МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

          Дундговь аймаг дахь Сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч С.Сэржмядаг даргалж, тус шүүхийн “А” танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар:

          Нарийн бичгийн дарга: Б.Жавзмаа

          Улсын яллагч: Г.Хаш-Эрдэнэ

          Иргэний нэхэмжлэгч Б.М

          Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Д.Цоодол

          Шүүгдэгч: Э.И нарыг оролцуулан Дундговь аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Эрүүгийн хуулийн Тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Э.И-д холбогдох 19220036400438 тоот хэргийг 2020 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдөр хүлээн авч, шүүн хэлэлцэв.

          Шүүгдэгч: Монгол Улсын иргэн, Дундговь аймгийн Сайнцагаан суманд ............-нд төрсөн, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мужаан мэргэжилтэй, “Төгс хүрээлэл” ХХК-д жолооч ажилтай гэх, ам бүл-....... эцэг, эхийн хамт ....................... гэх газар нутаглах, .........................Э.И нь бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах буюу Эрүүгийн хуулийн Тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

          Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр хэрэгт цугларсан баримтуудыг шинжлэн судлаад

ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

1/ Холбогдсон хэргийн талаар:

 

          Шүүгдэгч Э.И нь 2019 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын 8-р баг Айргийн 2-56 тоотод оршин суух Б.О-гийн гэрээс “Есөн эрдэнийн Жадамба” нэртэй судрыг хулгайлж 30 сая төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь дараахь баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнд:

• Хэргийн газар үзлэг хийсэн тэмдэглэлд: “хэрэг болсон гэх газар нь Дундговь аймгийн төв Сайнцагаан  сумын 8-р баг Айраг 2-56 тоотод байх ба уг тоот нь аймгийн төвөөс баруун зүгт байх хуучин орос цэргийн гахайн байр гэх байрны зүүн хойд талд залгаа хашаа байв. Уг айлын хашаа Айрагийн 2-56 тоот хашаа урд болон зүүн талаараа хашаагүй байх ба өргөрөгийн дагуу 2 гэр байв. Судар алдагдсан гэх гэр уг 2 гэрийн зүүн талын гэр байв... Алдагдсан гэх “Есөн Эрдэнийн Жадамба” гэх судар хойморт байх 3 авдарын голын авдар дээр байсан гэж Б.О хэлэв. Уг голын авдар дээрхийг үзэхэд 3 ширхэг жаазтай бурхан хүрд, цаг 30х10см-тэй ногоон өнгийн баринтагтай судар байв. Алдагдсан гэх судрын баринтагыг Б.О үзүүлэхэд хамгийн гадна талдаа ногоон гадартай шар дотортой баринтаг, түүний дотор талд шаргал өнгийн баринтаг, түүний дотор талд алаг ногоон цэнхэр өнгийн баринтаг байх ба хамгийн дотор талд нь цэнхэр өнгийн даавуун материалтай дээлний бүс, цайвар ягаан өнгийн ноосон ороолт байх ба уг ороолт бүс нь Б.О-гийх гэв”  гэжээ /хх-5-8/
• Иргэн Б.Мэс 2019 оны 12 сарын 15-ны өдөр судар хураан авч, үзлэг хийсэн тэмдэглэлд: Цайвар шар өнгийн баринтагтай, 2 талдаа шар өнгийн гадаргатай модон хавтастай “есөн эрдэний жадамба” гэх нэртэй судар байв. Тус судрын хуудаснууд нь хар хөх өнгийн дэвсгэртэй дээр нь түвд гэх бичиг бичигдсэн, олон төрлийн өнгөөр тус үсэг бичиг бичигдсэн байв. Уртыг хэмжихэд 65см, зузаан буюу өндөр нь 8 см, өргөн нь 18 см байв. Судрын хуудсыг оролцогч нар тоолоход 264 хуудас байв гэжээ/хх-9/
• Хохирогч Б.О-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Ж.Бд 2020.03.02-ны өдрийн 11 цаг 00 минутанд “Есөн эрдэнийн Жадамба” судрыг хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /хх-15/
• Хохирогч Б.Огийн:  2019.11.25-ны өдрөөс хойш манай аав, ээж хоёр байхгүй байж байгаад 2019.12.14-нд гэртээ ирсэн юм. Тэгээд ээж өнөөдөр 14 цагийн үед гэрийн хойморьт байсан авдар дээр баринтагтай байсан судар алга болсныг мэдсэн. Тэгээд би цагдаад мэдэгдсэн. Тэгээд би Ирээдүй рүү залгаад судар алга болсон талаар хэлж, хаана тавьсан юм бэ гэж хэлсэн тэгэхэд Ирээдүй “Наад дуудлагаа буцаачих аа хоёулаа уулзаад асуудлаа шийдье” гэж хэлсэн. Миний ороолт, бүс хоёр Ирээдүйг 2019.12.11-нд ирэхэд баруун орон дээр байж байсан. Дэлгүүр ороод буцаад ирэхэд байхгүй болсон байсан, тэгээд Ирээдүйгээс “миний ороолт, бүс хаана байгаа юм бэ, чи аваад явчихлаа” гэхэд Ирээдүй “өө тэгсэн тэгсэн 2, 3 хоногоос дөхүүлээд өгье” гэж хэлсэн. Гэтэл алга болсон судрыг ороосон байсан баринтаг дотор миний ороолт, бүсийг боогоод судар байсан газарт тавьчихсан байсныг өнөөдөр үзлээ. Есөн эрдэнийн Жадамба гэдэг судар байсан. Манай аав Б-с надад өвлөж ирсэн зүйл байгаа юм. Хэзээнийх гэдгийг нь би сайн мэдэхгүй, дээр үеийн эд байсан, ямар үнээр авч байсныг мэдэхгүй, хоёр талаас нь хүрэн панер шиг хавтасаар дараад боочихсон, дотроо хуудаснууд нь алтан, мөнгө, гууль зэрэг үсгээр бичигдсэн байсан. Баринтагаар боочихсон байсан гадна баринтагийг орхиод хамгийн дотор талын баринтаг судартай байхгүй болсон байна. Уртаараа 90 см-1 метр орчим, өргөнөөрөө 20-30 см орчим хэмжээтэй гэж бодож байна. Дээр үеийн үнэтэй судар байгаа юм. 500 сая төгрөгөөр үнэлнэ” гэх мэдүүлэг /хх-24/
• Гэрч Ж.Б-ны: Уг судар надад манай ээжээс өвлөж ирсэн юм. Манай ээж гэр орон, бурхан, судар бүх юмаа 1982 оны үед надад өвлүүлж өгсөн. Тэгээд би хүүдээ уг судраа өвлүүлж өгсөн. Тэгэхээр манай хүүгийн эзэмшил гэж тооцогдоно. Хэзээ бүтээгдсэнийг би мэдэхгүй. Манай ээжид аав ээж нь өвлүүлж өгсөн байх гэж  бодож байна. Надад ээж дээр үед хэлэхдээ “уг судрыг 75 унагатай гүүгээр бүтээлгэж байсан гэж хэлж байсан. Уг судрын үнэ өртгийг нь мэдэхгүй байна гэх мэдүүлэг /хх-31/
• Дундговь аймгийн  Сайнцагаан сумын үнэлгээний комиссын 2020.01.13-ны 9 тоот хөрөнгийн үнэлгээнд: “Есөн эрдэнийн Жадамба нэртэй судар-30 сая төгрөг” гэжээ /хх42-43/
• Хөрөнгийн үнэлгээний шинжээчийн дүгнэлтэд: Иргэн Б-ны өмч болох Есөн эрдэнийн Жадамба судрын өнөөгийн зах зээлийн үнэ цэн 30 сая төгрөг гэж дүгнэж байна” гэжээ /хх53-60/
• Гэрч Д.Мөнхбаатарын: 2019.12.11-ний өдөр 89080508 дугаараас миний 88117100 дугаар луу нэг эрэгтэй хүн залгаад “Есөн эрдэнийн Жадамба” судар байна. Танайх хаана байдаг вэ?” гэж асуусан тэгэхээр нь би “гандан хүрээд ир” гэхэд “машин явдаггүй өдөр байна” гэж хэлсэн. Тэгээд дахиад над руу ярихаар нь “офицеруудын ордон дээр очиж үзье” гэсэн. Тэгээд би гайгүй судар байж магадгүй гээд найз Мандал-Эрдэнэ рүү яриад хамт очиж үзсэн. Тэр залуутай Монелын уулзвар дээр уулзсан ганцаараа явж байсан. Судрыг нь үзэхэд тэр залуу “50 сая төгрөгөөр зарна” гэсэн. “тийм үнэтэй байхгүй. 15 сая төгрөгөөр авъя” гээд 15 сая төгрөгөөр худалдаж авахаар болсон. Гэхдээ тэр залуу модон хавтас, баринтаг хоёрыг нь авч үлдээд доторхыг нь бид хоёрт өгсөн. Тэгээд Мандал-Эрдэнэ Голомт банкнаас бэлэн 15 сая төгрөг аваад надад өгсөн. Би Хаан банкин дээр очоод бэлнээр судар заръя гэсэн залуугийн өгсөн данс руу хийсэн. Тэр залуугийн өгсөн дансны эзэмшигч Э.И гэж хүн байсан. Тэр залуу хэлэхдээ манай эмээгийн судар гэж хэлж байсан. Буруу гарын юм биш биздээ гэж асуухад “тийм зүйл байхгүй, манай эмээгийнх” гэж хэлж байсан. Гадаад паспортынх нь зургийг дарж авсан. Э.И-х эсэх, эмээгийнх нь эсэх талаар шалгаагүй. Урт цагааны дэлгүүрүүдээр Э.И-ээс худалдаж авсантай адилхан судрууд 20 гаран сая төгрөгийн үнэтэй байж магадгүй. Урт цагааны эртний эдлэлийн дэлгүүрүүдээр байдаг” гэх мэдүүлэг /хх-29/
• Гэрч Б.Мандал-Эрдэнийн” 2019.12.11-ний өдөр манай найз Мөнхбаатар над руу яриад хүн судар зарна гэж байна, хоёулаа очиж үзье гэсэн. Тэгээд бид хоёр Монелийн ойролцоо очиж судар зарна гэсэн залуутай уулзаад 15 сая төгрөгөөр авахаар болсон. Тэгээд би Голомт банкнаас бэлэн мөнгө аваад Мөнхбаатараар судар зарсан залуугийн өгсөн данс руу хийлгэсэн. Тэр залууг дагуулж яваад манай Урт цагаан дээр байдаг дэлгүүр дээр очоод мөнгөө авчих гэхэд “би яараад байна. Эмээгийн бие муу байгаа. Эмнэлэг рүү яараад байна” гэсэн. Гэрээ байгуулаагүй, санхүүгийн баримтын хувьд банкны тооцооны хуудас байна гэх мэдүүлэг /хх-28/зэрэг баримтуудаар тогтоогдож байна.

          Дээрх баримтууд болон шүүгдэгчийн хувийн байдлыг нотлох баримтыг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн тул шүүх нотлох баримтаар үнэлж, хэргийг шийдвэрлэхэд хангалттай баримт цугларсан байна гэж үзлээ.

          Шүүгдэгч Э.И нь 2019 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын 8-р баг Айргийн 2-56 тоотод оршин суух өөрийн үеэл ах Б.Огийн гэрээс “Есөн эрдэнийн Жадамба” нэртэй судрыг хулгайлж 30 сая  төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь шүүгдэгчийн хэргээ хүлээн зөвшөөрч мэдүүлсэн мэдүүлэг /хх72-73/, хохирогч Б.О, гэрч Ж.Б, Б.М, Д.Мөнхбаатар нарын мэдүүлэг /хх-24, 28, 29, 31/, хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл /хх5-8/, эд зүйл хураан авч, хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл/хх14-15/, хөрөнгийн  үнэлгээ /хх42-43/ зэрэг баримтуудаар нотлогдож байна.

          Шүүгдэгч Э.Ин энэхүү үйлдэл нь хүндрүүлэх нөхцөл байдалгүйгээр бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэргийн шинжийг бүрэн агуулж байх тул түүнийг хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож , Эрүүгийн хуулийн Тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар  эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэж, шийтгэх үндэслэлтэй байна.

 

2/ Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

 

          Хохирогч Б.О хулгайд алдсан “Есөн эрдэнийн Жадамба” судрыг  500 сая  төгрөгөөр үнэлж нэхэмжилсэн боловч хөрөнгийн үнэлгээний шинжээч тухайн судрыг 30 сая төгрөгөөр үнэлсэн байна. Мөн иргэн Б.М нь “Есөн эрдэнийн Жадамба” судрыг Э.И-ээс 15 сая төгрөгөөр худалдан авч, мөнгийг Э.Ин дансанд 2019.12.11-ний өдөр шилжүүлсэн болох нь Голомт банкны зарлагын мэдүүлэг /хх-93/, Хаан банкны орлогын мэдүүлэг /хх-94/ зэрэг баримтаар тогтоогдож байна. Тухайн судрыг иргэн Б.Мэс 2019 оны 12 сарын 15-ны өдөр хураан авч, хохирогч талд 2020 оны 3 сарын 2-ны өдөр хүлээлгэн өгсөн байна.

          Иймд шүүгдэгч Э.И нь бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэний улмаас хохирогч Б.Од мөнгөн дүнгээр 30 сая төгрөгийн хохирол, иргэн Б.Мд бэлнээр 15 сая төгрөгийн хохирол тус тус учирсан болох нь тогтоогдож байна.

          Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1-д “бусдын ...эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд  уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй” гэж, мөн хуулийн 510 дугаар зүйлийн 510.1-д “Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг арилгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд нь сэргээх /адил нэр, төрөл, чанарын эд хөрөнгө өгөх, гэмтсэн эд хөрөнгийг засах зэргээр/ буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө” гэж тус тус заасан тул хохирогч Б.О, иргэний нэхэмжлэгч Б.М нар нь өөрт учирсан эд хөрөнгийн хохирлыг нөхөн төлөхийг шүүгдэгч Э.Игээс шаардах эрхтэй байна.

          Хохирогч Б.О 2019.12.20-ны өдөр өгсөн мэдүүлэгтээ “манай Есөн эрдэнийн Жадамба судар нь нэгэнт олдсон учир одоо гомдол, санал байхгүй. Нэхэмжлэх зүйл байхгүй” гэсэн /хх-21/, мөн хэргийн материалтай танилцаад санал хүсэлт гаргаагүй, “гомдолгүй” гэжээ./хх-107/ Иймд хохирогч Б.Од учирсан эд хөрөнгийн хохирол, хор уршиг бүрэн арилсан байх тул холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

          Шүүгдэгч Э.И нь хулгайлан авсан судраа иргэн Б.Мд 15 сая төгрөгөөр худалдсан ба тэр өдрөө иргэн А.Дэлгэрмаагаас 11 сая 300 мянган төгрөгөөр Приус маркийн 3339УБГ улсын дугаартай автомашин худалдан авсан, үлдсэн мөнгөөр нь Iphone-X маркийн гар утас, годон гутал, пүүз худалдан авсан болох нь өөрийнх нь мэдүүлэг болон дараахь баримтаар тогтоогдож байна. Үүнд:

• Иргэний нэхэмжлэгч Б.Мандал-Эрдэнийн 2019 оны 12 дугаар сарын 11-нд Ирээдүй гэх хүнээс 15 сая төгрөгөөр Есөн эрдэнийн Жадамба судар худалдаж авсан. Гэтэл уг судар нь хулгайн эд зүйл байж таарч цагдаагийн байгууллагад хураалгах гэж байна. Уг асуудалд гомдолтой байгаа учир 15 сая төгрөгөө нэхэмжилнэ. Мөн уг сударт хавтас хийлгэж засварласан. Үүнд 500 орчим мянган төгрөг орсон, гэхдээ уг мөнгийг нэхэмжлэхгүй гэх мэдүүлэг /хх-23/
• Гэрч А.Дэлгэрмаагийн: 2019 оны 12 сарын  11-ний өдөр үдээс хойш зүс таних Ирээдүй гэдэг залуу надруу яриад машинаа зарах уу гэж асуусан. Тэгээд манай гэрийн  гадаа Баянмонгол хороололд Ирээдүй гэж залуу ирээд миний машиныг үзэж хараад 11 сая 300 мянган төгрөгөөр авахаар болж Ирээдүй гэх залуу миний 5278173888 данс руу уг мөнгийг шилжүүлсэн. Уг тээврийн хэрэгсэл банк бус дээр бүртгэлтэй байдаг. Барьцаанд тавьсан байсан.  Би 2017 оны 11 сард худалдаж авч байсан, 2019 оны 4 сард барьцаанд тавьж байсан. Уг тээврийн хэрэгслийг Ирээдүйн нэр дээр шилжүүлж амжаагүй, банк бусын зээлээ хааж байгаад шилжүүлье гэж ярьсан. Ирээдүй гэх хүн нь манай найз охины найз нь гэж байсан. Тэгээд таньдаг болсон, 2015 оны 9 сард таньдаг болсон.  Уг мөнгөөр өөр машин авсан, 3339УБГ дугаартай тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээ нь байсан гэх мэдүүлэг / хх-30/
• Э.Ин Хаан банк дахь 5034828495 дугаар данснаас 2019 оны 12 сарын 11-нд 5278173888 дугаар данс руу 11 сая 300 мянган төгрөгийн зарлагын гүйлгээ хийсэн баримт /хх-81 хуудасны ар талд/ зэрэг баримтаар тогтоогдож байна.

Гэрч А.Дэлгэрмаа нь автомашинаа барьцаалан авсан зээлийн төлбөрийг гэрээнд заасны дагуу төлж барагдуулсан, 3339 УБГ дугаартай тээврийн хэрэгслийн өмчлөлийн талаар аливаа маргаангүй болсон нь уг автомашины өмчлөгчөөр бүртгүүлсэн “Тайгын булаг авто” ХХК-ийн захиралын 2020 оны 4 сарын 14-ний өдрийн 20/2-244 тоот албан бичгээр /хх-97/ тогтоогдож байна. Иймд Иргэний хуулийн 111, 112 дугаар зүйлд зааснаар 3339УБГ улсын дугаар бүхий Тоёота Приус-30 маркийн автомашиныг Э.Ид хүлээлгэн өгсөн ба Э.Игээс А.Дэлгэрмаагийн дансанд автомашины үнэ 11300000 төгрөгийг бүрэн төлснөөр уг автомашины өмчлөл А.Дэлгэрмаагаас Э.Ид шилжсэн байх тул Э.Иг уг автомашины өмчлөгч гэж үзнэ. Мөрдөн байцаалтын шатанд хохирлыг нөхөн төлүүлэх, хор уршгийг арилгуулах, хөрөнгө орлого хураах албадлагын арга хэмжээг хангах зорилгоор шүүгдэгч Э.Игээс гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө болох “3339 УБГ улсын дугаартай приус-30 маркын улаан өнгийн тээврийн хэрэгсэл 1 ширхэг, цагаан өнгөтэй Iphone-Х маркын гар утас 1 ширхэг, бугын арьсан буюу годон гутал 1 ширхэг /1 хос/ боронзон өнгөтэй “Гарнет” гэх пүүз 1 ширхэг /1 хос/” хураан авсан болох нь эд зүйл хураан авсан тэмдэглэл/хх-14/, 3339УБГ дугаартай автомашин нь Дундговь аймгийн Цагдаагийн газрын тээврийн хэрэгсэл түр саатуулах хашаанд хадгалагдаж байгаа, бусад эд зүйлийг шүүхэд хэргийн хамт ирүүлсэн болох нь яллах дүгнэлтийн хавсралт /хх-117/ тус тус тогтоогдож байна.

Иргэний нэхэмжлэгч Б.М шүүх хуралдаанд 15 сая төгрөгөө нэхэмжилж байна. Төлөх боломжгүй байвал приус машин болон өөр боломжтой зүйл байвал аваад, машины бичиг баримтыг нь нэр дээрээ шилжүүлчихвэл гомдол саналгүй. Үлдсэнийг нь бэлэн мөнгөөр авах хүсэлтэй байна” гэх хүсэлт гаргасан ба шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулахаас өмнө талууд хэлэлцэн тохиролцож “Приус-30 маркийн 3339 УБГ улсын дугаартай автомашиныг 11 сая 300 мянган төгрөгөөр, Iphone-X маркийн гар утсыг 700 мянган төгрөгөөр тооцож иргэний нэхэмжлэгч Б.Мандал-Эрдэнийн өмчлөлд шилжүүлэх, үлдэгдэл 3 сая төгрөгийг 3 сар буюу 2020 оны 5 сарын 27-ноос 8 сарын  27-ныг хүртэл хугацаанд төлөх” тухай  тохиролцоог бичгээр үйлдсэнээ шүүхэд гаргаж өглөө.

Иймд шүүх тухайн тохиолдолд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 4-ийн “гэмт хэрэг үйлдэж олсон эд зүйл, хөрөнгө нь тухайн гэм буруутай этгээдийн өмчлөлд байсан нь тогтоогдсон тохиолдолд түүнийг хураан авч, гэмт хэргийн хохирол нөхөн төлөхөд зарцуулна” гэх заалтыг гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө болох 3339УБГ улсын дугаартай приус-30 маркын улаан өнгийн автомашин, цагаан өнгөтэй Iphone-Х маркийн гар утас зэргийг иргэний нэхэмжлэгч Б.М-ийн өмчлөлд шилжүүлэн өгч, үлдэгдэл төлбөр 3 сая төгрөгийг шүүгдэгч Э.И-ээс гаргуулж Б.М-д олгох, Тоёота приус маркын 3339УБГ улсын дугаартай автомашины өмчлөлийг иргэн Б.М-д шилжүүлэн бүртгүүлж, холбогдох бичиг баримтыг гаргаж өгөхийг уг автомашины өмчлөгчөөр бүртгэлтэй байгаа “Тайгын булаг авто” ХХК-д даалгах байдлаар хэрэглэхээр шийдвэрлэлээ.

Шүүгдэгч Э.И-ээс хураан ирүүлсэн бугын арьсан буюу годон гутал, боронзон өнгөтэй “Гарнет” гэх пүүзэнд үзлэг хийхэд өмсөж хэрэглэсэн байсны улмаас хохирлыг нөхөн төлөхөд зарцуулах боломжгүй болсон байх тул энэхүү шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц Э.И-д эгүүлэн олгох нь зүйтэй.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

  3/ Оногдуулах ял шийтгэлийн талаар:

 

          Шүүгдэгч Э.И нь урьд 2 удаа ял шийтгүүлж, хорих ял эдлэхээс хугацааны өмнө тэнсэн суллагдаж байсан нь дараахь баримтаар тогтоогдож байна. Үүнд:

• Э.И-г бусадтай бүлэглэн бусдыг илтэд үл хүндэтгэн үл ялих зүйлээр шалтаглан зодож бусдын бие махбодид хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулан догшин авирлан танхайрсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 181 дүгээр зүйлийн 181.2.1, 2.5-т зааснаар 3 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, ялыг жирийн дэглэмтэй хорих ангид эдлүүлэхээр шийдвэрлэн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.1, 4-т зааснаар Э.Ид оногдуулсан 3 жил 1 сарын хорих ялыг 2 жилийн хугацаагаар тэнсэж хянан харгалзан хянан харгалзсан хугацаанд хяналт тавихыг Дундговь аймгийн Цагдаагийн газарт даалган шийдвэрлэсэн Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2017 оны 224 дүгээр шийтгэх тогтоолоор /хх 109-114/;
• Э.И-г гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэж хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 240 цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ял шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн  2.2, 6.9 дүгээр зүйлд зааснаар Э.Ид энэ тогтоолоор оногдуулсан ял дээр Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс оногдуулсан 1 жил 2 сарын хорих ялыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх ялыг 1 жил 3 сарын хугацаагаар тогтоон, хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн Сонгинохайрхан дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018.09.06-ны 772 дугаар шийтгэх тогтоолоор /хх86-88/
• 2019.05.24-ний өдөр Э.Иг хорих ял эдлэхээс 4 сар 20 хоногийн өмнө тэнсэн суллаж, мөн хугацаагаар хянан харгалзсан Говьсүмбэр аймаг дахь Сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2019 оны 51 дугаартай захирамжаар /хх89-90/, мөн эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-74/ зэрэг баримтаар тогтоогдож байна.

          Говьсүмбэр аймаг дахь Сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс хорих ял эдлэхээс хугацааны өмнө тэнсэн сулласан хугацаа 2019.10.13-ны өдөр дууссан тул түүний эдлээгүй үлдсэн 4 сар 20 хоногийн хугацаагаар хорих ялыг энэхүү тогтоолоор оногдуулсан ялд нэмж нэгтгэх үндэслэлгүй байна.

        Шүүгдэгч Э.Ин үйлдэлд эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдсонгүй.

         Харин шүүгдэгч Э.И нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, түүний үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас бусдад учирсан хор уршиг болох 15 сая төгрөгийг төлж барагдуулахаа илэрхийлсэн байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр тэнсэж, засарч хүмүүжих боломж олгох нь зүйтэй байна.

        Шүүхээс тэнссэн хугацаанд талуудын тохиролцсон ёсоор гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах арга хэмжээ авах, мөн оршин суугаа газраа өөрчлөх, зорчин явахдаа харъяа газрын шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх үүрэг  хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээр шийдвэрлэлээ.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2, 36.2 дугаар зүйлийн 4, 36.3, 36.5, 36.8, 36.13, 37.1, 37.2 дугаар зүйлд тус тус заасныг

удирдлага болгон ТОГТООХ НЬ:

 

          1. Шүүгдэгч Э.И-г бусдын эд хөрөнгийг хулгайлж 30000000 /гучин сая/ төгрөгийн хохирол учруулах гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд  тооцсугай.

          2. Эрүүгийн хуулийн Ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Э.И-д Эрүүгийн хуулийн Тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хорих ял оногдуулахгүйгээр 2 /хоёр/жилийн хугацаагаар тэнсэж, 3000000 /гурван сая/ төгрөгийг 2020.09.01-ний дотор иргэний нэхэмжлэгч Б.Мд төлж барагдуулан, шүүхээс тэнссэн хугацаанд оршин суугаа газраа өөрчлөх, зорчин явахдаа Дундговь аймгийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт урьдчилан мэдэгдэх үүргийг тус тус хүлээлгэж, хяналт тавихыг Дундговь аймгийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай.

          3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар Э.И-ээс хураан авсан 11300000 /арван нэгэн сая гурван зуун мянган/ төгрөгийн үнэлгээ бүхий 3339УБГ дугаартай Приус маркын суудлын автомашин, Iphone-X маркын гар утсыг иргэний нэхэмжлэгч Б.М-д хүлээлгэн өгсүгэй.

          4. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар Э.И-ээс 3000000 /гурван сая/ төгрөг гаргуулж иргэний нэхэмжлэгч Б.М-д олгосугай.  

          5. Тоёота приус маркийн 3339УБГ улсын дугаартай автомашины өмчлөлийг иргэн Б.Мд шилжүүлэн бүртгүүлж холбогдох бичиг баримтыг гаргаж өгөхийг Улаанбаатар хот, Баянгол дүүрэг, Сөүлийн гудамж 1-р хороо, 2-р хороолол, Богд Ар 10-1а тоотод байрлах “Тайгын булаг авто” ХХК-д /захирал Я.Мягмарсүрэн/ даалгасугай.

          6. Шүүгдэгч Э.И нь хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй, шинжээчийн зардал 300000 /гурван зуун мянган/ төгрөгийг төлсөн, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчид “Есөн Эрдэнийн Жадамба” хэмээх судрыг 2020.03.02-ны өдөр хүлээлгэн өгсөн болохыг тус тус дурьдсугай.

          7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1.1 дэх хэсэгт зааснаар хураан ирүүлсэн цаа бугын арьсан гутал, пүүзийг энэхүү шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц шүүгдэгч Э.И-д эгүүлэн олгосугай.

          8. Энэхүү шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц шийтгэх тогтоолд бичигдсэн гүйцэтгэх хуудасны хамт Iphone-X маркын гар утас, тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээ/уранхай/ татвар төлөгчийн гэрчилгээ, даатгалын гэрчилгээ зэргийг хавсарган Дундговь аймгийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн газарт хүргүүлж, гутал, пүүзийг Э.Ид хүлээлгэн өгч,  баримтыг хэрэгт хавсаргахыг шүүгчийн туслах Г.Нямаад даалгасугай.

          9. Хураан авсан Тоёота приус-30 маркийн 3339УБГ улсын дугаартай автомашин Дундговь аймгийн Цагдаагийн газрын эд мөрийн баримт хадгалах газарт хадгалагдаж байгаа болохыг Дундговь аймгийн шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт мэдэгдсүгэй.

          10. Энэхүү шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас хойш, эсхүл Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг мэдэгдсүгэй.

          11. Шүүхээс тогтоосон хугацаанд үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээг зөрчсөн тохиолдолд энэхүү шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулах эсэх асуудлыг шийдвэрлэнэ гэдгийг шүүгдэгч Э.И-д тайлбарласугай.

          12. Шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Э.И-д авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй. 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ                                  С.СЭРЖМЯДАГ