МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС  

 

 

Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сум дахь Сум дундын шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч М.Энхмандах даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны “Б” танхимд хаалттай хийсэн шүүх хуралдаанаар:

Нэхэмжлэгч Улаанбаатар хот Баянгол дүүрэг 2-р хороо 2-р хороолол 71А-р байрны 12 тоотод оршин суух СЭ90021864 регистрийн дугаартай Боржигин овогт Болдбаатарын Анхбаярын нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сум 4-р баг Уурхайчин 13-14 тоотод оршин суух ЕТ90091115 регистрийн дугаартай Орвогууд овогт Мөнхтөрийн Мөнхболдод холбогдох гэрлэлт цуцлуулж, хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг тогтоолгох, нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийг 2016 оны 11 сарын 16-ны өдөр хүлээн авч, 2016 оны 11 сарын 17-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэж, хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Оюун-Эрдэнэ, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Чулуунсүрэн, хариуцагч М.Мөнхболд нар оролцов.

                                                                                          Т О Д О Р Х О Й Л О Х нь:

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ:“Миний бие Б.Анхбаяр нь М.Мөнхболдтой харалдаа байранд өсөж дунд сургуульд байхаасаа мэддэг байсан. 2009 оны 12 сарын 30-нд гэрлэлтээ батлуулж, хамт амьдарч байгаад 2010 оны 03 сарын 19-нд 14 хоногийн виз авч Швейцарь улс руу явсан. Би тухайн үед төрөх дөхсөн байсан бөгөөд бидний дундаас хүү Мөнххүслэн нь 2010 оны 05 сарын 26-нд төрсөн. Миний хүү төрсний дараа сар гарантайдаа зүрхний төрөлхийн гажигтай гэж оношлогдон байнгын эмчилгээтэй байдаг болсон. Би тухайн үед ШУТИС-д сурч байсан бөгөөд хүүхдэд онцгой асаргаа шаардлагатай болсон тул сургуулиасаа чөлөө авсан. Нөхрөө гадаадад байхад нь хүүхдээ хүнд өвчтэй гэдгийг хэлэхэд надад ийм өвчтэй хүүхэд хэрэггүй, хэн хэнийхээ амьдралд дараа болоод яахав гэж хэлсэн. Мөнхболд нь Швейцарь явахдаа манай ээжээр бүх зардлаа гаргуулсан боловч очоод ямар ч мөнгө явуулахгүй сүүлдээ утсаар ч ярихгүй холбоогүй болсон. Тэндээ өөр эмэгтэйтээ хамт амьдрах болсон юм билээ. Ингээд 2013 онд шүүхэд хандахад хаяг тодорхойгүй гээд 2013 оны 02 сарын 13-ны өдрийн 66 тоот захирамжаар нэхэмжлэл хүлээн авахаас татгалзсан. 2013 онд хүүхдийн биеийн байдал муудаж хавхлаганы эцсийн шат нэг сараас илүү амьдарч чадахгүй гэсэн учир Энэтхэг улсад очиж маш хүнд, өндөр үнэтэй /2 ховдлын байр солиулж зүрхний хавхлага тавиулж, 3 цоорхой нөхүүлэх/ хагалгаанд орсон. Энэ үед Мөнхболд Монголд ирээд Цагдаагийн академид сурч байсан боловч хүүхдээ огт хайхраагүй. Мэс засалд орсоноос хойш хүүхдийн зүрхний үйл ажиллагаа хэвийн болохгүй ердийн АНЕP нь 45 байхаас одоо дөнгөж 23-27-той явдаг учир бид байнга санаа зовж байдаг. Манай ээж надад Мөнхболдыг эндэхийн цагдаад орсон байна, гудманд таараад хүүтэйгээ утсаар яриарай гээд дээрх байдлыг учирлаж хэлсэн боловч огт залгаж яриагүй. Би хүүхдээ мэс засалд оруулах эмнэлэг, эмчилгээний зардал олохын тулд маш их цаг хугацааг зарцуулж, энэ хооронд хүнд цалин өгч хүүгээ харуулдаг байсан. Одоо хүү маань 6 нас хүрч сургуульд орсон. Ачаалал даах чадвар муу учраас гэрийн багш хөлсөлж бусдаас хоцроохгүй байх гэж хичээж байна. Иймд Гэр бүлийн тухай хуулийн 34, 35, 36, 38, 48-р зүйлд заасны дагуу Мөнхболдоор тэжээн тэтгүүлж, хүүхдийнхээ эмчилгээнд явсан тийзний зардал болон хүүхдээ хөлсөөр асруулсаны мөнгө, гэрийн багш хөлсөлсний зардлыг нэхэмжилж байна. Мөн гэр бүлийн тухай хуулийн 34-р зүйлийн 34.1-т заасны дагуу хүүгээ 2010 оны 05 сарын 26-нд төрснөөс хойшхи тэтгэлэг болон нэмэлт зардлыг гаргуулж өгнө үү. Мөнххүслэн хүүгийн мэс заслын зардал 112 сая төгрөг болсон бөгөөд үүнээс зөвхөн нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 3600000 төгрөгийн тал зардал 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн /10 сар 200000/ 2 сая төгрөгийн тал зардал 1 сая төгрөг, асаргааны зардал /нярайн/ 14841000 төгрөгийн тал зардал 7420500 төгрөг, улсын тэмдэгтийн хураамж 70200 төгрөг, 232798 төгрөг, нийт 15272698 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү” гэжээ.    

            Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Чулуунсүрэн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Миний охин Б.Анхбаяр нь 2010 оны 05 сарын 26-ны өдөр хүү М.Мөнххүслэнг төрүүлсэн. Хүү М.Мөнххүслэн одоо 6 настай. 1-р ангид сурч байгаа. Анх төрөхдөө зүрхний гажигтай төрсөн. Б.Анхбаяр нь их сургуулиасаа гарч хүүхдээ асарсан. Хүү М.Мөнххүслэнг төрөх үед эцэг М.Мөнхболд нь Швейцарьт байсан. М.Мөнххүслэнг төрөөд 1 сар болсны дараа М.Мөнхболд нь миний охин Б.Анхбаяраас холбоогоо тасалсан. Б.Анхбаяр нь хүүхдээ өсгөх гэж маш их зовсон. Япон, Солонгос, Энэтхэг улсуудаас хүүхдийн эмчилгээний талаар судалж байгаад Энэтхэг улс руу явж хагалгаанд орсон. Хүү М.Мөнххүслэн Энэтхэг улсад 2 удаа зүрхний хагалгаанд орсон. Зүрхний гурвалсан гажиг гэж оношлогдож хагалгаанд орсон. Байнгын асаргаанд байх шаардлагатай. Өнөөдрийн шүүх хуралдаанд Б.Анхбаяр Улаанбаатар хотоос ирэх ямар ч боломж байхгүй. Байнгын асаргаанд хүүхдээ харах шаардлагатай байдаг. Эмчилгээнд явах гээд хандив цуглуулаад 112 сая төгрөгний төлбөртэй хагалгаанд орсон. Энэ асуудлаар 2013  онд тус шүүхэд нэхэмжлэл өгсөн. Хариуцагчийн хаяг тодорхойгүй гээд нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан. Хүүхэд асрагч хөлслөх шаардлагатай болоод хүүхэд асрагч авч мөнгө өгч байсан. М.Мөнхболдыг би хүүхдээ өвчтэй болохоор нь хаясан байх гэж боддог. Б.Анхбаяр нь хүү М.Мөнххүслэнгийн хамт 2014 оны 11 сарын 21-ний өдөр Энэтхэг улс руу хагалгаанд орохоор онгоцоор явсан. Үүний замын зардал 4749200 төгрөгний зардал гарсан. 2012 оны 02 сарын 01-ний өдрөөс 2013 оны 02 сарын 01-ний өдрийг хүртэл хугацаанд хүү М.Мөнххүслэнг харж асрах шаардлагатай болсон тул хүүхэд асрагч хөлсөлсөн. Нэг сарын 300000 төгрөгөөр 1 жил харуулсан. Нийт 3600000 төгрөгний зардал гарснаас тал мөнгө болох 1800000 төгрөгийг гаргуулна. Хүү М.Мөнххүслэн нь 2016 оны 09 сард 1-р ангид элсэн орсон. Хичээлийн хажуугаар гэрийн багш хөлсөөр авах шаардлагатай болсон. Нэг сарын 200000 төгрөгөөр тооцоод 10 сарын 2000000 төгрөгөөс 1 сая төгрөгийг гаргуулна. Хүүхдийг асрах явцад гарсан нярай хүүхдийн зардал 14841000 төгрөгний тал 7420500 төгрөгийг гаргуулна. Иймд Б.Анхбаяр, М.Мөнхболд нарын гэрлэлтийг цуцалж, хүү М.Мөнххүслэнг эх Б.Анхбаярын асрамжид үлдээж, хүүхдийн тэтгэлэг тогтоолгож, М.Мөнхболдоос нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулж өгнө үү” гэжээ.

Хариуцагч М.Мөнхболд шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан хариу тайлбартаа: “Би эхнэр Б.Анхбаяртай 2009 оны 8 сараас дотносож үерхээд 2009 оны 12 сарын 30-ны өдөр бид гэрлэлтээ батлуулсан. Тухайн үед би 2009 оны 3 сард Цагдаагийн академид сурч байгаад Швейцарь улс руу явах зорилгоор сургуулиасаа чөлөө авсан ба виз хөөцөлдөж байх хугацаанд Анхбаяр жирэмсэн болсон. Намайг виз хөөцөлдөж байгааг мэдэж байсан. Миний визний асуудал 2010 оны 02 сард бүтээд би Швейцарь улс руу явсан. Тухайн үед манай ээж, аав хоёр “Сувдан зурхай” ХХК-ийг байгуулаад “Сувд” зоогийн газрыг ажиллуулж байсан. Анхбаяр бид хоёр цаашдын амьдралаа төлөвлөөд Анхбаярыг хүүхдээ төрүүлсний дараа миний араас Швейцарь улс руу ирнэ гэж төлөвлөсөн байсан. Тухайн үед миний виз гэнэт бүтсэн учраас зардлын мөнгө бүрдэж өгөхгүй жаахан дутсан болохоор Анхбаярын ээж Чулуунсүрэнгээс тодорхой хэмжээний мөнгө түр зээлж авсан. Миний ээж Байгалмаа тухайн зээлсэн мөнгийг 7 хоногийн дараа буцааж өгсөн. Би Швейцарь улсын Женев хотод 2010 оны 02 сарын 28-ны өдөр очиход манай аавын төрсөн дүү Энхжаргал эгч тосож авсан. Эгч маань намайг очиход айлын үйлчлэгчийн ажил хийдэг байсан ба өөрийн гэсэн хөлсөлсөн байргүй байдаг байсан. Би Женев хотод очсон өдрөөсөө хойш айлд хоногийн 10 франк /24000 төгрөг/-ийн төлбөр төлж хонодог байсан ба өглөөдөө тэр айлаас 08 цагт гарч цэцэрлэгт хүрээлэнд өдрийг өнгөрөөдөг, ажил олдохгүй хүнд байдалтай байдаг байсан. Тэр хугацаанд Анхаа бид хоёр байнгын холбоотой, аав, ээж хоёр Анхааг үргэлж эргэж тойрч байсан. Миний хувьд мөнгө олж Монгол руу явуулах нь битгий хэл Монголоос аав, ээжээсээ мөнгө авдаг байсан. Анхаа 2010 оны 05 сарын 26-ны өдөр төрж  бид хүүтэй болсон. Хүү маань зүрхний цооролттой төрсөн гэж Анхаагаасаа сонссон. Би Монгол руу буцаад явах гээд бэлдэж байсан. Тухайн үед нь Америк улсаас эмч нар ирсэн байна гээд тэнд очоод үзүүлсэн чинь хүүхэд өсөж том болох явцад зүрхний цоорол нь нөхөгдчихдөг гэнэ гэж Анхаа болон манай гэрийнхэн хэлсэн. Тэр үед би Анхбаярыг хүүгээ аваад Швейцарь улсад хүрээд ир, энд ирээд цагаачлах журмаар хүүгээ үнэгүй, чанартай эмчлүүлчихнэ гэсэн боловч хүлээж аваагүй. Анхбаярын ээж Чулуунсүрэн намайг Монголд ирсэнгүй гэдэг байдлаар согтуудаа манай ээж, аав хоёрт агсам тавьсан байсан. Намайг холбогдохоор элдвээр харааж зүхэж, доромжилдог болсон. Чулуунсүрэн нь манай ээжийн биед хөнгөн гэмтэл санаатай учруулж байсан. Нийт 10 удаа цагдаагийн байгууллагад захиргааны арга хэмжээ авагдаж байсан. Би Монголд 2013 оны 02 сарын 29-нд ирсэн. Ирээд хүүтэйгээ уулзах гэсэн боловч уулзуулаагүй. Хүү маань Энэтхэг улсад эмчлүүлэхээр явахад би Хууль сахиулах их сургуульд сурч байсан. Миний хүүгийн эмчилгээний зардлыг сайн үйлсийн аянаар бүрдүүлж байгааг мэдсэн. Гудамж талбай олон нийтийн газар таарахаараа элдвээр харааж, нулимж, элдэв янзын шившлэг тарни хэлж, шороо самардаж, цацах зэрэг үйлдэл хийдэг. Б.Анхбаяр саяхан төрж охинтой болсон. Найз залуутайгаа хамт амьдарч байгаа. Би Б.Анхбаяраас салах болсон шалтгаан нь ээж Д.Чулуунсүрэнгээс болсон. Намайг хүү М.Мөнххүслэнтэй уулзах боломжийг олгоогүй. Би мөнгө төгрөгтэй болж амьдралаа дээшлүүлэхээр Швейцарь улс руу явсан. Д.Чулуунсүрэн нь миний ээжийн биед халдаж гэмтэл учруулж байсан. Би дунд нь хэцүү байдаг байсан. Миний аав, ээж Б.Анхбаяр болон хүүхдийг харж ханддаг байсан. Д.Чулуунсүрэн нь хэл амаар доромжилж, манай ээжийн биед хөнгөн гэмтэл санаатай учруулаад цагдаагийн байгууллагад шалгагдаж байсан. Миний ээж цайныхаа дээж, сүү өргөж байхад чи миний хүүг үхүүлэх гэж сүү өргөлөө гэж дайрч доромжилж байсан. 2013 онд би Монголд ирсэн. Д.Чулуунсүрэн нь ямар ч үндэслэлгүйгээр намайг цагдаагийн байгууллагад гомдол гаргаж эрэн сурвалжлуулж, Цагдаагийн сургуульд сурч байхад сургуулиас гаргах гэж сургуулийн захиргаанд 2 ч удаа өргөдөл өгч байсан. Би хүүгээ өөр дээрээ авахад бэлэн байна. Би гэрлэлт цуцлуулахыг хүлээн зөвшөөрч байна. Хүү М.Мөнххүслэн миний хүүхэд мөн. Би хүүхдийн тэтгэлэг төлнө. Хүү М.Мөнххүслэнг эх Б.Анхбаярын асрамжид өгөхөд татгалзах зүйлгүй. Нислэгийн зардал 4749200 төгрөгийн 50 хувийг төлөхөд татгалзах зүйлгүй. Хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөгийг төлөхгүй. Би цаашид хүүхдээ харж хандаж, тэжээн тэтгэх болно” гэжээ.

           Шүүхийн хэлэлцүүлгээр зохигчдын тайлбар болон хэрэгт цугларсан  баримтуудыг шинжлэн судлаад                                                                                                                                                                                                                        Ү Н Д Э С Л Э Х нь:

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр нь хариуцагч М.Мөнхболдоос “гэрлэлт цуцлуулж, хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг тогтоолгох, нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан байна.

Хариуцагч М.Мөнхболд нь нэхэмжлэлийн шаардлагаас “гэрлэлт цуцлуулах, хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг тогтоолгохыг хүлээн зөвшөөрч, нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлий шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй” гэх тайлбарыг гаргасан байна.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 131 дүгээр зүйлийн 131.1 дэх хэсэгт “зохигчийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцож байгаа ч гэсэн гэрлэгчид өөрсдөө шүүх хуралдаанд ирэх үүрэгтэй” гэж, 131 дүгээр зүйлийн 131.4 дэх хэсэгт “хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар өөрийгөө байхгүйд хэрэг хянан шийдвэрлэхийг хүсч энэ тухай бичгээр мэдэгдсэн бол нэхэмжлэгчийг оролцуулахгүй шүүх хуралдаанаар нэхэмжлэлийг хянан шийдвэрлэнэ” гэж заасан байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр нь хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас шүүх хуралдаанд оролцох боломжгүй болох нь нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Чулуунсүрэнгийн “миний охин Б.Анхбаяр нь хүү М.Мөнххүслэнг байнгын асаргаанд харж байдаг, Б.Анхбаяр нь 2016 оны 10 сард хүүхэд төрүүлсэн” гэх тайлбар, хариуцагч М.Мөнхболдын “Б.Анхбаяр нь 2016 оны 10 сард төрж охинтой болсон” гэх тайлбар, хүү М.Мөнххүслэнгийн байнгын асаргаанд байдаг гэх эмнэлгийн байгууллагын тодорхойлолт зэргээр нотлогдож байна.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36 дугаар зүйлийн 36.2, Иргэний хуулийн 63, 64 дүгээр зүйлд зааснаар нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр нь өөрийн бүрэн эрхийг итгэмжлэлээр олгох эрхтэй байна.

Иймд нэхэмжлэгч Б.Анхбаярыг шүүх хуралдаанд заавал оролцуулахгүйгээр итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Чулуунсүрэнг шүүх хуралдаанд оролцуулж хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаярын гэрлэлт цуцлуулах, хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлагын тухайд:

Хэрэгт авагдсан бөгөөд шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр нь хариуцагч М.Мөнхболдтой 2009 оны 08 сараас үерхэж, 2009 оны 12 сарын 30-ны өдөр гэрлэлтээ батлуулан хамтран амьдарч байсан нь гэрлэгсдийн гэрчилгээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбараар /хх-ийн 42/, зохигчид нь 2010 оны 05 сарын 26-ны өдөр хүү М.Мөнххүслэнг төрүүлсэн болох нь хүүхдийн төрсний гэрчилгээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбараар /хх-ийн 12/, одоо хүү М.Мөнххүслэн нь эрүүл мэндийн байдлын улмаас байнгын онцгой асаргаанд байдаг болох нь “Илаарших” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн тодорхойлолт, зохигчдын тайлбаруудаар тус тус нотлогдож байна. /хх-ийн 41/

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр, хариуцагч М.Мөнхболд нар нь 2010 оны 02 сараас өнөөдрийг хүртэл 6 жил тусдаа амьдарч байгаа, зохигчид нь гэрлэлтийг үргэлжлүүлэх санаачлагыг хэн аль нь гаргаагүй зэрэг нь гэрлэлт цуцлуулах шалтгаан үүссэн байна.

 Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.4 дэх хэсэгт “Гэрлэгчдийн хэн нэгний байнгын хүчирхийлэл, дарамтаас болж гэр бүлийн гишүүдийн амь нас, эрүүл мэнд болон хүүхдийн хүмүүжилд ноцтой хохирол учирч болзошгүй, эсхүл учирсан нь тогтоогдсон бол шүүх энэ хуулийн 14.2-т заасан эвлэрүүлэх арга хэмжээ авахгүйгээр гэрлэлтийг цуцална” гэж заасан байна.

            Гэрлэгчд нь 2010 оны 02 сараас өнөөдрийг хүртэл 6 жил тусдаа амьдарч байгаа,  зохигчид нь гэрлэлтийг үргэлжлүүлэх санаачлагыг хэн аль нь гаргаагүй, зохигчдын санал зэргийг харгалзан шүүхээс дахин эвлэрүүлэх арга хэмжээ авах шаардлагагүй, гэрлэлтийг цуцлах нь зүйтэй байна гэж шүүх үзлээ.

Гэрлэгчид нь хүү М.Мөнххүслэнг эх Б.Анхбаярын асрамжид үлдээх талаар  тохиролцсон нөхцөл байдал, хүүхдийн нас, эцэг, эхийн халамж, ахуй нөхцөл, ёс суртахууны байдал, хүүхдийн хүмүүжил, эрүүл мэндэд тавих анхаарал халамж, хүүхдийн өсөх, хүмүүжих орчин, нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын хүсэлт зэргийг харгалзан үзээд хүү М.Мөнххүслэнг эх Б.Анхбаярын асрамжид үлдээх нь зүйтэй байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр нь хүү М.Мөнххүслэнтэй нэг гэрт хамт амьдарч байгаа бөгөөд одоогоор хүүхдийн өсөж хүмүүжиж байгаа орчныг өөрчлөх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

Гэр бүлийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлд зааснаар хүүхдээ эрүүл чийрэг өсгөн бойжуулах, сэтгэхүйн хувьд төлөвшүүлэх, хүүхдээ асран хамгаалах, тэжээн тэтгэх, хүүхдээ үндэсний ёс заншил, уламжлалаа дээдлэх үзлээр хүмүүжүүлэх, түүнд суурь боловсрол эзэмшүүлэх, хөдөлмөрийн анхны дадлага олгох, хүүхдийн эрхийг хамгаалж, үүргээ биелүүлэхэд нь туслах үүрэг нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр, хариуцагч М.Мөнхболд нарт хэвээр үргэлжлэхийг дурдах нь зүйтэй байна.

Иймд нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр хариуцагч М.Мөнхболд нарын гэрлэлтийг цуцалж, хүү М.Мөнххүслэнг эх Б.Анхбаярын асрамж үлдээж, хүүхдийн тэтгэлгийг эцэг М.Мөнхболдоос гаргуулах нь зүйтэй байна гэж шүүх үзлээ.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаярын “нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийн шаардлагын тухайд:

Гэр бүлийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.1, 26.2.2 дахь хэсэгт зааснаар эцэг, эх нь хүүхдээ хүмүүжүүлэхэд тэгш эрх эдэлж, адил үүрэг хүлээхээр заасан байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаярын “нислэгийн зардал 4749200 төгрөг, хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөг, гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөг, нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг нийт 14969700 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, үлдэх хэсгийг нь хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

Учир нь хавтаст хэргийн 16-17-р талд авагдсан нотлох баримтаар нислэгийн зардал 4749200 төгрөгийн 50 хувь болох 2374600 төгрөгийг, хавтаст хэргийн 18-р талд авагдсан нотлох баримтаар хүүхэд асрагч хөлсөлсөн 1800000 төгрөгийг,  хавтаст хэргийн 20-р талд авагдсан нотлох баримтаар гэрийн багш хөлсөлсөн 1000000 төгрөгөөс 2016 оны 09 сарын 05-ны өдрөөс 2016 оны 12 сарын 05-ны өдрийг хүртэл хугацааны 3 сарын төлбөр 200000х3=600000 төгрөгний 50 хувь 300000 төгрөгийг нийт 4474600 төгрөгийг хариуцагч М.Мөнхболдоос гаргуулж нэхэмжлэгч Б.Анхбаярт олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 10495100 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаяр, итгэмжлэгдсөн төлөөлөгч Д.Чулуунсүрэн нар нь нярайн асаргааны зардал 7420500 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагын талаарх нотлох баримтыг шүүхэд гаргаж өгөөгүй, ирүүлээгүй байх тул уг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх боломжгүй байна.

Нэхэмжлэгч Б.Анхбаярын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилж төлсөн 302998 төгрөгийг төрийн сангийн нэгдсэн дансанд хэвээр үлдээж, улсын орлого болгож, гэрлэлт цуцлуулах нэхэмжлэлийн шаардлагад ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 70200 төгрөгийг, хүүхдийн тэтгэлэгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 28123 төгрөгийг, 4474600 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 86544 төгрөгийг нийт 184867 төгрөгийг хариуцагч М.Мөнхболдоос гаргуулж, 156744 төгрөгийг нэхэмжлэгч Б.Анхбаярт олгож, 28123 төгрөгийг төрийн сангийн дансанд оруулж, улсын орлого болгох нь зүйтэй байна.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн

       82.1.3, 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.2, 116, 118-120, 132 дугаар зүйлийн

132.4-т тус тус  заасныг удирдлага болгон Т О Г Т О О Х  нь:

 

 1.Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.1, 14.4 дэх хэсэгт зааснаар СЭ90021864 регистрийн дугаартай Боржигин овогт Болдбаатарын Анхбаяр, ЕТ90091115 регистрийн дугаартай Орвогууд овогт Мөнхтөрийн Мөнхболд нарын гэрлэлтийг цуцалсугай.

 2.Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.5, 14.6 дахь хэсэгт зааснаар 2010 оны 05 сарын 26-ны өдөр төрсөн хүү Орвогууд овогт Мөнхболдын Мөнххүслэнг эх Боржигин овогт Болдбаатарын Анхбаярын асрамжид үлдээсүгэй.

3.Гэр бүлийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.1, 40.1.2 дахь хэсэгт зааснаар хүү М.Мөнххүслэнг 11 нас хүртэл тухайн бүс нутагт тогтоогдсон амьжиргааны доод түвшингийн 50 хувиар, 11-16 нас, суралцаж байгаа бол 18 нас хүртэл нь тухайн бүс нутагт тогтоогдсон амьжиргааны доод түвшингийн хэмжээгээр тэтгэлгийг сар тутам эцэг М.Мөнхболдоос гаргуулж тэжээн тэтгүүлсүгэй.

4.Гэр бүлийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.2-т зааснаар зөвхөн цалин хөлснөөс өөр орлогогүй хариуцагчаас гаргуулах хүүхдийн тэтгэлгийн хэмжээ нь түүний сарын цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын 50 хувиас хэтэрч болохгүйг дурдсугай.

5.Гэр бүлийн тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.5-д зааснаар тэтгэлгийг гагцхүү хүү М.Мөнххүслэнгийн хэрэгцээнд зарцуулахыг эх Б.Анхбаярт даалгасугай.

6.Гэр бүлийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1, 48 дугаар зүйлийн 48.1, Хүүхдийн эрхийг хамгаалах тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч М.Мөнхболдоос 4474600 /дөрвөн сая дөрвөн зуун далан дөрвөн мянга зургаан зуун/ төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Б.Анхбаярт олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

7.Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.9 дэх хэсэгт зааснаар энэхүү шийдвэрийн хувийг хүчин төгөлдөр болсноос хойш ажлын гурван өдрийн дотор Иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллагад хүргүүлэхийг шүүгчийн туслах Л.Хэрлэнтуяад даалгасугай.

8.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, 63 дугаар зүйлийн 63.1.5, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-т зааснаар нэхэмжлэгч Б.Анхбаярын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилж төлсөн 302998 төгрөгийг төрийн сангийн нэгдсэн дансанд хэвээр үлдээж, улсын орлого болгож, хариуцагч М.Мөнхболдоос улсын тэмдэгтийн хураамж 184867 төгрөгийг гаргуулж, улсын тэмдэгтийн хураамж 156744 төгрөгийг нэхэмжлэгч Б.Анхбаярт олгож, улсын тэмдэгтийн хураамж 28123 төгрөгийг төрийн сангийн дансанд оруулж, улсын орлого болгосугай.

 9.Шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болохыг дурдсугай.

           10.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.3, 119.4 дэх хэсэгт зааснаар шүүх хуралдаанд оролцсон тал 7 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэй болохыг танилцуулсугай.

           11.Энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Хэнтий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ                                    М.ЭНХМАНДАХ