20******* оны 03 сарын ******* өдөр	Дугаар **************4/ШШ20*******/00542	Улаанбаатар хот

 

 

 МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.Уранзул даргалж тус шүүхийн танхимд хийсэн хуралдаанаар

 

Нэхэмжлэгч: Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, ******* дүгээр хороолол, ******* дугаар байр, 2************** тоот хаягт оршин суух, ******* овогт ******* ******* /РД: ******* *******90*******23************** /-ын нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: дүүрэг, 4 дүгээр хороо, , дугаар байр, тоот хаягт оршин суух, овогт /РД: 2*******03 /

 

Хариуцагч: дүүрэг, дугаар хороо, дугаар байр, тоот хаягт оршин суух, овогт /РД: 905************** / нарт холбогдох

 

20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдрийн 32 дугаарын “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ”-г хууль бус гэдгийг тогтоолгох, гэрчилгээг хүчингүй болгох, дээрх гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах, нэхэмжлэгчийн өв хүлээн авах хугацааг сунгуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Л., нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Л.н, хариуцагч Д.ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б., шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Азжаргал нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгч Б.******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Миний аав Б. агсан нь миний ээж Л.аас 20*******4 онд хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас гэрлэлтээ цуцлуулсан бөгөөд биднээс тусдаа амьдарч байгаад 20*******4 оны ************** сарын 2-ны өдөр өвчний улмаас нас барсан билээ. Аавыг нас барахад миний бие гадаад улсад суралцаж байсан бөгөөд, саяхан магистрын зэрэг хамгаалах сургалтаа дүүргээд 20*******6 оны 6 сарын *******0-ны өдөр Монгол улсдаа ирсэн. Миний ээж Л.ыг 20*******6 оны *******0 сарын *******-ны өдөр Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанаас дуудаад, очиж уулзахад шүүхийн шийдвэрийг албадан гүйцэтгэх тухай 20*******4 оны ************** сарын **************-ний өдрийн 535 тоот захирамж болон хэргийн материал танилцуулсаны дотор хариуцагч Д. нь миний аав Б. агсны цорын ганц өв залгамжлагч гэж гэрчилсэн 20*******6 оны 9 сарын *******4-ний өдрийн “Өв залгамжлах гэрчилгээ”, мөн хариуцагч өв залгамжлагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч гэж Б. гэгчийг томилсон итгэмжлэл хавсаргасан нь хүчин төгөлдөр бус итгэмжлэл байсан. Тухайлбал Монгол улсын Иргэний хуулийн “Өвлөгдөх эд хөрөнгийн талаар байгуулах гэрээ” *******9******* дүгээр зүйлийн *******9*******.******* -д “Иргэнд өвлөгдөх хөрөнгийн талаар гуравдагч этгээдийн хооронд байгуулсан гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна” гэсэн байгаа. Нэхэмжлэгч миний бие талийгчийн үрчилж авсан хүүхэд бөгөөд Монгол улсын Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлийн “Дор дурдсан этгээдийг хууль ёсны өвлөгч гэх бөгөөд тэдгээр нь адил хэмжээгээр өвлөх эрхтэй” гэсэн 520.******* дэх хэсгийн 520.*******.******* -д “нас барагчийн нөхөр, эхнэр, төрүүлсэн болон үрчилж авсан, түүнийг нас барсан хойно төрсөн хүүхэд, нас барагчийн төрүүлсэн болон үрчилсэн эцэг, эх” гэж заасны дагуу талийгаач аавынхаа “Хууль ёсны өвлөгч” юм. Миний аав Б. агсан, ээж Л. хоёр маань намайг 4 настай байхад өргөж авсан бөгөөд бид гэр бүлээрээ *******9-2006 онд ХБНГУ-руу явцгаасан бөгөөд тэнд *******0 жил ажиллаж амьдарч байгаад 2005-2006 онд Монгол улсдаа ирж, ирсэнээсээ хойш *******0 жил хамт амьдарсны дараа аав, ээж хоёр маань 20*******4 онд гэрлэлтээ цуцлуулсан. Үүнээс гадна хариуцагч цорын ганц өв залгамжлагч биш бөгөөд санхүүгийн хувьд биднээс тусдаа амьдарч байсныг дараах баримтууд нотолно. Үүнд: миний аав Б., миний ээж Л. нар гэр бүл болсоноос хойш хариуцагч бидэнтэй хамт амьдраагүй, ааваар ээжийг дарамтлуулж мөнгө авдаг байсан ч эргүүлж өгдөггүй байсан. Тухайлбал *******995 онд 300.000 төгрөгөөр ******* өрөө байр авах гэж байсан **************0.000 төгрөг зээллээ гэснээ аав, ээж нараас аваад эргүүлж өгөөгүй. 2000 онд өөрийн том хүү, аавын ах Б.Батзаяагийн нэр дээр “МҮОНРТВ-н ажилчдын байрны урьдчилгаа” төлөх хэрэг байна гээд л 3000 ам.доллар зээлж авсаныг нагац эгч Л.Энхсайхан аваачиж өгсөнийг мөн эргүүлж өгөөгүй байгаа. Ийм байтал талийгаачийн өвийг залгамжлах эрх бүхий этгээд хэн хэн байгааг бүрэн нягтлалгүй, хариуцагчийг талийгаач аавын минь цорын ганц өв залгамжлагчаар тогтоосон нь хууль бус байх тул хариуцагч 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдөр гаргуулан авсан 32 дугаарын өв залгамжлах гэрчилгээг хууль бус гэдгийг тогтоолгох, гэрчилгээг хүчингүй болгох, дээрх гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах, нэхэмжлэгчийн өв хүлээн авах хугацааг сунгуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг хангаж өгнө үү гэжээ.

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Л.н нэхэмжлэгчийн гаргасан шаардлагыг дэмжиж шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгчийн аав Б. агсан 20*******4 оны ************** сарын 2-ны өдөр өвчний улмаас нас барсанаар түүний өмч хөрөнгөөс нэхэмжлэгч өвлөх эрх үүссэн байна. Нэхэмжлэгч аавыгаа нас барах үед болон өв нээгдэх хугацаанд БНЭнэтхэг улсад суралцаж байсан бөгөөд, магистерийн зэрэг хамгаалах сургалтаа дуусгаад 20*******6 онд Монгол улсад ирээд талийгаачийн ээж, хариуцагч Д. аавыг нь нас барсанаас хойш ******* жил *******0 сар ******* хоногийн дараа буюу 20*******6 оны 9 сарын *******4-ний өдөр "Өв залгамжлах гэрчилгээ” гаргуулан авч “цорын ганц өв залгамжлагч” болсоныг Б.*******ын ээжийг нь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх дээр дуудахад нь мэдсэн бөгөөд энэ нь түүний Монгол улсын Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлд заасан “өвлөх эрх”-ийг зөрчсөн гэж үзэж байгаа нь үндэслэлтэй юм. Иргэний хуулийн 5******* дугаар зүйлд заасан үндэслэл байхгүй тул нэхэмжлэгч талийгаач аавынхаа эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхээс Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлийн 520.*******.*******-д заасны дагуу өвлөх эрхтэй. Нэхэмжлэлтэй холбогдуулан хариуцагчийн гаргасан тайлбар, хавсаргасан баримттай танилцахад нотариатч нь Нотариатын тухай хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй байх бөгөөд нотариатчийн гаргасан тайлбарт ч нэхэмжлэгчийн өвлөх эрхийг хязгаарлах үндэслэл харагдахгүй байна. Тухайлбал Нотариатын тухай хуульд заасан “үйлчлүүлэгчид эрх, үүргийг нь тайлбарлан, тухайн үйлдлийг өөрийн хүсэл зоригийн дагуу хэрэгжүүлж байгаа эсэхийг тодруулан, эрх зүйн үр дагавар, хууль зүйн ач холбогдлыг тайлбарлаж зөвлөгөө егөх”, “нотариатын үйлдэлд холбогдох баримт бичгийн үнэн, зөв эсэхийг хянаж нягтлах” үүрэгтэй гэж маш тодорхой заасан байтал нотариатч энэ үүргээ биелүүлээгүй, талийгаачийн үр хүүхэд байдаг эсэх талаар ч тодруулаагүй байна. Харин нотариатч тайлбартаа бичсэн “...хариуцагч талийгаачийг нас барах үед хамт байсан" гэх асуудлын тухайд бол нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлийн 520.4 дэх хэсгээр зохицуулагдах асуудлаар нэхэмжлэлийн шаардлага гаргаагүй болно. Нэхэмжлэгч өв нээгдэх үед БНЭнэтхэг улсад, Монгол улсын Элчин сайдын яам байдаггүй, Майсоре (Муsоге) гэх бөглүү хотод суралцаж байсан бөгөөд энэ хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.2-т заасан хугацаанд “нотариат буюу баг, сумын Засаг даргад өв хүлээн авах буюу өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохыг хүсч, өргөдөл гаргаж чадаагүй” бөгөөд гадаад улсад байсан шалтгаанаа нотлох баримтыг хавтаст хэрэгт хавсаргасан байгаа болно. Нотариатч Өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохдоо Иргэний хуулийн 53******* дүгээр зүйлийн 53*******.3-д заасан шаардлагыг хангаагүй нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэл болж байгаа. Нотариатийн тухай хуулийн .2-т хууль ёсны өвлөх гэрчилгээг олгохдоо хууль ёсны өв залгамжлах гэрчилгээг үндэслэн олгох ёстой. Цор ганц өвлөгч гэдгээ Д. нотлож чадаагүй байхад нотариатч гэрчилгээг олгосон. Мөн хуулийн .2.*******-т хууль ёсны өвлөгч болохыг нотлох бичиг баримтгүйгээр өв залгамжлагч Б.*******ын эрх ашиг ноцтой зөрчсөн. Талийгаачийн үр хүүхдийн талаар лавлагаа байхгүй. Төрсөн болон гарсан үр хүүхдийн лавлагаа байхгүй. Оршин суугаа хорооны Засаг даргын тодорхойлолт хавсаргасан боловч өгөгдсөн хаяг нь дүүргийн 4 дүгээр хорооны хаяг байгаа. Шинээр ирсэн баримт тодорхойлолт дээр дүүргийн 6-р хорооны тодорхойлолт байдаг. Үнэмлэх дээрх хаяг нь Баянзүрх дүүргийн хаяг байгаа. Хариуцагчийн төлөөлөгч шүүх хуралдааны явцад дүүргийн 4 дүгээр хорооны хаягийг зөвшөөрч байгаа боловч нотариатч О.аас ирүүлсэн баримт дээр дүүргийн 6 дугаар хорооны тодорхойлолт яваад байдаг. дүүргийн 6 дугаар хорооны тодорхойлолт дээр ажлын алба гэсэн баримт үйлдээд, үйлдсэн баримтын огноо нь байхгүй баримтыг хавсаргаж өгсөн. Нотариатч бичиг баримтын үйлдлийг харах ёстой байсан. Засаг даргын тодорхойлолтыг хэзээ хаана үйлдсэн бэ гэдгийг харах ёстой байсан. дүүргийн 6 дугаар хорооны - тоотод оршин суугч Элжигэн Базар ******* хаягт бүртгэлтэй гээд, түүнтэй хамт амьдарч байсан хүн нь Д. өвлүүлэгчийн ээж гэж тодорхойлсон байдаг. Асрамжид нь байсан хөдөлмөрийн чадваргүй иргэн болох Д. мөн болохыг тодорхойлсон байна. Нотариатч өөрөө үүнийг нягтлах ёстой өв залгамжлах эрхтэй гэж маргаад байгаа хаягийг харахад Баянзүрх дүүрэг гэсэн баримт хавсаргасан. Хаяг солигдсон талаар нотариатч дээр өөр баримт ирээгүй. Хэрэгт авагдсан баримт дээр дүүргийн 4 дүгээр хорооны хаягаар нэхэмжлэлийг хүлээн авсан байгаа. Нотариатч тодорхойлолтыг үндэслээд гэрчилгээг гаргасан нь өв залгамжлах гэрчилгээг хүчингүй болгох үндэслэл болж байна. Хариуцагч О.ы гаргасан энэ гэрчилгээг хүчингүй болгох үндэслэл болж байна. Д. энэ нөхцлийг мэдэж байсан. Үрчилсэн охин байгааг нотариатчид хэлээгүй. Өөрөө цор ганц өв залгамжлагч мэтээр ярьсан байна. Нотариатын тухай хуулийн .2.*******-т заасан үндэслэл байна. Баянзүрх дүүргийн шүүхийн захирамж байгаа. Д. өөрөө нотариатад хандахаас өмнө шүүхэд хандсан баримт байдаг. Хариуцагч Д. үрчилсэн хүүхэд байгааг мэдсээр байж нотариатчаар өвлөх эрхийн гэрчилгээг гаргуулсан нь хууль бус болохыг тогтоож өгнө үү. Нотариатын тухай хуулийн .2.*******-т заасан заалтыг хангахгүйгээр Нотариатийн тухай хуулийг зөрчиж гэрчилгээг гаргасан учраас гэрчилгээг хүчингүй болгож, гарах эрхзүйн үр дагаварыг хүчингүй болгох, Монголд байгаагүй учраас хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар өв хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй. Энэ шалтгааныг харгалзана үзнэ үү. Дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагч Д.ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. нь шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхийн шүүгчийн 20*******4 оны ************** сарын **************-ний өдрийн 5354 дугаар шүүгчийн захирамжийг үндэслэн Б.******* хувиарт хөрөнгийг тогтоосон. Мөн Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 20*******6 оны ******* сарын 25-ны өдрийн дугаар *******0*******/ШЗ20*******6/26*******2 захирамжид үндэслэн Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлд заасны дагуу түүний эх болох Д. нь хууль ёсны өв залгамжлагч тул нотариатч нь “Нотариатын тухай хуулийн дугаар зүйлийн .2-т заасныг үндэслэн өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон. Д.ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. миний бие нь өвлөгдөх хөрөнгөтэй холбоотой гэрээ байгуулаагүй ба Иргэний хуулийн 25, 26 дугаар зүйлийг үндэслэн шүүхэд төлөөлөх итгэмжлэл байгуулсан. Иймд хэргийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

 

      Хариуцагч О. нь шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: Нэхэмжлэгч Б.******* нь өвлүүлэгчийн  өргөмөл хүүхэд мөн боловч өвлүүлэгчийг нас барах хүртэл хамт байсан өвлөгч биш юм. Иймээс Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.2-т заасны дагуу өв нээгдсэнээс хойш ******* жилийн дотор өв хүлээн авах буюу өвлөх эрхийн гэрчилгээ хүссэн өргөдлийг нотариатад гаргах ёстой байсан. Нэхэмжлэгч Б.******* нь өвлүүлэгчийн нас барсныг мэдэж байсан ба  хуульд заасны дагуу ******* жилийн дотор өв хүлээн авах тухай хүсэлтээ гаргах боломжтой байсан гэж үзэж байна. Түүний гадаад оронд суралцаж байсан нь өвлөх хүсэлт гаргах эрх үүрэгт нь нөлөөлөөгүй байх ёстой. Учир нь Б.******* нь хэдийгээр гадаад оронд суралцаж байсан боловч тухайн сурч буй улсынхаа элчин сайдын яаманд хандаж нотариатчийн үүрэг гүйцэтгэгчид хүсэлтээ гаргах эсвэл бусдад итгэмжлэл өгч хүсэлтээ гаргах бүрэн боломжтой байдаг. Иймээс өвлүүлэгчийн нас барах хүртэл хамт амьдарсан эх Д.д өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон болно. Нэгэнт өвлөх тухай хүсэлтээ ******* жилийн дотор гаргаагүй тул Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.3-т заасны дагуу хууль ёсны өвлөгч мөн ч Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.*******-т заасны дагуу өвлүүлэгчийг нас барах хүртэл хамт амьдарсан өвлөгч ба өвлүүлэгчийг нас барснаас хойш 3 сарын дотор өвөөс татгалзах тухай ямар нэгэн хүсэлт гаргаагүй өвлөгч тул өвийг хүлээн авсан гэж үзэж өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон болно. Иймд хуульд заасан хугацаанд өвлөх хүсэлтээ гаргаагүй нэхэмжлэгч Б.*******ын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

      Хариуцагч О. нь шүүхэд ирүүлсэн нэмэлт тайлбартаа: Д.д өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ олгохдоо түүнийг цорын ганц өвлөгч гэж үзэж гэрчилгээ олгоогүй. Иргэний хуулийн 53******* дүгээр зүйлд заасан өөр өвлөгч  байхгүй нь лавтай баримтаар тогтоогдож байвал хуульд заасан хугацаанаас өмнө өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгож болно гэсэн заалт нь дээрх өв залгамжлалд ямар ч хамааралгүй юм. Учир нь Д.д Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлд заасан хугацаа өнгөрсний дараа өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ олгосон ба өвлүүлэгч нь өвлөгчтэй насан эцэслэх хүртэл хамт амьдарсан болох нь баримтаар тогтоогдсон болно. Иймээс Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлд заасны дагуу өвлүүлэгчтэй хамт амьдарч байсан хууль ёсны өв залгамжлагч  нь өвлүүлэгчийн нас барснаас хойш 3 сарын дотор өвөөс татгалзах хүсэлт гаргаагүй бол түүнийг өвийг хүлээн авсан гэж үзнэ гэснийг үндэслэн өвийн гэрчилгээ олгосон болно. Нотариатын энэ үйлдэлд хууль зөрчсөн ямар ч үйлдэл байхгүй болно. Иймд нэхэмжлэгчийн гаргасан хууль бус үндэслэлгүй нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлүүлэхээр гаргасан тайлбар хэвээр байгаа болно гэжээ.

 

   Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн зохигчийн тайлбар, хэрэгт цугларсан бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч Б.******* нь хариуцагч Д., О. нарт холбогдуулан 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдрийн 32 дугаарын “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ”-г хууль бус гэдгийг тогтоолгох, гэрчилгээг хүчингүй болгох, дээрх гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах, нэхэмжлэгчийн өв хүлээн авах хугацааг сунгуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргажээ.

 

Шүүх нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэв.

 

Сонгинохайрхан дүүргийн *******4 дүгээр тойргийн нотариатч О. Базарын нь 20*******4 оны ************** сарын 2-ны өдөр нас барсан учир 20*******6 оны 9 сарын *******4-ний өдөр Иргэний хуулийн 520, 53******* дүгээр заалтыг үндэслэн өвлүүлэгчийн эх Дондов овогтой д Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхийн шүүгчийн 20*******4 оны ************** сарын **************-ний өдрийн 5354 дүгээр захирамжийн дагуу олгогдох 26.30*******.25 төгрөгийн үнэ бүхий оногдох хэсгийн мөнгөн хөрөнгийг өвлөх эрхийн №32 дугаартай гэрчилгээг олгожээ. 

 

Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхийн 20*******4 оны 3 сарын 26-ны өдрийн 926 дугаартай шийдвэрээр Б. нь Л.тай гэрлэлтээ цуцлуулсан байх бөгөөд 20*******4 оны 6 сарын 09-ний өдөр Б. нь Л.д холбогдуулан Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхэд “гэр бүлийн гишүүдийн дундын хөрөнгөөс ногдох хэсэг 50.000.000 төгрөг гаргуулах” тухай нэхэмжлэл гаргасныг 20*******4 оны ************** сарын **************-ний өдрийн “Зохигчдын эвлэрлийг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох тухай” шүүгчийн захирамжаар Б.д 26.30*******.25 төгрөгийг Л. төлөхөөр эвлэрэн хэлэлцсэнийг баталжээ.

 

Б. нь 20*******4 оны ************** сарын 2-ны өдөр нас барсан болохыг 20*******4 оны ************** сарын 2*******-ны өдөр нас барсны бүртгэлийн 60**************-рт бүртгэж  гэрчилгээ олгосон болох нь №0000*******52******* дугаартай “Нас барсны гэрчилгээ”-ний хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлийн 520.*******.*******-д “нас барагчийн нөхөр, эхнэр, төрүүлсэн болон үрчилж авсан, түүнийг нас барсан хойно төрсөн хүүхэд, нас барагчийн төрүүлсэн болон үрчилсэн эцэг, эх, 520.*******.2-д “энэ хуулийн 520.*******.*******-д заасан өвлөгч байхгүй, эсхүл тэдгээр нь өвлөхөөс татгалзсан буюу өвлөх эрхээ алдсан бол нас барагчийн өвөг эцэг, эмэг эх, ах, эгч, дүү, ач, зээ”-г хууль ёсны өвлөгч гэх бөгөөд тэдгээр нь адил хэмжээгээр өвлөх эрхтэй гэж заажээ. 

 

Хариуцагч О. нь “...Иргэний хуулийн 53******* дүгээр зүйлд заасан өөр өвлөгч  байхгүй нь лавтай баримтаар тогтоогдож байвал хуульд заасан хугацаанаас өмнө өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгож болно гэсэн заалт нь дээрхзаа өв залгамжлалд ямар ч хамааралгүй. Учир нь Д.д Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлд заасан хугацаа өнгөрсний дараа өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ олгосон ба өвлүүлэгч нь өвлөгчтэй насан эцэслэх хүртэл хамт амьдарсан болох нь баримтаар тогтоогдсон болно. Иймээс Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлд заасны дагуу өвлүүлэгчтэй хамт амьдарч байсан хууль ёсны өв залгамжлагч  нь өвлүүлэгчийн нас барснаас хойш 3 сарын дотор өвөөс татгалзах хүсэлт гаргаагүй бол түүнийг өвийг хүлээн авсан гэж үзнэ гэснийг үндэслэн өвийн гэрчилгээ олгосон болно...” гэж маргасан байна.

 

Нотариатч О. “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ” олгохдоо үндэслэсэн баримт бичгийг нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр хариуцагчаас гаргуулсан ба Д. нь 20*******6 оны 09 сарын *******-ны өдөр “Өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ авах тухай” өргөдөлдөө Д.ийн иргэний үнэмлэхний хуулбар, Б.******* төрсний гэрчилгээний хуулбар, Б. нас барсны гэрчилгээний хуулбар, Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хорооны Засаг даргын 20*******5 оны *******2 сарын 0-ны өдрийн тодорхойлолт, дүүргийн 6 хорооны Засаг даргын ажлын албаны тодорхойлолт, Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхийн 20*******4 оны ************** сарын **************-ний өдрийн 5354 дүгээр захирамж, Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 20*******6 оны 0******* сарын 25-ны өдрийн 26*******2 дугаар захирамж зэргийг хавсаргажээ.

 

Дээрх хавсаргасан баримтуудаас үзэхэд Д.ийн иргэний үнэмлэхд “Баянзүрх дүүрэг, *******6 дугаар хороо, *******6 дугаар хороолол, *******0 дугаар байрны 53 тоот хаягт оршин суудаг” гэж, Б. нас барсны гэрчилгээнд “...Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, *******-2************** тоотод оршин сууж байсан...” гэж, Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хорооны Засаг даргын 20*******5 оны *******2 сарын 0-ны өдрийн тодорхойлолтод “...Базарын өнөр гудамжны *******-2************** хаягт 20*******4 оны ************** сарын 26-ныг хүртэл амьдарч байсан нь үнэн болно...” гэж, дүүргийн 6 хорооны Засаг даргын ажлын албаны оршин суугаа газрын тодорхойлолтод /үйлдсэн газар, огноо тодорхойгүй/ “Б. нь дүүргийн 6 дугаар хорооны - тоот хаягт албан ёсны бүртгэлтэйгээр” гэж Д. болон Б. нарын оршин суух хаягийг зөрүүтэй тодорхойлсон байна.

 

Хариуцагч О. “...өвлүүлэгч нь өвлөгчтэй насан эцэслэх хүртэл хамт амьдарсан болох нь баримтаар тогтоогдсон...” хэмээн тайлбарлах ба дээрх зөрүүтэй хаягуудын аль хаягт нь хариуцагч Д. хүү Б.******* хамт амьдарч байсан болох нь ойлгомжгүй, Б. нас барах хүртлээ ээжтэйгээ хамт амьдарч байсан эсэх нь хангалттай баримтаар нотлогдоогүй, үйлдсэн газар огноо тодорхойгүй, өвлүүлэгч нас барах үедээ хэн хэнтэй амьдарч байсан, одоо уг хаягт хэн хэн амьдарч байгаа, тухайн хаягт амьдарч байгаа хугацааг тодруулалгүйгээр дүүргийн 6 хорооны Засаг даргын ажлын албаны оршин суугаа газрын тодорхойлолтод үндэслэн “Д.ийг Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.*******-д заасны дагуу өвлүүлэгчийг нас барах хүртэл түүнтэй хамт амьдарч байсан өвлөгч мөн” гэж үзсэн нь үндэслэлгүй.

 

Нотариатч нь Нотариатын тухай хуулийн 2******* дүгээр зүйлийн 2*******.2.5-д заасанаар “нотариатын үйлдэлд холбогдох баримт бичгийн үнэн, зөв эсэхийг хянаж нягтлах” үүрэгтэй байх ба энэхүү үүргээ хэрэгжүүлээгүй, мөн хуулийн дугаар зүйлийн .2-т заасан баримт бичгийг эргэлзээгүй үнэн зөвийг нягтлалгүйгээр хариуцагч Д.д 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдөр 32 тоот “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ” олгосон нь Нотариатын тухай хуулийн дугаар зүйл, Нотариатын үйлдэл хийх зааврын ******* дугаар зүйл болон Иргэний хуулийн 53******* дүгээр зүйлийг тус тус зөрчсөн гэж үзэхээр байна.

 

Хариуцагч О. нь хэдийгээр Д.ийг “...өвлөгчтэй насан эцэслэх хүртэл хамт амьдарсан...” гэж үзэж гэрчилгээ олгосон гэх боловч Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлд заасан хууль ёсны өвлөгч байгаа эсэх, хуульд заасны дагуу өв хүлээн авах хүсэлтийг өөр нотариат, нотариат байхгүй газар баг, сумын Засаг дарга болон Нотариатын тухай хуулийн *******6 дугаар зүйлийн *******6.2, *******6.3-т заасан нотариатчийн үүргийг хавсран гүйцэтгэгчид гаргасан эсэхийг тодруулах шаардлагатай байсан.

 

Дээрхээс дүгнэхэд Д.д 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдрийн 32 тоот “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ” олгосон нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгох үндэслэлтэй гэж шүүх үзэв.

 

Нэхэмжлэгч Б.*******ын нэхэмжлэлээс “өвлөх эрхийн гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах” шаардлага нь Өвлөх эрхийн 32 тоот гэрчилгээнээс үүдэн ямар үр дагавар бий болсон, ямар хуулийн үндэслэлээр хэрхэн арилгах нь тодорхойгүй, нэхэмжлэгчийн энэхүү шаардлагын үндэслэл тогтоогдохгүй байна. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлд “нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн үндэслэл шаардлагаа  өөрөө нотлох, нотлох баримтаа цуглуулах, гаргаж өгөх үүрэгтэй байна.

 

Нэхэмжлэгч нь 20*******4 оны ******* сарын *******2-ны өдөр Улаанбаатар-Хонгконгийн ОМ-29******* дүгээр аяллын онгоцоор Монгол улсын хилээр гарч, 20*******6 оны 6 сарын *******0-ны өдөр Хонгконг-Улаанбаатарын ОМ-29******* дугаар аяллын онгоцоор хилээр орсон болох нь “Гадаадын иргэн харьяатын газар”-ын 20******* оны 0******* сарын 3*******-ний өдрийн 05/*******29 дүгээр албан бичгээр нотлогдож байх ба Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсад 2 жилийн хугацаанд суралцаж байсан талаар тайлбарлажээ.

 

Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.4-т “Хүндэтгэн үзэх шалтгаан байвал өв хүлээн авах хугацааг шүүх сунгаж болно...” гэж заасан ба нэхэмжлэгч нь Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.3 дахь хэсэгт заасан хугацаанд өв хүлээн авах тухай хүсэлтээ гаргаагүй бөгөөд Б.*******ын гадаад улсад суралцаж байсан байдлыг хүндэтгэн үзэх шалтгаан гэж үзэж Б.*******ын өв хүлээн авах хугацааг сунгах нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгч Б.*******ын нэхэмжлэлийн шаардлагаас 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдрийн 32 дугаарын “Өвлөх эрхийн гэрчилгээ”-г хууль бус гэдгийг тогтоолгох, гэрчилгээг хүчингүй болгох, нэхэмжлэгчийн өв хүлээн авах хугацааг сунгуулах хэсгийг хангаж, гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

           

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************5 дугаар зүйлийн **************5.2.2, **************6, ********************* дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон

   ТОГТООХ нь:

 

*******.Нотариатын тухай хуулийн дугаар зүйлийн .*******, Иргэний хуулийн 52******* дугаар зүйлийн 52*******.4-т зааснаар хариуцагч Д.д 20*******6 оны 09 сарын *******4-ний өдөр 32 дугаар өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгосон нотариатч О.ы нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгож, Б.*******ын өв хүлээн авах хугацааг сунгаж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас гэрчилгээнээс үүдэн гарсан эрх зүйн үр дагаварыг хууль дүрэмд заасны дагуу арилгахыг хамтран хариуцагчид даалгуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.*******, 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн дугаах зүйлийн .*******.2-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 0.200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Д., О. нараас 35.*******00 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай. 

 

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2,*******20 дугаар зүйлийн *******20.2-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хуулийн хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш *******4 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй ба мөн хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.4, **************9.-д зааснаар шийдвэрийг гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулсан буюу хүргүүлсэнээр гомдол гаргах хугацааг тоолохыг тайлбарласугай.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                   Д.УРАНЗУЛ