2021        04          07                                             2021/ШЦТ/258

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Хэргийн индекс: 185/2021/0248/Э

 

Сүхбаатар дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Д.Азжаргал даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Цэрэндулам,

Улсын яллагчаар хяналтын прокурор Ж.Энх-Амгалан,

Шүүгдэгч Л.А-, түүний өмгөөлөгч Л.Мөнхцэцэг,

Шүүгдэгч Б.М нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4 дэх хэсэгт зааснаар тус тус яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Б.М, Л.А нарт холбогдох эрүүгийн 1909... дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгч нарын биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, Б.М

Монгол улсын иргэн, Л.А

Яллагдагч Л.А, Б.М нар нь бүлэглэн, тээврийн хэрэгсэл ашиглаж Сүхбаатар дүүргийн 16 дугаар хороо Бэлхийн 584 тоотоос дугуй засварын тоног төхөөрөмжийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авч, хохирогч Ш.Б-д 1.365.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ. /яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

Шүүхийн хэлэлцүүлгээр яллах, цагаатгах болон бусад нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн бодитой шинжлэн судлаад

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1.Шүүгдэгч нарын гэм буруугийн талаар:

Шүүгдэгч Л.А, Б.М нар нь бүлэглэн, тээврийн хэрэгсэл ашиглаж Сүхбаатар дүүргийн 16 дугаар хороо Бэлхийн 584 тоотоос дугуй засварын тоног төхөөрөмжийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авч, хохирогч Ш.Б д 1.365.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь:

• Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /1-р хх-ийн 10 тал/,
• Хохирогч Ш.Б-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...Сүхбаатар дүүргийн 16 дугаар хороо Бэлхийн 584 тоотод байсан авто машины дугуй засварладаг тоног төхөөрөмж 2019 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдөр танил Мандах Нараа гэх эхнэр нөхөр хоёр жижиг оврын ачааны машинд ачин хулгайлан авч явсан” гэсэн мэдүүлэг /хх23-25/
• Гэрч Г.Энхбаярын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...дугуй засварын тоног төхөөрөмжийг 2019 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдөр миний сууж байсан нийтийн байрны 23 тоотод сууж байсан Мандахбаяр гэх залуу цагаан өнгийн пронтер маркийн машинд ачаад явсан. Би орохдоо Мандахбаяраас “Танайх нүүж байгаа юм уу” гэж асуутал Мандахбаяр надад “Тиймээ би нүүж байна” гэж хэлсэн. Би ачиж явсан машины дугаарыг хараагүй. ...нэг залуутай байсан. Нэрийг нь бол мэдэхгүй” гэсэн мэдүүлэг /хх-ийн ЗЗ-34, 36-37 тал/
• “Дамно” ХХК-ийн  хөрөнгө үнэлгээний тайлан: 2016 оны 06 сард худалдан авсан марк загвар тодорхойгүй, авто машины дугуй задалж угсрагч 1.365.000 төгрөг” гэсэн үнэлгээ /хх-ийн 38-39 тал/ зэргээр, мөн шүүгдэгч нарын энэхүү шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэг болон бусад нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Шүүгдэгч Б.М ын хувийн байдлыг тогтоосон дараах баримтуудыг шүүх шинжлэн судлав. Үүнд:

• Шүүгдэгч Б.М ын гэрлэж байгаагүй талаарх Гэрлэлт бүртгэлгүйн лавлагаа  /хх-ийн 42 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ын иргэний үнэмлэхний лавлагаа /хх-ийн 43 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ын өмчлөлд эд хөрөнгө бүртгэгдээгүй болох талаар Сүхбаатар дугаартай албан бичиг  /хх-ийн 54 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ыг 2021 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн байдлаар хорих ял эдлээгүй, цагдан хоригдоогүй болохыг тодорхойлсон Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын хорих ял эдлүүлэх албаны 2020 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн 36/‍858 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 56 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ыг тэтгэвэр тэтгэмж, халамжийн үйлчилгээ авдаггүй талаар тодорхойлсон Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний хэлтсийн 2020 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 4/‍132 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 58 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ыг Улсын хилийн боомтуудаар 2019 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс, 2007 оны оны 01 дүгээр сарын 01-ний хойш тус тус нэвтрээгүй болохыг тодорхойлсон Хил хамгаалах ерөнхий газрын 2020 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн  2-5а/1868 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 60 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ын Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлж байсан талаарх лавлагаа /хх-ийн 66 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М-ын татвар төлж байсан талаарх Татварын ерөнхий газрын 2020 оны 09 дүгээр сарын 11-ны өдрийн  07/2730 албан бичиг /хх-ийн 60 тал
• Урьд нь ял шийтгүүлж байсан болохыг тодорхойлсон эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 103 тал/,
• Шүүгдэгч Б.М нь Сонгинохайрхан дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 07 дугаар сарын 24-ны өдрийн 845 дугаартай: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1, 17.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 7 сарын хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоол /хх-ийн 104-107 тал/,

Шүүгдэгч Л.А-ын хувийн байдлыг тогтоосон дараах баримтуудыг шүүх шинжлэн судлав. Үүнд:

• Шүүгдэгч Л.А-ын гэрлэж байгаа талаарх Гэрлэлт бүртгэлгүйн лавлагаа  /хх-ийн 46 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ын иргэний үнэмлэхний лавлагаа /хх-ийн 47 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ын өмчлөлд эд хөрөнгө бүртгэгдээгүй болох талаар Сүхбаатар дугаартай албан бичиг  /хх-ийн 54 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ын 2021 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн байдлаар хорих ял эдлээгүй, цагдан хоригдоогүй болохыг тодорхойлсон Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын хорих ял эдлүүлэх албаны 2020 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн 36/‍858 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 56 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ыг тэтгэвэр тэтгэмж, халамжийн үйлчилгээ авдаггүй талаар тодорхойлсон Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний хэлтсийн 2020 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 4/‍132 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 58 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ыг Улсын хилийн боомтуудаар 2019 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс, 2007 оны оны 01 дүгээр сарын 01-ний хойш тус тус нэвтрээгүй болохыг тодорхойлсон Хил хамгаалах ерөнхий газрын 2020 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн  2-5а/1868 дугаартай албан бичиг /хх-ийн 60, 62 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ын Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлж байсан талаарх лавлагаа /хх-ийн 66 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А-ын татвар төлж байсан талаарх Татварын ерөнхий газрын 2020 оны 09 дүгээр сарын 11-ны өдрийн  07/2730 албан бичиг /хх-ийн 60 тал/
• Шүүгдэгч Л.А-ын нэр дээр тээврийн хэрэгсэлийн гэрчилгээ байхгүй талаарх Авто тээврийн газрын лавлагаа /хх-ийн 74 тал/
• Шүүгдэгч Л.А-ын нэр дээр Unitel Skytel Mobicom ХХК-ийн утасны дугаартай эсэх, дугаарын  жагсаалт мессеж, ярианы дэлгэрэхгүй лавлагаа ирүүлсэн албан тоотууд /хх-ийн 79, 81, 83 тал/
• Урьд нь ял шийтгүүлж байсан болохыг тодорхойлсон эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 105 тал/,
• Шүүгдэгч Л.А- нь Баянзүрх дүүргийн шүүхийн 2008 оны 09 дүгээр сарын 05-ны өдрийн 451 тоот шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 181 дүгээр зүйлийн 181.3 дахь хэсэгт зааснаар 3 жил 5 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоолын хуулбар  /хх-ийн 110-131 тал/,
• Баянзүрх дүүргийн шүүхийн 2012 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 457 тоот шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоолын хуулбар  /хх-ийн 136-138 тал/,
• Чингэлтэй дүүргийн шүүхийн 2017 оны 11 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 487 тоот шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх хэсэгт зааснаар 1 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоолын хуулбар  /хх-ийн 166-168 тал/,
• Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2017 оны 11 дүгээр сарын 24-ний едөр 765 тоот шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх хэсэг, 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 4 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоолын хуулбар  /хх-ийн 141-165 тал/,
• Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 131 дугаартай: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 17.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-д зааснаар 8 жилийн хорих ялаар шийтгүүлсэн талаарх шийтгэх тогтоолын хуулбар  /хх-ийн 110-131 тал/ болон хэрэгт авагдсан бусад баримт зэрэг болно.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжилсэн дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, үгүйсгэх нотлох баримт хэрэгт байхгүйн дээр шүүгдэгч нар нь өөрсдийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч байгаагаар давхар нотлогдож байх тул энэ хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай, үнэн зөв гэж шүүх үнэллээ.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй, хуульд заасан нотолбол зохих нөхцөл байдлуудыг бүрэн гүйцэд тогтоосон гэж үзлээ.

Гэмт хэрэг гарахад шүүгдэгч нарын хууль зүйн ухамсар дутмаг байдал, хохирогч нь өөрсдийн эд хөрөнгийг хараа хяналтгүй орхисон зэрэг нөхцөл байдал нөлөөлсөн байна.

Шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарын үйлдэлд хулгайлах гэмт хэргийн хүндрүүлэх бүрэлдэхүүнтэй буюу “хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байранд нэвтэрч” үйлдсэн байна. Учир нь бусдын өмчлөх эрхэд хууль бусаар халдаж болохгүйг, мөн өөрсдийнх нь үйлдлийн хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж, мэдсээр атлаа “хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байр”-нд нэвтэрч дээрх гэмт хэргийг үйлдсэн байна.

Шүүгдэгч нар нь өөрсдийн үйлдлийн хууль бус шинжийг ухамсарлаж, тухайн эд хөрөнгийг эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эрхгүй гэдгээ баттай мэдсээр байж өөрт ашиг хонжоо олох зорилгоор, Монгол Улсын иргэний Үндсэн хууль, Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан өмчлөх эрхийн эсрэг “бусдын эд хөрөнгийг нууц, далд аргаар, шунахайн сэдэлтээр, хүч хэрэглэхгүйгээр, хууль бусаар авч, бүрмөсөн, үнэ төлбөргүй өөрийн өмчийн нэгэн адил захиран зарцуулах боломж бүрдүүлж” бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэргийг санаатайгаар үйлдсэн байна гэж үзлээ.

Хэрэгт авагдсан баримтуудыг үндэслэн прокурорын үйлдсэн яллах дүгнэлт нь үндэслэлтэй, хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна.

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хувьд:         

Шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарын үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас шууд учирсан үр дагавар нь бусдын эд хөрөнгөд 1.365.000 төгрөгийн бодит хор уршиг учирсан гэж шүүх дүгнэлээ. 

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэгт “Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй”, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт “Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг арилгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд нь сэргээх /адил нэр, төрөл, чанарын эд хөрөнгө өгөх, гэмтсэн эд хөрөнгийг засах зэргээр/ буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө” гэж тус тус зааснаар хохирогчид төлбөл зохих 1.365.000 төгрөгийн хохирлыг шүүгдэгч Б.М , Л.А- нар нь мөрдөн байцаалтын шатанд болон шүүхийн шатанд хохирогчид төлж барагдуулаагүй тул шүүгдэгч Б.М , Л.А- нараас хувь тэнцүүлэн 682.500 төгрөгийг тус бүрээс гаргуулж хохирогч Ш.Б д олгох нь зүйтэй байна.

Хавтаст хэрэгт баримтжуулсан шүүгдэгч нараас гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй байна.

2. Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тухай:

Эрүүгийн хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасныг баримтлан шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарын үйлдсэн гэмт хэрэгт нь эрүүгийн хариуцлага оногдуулах нь зүйтэй гэж үзлээ.

Шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгосон баримтуудыг үндэслэн шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ бүлэглэн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж Сүхбаатар дүүргийн 16 дугаар хороо Бэлхийн 584 тоотоос дугуй засварын тоног төхөөрөмжийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авч, хохирогч Ш.Б д 1.365.000 төгрөгний хохирол учруулсан үйлдэлд нь тээврийн хэрэгсэл ашиглан хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4-т зааснаар эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч нарын үйлдсэн гэмт хэрэгт нь цээрлүүлэх, ахин гэмт хэрэг үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор тэдний хувийн байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан эрүүгийн хариуцлага хүндрүүлэх болон хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалгүй зэргийг тус тус харгалзан тэдэнд Эрүүгийн хуульд заасан шударга ёсны зарчмыг баримтлан, тэдний үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт нь тохирсон, хуульд заасны дагуу хорих ялыг оногдуулж, нээлттэй хорих байгууллагад тусгаарлан эдлүүлэхээр шийдвэрлэв.

Шүүгдэгч нарын хувийн байдалд шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон нөхцөл байдал, шүүгдэгч нарын хохирол төлбөрийг төлөх талаар санаачлагагүй хандаж байгаа байдал болон шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрч байгаа, үйлдсэн гэмт хэрэг, хохирол, хор уршигт хандаж буй хандлага зэргийг харгалзан үзсэн болно.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг зургаан сараас хорин жил хүртэл хугацаагаар нээлттэй, эсхүл хаалттай хорих байгууллагад тусгаарлаж хугацаатай хорих ялыг эдлүүлнэ”, мөн зүйлийн 4 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг харгалзан хугацаатай хорих ялыг нээлттэй, эсхүл хаалттай хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтооно” гэж тус тус заасныг баримтлан дээрх нөхцөл байдалд тус бүрд нь дүгнэлт хийж, шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарт оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Шүүгдэгч нар нь гэмт хэргийг зориуд санаатайгаар үйлдэж байгааг “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаагаа гэмт хэрэг үйлдсэн” гэх Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1.1-д заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд хамруулаагүй болно.

Шүүгдэгч тус бүрийн хувьд ял хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болохыг дурдах нь зүйтэй гэж үзлээ.

Шүүгдэгч нар нь урьд нь гэмт хэрэг үйлдэж байсан болох нь ял шийтгэлийн лавлагаа, шийтгэх тогтоолын хуулбаруудаар тогтоогдож байна.

Иймд шүүхээс ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ”, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ” гэж заасныг баримтлан шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдэж байгаа арга, хэрэгсэл, нөхцөл байдал, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол 1.365.000 төгрөгийг шүүгдэгч нар төлөөгүй, шүүгдэгч нарын хувийн байдал, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ хандах хандлага, нас, хүйс, цагдан хоригдсон хугацаа, биеийн байдал зэргийг тус тус харгалзан “Хулгайлах гэмт хэргийг тээврийн хэрэгсэл ашиглан хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байранд нэвтэрч үйлдсэн” үйлдэлд нь тус тус 2 жилийн хорих ял оногдуулж шийдвэрлэв.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйл “Хэд хэдэн шийтгэх тогтоолоор ял оногдуулах” 1 дэх хэсэгт “Ялтан оногдуулсан ялыг эдэлж дуусахаас өмнө шинээр гэмт хэрэг үйлдсэн бол тухайн гэмт хэрэгт нь ял оногдуулж, өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялаас эдлээгүй үлдсэн ялыг нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялын хэмжээг тогтооно”, 3 дахь хэсэг “Хэд хэдэн шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялыг нэмж нэгтгэхдээ нийт ялын хэмжээг тухайн төрлийн ялын энэ хуулиар тогтоосон дээд хэмжээнээс хэтрүүлж болохгүй”, 4 дэх хэсэг “Нэмж нэгтгэсэн ялын нийт хэмжээ өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялын эдлээгүй үлдсэн хэмжээнээс их байна” гэж заасныг тус тус баримтлан шүүгдэгч Л.А-т Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 131 дугаартай шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 8 жилийн хорих ялаас эдлээгүй үлдсэн 5 /тав/ жил 20 /хорь/ хоногийн хорих ял дээр энэ шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялыг нэмж нэгтгэн шүүгдэгч Л.А-ын нийт эдлэх хорих ялыг 7 /долоо/ жил 20 /хорь/ хоногийн хугацаагаар тогтоож эдлүүлэхээр шийдвэрлэв.

Шүүх шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарт ял оногдуулахдаа шүүх хуралдаанд улсын яллагчаас гаргасан санал, шүүгдэгчийн өмгөөлөгчийн хүсэлтийг тус тус харгалзан үзлээ.

Шүүгдэгч Б.М нь 2020 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрөөс өнөөдрийг хүртэл нийт 155 хоног цагдан хоригдсон, шүүгдэгч Л.А- нь 2021 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрөөс эхлэн өнөөдрийг хүртэл 86 хоног цагдан хоригдсон байх ба Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх баривчлагдсан, цагдан хоригдсон хугацааг ялтны эдлэх ялд оруулан тооцно”, 2 дахь хэсэгт “Баривчлагдсан, цагдан хоригдсон нэг хоногийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож эдлэх ялаас хасна” гэж зааснаар шүүгдэгч Б.М-ын цагдан хоригдсон 155 хоногийг хорих ялын 155 хоногоор тооцож, шүүгдэгч Л.А-ын цагдан хоригдсон 86 хоногийг хорих ялын 86 хоногоор тооцож ял эдэлсэн хугацаанд нь тус тус оруулан тооцох нь зүйтэй.

Энэ хэрэгт шүүгдэгч Б.М , Л.А- нар бусдад төлөх төлбөртэй, шүүгдэгч нараас гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгч нарт урьд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үлдээж, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлэх нь зүйтэй байна.

Шүүхийн тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.5 дахь хэсэг, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2, 36.3, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч Б.М-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан, тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4-т заасан “бусдын эд хөрөнгийг машин механизм ашиглаж , хүч хэрэглэхгүйгээр, хууль бусаар, нууцаар авч хулгайлах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

Шүүгдэгч Л.А-г Эрүүгийн хуулийн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан,  тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4-т заасан “бусдын эд хөрөнгийг машин механизм ашиглаж, хүч хэрэглэхгүйгээр, хууль бусаар, нууцаар авч хулгайлах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4-т зааснаар шүүгдэгч Б.М-ыг 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялаар,

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Л.А-ыг 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялаар тус тус шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Л.А-т Баянзүрх дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдрийн 1007 дугаартай шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 8 жилийн хорих ялаас эдлээгүй үлдсэн 05 /тав/  жил 20 /хорь/ хоногийн хорих ял дээр энэ шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 2 /хоёр/  жилийн хорих ялыг нэмж нэгтгэн нийт 07 /долоо/  жил 20 /хорь/ хоногийн хорих ялаар тогтоосугай.

 

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарт оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

 

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.М ын цагдан хоригдсон 155 хоног, шүүгдэгч Л.А-ын цагдан хоригдсон 86 хоногийг тус тус эдлэх ялд нь оруулан тооцсугай.

 

6. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.М , Л.А нараас 1.350.000 төгрөгийг хувь тэнцүүлэн тус бүрээс 675.000 төгрөгийг гаргуулж  хохирогч Ш.Б д олгосугай.

 

7. Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж шүүхэд ирүүлсэн эд зүйлгүй, битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч нараас гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

8.Шүүгдэгч Б.М , Л.А- нарыг цагдан хорьж тэдний эдлэх ялыг энэ өдрөөс эхлэн тоолсугай.

 

9. Шийтгэх тогтоол нь танилцуулан сонсгосноор хуулийн хүчинтэй болох бөгөөд шүүгдэгч,  хохирогч, өмгөөлөгч, яллагч нар эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардуулснаас хойш Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд 14 хоногт давж заалдах гомдол гаргах,  яллагч эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурьдсугай.

 

10. Давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргасан эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл  шүүгдэгч нарт авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй

 

 

 

 

                    ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                  Д.АЗЖАРГАЛ