МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Хөвсгөл аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Д.Азжаргал даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Б--Эрдэнэ,

Улсын яллагчаар ахлах прокурор Л.Отгончимэг,

Хохирогч Б.О-,

Шүүгдэгч Н.Н- нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Хөвсгөл аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Н.Н-д холбогдох эрүүгийн 2038001050240 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, Н.Н.

Шүүгдэгч Н.Н- нь Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ сумын 5 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх иргэн Б.Н-гийн гэрт согтуурсан үедээ 2020 оны 01 дүгээр сарын 05-наас 06-нд шилжих шөнө Б.О-ын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүйгээр учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэнд холбогджээ.

Шүүхийн хэлэлцүүлгээр яллах, цагаатгах болон бусад нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Шүүгдэгчийн гэм буруугийн талаар:

Шүүгдэгч Н.Н- нь 2020 оны 01 дүгээр сарын 05-наас 06-нд шилжих шөнө согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ сумын 5 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх иргэн Б.Н-н гэрт хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас Б.О-тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүнийг гэрийн зүүн талын орны толгойн хэсгээс өөрийн өмсөж явсан куртикээ авах гээд явж байхад нь түлхсэний улмаас хохирогч Б.О- будгийн лаазан дээр унаж, эрүүл мэндэд нь “ахар сүүлний 3 дугаар нугаламын хугарал” бүхий хүндэвтэр гэмтэл учирч, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүйгээр учруулах гэмт хэргийг үйлдсэн байна.

Шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд болох:

• Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /хх-ийн 3 дугаар хуудас/,
• Хохирогч Б.О-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “…2020 оны 01 дүгээр сарын 05-наас 06-нд шилжих шөнө Б.Н- эгчийнд би нөхөр Б-, Ж-, Г-, О- нартай хамт даалуу тоглоод байж байтал 02:00 цагийн үед манай сумын Н- орж ирээд Б.Н- эгчид хандан танайх хүргэнээ хөөгөөд явуулсан юм уу гэх зэргээр ярьж байснаа О-тай хальт маргалдсан. ...Тэгсэн хэрүүл болсны дараа Н- О-аас уучлалт гуйгаад хэрүүл дууссан. Ж- ах Г- хоёр гэр рүүгээ явсан. Тэгсэн Н- даалуу тоглоё гэснээ Б-д хандан “ганц юм авч ууя” гэсэн. Тэгээд Б- тэр хоёр гарч яваад хэсэг хугацаа өнгөрсний дараа буцаад ороод ирсэн. Тэгж ирэхдээ 0.75 граммын “Хараа” гэж нэртэй архи аваад орж ирсэн. Тэр архийг Б-, Н- хоёр хувааж уугаад гэрт байсан хүмүүс нэг, нэг хундагыг уусан. Б- Н-д хандан “төслийн зээл авч өгөөч” гэсэн чинь Н- “танай авгай чинь янхан шүү дээ” гэсэн. Тэгэхээр нь “чи намайг яахаараа ингэж хэлж байдаг юм, чи ч гэсэн хүний эхнэрийг нөхрөөс нь салгасан биз дээ” гэх зэргээр хэрэлдсэн. Тэгсэн Н- босч ирээд ертөнцийн зүгээр гэрийн зүүн талын баганаас барьж аваад намайг өшиглөх гэж оролдсон чинь Н- эгч, О- хоёр Н-г хоёр гарнаас барьж аваад зүүн талд байсан эргэнэгний тэр хэсэг рүү тулгаж зогсоосон. Зүүн талын орных нь толгойн хэсгээс өмсөж явсан куртикээ өмсөх гээд л явж байтал Н- намайг түлхээд унагаасан. Тэгж унахдаа будгийн лаазан дээр суун унасан ...Тэгээд маргааш нь аймаг орж Нэгдсэн эмнэлэгт үзүүлээд рентген зураг, томографийн зураг авхуулахад ахар сүүл 3 дугаар үеэрээ хугарсан байна гэж гарсан. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандсан. ...миний бие эмчилгээ хийлгээд хэвийн болсон. Надад одоо нэхэмжлэх зүйл байхгүй, надад учруулсан хохирлыг Н.Н- нь төлж барагдуулсан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-9, 11 дүгээр хуудас/,

Гэрч Б.Н-н мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...2020 оны 01 дүгээр сарын 05-ны өдөр Б-, Б.О- даалуу тоглохоор манай гэр болох “Наран мандал” нэртэй хөрөө рамын газар ирсэн. ...Тэгсэн Н- Б.О-ын өмнө нь сууж байсан нөхөр болох Шарковын талаар яриад хэрэлдээд байснаа Б.О- Н-гийн нүүр рүү нь цохиод авсан. ...Б.О- хоймор өөд унасан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 22-23 дугаар хуудас/,

Хөвсгөл аймаг дахь Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн 2020 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 82 дугаартай: “1. Б.О-ын биед ахар сүүлний 3 нугаламын хугарал бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. 2. Дээрх гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн нэг болон хэд хэдэн удаагийн үйлчлэлээр үүссэн гэмтэл байх боломжтой. 3. Б.О-ын биед үүссэн гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах гэмтлийн хүндэвтэр зэрэгт хамаарна. 4. Дээрх гэмтлүүд нь хэрэг гарсан гэх цаг хугацаанд үүссэн гэмтэл байх боломжтой. 5. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварын тогтонги алдалтанд нөлөөлөхгүй” гэх дүгнэлт /хх-ийн 35 дугаар хуудас/,

Шүүгдэгч Н.Н-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...Прокурорын тогтоолтой санал нийлж байна. ...Би Б.О-ыг тухайн үед намайг цохих гээд байхаар нь санаандгүй түлхсэн юм. Түүнээс биш цохиж зодсон асуудал байхгүй. ...Хойшоогоо суухдаа уначих шиг болсон, би сайн хараагүй. ...учруулсан хохирлоо бүрэн төлж барагдуулсан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 32-33 дугаар хуудас/ болон шүүгдэгч Н.Н- шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ “...үйлдсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна” гэж хариулж байсан болон бусад нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Шүүгдэгчийн хувийн байдлыг тогтоосон дараах баримтуудыг шүүх шинжлэн судлав. Үүнд:

• Урьд нь ял шийтгүүлж байгаагүй болохыг тодорхойлсон эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 37 дугаар хуудас/
• Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ сумын 5 дугаар багийн Засаг даргын тодорхойлолт /хх-ийн 39 дүгээр хуудас/,
• Иргэний үнэмлэхний хуулбар /хх-ийн 40 дүгээр хуудас/ зэрэг баримт бичиг болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжилсэн дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, үгүйсгэх нотлох баримт хэрэгт байхгүйн дээр шүүгдэгч нь өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч, маргахгүй байгаагаар давхар нотлогдож байх тул энэ хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай, үнэн зөв гэж шүүх үнэллээ.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй, хуульд заасан нотолбол зохих нөхцөл байдлуудыг бүрэн гүйцэд тогтоосон гэж үзлээ.

Гэмт хэрэг гарахад шүүгдэгчийн хууль зүйн мэдлэг дутмаг, тухайн үед шүүгдэгч, хохирогч нар нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн байсан нь дээрх гэмт хэргийг үйлдэх шалтгаан нөхцөл болсон байна.

Шүүгдэгч Н.Н- нь дээрх гэмт хэргийг ганцаараа үйлдсэн болох нь гэрч, хохирогч нарын мэдүүлгээр нотлогдож байна.

Шүүгдэгч нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан хүний

эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэргийг үйлдэж хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр гэмтэл учруулсан хор уршигт хүргэж, “хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүйгээр учруулах” гэмт хэргийг үйлдсэн нь дээрх гэмт хэргийг гэм буруугийн болгоомжгүй хэлбэртэй, төгссөн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэй юм.

Хэрэгт авагдсан баримтуудыг үндэслэн прокурорын үйлдсэн яллах дүгнэлт нь үндэслэлтэй, хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна гэж шүүх үзлээ.

Гэмт хэргийг илрүүлэх зорилгоор хийсэн гэрч, хохирогч, шүүгдэгч нарын мэдүүлэг зэрэг нь гэмт хэрэг гарсан нөхцөл байдлыг бүрэн дүүрэн тогтооход чухал ач холбогдолтой болсон байна.

Шүүгдэгч Н.Н- нь 2020 оны 01 дүгээр сарын 05-наас 06-нд шилжих шөнө согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ сумын 5 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх иргэн Б.Н-н гэрт хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас Б.О-тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүнийг гэрийн зүүн талын орны толгойн хэсгээс өөрийн өмсөж явсан куртикээ авах гээд явж байхад нь түлхсэний улмаас хохирогч Б.О- будгийн лаазан дээр унаж, эрүүл мэндэд нь “ахар сүүлний 3 дугаар нугаламын хугарал” бүхий хүндэвтэр гэмтэл учирч, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүйгээр учруулах гэмт хэргийг үйлдсэн байна.

Шүүгдэгч Н.Н-ын үйлдсэн энэхүү гэмт хэргийн улмаас шууд учирсан үр дагавар нь бусдын эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд хүндэвтэр хохирол учирсан гэж шүүх дүгнэлээ.

Шүүгдэгч Н.Н-, хохирогч Б.О- нар нь 2020 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр “учруулсан хохиролд бэлнээр 1.000.000 төгрөг өгч хохирлыг барагдуулав” гэх эвлэрлийн гэрээ /хх-ийн 38/-г байгуулсан, шүүгдэгчээс хохирол нөхөн төлөхөөр шүүх хуралдааны завсарлага авах хүсэлтийг гаргаж шүүгдэгч нь хохирогчид 200.000 төгрөгийг дансаар шилжүүлж өгсөн байх тул шүүгдэгч Н.Н-ыг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэв.

Хавтаст хэрэгт баримтжуулсан шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй байна.

2. Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тухай:

Шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгосон баримтуудыг үндэслэн шүүгдэгч Н.Н-д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуульд заасан шударга ёсны зарчмыг баримтлан, цээрлүүлэх, дахин гэмт хэрэг үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ”, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ”, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ”, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг “Гэмт хэрэг үйлдсэн нь нотлогдсон, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн хүний гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдлыг харгалзан шүүх дараах байдлаар хорих ялыг хөнгөрүүлж, ялаас чөлөөлж, албадлагын арга хэмжээ хэрэглэж болно” гэж заасныг тус тус баримтлан шүүгдэгчийг анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, шүүгдэгчийн хувийн байдал, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ хандах хандлага, гэмт хэрэг үйлдэхэд нөлөөлсөн шалтгаан, нөхцөл зэргийг тус тус харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан ялаас чөлөөлж шийдвэрлэв.

Хавтаст хэрэгт авагдсан гэрч Б.Н-н: “...Б.О- Н-гийн нүүр рүү нь цохиод авсан. ...Б.О- цохих гээд гүйж ирсэн” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 22-23/, мөн шүүгдэгч Н.Н-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...Би Б.О-ыг тухайн үед намайг цохих гээд байхаар нь санаандгүй түлхсэн юм. Түүнээс биш цохиж зодсон асуудал байхгүй” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 32-33 дугаар хуудас/ зэргээс үзвэл хохирогчийн хууль бус үйлдлээс болж дээрх гэмт хэрэг үйлдэгдэх болсон байна гэж дүгнэв.

Шүүгдэгчийн хувийн байдалд шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон нөхцөл байдал, хохирол төлбөргүй байдал, гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрсөн, гэм буруугийн талаар маргахгүй байгаа байдал, хохирогчоос уучлалт гуйж эвлэрсэн, үйлдсэн гэмт хэрэг, хохирол, хор уршигт хандаж буй хандлага, шүүх хуралдаанд мэдүүлэг өгөхдөө гэмшиж байгаа, шүүгдэгчийн хувийн байдал зэргийг харгалзан үзсэн болно.

Шүүгдэгч Н.Н- нь урьд нь гэмт хэрэг үйлдэж байгаагүй болох ял шийтгэлийн лавлагаагаар тогтоогдож байна.

Шүүгдэгчийн хувьд эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдалгүй, харин гэмт хэрэг үйлдсэний дараа учруулсан хохирлыг нөхөн төлж, хохирогчоос уучлалт гуйж эвлэрснийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцлоо.

Шүүгдэгч Н.Н- нь цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, түүнээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

Монгол улсын Шүүхийн тухай хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 31.3.1 дэх хэсэг, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч Н.Н-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.5 дугаар зүйлийн 1 хэсэгт заасан “Хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүйгээр учруулах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Н-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан ялаас чөлөөлсүгэй.

3. Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч нь цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй, түүнээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.      

4. Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Н.Н-д урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

5. Шийтгэх тогтоол нь уншин сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүгдэгч, хохирогч нар эс зөвшөөрвөл тогтоол гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                 Д.АЗЖАРГАЛ