авагдсан нотлох баримуудыг хуулийн дагуу үнэлж өгнө үү гэжээ.

                                                       ХЯНАВАЛ:

1. Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166 дугаар зүйлийн 166.4-т зааснаар гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлалгүй хэргийг бүхэлд нь хянаад анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч ******* нь хариуцагч “*******” ХХК-д холбогдуулан ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх, “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “*******” тушаалыг хүчингүй болгуулах, ажил үүрэг хавсран гүйцэтгэсний нэмэгдэл хөлс 14,874,285 төгрөг гаргуулах шаардлага гаргаж, үндэслэлээ “...чиг үүрэгт хамааралгүй үүрэг өгсөн, ...тушаалд заасан зөрчил гаргаагүй, ...шалгаж тогтоосон баримтгүй, ...зөрчилтэй холбогдуулж тайлбар аваагүй... *******-ын даргын ажлыг хавсран гүйцэтгэсэн тул 2023.12.14-ний өдрөөс 2024.07.01-ний өдөр хүртэл хугацааны нэмэгдэл хөлс 14,74,285 төгрөг, 2024.07.01-ний өдрөөс 2025.04.01-ний өдрийг хүртэл дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговор 56,747,387 төгрөг болно” гэж тайлбарлажээ.

3. Хариуцагч “*******” ХХК нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, татгалзах үндэслэлээ “...ажилтан сахилгын ноцтой болон давтан зөрчил гаргасан... хугацаатай үүрэг даалгаврыг биелүүлээгүй...ажлын хэсгийг зохион байгуулаагүй, үр дүн гаргаагүй тул Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар тушаалаар сахилгын шийтгэл ногдуулсан нь хуульд нийцсэн. ******* нь дээр тушаалыг эс зөвшөөрч 2024.05.14-ний өдөр дотоод аудитын захирал болон дотоод аудитын газрын ажилтнууд, гүйцэтгэх захирал, тэргүүн дэд захирал, газар хэлтсийн захирлуудын цахим хаягт ажилтнуудыг өдөөн хатгасан, турхирсан цахим шуудан илгээсэн нь хөдөлмөрийн ноцтой зөрчил гаргасан, 2024.05.27-ны өдөр хэвлэл мэдээллийн албаны дарга *******-ийн цахим хаягт бусдыг дайрч доромжилсон, бусдын нэр төр, алдар хүндэд халдсан цахим шуудан илгээж сахилгын зөрчил гаргасан. Сахилгын шийтгэл ногдуулах тушаалын төслийг хууль зүйн хувьд хянасан хуульчдад албан тушаалын байдлаа ашиглан ажлын байрны дарамт учруулсан сахилгын зөрчил гаргасан нь тогтоогдсон, хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрөөгүй, зөрчлийн талаар ажилтанд танилцуулж, тайлбар гаргах боломжоор хангасан тул хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах тухай 2024.07.01-ний өдрийн ******* дугаар тушаал хуульд нийцсэн” гэжээ.  

4. Анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1, 40.2-т зааснаар нотлох баримтыг үнэлээгүй, мөн хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэж нэхэмжлэгчийг ажилд нь эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны цалинтай тэнцэх олговорт 56,474,387 төгрөг гаргуулж шийдвэрлэснийг давж заалдах шатны шүүхээс залруулна.

5. Хэрэгт авагдсан баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна. Үүнд:

5.1. Нэхэмжлэгч ******* *******-ны Захиргаа удирдлагын газрын Хуулийн хэлтсийн захирлаар 2023.04.11-ний өдөр томилогдон, хөдөлмөрийн гэрээ байгуулан ажиллаж, 2024.01.02-ны өдөр хөдөлмөрийн гэрээг шинэчлэн байгуулжээ. /1хх-ийн 50-52/

5.2. Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар тушаалаар Хуулийн хэлтсийн захирал *******-ийн үндсэн цалинг 3 сарын хугацаагаар 20 хувиар бууруулах сахилгын шийтгэл ногдуулсан байна. /1хх-ийн 141-146, 14, 49/

5.3. Гүйцэтгэх захирлын 2024.07.01-ний өдрийн ******* дугаартай тушаалаар байгууллагын хамт олны дотоод уур амьсгалд сөрөг нөлөө үзүүлэх, эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн, өдөөн хатгах, турхирах агуулга бүхий цахим шууданг Гүйцэтгэх захирал, тэргүүн дэд захирал, газар, хэлтсийн захирал, албаны дарга, дотоод аудит хариуцсан ажилтнууд руу явуулсан үйлдэл гаргаж хөдөлмөрийн гэрээнд заасан ноцтой зөрчил гаргасан,

бусдыг хэл амаар доромжлох, нэр төр, алдар хүндийг гутаах агуулгатай албаны цахим шууданг байгууллагын Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга руу явуулсан сахилгын зөрчил гаргасан,

өөрийн шууд удирдлага дахь ажилтнуудад дарамт шахалт үзүүлсэн сахилгын зөрчил гаргасан гэсэн 3 үндэслэлийг зааж, *******-тэй байгуулсан хөдөлмөрийн харилцааг цуцалжээ. /1хх-ийн 12-13, 47-48/

6. Нэхэмжлэгчийг буруутгаж буй үйлдэл нь ноцтой болон давтан зөрчил мөн эсэх, зөрчил тогтоогдсон эсэх, зөрчлийн талаар ажилтанд мэдэгдэж, тайлбар авсан эсэх нь талуудын маргааны зүйл болжээ.

6.1. Нэхэмжлэгч ******* 2024.05.14-ний өдөр Дотоод аудитын захирал *******, Дотоод аудитын газарт хаяглан цахим шуудангаар “Шударга ёс гэж хаана байна. Нэгнийхээ ажлыг ойлгохгүй юм аа гэхэд хүндэтгэлтэй харьцах банкны соёл хаана байна...” гэх толгойтой Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай” тушаалыг эс зөвшөөрсөн агуулгатай захидал хүргүүлж, хуулбарыг (*******) гүйцэтгэх захирал, тэргүүн дэд захирал, бусад газар, хэлтсийн захирлуудад илгээжээ. Бизнес хөгжил, гүйцэтгэлийн хэрэгжилтийн албаны дарга *******-ээс 2024.05.29-ний өдөр *******-ийн уг үйлдлийг шалгуулахаар Дотоод үйл ажиллагааны хэлтэст гомдол гаргасан, гомдлыг 2024.05.29-ний өдөр *******-ийн цахим шуудангаар илгээн хариу тайлбар ирүүлэхийг хүссэн байна. /1хх-ийн 188-190, 200/

Хэрэгт авагдсан зохигчийн хооронд байгуулагдсан хөдөлмөрийн гэрээний 6.3-т ажил олгогчийн санаачилгаар хөдөлмөрийн гэрээг шууд цуцлах ноцтой зөрчлийг нэрлэн заасан байх бөгөөд гэрээний 6.3.5-т “...худал мэдээлэл өгөх зэргээр түүний эрх ашиг, сонирхолд нөлөөлөх үр дагавар бий болгосон, хамт олны эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн үйлдэл гаргах, өдөөн хатгах, турхирах, удирдлагад ямар нэгэн байдлаар дарамт шахалт үзүүлсэн” гэж тусгажээ. /1хх-ийн 50-53/ 

Анхан шатны шүүх “…хамт олны эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн үйлдэл гаргасан гэдэг нь юугаар тогтоогдож байгааг нотолсон баримтгүй” гэж дүгнэсэн нь тухайн зөрчил хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй болохыг анхааралгүй, зөрчлийн улмаас хохирол, үр дагавар гарсан байхыг улмаар энэ нь нотлогдсон байхыг шаардсан нь учир дутагдалтай.

Ажилтан өөрт нь авсан сахилгын арга хэмжээг хүлээн зөвшөөрөхгүй тохиолдолд Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан журмын дагуу эрх бүхий байгууллагад гомдлоо гаргах боломжтой байтал хөдөлмөрийн эрхийн маргаанд хамааралгүй байгууллагын удирдлагын түвшний ажилтнуудад энэ талаарх гомдлоо цахим шуудангаар хүргүүлсэн нь хөдөлмөрийн гэрээний 6.3.5-д заасан ноцтой зөрчил гэж үзнэ. Тодруулбал, ийм агуулга бүхий захидлыг байгууллагын удирдах түвшний бүх хүнд илгээсэн нь хамт олны эв нэгдлийг үймээн бутаргахад чиглэсэн үйлдэл гэж үзэх бөгөөд үүний улмаас аливаа үр дагавар гарсан байх албагүй.  

6.2. ******* 2024.05.29-ний өдөр *******-ийн албаны дарга *******-ийн цахим шуудангаар “Хууль, эрх зүй хэсгийг хуулийн мэдлэггүй хүн үлгэр зохиож бичсэн байна шүү. Бонд дуусчихаад байхад араас нь орж ажилласан юм уу, чанаргүй актив дээр худалдан авалтын гэрээ байдаг юм уу, УИХ-аас чиглэл өгсөн байхад ЗГ-аас гээд оруулсан байна” гэх захидал илгээсэн, *******-ээс уг үйлдэлд Дотоод үйл ажиллагааны хэлтэст өргөдөл гаргасан, өргөдлийг тус өдөр *******-ийн цахим шуудангаар илгээн хариу тайлбар ирүүлэхийг хүссэн, тэрээр 2024.06.05-ны өдөр “энд хариу тайлбар хүргүүлнэ ээ” гэх хариу захидал ирүүлсэн байна. /1хх-187, 206, 210/

Анхан шатны шүүх *******-ийн уг үйлдлийг “...хэл амаар доромжилсон, түүний нэр төр, алдар хүндийг хэрхэн гутаасан болох нь баримтаар тогтоогдоогүй” гэж дүгнэсэн нь дээр дурдсанчлан зөрчлийн нэгэн үр дагаврын нотолгоо шаардсан нь үндэслэлгүй.

Ажилтан энэхүү үйлдлээрээ Хөдөлмөрийн гэрээний 3.2.3-т “банкны хамт олны дотоод уур амьсгалд сөрөг нөлөө үзүүлж болох аливаа үйлдэл гаргахгүй байх”, 3.2.9-д “харилцааны өндөр соёл, ёс зүйн хэм хэмжээг байнга сахиж ажиллах...” гэж заасан ажилтны үүргээ зөрчсөн гэж үзнэ.

6.3. Хуулийн хэлтсийн хуульч ******* 2024.05.30-ны өдөр “******* сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай тушаалын төслийн талаар урьдчилан мэдэгдсэнгүй, хамтарч нэг баг болж ажилласангүй гэж шууд удирдлагад ажилладаг 2 хуульчид хэлсэн нь хууль бус шаардлага тавьсан, дарамт шахалт үзүүлэх ёс зүйгүй үйлдэл гэж үзэн гомдол гаргасныг 2024.05.31-ний өдөр *******-ийн цахим шуудангаар илгээж, тайлбар авах талаар мэдэгдсэн байна. /1хх-36-37, 214/

Шүүхийн шийдвэрт “...ажилтнуудад дарамт шахалт үзүүлсэн гэж үзэх үндэслэл баримтаар тогтоогдоогүй. Тухайн үеийг хэлж байх үед хамт байсан гэх хуулийн хэлтсийн ажилтан *******, *******, ******* нар хэлтсийн даргын зүгээс тус үгийг хэлснээр дарамт шахалт үзүүлсэн гэж гомдол гаргаагүй зэргээс үзэхэд өөрийн шууд удирдлага дахь ажилтнуудад дарамт шахалт үзүүлсэн сахилгын зөрчил гаргасан гэж үзсэн нь үндэслэлгүй” гэж дүгнэсэн нь тухайн зөрчил хэлбэрийн бүрэлдэхүүн бүхий объектив шинжтэй болохыг анхаараагүй.

Уг үйлдлээр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 7.1, 7.1.3-т “Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 6.1-д заасан хориглосон үндэслэлээр … сэтгэл зүйн дарамт …үзүүлэх” гэж заасныг зөрчсөн гэж ажил олгогч үзсэн нь үндэслэлтэй. 

6.4. Анхан шатны шүүх “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай” тушаалыг хууль зүйн үндэслэлтэй гэж дүгнэсэн, зөрчлийн эрх зүйн үр дагавар арилаагүй байхад дээр дурдсан зөрчлүүдийг гаргасан нь хөдөлмөрийн гэрээний 6.3.11-ээр дамжин Хөдөлмөрийн дотоод журмын 10.13.14-т заасан давтан зөрчил гаргасан гэж үзнэ. 

6.5. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.3-т ажил олгогч хөдөлмөрийн сахилгын шийтгэл ногдуулахаас өмнө ажилтанд мэдэгдэж, тайлбар авахаар заасан. Ажил олгогч ажилтанд түүнтэй холбоотой гомдол ирсэн тухай бүрт цахим шуудангаар хүргүүлж, тайлбар өгөхийг мэдэгдэж байсан нь ажилтанд уг эрхийг эдлэх боломжоор хангасан гэж үзнэ.

6.6. Ажил олгогч ажилтныг ажлаас чөлөөлөхдөө Хөдөлмөрийн тухай хууль болон дотооддоо мөрдөх хууль, дүрэм журам, хөдөлмөрийн гэрээний холбогдох зохицуулалтыг удирдлага болгосон, ноцтой болон давтан зөрчил нэг бүрийг дурдсан, зөрчлийг шалган тогтоосон, зөрчлийн талаар мэдэгдэж, тайлбар гаргах эрхийг хангасан тул “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.07.01-ний өдрийн ******* дугаартай тушаалаар *******-ийн хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсан нь үндэслэлтэй.

7. Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч *******-ийн гаргасан “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай” тушаалыг хүчингүй болгуулах, Захиргаа удирдлагын газрын захирлын ажил үүргийг хавсран гүйцэтгэсний нэмэгдэл хөлс 14,874,285 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй бөгөөд нэхэмжлэгч энэ хэсэгт гомдол гаргаагүй. 

7.1. Анхан шатны шүүх Хуулийн хэлтсийн захирал ******* нь банкны үйл ажиллагаанд ******* стандартыг нэвтрүүлэх бэлтгэл хангах дэд ажлын хэсгийг ахлан ажиллахдаа төлөвлөгөөнд заасан хугацааг хэтрүүлж, удирдлагаас өгсөн хугацаатай үүрэг даалгаврыг хангалтгүй биелүүлсэн сахилгын зөрчил гаргасан нь тогтоогдсон, Гүйцэтгэх захирлын 2021 оны ******* дугаар тушаалаар Хуулийн хэлтсийн захирлын ажлын байрны тодорхойлолт батлагдсан, тодорхойлолтод банкны үйл ажиллагааны эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох чиглэлээр хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах ажлын хэсэгт ажиллах, судалгаа хийх санал боловсруулах, удирдлагаас өгсөн үүрэг даалгавар гүйцэтгэх ажил үүрэг багтсан, мөн *******-ийн Захирлуудын зөвлөлийн хуралд гаргасан тайлбар, Дотоод аудитын газарт гаргасан өргөдлөөс харахад ажлын байрны тодорхойлолттой танилцсан, ийнхүү танилцах боломжтой байсан гэх үндэслэлээр сахилгын шийтгэл ногдуулсан тушаалыг хуульд нийцсэн гэж дүгнэсэн нь үндэслэл бүхий байна. 

7.2. Мөн Хуулийн хэлтсийн захирал бол Захиргаа удирдлагын газрын захирлын шууд удирдлагад хамаарахын хувьд ажлын байрны тодорхойлолтод заасан чиг үүргийн хүрээнд газрын захирлын ажил үүргийг хавсран гүйцэтгэсэн нь нэмэгдэл хөлс шаардах эрхгүй гэж үндэслэлтэй дүгнэсэн байна.

8. Дээр дурдсан үндэслэлээр хариуцагч талын гаргасан давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн үзэв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.1.4-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 04 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 191/ШШ2025/02800 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 158 дугаар зүйлийн 158.1.1, 127 дугаар зүйлийн 127.1, 43 дугаар зүйлийн 43.2.7-д заасныг баримтлан хариуцагч “*******” ХХК-д холбогдуулан гаргасан ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлж баталгаажуулалт хийхийг даалгах, “*******” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024.05.13-ны өдрийн ******* дугаар “Сахилгын шийтгэл ногдуулах тухай” тушаалыг хүчингүй болгуулах, ажил үүрэг хавсран гүйцэтгэсний нэмэгдэл хөлс 14,874,285 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэгч *******-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.16-д зааснаар хариуцагч “*******” ХХК нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдсугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.3, 172 дугаар зүйлийн 172.1-т зааснаар магадлал танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч магадлалыг эс зөвшөөрвөл гардан авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор хяналтын журмаар Улсын дээд шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д тус тус зааснаар магадлалыг танилцуулан сонсгож, 14 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж магадлалыг гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь хяналтын журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг тайлбарласугай.

 

 

 

                 ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                            Н.ОЮУНТУЯА

 

                                  ШҮҮГЧИД                                           С.ЭНХБАЯР

 

                                                                                    Г.НЯМСҮРЭН