2021         03         11                                   2021/ШЦТ/316

 

   МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

            Áàÿíç¿ðõ ä¿¿ðãèéí Ýð¿¿ãèéí õýðãèéí àíõàí øàòíû ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ С.Пүрэвсүрэн äàðãàëæ,

          шүүх хуралдааны нарийн áè÷ãèéí äàðãà Н.Солонго,

          óëñûí ÿëëàã÷ Б.Тулга,

          ø¿¿ãäýã÷ М.Б íàðûã îðîëöóóëàí òóñ ø¿¿õèéí õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéñýí ø¿¿õ õóðàëäààíààð,

          Баянзүрх дүүргийн прокурорын газраас  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт М.Б-д холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж, õÿëáàðøóóëñàí æóðìààð õÿíàí øèéäâýðë¿¿ëýõýýð ирүүлсэн эрүүгийн 2106 00000 0235 дугаартай хэргийг 2021 оны 03 дугаар сарын 10-ны өдөр хүлээн авч хянан õýëýëöýâ.    

            Ø¿¿ãäýã÷èéн áèåèéí áàéöààëò:

   Монгол улсын иргэн, М.Б, 1992 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр Дундговь аймагт төрсөн, 28 настай, эрэгтэй, дээд боловсролтой, төрийн захиргааны удирдлага мэргэжилтэй, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, ам бүл 5, эцэг, эх, эхнэр, хүүхдийн хамтаар Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, 23 дугаар хороо, 2а хэсэг, Баатархайрхан гудамж, 949 тоотод оршин суух, урьд ял шийтгэлгүй, улсаас авсан гавьяа шагналгүй,

            Õîëáîãäñîí õýðãèéí òàëààð: /ßëëàõ ä¿ãíýëòýä äóðäñàíààð/

Яллагдагч М.Б нь 2021 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороо, Баатар хайрханы 2а хэсгийн 949 тоотод Б.Тунгалагийг зодож, хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

            Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò äàðààõ íîòëîõ áàðèìòóóäûã øèíæëýí ñóäëàâ. Үүнд:

Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò ø¿¿ãäýã÷ М.Б ìýä¿¿ëýõäýý: “…Мэдүүлэг өгөхгүй. Мөрдөн шалгах ажиллагаанд бүгдийг үнэн зөвөөр мэдүүлсэн. Нэмж ярих зүйлгүй.” гэв.   

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд Б.Тунгалагийн хохирогчоор өгсөн: “...Нөхөр Батжин 2021 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 19 цаг 25 минутад гаднаас архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ халамцуу орж ирээд байж байхад нь би хүүдээ бантангын өгч байсан юм тэгээд идэхгүй байсан болохоор би хүүхдийнхээ бөгсөн дээр нь 2 удаа алгадсан юм тэгээд гульгихаар нь нойлын өрөө ороод хөлийн угаачихааад арчаад зогсож байтал манай нөхөр өөрийнхөө өрөөнөөс ална шүү пизда минь гээд гараад ирсэн тэгэхээр нь битгий давраад бай гээд хүүхдээ аваад буйдан дээр суусан. Тэгсэн чинь хадам аав Амартаяа ингэж хүүхдээ зодох юм бол хүүхдээ аваад зайлаарай гэсэн тэгэхээр нь уурладаг хүн рүүгээ уураа гаргаач гэж хадам аавдаа хэлсэн чинь босч ирээд зүүн талын нүүр лүү 2 удаа барын талын нүүр лүү 1 удаа алгадсан тэгээд намайг өнчин өрөөсөн пизда гэрээс хүүхдээ аваад зайл гэсэн тэгэхээр нь би өрөөндөө ороод сууж байхад нөхөр орж ирээд намайг шууд алгадаад чамаас л хэрүүл боллоо ш дээ пизда минь гэхээр архичин пизда минь гэсэн чинь намайг орон дээгүүр давж ирснээ намайг үсдэж байгаад намайг дарааллаад 2 удаа өшиглөсөн би хүүхдээ давхар тэвэрсэн байсан.” гэх мэдүүлэг /хх-н 16-17/,

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд гэрч Т.Амартаяагийн өгсөн: “...Манай бэр өөрийн хүүхдийг хоолоор шахаад хоол идэхгүй байсан чинь манай бэр Тунгаоаг хүүхдээ 2 удаа чанга бөгсөн дээр нь алгадаад авахаар нь идэхгүй байгаа юм чинь өлсөхөөр нь өгөхгүй юу даа гэсэн чинь ахиад хоол хоол өгөөд идэхгүй байсан чинь бөөрөн тус газарт нь 2 удаа цохисон тэгэхээр нь чи муу одоо дандаа хүүхэд зодож байдаг хаашаа юм гээд миний уур хүрээд босч очоод нүүр лүү 2 удаа алгадсан.Тэгсэн бэр Тунгалагч чи өөрийн шээст юм хэлж чадахгүй байж надад юм хэлдэг юу вэ гэсэн  чинь хүү Батжин чи аавыг шээс гэлээ гээд хоорондоо маргалдсан. Тэгэхээр нь би яв зайлцгаа л гэсэн.” гэх мэдүүлэг /хх-н 19-20/,

Шүүхийн Шинжилгээний Үндэсний Хүрээлэнгийн 2021 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1033 дугаартай:

1.Б.Тунгалагийн биед тархины доргилт, зүүн нүдний дээд, доод зовхи, баруун зулай хэсгийн хуйх, баруун бугалганд цус хуралт, зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл учирсан нь тогтоогдлоо.

2.Дээрх гэмтэл нь эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул Гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. гэх шинжээчийн дүгнэлт /хх-н 23-24/,

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд яллагдагч М.Бгийн өгсөн: "...Би эхнэр хүүхэдтэйгээ Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороо, 2а хэсэг Баатархайрханы 949 тоотод хойд эцэг эхтэйгээ хамт амьдардаг. 2021 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 19 цагийн үед би гэртээ ирж миний гар гэмтсэн тул угааж чадахгүй эхнэр Тунгалагаар угаалгасан. Тэгтэл Тунгалагч миний гарыг угаачихаад амандаа нэг юм хэлээд явсан. Би гарч бие засчихаад буцаад гэртээ орж иртэл эхнэр Тунгалаг манай аав Амартаяатай хэрэлдээд сууж байсан. Тэгээд өөрийнхөө өрөөнөөс гарч ирэхэд аав Амартай манай эхнэр Тунгалагийг гараараа алгадаж байхаар нь би уурлаад аавтай маргалдтал аав надад тэгвэл чи өөрөө хүүхдийнхээ нуруу ууцыг хар гэж хэлэхээр нь би хүүгийнхээ нурууг хартал улайсан байсан. Тэр үед эхнэр өрөөнд ороод ирэхээр нь би нүүрэнд гараар хоёр удаа алгадтал Тунгалаг гэрээс гарч явсан. Би гэсэн гэрээс гарч явсан.” гэх мэдүүлэг /хх-н 11-12/,

 

Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /хх-н 03-04/, мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд хохирогч Б.Тунгалагаас мэдүүлэг авсан тэмдэглэл /хх-н 06-08, 16-18/, мөрдөн шалгах ажиллагаанд гэрч Т.Амартуяагаас мэдүүлэг авсан тэмдэглэл /хх-н 14-15/, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн шинжээчийн 202 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1044 дүгээр дүгнэлт /хх-н 23-24/, мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд яллагдагчаар М.Бгаас мэдүүлэг авсан тэмдэглэл /хх-н 10-11, 33-32/, эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-н 39/, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /хх-н 35/, хохирогчийн хүсэлт /хх-н 50/ зэрэг болно. 

Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò øèíæëýí ñóäàëñàí äýýðõ íîòëîõ áàðèìòóóä áîëîí õýðýãò àâàãäñàí áóñàä áè÷ãèéí íîòëîõ áàðèìòóóäûã Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй áàéíà ãýж үзээд ø¿¿õ òàë á¿ðýýñ íü á¿ðýí, áîäèòîé хянасаны үндсэнд ТОДОРХОЙЛОХ нь:

            Áàÿíç¿ðõ ä¿¿ðãèéí ïðîêóðîðûí ãàçðаас Яллагдагч М.Б нь 2021 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороо, Баатархайрханы 2а хэсгийн 949 тоотод Б.Тунгалагийг зодож, хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан учруулсан ãýõ ãýìò õýðýãò õîëáîãäóóëàí яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлүүлэхээр шүүхэд èð¿¿ëæýý.    

Шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1, 4 дэх хэсэгт тус тус заасан журмыг баримтлан хэргийг хянан шийдвэрлэв.  

М.Б нь 2021 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороо, Баатархайрханы 2а хэсгийн 949 тоотод Б.Тунгалагийг зодож, хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан учруулсан áîëîõ íü дараах нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна гэж үзэв. Үүнд:     

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд Б.Тунгалагийн хохирогчоор өгсөн: ...би хүүдээ бантангын өгч байсан юм тэгээд идэхгүй байсан болохоор би хүүхдийнхээ бөгсөн дээр нь 2 удаа алгадсан юм тэгээд гульгихаар нь нойлын өрөө ороод хөлийг нь угаачихааад арчаад зогсож байтал манай нөхөр өөрийнхөө өрөөнөөс ална шүү пизда минь гээд гараад ирсэн тэгэхээр нь битгий давраад бай гээд хүүхдээ аваад буйдан дээр суусан. Тэгсэн чинь хадам аав Амартаяа ингэж хүүхдээ зодох юм бол хүүхдээ аваад зайлаарай гэсэн тэгэхээр нь уурладаг хүн рүүгээ уураа гаргаач гэж хадам аавдаа хэлсэн чинь босч ирээд зүүн талын нүүр лүү 2 удаа барын талын нүүр лүү 1 удаа алгадсан тэгээд намайг өнчин өрөөсөн пизда гэрээс хүүхдээ аваад зайл гэсэн тэгэхээр нь би өрөөндөө ороод сууж байхад нөхөр орж ирээд намайг шууд алгадаад чамаас л хэрүүл боллоо ш дээ пизда минь гэхээр архичин пизда минь гэсэн чинь намайг орон дээгүүр давж ирснээ намайг үсдэж байгаад намайг дарааллаад 2 удаа өшиглөсөн би хүүхдээ давхар тэвэрсэн байсан.” гэх мэдүүлэг /хх-н 16-17/,

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд гэрч Т.Амартаяагийн өгсөн: ..Манай бэр өөрийн хүүхдийг хоолоор шахаад хоол идэхгүй байсан чинь манай бэр Тунгалаг хүүхдээ 2 удаа чанга бөгсөн дээр нь алгадаад авахаар нь идэхгүй байгаа юм чинь өлсөхөөр нь өгөхгүй юу даа гэсэн чинь ахиад хоол  өгөөд идэхгүй байсан чинь бөөрөн тус газарт нь 2 удаа цохисон тэгэхээр нь чи муу одоо дандаа хүүхэд зодож байдаг хаашаа юм гээд миний уур хүрээд босч очоод нүүр лүү 2 удаа алгадсан.Тэгсэн бэр Тунгалагч чи өөрийн шээсдээ юм хэлж чадахгүй байж надад юм хэлдэг юу вэ гэсэн  чинь хүү Батжин чи аавыг шээс гэлээ гээд хоорондоо маргалдсан. Тэгэхээр нь би яв зайлцгаа л гэсэн.” гэх мэдүүлэг /хх-н 19-20/,

Шүүхийн Шинжилгээний Үндэсний Хүрээлэнгийн 2021 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1033 дугаартай  дүгнэлтээр Б.Тунгалагийн биед тархины доргилт, зүүн нүдний дээд, доод зовхи, баруун зулай хэсгийн хуйх, баруун бугалганд цус хуралт, зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл учирсан нь тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул Гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна гэжээ.

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд яллагдагч М.Бгийн өгсөн: ...эхнэр Тунгалаг манай аав Амартаяатай хэрэлдээд сууж байсан. Тэгээд өөрийнхөө өрөөнөөс гарч ирэхэд аав Амартай манай эхнэр Тунгалагийг гараараа алгадаж байхаар нь би уурлаад аавтай маргалдтал аав надад тэгвэл чи өөрөө хүүхдийнхээ нуруу ууцыг хар гэж хэлэхээр нь би хүүгийнхээ нурууг хартал улайсан байсан. Тэр үед эхнэр өрөөнд ороод ирэхээр нь би нүүрэнд гараар хоёр удаа алгадтал Тунгалаг гэрээс гарч явсан. Би гэсэн гэрээс гарч явсан.” гэх мэдүүлэг /хх-н 11-12/, зэрэг хэрэгт авагдсан бусад нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.

М.Б нь гэр бүлийн хамаарал бүхий харилцаатай хүн болох эхнэр Б.Тунгалагийн нүүр лүү гараараа цохиж, зодож эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол учруулсан байна.

Гэр бүлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.2-т ...гэр бүл гэж гэрлэлтийн үр дүнд буй болсон, эд хөрөнгийн бус амины болон эд хөрөнгийн эрх үүргээр холбогдсон хамтын амьдрал бүхий гэр бүлийн гишүүдийг хэлнэ,

            Гэр бүлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.4-т ...гэр бүлийн гишүүн гэж гэрлэгчид тэдэнтэй хамт амьдарч байгаа төрсөн, дагавар, үрчлэн авсан хүүхэд болон төрөл садангийн хүнийг хэлнэ гэж тус тус хуульчилжээ.

            Шүүгдэгч М.Бгийн үйлдсэн гэмт хэргийн хохирогч Б.Тунгалаг нь түүний эхнэр буюу гэр бүлийн гишүүн байна.

            Баянзүрх дүүргийн Прокурорын газраас М.Бгийн гэм буруугийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэн шүүхэд ирүүлсэн нь үндэслэл бүхий болжээ.

            Иймд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М.Б нь хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар хангалттай нотлогдож, шүүгдэгч нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа сайн дураараа хүлээн зөвшөөрч, түүний улмаас үүсэх хууль зүйн үр дагаврыг ойлгож, хохирлыг арилгасан, прокурорын сонсгосон ялыг хүлээн зөвшөөрñºí зэрэг íºõöºë байдлуудыг хянан хэлэлцээд М.Бг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэж хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болохыг тогтоож эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэв.

             Хохирогч Б.Тунгалаг нь гэмт хэргийн улмаас өөрт учирсан хохирлын талаар баримт ирүүлээгүй бөгөөд гомдол санал, нэхэмжлэх зүйлгүй гэдгээ илэрхийлсэн байх тул М.Бг баримтаар бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэв. / хх-50/

            Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Шүүх шүүгдэгч М.Бд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагын хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзэв.

Шүүгдэгч М.Бд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасан тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэнийг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцов.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн, 6.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй байна.

Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, М.Б нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад баримтаар төлөх төлбөргүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй байна.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дугаар зүйлийн 2, 3, 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 36.13, 38.1 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь: 

            1. М.Б-д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэж хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.  

2. Эрүүгийн хуулийн òóñãàé ангийн 11.6 дóãààð зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар М.Бд 500 íýãæòýé òýíöýõ õýìæýýíèé буюу 500.000 /таван зуун тавин мянга/ төгрөгөөр торгох ялаар øèéòãýñ¿ãýé.  

3. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 5.3 äóãààð ç¿éëèéí 4 дэх хэсэгт çààñíààð М.Бд оногдуулсан 500 íýãæòýé òýíöýõ õýìæýýíèé буюу 500.000 /таван зуун тавин мянга/ төгрөгөөр òîðãîõ ÿëûг 3 /гурав/ сарын дотор хэсэгчлэн төлүүлэхээð òîãòîîñóãàé.     

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар М.Б нь òîðãîõ ÿëûã шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг сануулсугай.

5. Ýíý õýðýãò эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, áèò¿¿ìæëýãäýн èðñýí ýä õºðºíãºã¿é, шүүгдэгч нь öàãäàí õîðèãäñîí õîíîãã¿é, бусдад төлөх төлбөргүй áîëîõûã òóñ òóñ äóðäñóãàé.

            6. Шийтгэх тогтоолыг ýñ çºâøººðâºë улсын яллагч, ø¿¿ãäýã÷, õîõèðîã÷, өмгөөлөгч íàð шүүхийн øèéäâýðèéã ãàðäàí авснаас хойш, эсхүл энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах гомдол гаргах, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд эсэргүүцýл áè÷èõ ýðõòýéã дурдсугай. 

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүхийн шийдвэрт гомдол, эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд шүүхийн шийдвэрийн биелэлтийг түдгэлзүүлж, шүүхийн шийдвэр хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч М.Бд урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй. 

 

 

 

                                    ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                 С.ПҮРЭВСҮРЭН