2021          01            19                                         2021/ШЦТ/26

 

                                МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Хөвсгөл аймаг дахь Сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Б.Бээжин даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Л.Сувд,

Улсын яллагчаар хяналтын прокурор Ц.Мөнхжаргал,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Түмэндэмбэрэл,

Шүүгдэгч П.Б- нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар Хөвсгөл аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн П.Б-т холбогдох эрүүгийн 2038001130198 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, П.Б-,

Холбогдсон хэргийн талаар: /Прокурорын яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

Шүүгдэгч П.Б- нь 2019 оны 12 дугаар сард Хөвсгөл аймгийн Ренчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн нутаг “Сариг” гэх газраас 14.8 куб.метр мод хууль бусаар бэлтгэж тээвэрлэн ойн санд 5.434.560 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэнд холбогджээ. 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Шүүгдэгчийн гэм буруугийн талаар:  

Шүүгдэгч П.Б- нь малын хашаа барих зорилгоор 2019 оны 12 дугаар сард Хөвсгөл аймгийн Ренчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн нутаг “Сариг” гэх газраас 14.8 куб.метр хэмжээтэй нойтон шинэс модыг унагааж, өөрийн хайнагийн шар үхрээр цагаалан зөвшөөрөлгүйгээр ойд мод бэлтгэж, ойн санд 5.434.560 төгрөгийн хохирол учруулж, “Хууль бусаар мод бэлтгэх” гэмт хэргийг үйлдсэн байна. 

Шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд болох:

• Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын яамны харьяа Улаан тайгын улсын тусгай хамгаалалттай газруудын хамгаалалтын захиргааны 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 26 дугаартай “Хэрэг шилжүүлэх тухай” албан бичиг, шалгалтын тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хх-5-8х/,
• Хэргийн газарт нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-9-13х/,
• Хашаанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-14-17х/,
• Эд мөрийн баримтаар 1 метрийн урттай, хоёр талдаа татдаг модон бариултай гар хөрөөг хураан авсан тэмдэглэл /хх-21х/,
• Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай прокурорын тогтоол, 4.50 метрийн урттай, 42 ширхэг, 4.20 метрийн урттай, 190 ширхэг 14.8 куб.метр хэрэглээний шинэс модоор барьсан малын хашаа, 1 толгой нас гүйцсэн хайнагийн шар үхрийг Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын 1 дүгээр багийн нутаг “Сариг” гэх газарт битүүмжилж, битүүмжилсэн эд хөрөнгийг Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын Засаг даргын Тамгын газрын Байгаль орчны тасгийн байгаль хамгаалагч Б.Г-т хадгалах хамгаалах үүргийг хүлээлгэсэн тухай эд хөрөнгө битүүмжилсэн тэмдэглэл /хх-23-25х/,
• Хохирогч Б.Г-ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...Тусгай хамгаалалттай газраас мэдээлэл ирсэний дагуу сумын цагдаагийн хэсгийн албан хаагч нартай хамт Ренчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн нутаг дэвсгэр Сариг гэх газарт тус багийн иргэн П.Б- өвөлжөөний хажуу ойгоос босоо нойтон мод унагааж үхрийн 6 тал хашаа барьсан байсан” гэх мэдүүлэг /хх-29-30х/,
• Гэрч Б.Б-гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...2019 оны 12 сарын 28-ны өдөр хяналт шалгалтаар явахад тус сумын иргэн П.Б- нь үхрийн шинэ хашаа барьсан байхаар нь шалгахад өвөлжөөний хашааны ойролцоох модноос бэлтгэж хашаа барьсан байсан. Би П.Б-оос гоожинтой юу гэж асуухад байхгүй би малаа айлд тавьдаг байсан энэ жил айл нь аваагүй хүйтэн болоод үхрээ хаших гэхэд хашаагүй учир гэрийн ойролцоох газраас мод бэлтгэж хашаа барьсан талаараа надад хэлсэн. ...Хамаарахгүй. Тусгай хамгаалалттай газраас гадна орчны бүс юм. ...Би шалгалтын тэмдэглэлд хашаа барьсан модны хэмжээг бичсэн, координатыг тусгасан” гэх мэдүүлэг /хх-31-33х/,
• Гэрч Б.Б-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “2019 оны 11 дүгээр сарын 20-ны үеэр энэ үхрийн хашаа баригдсан. Энэ модыг манай нөхөр П.Б- 2019 оны 11 дүгээр сард бэлдээд оруулж ирсэн. Манай бод малын хашаа муудаад сэлгэх гэж энэ модыг бэлтгэсэн. ...Намайг малд явж байгаад ирэхэд малын хашаа барихаар мод бэлтгэж байсан. Түүнээс малын хашаа барих санаачлагыг нөхөр л өөрөө шийдэж мод бэлтгэсэн” гэх мэдүүлэг /хх-34, 147х/,
• Гэрч Б.Б-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “2019 оны 12 дугаар сарын 20-ны үед ...намайг очиход П.Б- ах өөрийн бага хүүтэй үхэр хаших хашаагүй болчихоод үхрийн хашаа барьж байна гэж ярьж байсан. Үхрийн хашааны хана хэсгийг л барьж байсан юм. ...Нойтон модоор хашаа барьж байсан. ...Малынхаа хашааны модыг ганц нэгээр нь ойгоос зөөж ирж байх шиг байсан. Их мод харагдахгүй байсан” гэх мэдүүлэг /хх-38х/,
• Хөвсгөл аймгийн “Баяншишгэд” сум дундын ойн ангийн инженер М.Б-н 2020 оны 03 дугаар сарын 30-ны өдрийн 2020/04 дугаартай: “модны хэмжээ 14.8м³, экологи эдийн засгийн үнэлгээ 5.434.560 төгрөг” гэх дүгнэлт, бөөрөнхий модон материалын хэмжилтийн хүснэгт /хх-40-42х/,
• Хөвсгөл аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн 2020 оны 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн “ойн санд учруулсан нөхөн төлбөр 16.303.680 төгрөг” гэх дүгнэлт /хх-49х/,
• Шүүгдэгч П.Б-ийн өмчлөлийн 1 толгой нас гүйцсэн хөх алаг хайнагийн шар үхрийг 1.500.000 төгрөгөөр үнэлсэн хөрөнгийн үнэлгээний тайлан /хх-54-55х/,
• Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын “Сариг” гэх газар бэлтгэсэн модны тойм зураг /хх-152х/,
• Шүүгдэгч П.Б-ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “2019 оны 12 дугаар сарын 27-ноос 30-ны өдрийн хооронд Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн нутаг “Сариг” гэх нэртэй газар буюу өөрийнхөө өвөлжөөнийхөө ойролцоох модноос нойтон мод унагааж бэлтгэсэн. Бэлтгэсэн модоо өөрийнхөө хайнагийн хөх алаг шар үхрээр цагаалж тээвэрлэсэн. Уг бэлтгэсэн модоороо өөрийнхөө өвөлжөөний газарт үхрийн хашаа барьсан. ...гар хөрөө ашиглаж модоо бэлтгэсэн. ...өвөлжөөний хашаанаас 50 метрийн зайтай газраас бэлтгэсэн. ...ярилцаж зөвлөлдөж хашаа барьсан зүйл байхгүй” гэх мэдүүлэг /хх-63-64, 148-150х/ болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ “...үйлдсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна” гэж хариулж байсан болон бусад нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Шүүгдэгчийн хувийн байдлыг тогтоосон дараах баримтуудыг шүүх шинжлэн судлав. Үүнд:

• Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын Засаг даргын тодорхойлолт /хх-66х/,
• Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн Засаг даргын тодорхойлолт /хх-67х/,
• Б.У-н ургийн овог, эцэг /эх/-ийн нэр, нэр өөрчилсөн тухай лавлагаа /хх-68х/,
• Б.Г, Б.У, Б.М нарын төрсний бүртгэлийн лавлагаа /хх-69-71х/,
• П.Б-, Б.Б- нарын гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа /хх-72х/,
• П.Б-, Б.Б- нарын иргэний үнэмлэхний лавлагаа /хх-73-74, 76х/,
• Урьд ял шийтгүүлж байгаагүй болохыг тодорхойлсон эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-77/,
• Эд хөрөнгөтэй эсэх хураангуй лавлагаа /хх-153/,
• П.Б-ийн Хаан банкны ... дугаартай дипозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга /хх-153-160х/ зэрэг баримт бичгүүд болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжилсэн дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, үгүйсгэх нотлох баримт хэрэгт байхгүйн дээр шүүгдэгч нь өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч, маргахгүй байгаагаар давхар нотлогдож байх тул энэ хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай, үнэн зөв гэж шүүх үнэллээ.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй, хуульд заасан нотолбол зохих нөхцөл байдлуудыг бүрэн гүйцэд тогтоосон гэж үзлээ.

Гэмт хэрэг гарахад шүүгдэгчийн байгаль орчин, экологийн мэдлэг дутмаг байдал дээрх гэмт хэргийг үйлдэх шалтгаан нөхцөл болсон байна.

Шүүгдэгч П.Б- нь дээрх гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь гэрчүүдийн мэдүүлгээр нотлогдож байна.

Шүүгдэгч нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан төрийн хамгаалалтад байх ойн санд хохирол учруулан хүрээлэн байгаа орчны эсрэг гэмт хэргийг үйлдэж, байгаль экологийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулсан хор уршигт зориуд хүргэж, “Хууль бусаар мод бэлтгэх” гэмт хэргийг үйлдсэн нь дээрх гэмт хэргийг гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, төгссөн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэй юм.

Хэрэгт авагдсан баримтуудыг үндэслэн прокурорын үйлдсэн яллах дүгнэлт нь үндэслэлтэй, хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна гэж шүүх үзлээ.

Гэмт хэргийг илрүүлэх зорилгоор хийсэн хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, эд зүйлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрч, шүүгдэгч нарын мэдүүлэг зэрэг нь гэмт хэрэг гарсан нөхцөл байдлыг бүрэн дүүрэн тогтооход чухал ач холбогдолтой болсон байна.

Шүүгдэгч П.Б- нь малын хашаа барих зорилгоор 2019 оны 12 дугаар сард Хөвсгөл аймгийн Ренчинлхүмбэ сумын 2 дугаар багийн нутаг “Сариг” гэх газраас 14.8 куб.метр хэмжээтэй нойтон шинэс модыг унагааж, өөрийн хөх алаг хайнагийн шар үхрээр цагаалан, зөвшөөрөлгүйгээр ойд мод бэлтгэж ойн санд 5.434.560 төгрөгийн хохирол учруулан “Хууль бусаар мод бэлтгэх” гэмт хэргийг санаатайгаар үйлдсэн байна.    

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хувьд:

Шүүгдэгч П.Б- нь экологи эдийн засагт 5.434.560 төгрөгийн хохирол учруулсан бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт зааснаар гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан 1.500.000 /нэг сая таван зуун мянга/ төгрөгийн үнэ бүхий 1 толгой нас гүйцсэн хөх алаг хайнагийн шарыг хураан авч гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол нөхөн төлөхөд зарцуулж, экологи эдийн засагт учруулсан 5.434.560 төгрөгийн хохирлоос 1 толгой үхрийн үнэ 1.500.000 төгрөгийг хасч тооцон 3.934.560 төгрөгийн хохирол учирсан гэж дүгнэв.

Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсгийн 4.1-т “ойн санд учирсан хохирлыг ойн экологи–эдийн засгийн үнэлгээг гурав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр” тогтооно гэж заасны дагуу шүүгдэгч П.Б- нь экологи эдийн засагт учруулсан хохирол болох 3.934.560 төгрөгийг гурав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний буюу 11.803.680 төгрөгийн хохирлыг төлж барагдуулаагүй байх тул шүүгдэгчээс 11.803.680 төгрөгийг 3 /гурав/ жилийн хугацаанд гаргуулж улсын орлогод оруулах нь зүйтэй байна.

Хавтаст хэрэгт баримтжуулсан шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй байна.

2. Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тухай:

Шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгосон баримтуудыг үндэслэн шүүгдэгч П.Б-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуульд заасан шударга ёсны зарчмыг баримтлан, цээрлүүлэх, дахин гэмт хэрэг үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Эрүүгийн хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ”, Эрүүгийн хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ”, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ” гэж заасныг тус тус баримтлан шүүгдэгчийг анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, шүүгдэгчийн хувийн байдал, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ хандах хандлага, гэмт хэрэг үйлдэхэд нөлөөлсөн шалтгаан, нөхцөл зэргийг тус тус харгалзан “зөвшөөрөлгүйгээр ойд мод бэлтгэсэн” үйлдэлд нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Шүүгдэгчийн хувийн байдалд шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон нөхцөл байдал, гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрсөн, гэм буруугийн талаар маргахгүй байгаа байдал, үйлдсэн гэмт хэрэг, хохирол, хор уршигт хандаж буй хандлага, шүүх хуралдаанд мэдүүлэг өгөхдөө гэмшиж байгаа зэргийг харгалзан үзсэн болно.

Шүүгдэгч П.Б- нь урьд гэмт хэрэг үйлдэж байгаагүй болох ял шийтгэлийн лавлагаагаар тогтоогдож байна.

Шүүгдэгчийн хувьд эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

Шүүхээс шүүгдэгч П.Б-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ шүүх хуралдаанд улсын яллагчаас “...шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 360 цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ял оногдуулах” санал гаргасныг харгалзан шүүгдэгчид 350 цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ял оногдуулах нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан 1.500.000 төгрөгийн үнэ бүхий 1 толгой нас гүйцсэн хөх алаг хайнагийн шарыг хураан авч гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол төлөхөд зарцуулж, хохирлоос хасч тооцохыг,

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгт битүүмжлэгдсэн шүүгдэгч П.Б-ийн хууль бусаар бэлтгэсэн 14.8м.куб хэмжээтэй, 5.434.560 төгрөгийн үнэлгээ бүхий хэрэглээний шинэс модыг хэрэгцээний дагуу зохих байгууллагад шилжүүлэхиийг,

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэг, Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49 дүгээр зүйлийн 4.1-т “ойн санд учирсан хохирлыг ойн экологи–эдийн засгийн үнэлгээг гурав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр” тогтооно гэж заасны дагуу шүүгдэгч П.Б- нь экологи эдийн засагт учруулсан хохирол болох 3.934.560 төгрөгийг гурав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний буюу 11.803.680 төгрөгийн хохирлыг төлж барагдуулаагүй байх тул шүүгдэгчээс 11.803.680 төгрөгийг 3 жилийн хугацаанд гаргуулж улсын орлогод оруулахыг  Хөвсгөл аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт тус тус даалгаж байна.

Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 метрийн урттай, хоёр талдаа татдаг модон бариултай гар хөрөөг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгахыг Шүүхийн эд мөрийн баримт шийдвэрлэх комисст даалгаж байна.

Шүүгдэгч П.Б- нь цагдан хоригдсон хоноггүй, түүнээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.  

Монгол улсын Шүүхийн тухай хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 31.3.1 дэх хэсэг, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2, 36.3, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон 

ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч Шархуулар овогт П.Б-ийг зөвшөөрөлгүйгээр ойд мод бэлтгэсэн, тээвэрлэсэн гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч П.Б-ийг 350 /гурван зуун тавь/ цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ялаар шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч П.Б-т оногдуулсан нийтэд тустай ажил хийлгэх ялыг өдөрт 8 /найм/-аас дээшгүй цагаар хийлгэхийг Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын Засаг даргын Тамгын газарт даалгасугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч П.Б- нь нийтэд тустай ажил хийлгэх ялыг биелүүлээгүй бол нийтэд тустай ажил хийлгэх ялын найман цагийн ажлыг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулсугай.

5. Шүүгдэгч П.Б-т оногдуулсан нийтэд тустай ажил хийлгэх ялд хяналт тавихыг Хөвсгөл аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай.

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт зааснаар гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан 1.500.000 /нэг сая таван зуун мянга/ төгрөгийн үнэ бүхий 1 толгой нас гүйцсэн хөх алаг хайнагийн шарыг хураан авч гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол төлөхөд зарцуулж, хохирлоос хасч тооцохыг,

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгт битүүмжлэгдсэн шүүгдэгч П.Б-ийн хууль бусаар бэлтгэсэн 14.8м.куб хэмжээтэй, 5.434.560 /таван сая дөрвөн зуун гучин дөрвөн мянга таван зуун жаран/ төгрөгийн үнэлгээ бүхий хэрэглээний шинэс модыг хэрэгцээний дагуу зохих байгууллагад шилжүүлэхиийг,

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэг, Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49 дүгээр зүйлийн 4.1-т тус тус зааснаар шүүгдэгч П.Б-оос 11.803.680 /арван нэгэн сая найман зуун гурван мянга зургаан зуун ная/ төгрөгийг 3 /гурав/ жилийн хугацаанд гаргуулж улсын орлогод оруулахыг  Хөвсгөл аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт тус тус даалгасугай.

7. Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 метрийн урттай, хоёр талдаа татдаг модон бариултай гар хөрөөг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгахыг Шүүхийн эд мөрийн баримт шийдвэрлэх комисст даалгасугай.

8. Шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй, түүнээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

9. Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч П.Б-т шүүхэд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

10. Шийтгэх тогтоол нь уншин сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүгдэгч, хохирогч, өмгөөлөгч нар эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

 

 

                  ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                             Б.БЭЭЖИН