МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Мандалбаяр даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, *******,*******,*******,*******,*******-ын гаргасан,

 

Хариуцагч: Улаанбаатар хот, *******,*******,*******,*******, 12 тоот хаягт байрлах “Сүрэг-Агт” ХХК /рд:5160677/-д холбогдох

 

12,622,500.00 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгч ын өмгөөлөгч , хариуцагч “” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , өмгөөлөгч , шүүх хуралдааны Нарийн бичгийн дарга Б.Ундрах нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

          Нэхэмжлэгч аас тус шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон түүний өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

 

“Миний бие 2013 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдөр “Сүрэг-Агт” ХХК-ийн *******,*******,*******ы*******ны 58 тоот хаягт байрлах 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг авахаар болж, орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ байгуулсан.

 

Энэхүү гэрээний дагуу нийт 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг 122,650,000.00 төгрөгөөр авахаар болж, үнийг 2013 оны 08 дугаар сард бүрэн төлж барагдуулсан юм.

 

Ингээд орон сууц ашиглалтанд орж, нүүж орсны дараагаар манай байрны оршин суугчид талбайн зөрүүний талаар маргаан гаргасан учраас өөрийнхөө байранд “” ХХК-иар хэмжилт хийлгэхэд 50.14 м.кв талбайтай гэж дүгнэсэн.

 

Тухайн үед орон сууцны талбайн хэмжээг шууд мэдэх боломжгүй байсан ба хожим хэмжилт хийлгэж мэдсэн.

 

Ажил гүйцэтгэгч тал орон сууцыг барьж гүйцэтгэхдээ MNS6058:2009 стандарыг дагаж мөрдөх ёстой атал гэрээний 1.4-т “хананы ось тэнхлэг”-ээр хэмжилт хийж, талбайн хэмжээг тогтоосон нь буруу юм.

 

Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хуульд заасны дагуу хүн амьдрах зориулалттай нийтийн орон сууцны аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн эрх ашгийн үүднээс нэгдсэн стандартыг дагаж мөрдөх ёстой байхад хариуцагч тал ямар ч дүрэм, журмаар тусгайлан зохицуулаагүй ось тэнхлэгээр талбайг хэмжиж, гэрээнд тусгасан байна.

 

Гэрээний гол нөхцөл болсон үнэ, түүнийг төлөх журмыг зохицуулсан 3 дугаар зүйлд орон сууцны 1 м.кв талбайг 2,200,000.00 төгрөг гэж тохирсон байдаг боловч бодит байдал дээр 50.14 м,кв талбайтай байна.

 

Нэхэмжлэгч анх гэрээ байгуулахдаа 55.75 м,кв талбайтай орон сууцыг авахаар тохирсон, гэрээний 1.2-т зааснаар MSN6058:2009 стандартын дагуу 49.93 м,кв талбайтай байна гэж заасан бол яагаад гэрээний үнийг энэхүү талбайгаар тусгаагүйг тодруулах шаардлагатай байна.

 

Хэрэв 49.93 м,кв талбайтай гэж гэрээнд тусгасан бол түүний үнийн талаар мөн адил талууд тохирох ёстой байсан, өөрөөр хэлбэл 1 м.кв талбайн үнэ 2,200,000.00 төгрөг бол нийт 109,846,000.00 төгрөг болж байна.

 

Иймд, хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК-иас орон сууцны талбайн зөрүү 5.61 м.кв талбайн үнэд 12,622,500.00 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү” гэв.

 

  Хариуцагч “” ХХК-иас тус шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , өмгөөлөгч нар шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

 

“Манай компани нэхэмжлэгч тай 2013 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдөр орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ байгуулсан бөгөөд гэрээнд орон сууцны талбайн хэмжээг 2 төрлөөр тохиролцсон.

 

Гэрээний 1.2-т зааснаар MNS6058:2009 стандартын хувьд 49.93 м.кв, харин ось тэнхлэгээр 55.75 м.кв талбайтай байхаар тохирч, энэ талаар гэрээнд тусгасан ба аль ч тохиолдолд гэрээний нийт үнэ 122,650,000.00 төгрөг байна.

 

Хэрэгт авагдсан “Гандирс Од” ХХК-ийн гаргасан дүгнэлтээс үзвэл MNS 6058:2009 стандартаар талбайн хэмжилт хийж, 50.14 м.кв гэж тогтоосон байна.

 

Мөн талбайн ось тэнхлэгээр тохирсон хэмжээ 55.75 м.кв талбай бөгөөд энэ талаар улсын бүртгэлийн гэрчилгээнд зохих ёсоор тусгагдсан тул маргаан байхгүй, Иргэний хуульд зааснаар улсын бүртгэлийг үнэн зөв гэж үзэх зохицуулалттай.

 

Талуудын хооронд байгуулсан гэрээ нь хууль, журам зөрчөөгүй, анхнаасаа хуульд нийцсэн тохиролцоо байсан учраас ось тэнхлэгээр тооцсон хэмжээг буруутгахгүй, өөрөөр хэлбэл, хариуцагч бид орон сууцыг гэрээнд ось тэнхлэгийн хувьд 55.75 м.кв, 6058:2009 стандартаар 49.93 м.кв талбайтай байхаар тохирсон үүргээ биелүүлж, орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн.

 

Иймд, нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй тул бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн болон хэрэгт авагдсан бичгийн баримтуудыг шинжлэн судлаад

    

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч аас хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК-д холбогдуулан 12,622,500.00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан ба хариуцагчийн зүгээс гэрээнд заасан тоо хэмжээнд нийцсэн орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн хэмээн маргаж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзаж байна.

 

Энэхүү хэрэгт шүүхээс 2016 оны 09 дүгээр сарын 22-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэж, зохигчдод Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан эрх, үүргийг тайлбарлаж, танилцуулсан байна.

 

Шүүх хэрэгт цугларсан болоод шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримт, зохигчдын тайлбарыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

Хэрэгт авагдсан баримтаар нэхэмжлэгч болон хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК нар 2013 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдөр орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ байгуулж, нэхэмжлэгч тал *******,*******ны нутаг дэвсгэрт байрлах*******ы*******ны 58 тоот хаягт байрлалтай нийт 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг хариуцагчаас авахаар болжээ /х.х-ийн 9, 10-р хуудас/.

 

Орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ, шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн тоот дугаартай үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ болон талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбараас үзвэл зохигчдыг гэрээ байгуулж байх үед тухайн орон сууц ашиглалтанд орсон байсан талаар зохигчид маргахгүй байна /х.х-ийн 7, 9, 10-р хуудас/.

 

Тодруулбал, зохигчдыг гэрээ, хэлэлцээр байгуулж байх хугацаанд орон сууц  ашиглалтанд орсон байсан тул хариуцагчаас нэхэмжлэгч талд зориулалтын дагуу ашиглахад бэлэн болсон орон сууцыг худалдсан гэж үзэж, тэдгээрийн хооронд худалдах, худалдан авах тухай гэрээ байгуулагдсан байна гэж дүгнэв.

 

Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1-д “Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу бараа бэлтгэн нийлүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг тус тус хүлээнэ” гэж заажээ.

 

Өөрөөр хэлбэл, худалдагч тал гэрээний зүйлийг аливаа эрхийн болон биет байдлын доголдолгүйгээр худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх үүрэг хүлээх бол худалдан авагч тал үнийг тохирсон хугацаанд бүрэн төлсөн тохиолдолд талуудыг гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор биелүүлсэн гэж үзэх юм.

 

Хэрэгт авагдсан баримт, талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбараас үзвэл хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК-иас гэрээний зүйл болох 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг өмчлөх эрхийн хамт худалдан авагчид шилжүүлсэн бол нэхэмжэлгч орон сууцны үнэ 122,650,000.00 төгрөгийг бүрэн төлсөн, зохигчид энэхүү үйл баримтын талаар маргахгүй байна /х.х-ийн 7-р хуудас/.

 

Гагцхүү нэхэмжлэгчийн зүгээс худалдан авсан орон сууцыг биет байдлын доголдолтой буюу хариуцагчийг гэрээгээр тохирсон 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг худалдах үүргээ зөрчсөн хэмээн маргаж байна.

 

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн “” ХХК-ийн 2014 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 11/2014 тоот сууцны өрөө, тасалгааны хэмжилт хийж, түүний талбайг тооцсон дүгнэлтээс үзвэл маргааны зүйл болсон орон сууц 50.14 м.кв талбайтай ажээ /х.х-ийн 6-р хуудас/.

 

Иргэний хуулийн 251 дүгээр зүйлийн 251.1-д “Гэрээгээр тогтоосон тоо, хэмжээ, чанар бүхий эд хөрөнгийг биет байдлын хувьд доголдолгүй гэж үзнэ” гэж заасан, өөрөөр хэлбэл, зохигчид гэрээндээ орон сууцны талбайн хэмжээг 55.75 м.кв гэж тохирсон боловч бодит байдал дээр энэхүү хэмжээнд хүрэхгүй байх тохиолдолд тухайн гэрээний зүйлийг доголдолтой гэж үзнэ.

 

Хэрэв гэрээний зүйл доголдолтой байх тохиолдолд худалдан авагч тал эд хөрөнгийн доголдолтой холбогдуулан Иргэний хуульд заасан хэд хэдэн төрлийн шаардлагыг худалдагч талд гаргах эрхтэй.

 

Тодруулбал, Иргэний хуулийн 254 дүгээр зүйлийн 254.1-д “Худалдан авагч нь эд хөрөнгийн доголдлыг арилгуулах буюу доголдолгүй тухайн төрлийн эд хөрөнгөөр солиулах, доголдлыг арилгахад гаргасан зардлаа төлүүлэх, эсхүл гэрээг цуцлах тухай шаардлага гаргах эрхтэй” гэж зааснаас гадна 254.2-т “Худалдан авагч нь баталгаат болон гомдлын шаардлага гаргах хугацаанд энэ хуулийн 254.1-д заасан шаардлагыг гаргаагүй бол тэрээр доголдлыг арилгахад шаардлагатай мөнгөний хэмжээгээр анхны үнийг бууруулахаар шаардаж болно. Энэ тохиолдолд үнэлгээг гэрээ байгуулах үеийн үнээр тодорхойлно” гэж заасан.

 

Энэ нь, худалдан авагчийн зүгээс эд хөрөнгийн доголдолтой холбогдуулан баталгаат болон гомдлын шаардлага гаргах хугацаанд худалдагч талд тухайн доголдлыг арилгуулах, доголдолгүй ижил болон өөр төрлийн эд хөрөнгөөр солиулах эсхүл доголдлыг арилгахад гарсан зардлыг гаргуулах, түүнчлэн гэрээг цуцлах шаардлага гаргах эрхтэй бөгөөд хэрэв эдгээр шаардлагыг тус хуулийн 254 дүгээр зүйлийн 254.6-д заасан хугацаанд гаргаагүй тохиолдолд тэрээр зөвхөн тухайн доголдлыг арилгахад шаардлагатай мөнгөний хэмжээгээр анхны үнийг бууруулахыг шаардаж болно.

 

Нэхэмжлэгч аас хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК-д холбогдуулан орон сууцны талбайн зөрүүтэй холбоотойгоор анхны үнийг гэрээ байгуулах үеийн үнээр тодорхойлж, хувь тэнцүүлэн дутуу 5.61 м.кв талбайн үнэд нийт 12,622,500.00 төгрөг гаргуулахыг хүсчээ /х.х-ийн 1-р хуудас/.

 

Талууд тус орон сууц захиалгаар бариулах гэрээгээр нийт 122,650,000.00 төгрөгийн үнэтэй 2 өрөө орон сууцыг худалдах, худалдан авахдаа гэрээний үнийг тогтоох гол шалгуур болсон талбайн хэмжээг тодорхойлж, тооцохдоо 2 төрлийн аргачлал буюу хананы ось тэнхлэгээр хэмжих болон MNS6058:2009 стандартын дагуу хэмжихээр тус тус тохирсон байна.

 

Иргэний хуулийн 198 дугаар зүйлийн 198.1-д “Гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаарна” гэж, мөн 198.2-т “Гэрээний аль нэг нөхцөлийн утга нь ойлгомжгүй бол түүний агуулгыг бусад нөхцөл болон гэрээний ерөнхий агуулгатай харьцуулах замаар тодорхойлно” гэж тус тус заасан.

 

Тус гэрээний 1 дүгээр зүйлийн 1.2, 1.4 болон 3 дугаар зүйлийн 3.1 дэх заалтуудыг тус тус үзвэл зохигчид хананы ось тэнхлэгээр хэмжигдсэн талбайн хувьд 55.75 м.кв талбайтай орон сууц, харин MNS6058:2009 стандартын дагуу хэмжигдсэн талбайн хувьд 49.93 м.кв талбайтай орон сууцыг нийт 122,650,000.00 төгрөгөөр худалдах, худалдан авахаар харилцан тохиролцсон байна /х.х-ийн 9, 10-р хуудас/.

 

Өөрөөр хэлбэл, гэрээний зүйл болсон *******,*******ны нутаг дэвсгэрт барьж буй*******ы*******ны 58 тоот хаягт байрлах 2 өрөө орон сууцны талбайн хэмжээг ийнхүү 2 төрлийн аргачлалаар хамт тооцоход холбогдох стандартын хувьд 49.93 м.кв-аас багагүй, ось тэнхлэгээр 55.75 м.кв-аас ихгүй талбайтай байх ба аль ч тохиолдолд нийт үнийг 122,650,000.00 төгрөг байхаар тохиролцсон байна.

 

Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.1-д “Гэрээний талууд хуулийн хүрээнд гэрээг чөлөөтэй байгуулах, түүний агуулгыг өөрсдөө тодорхойлох эрхтэй” гэж заасан.

 

 Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.2-т “стандарт гэж бүтээгдэхүүний үзүүлэлт, шаардлагын хэм хэмжээг зохих журмын дагуу сонирхогч талууд зөвшилцөн боловсруулж, эрх бүхий байгууллагаас баталсан норматив-техникийн баримт бичгийг хэлнэ” гэж заасан бөгөөд MNS6058:2009 стандартын 1 дүгээр зүйлийн 1.1 дэх заалтад уг стандартын хамрах болон хэрэглэх хүрээг “орон сууцны барилгын доторх сууцны талбайн хэмжээг тооцоход арга зүйг тодорхойлоход хамаарна” гэж тодорхойлсон.

 

Талууд гэрээний гол нөхцөл болсон орон сууцны үнийг тодорхойлохдоо орон сууцны талбайг холбогдох стандартын дагуу болон гэрээнд заасан буюу захиалгат талбайг баримталсан нь хууль зөрчөөгүй байна.

 

Гэтэл нэхэмжлэгчийн зүгээс хананы ось тэнхлэгээр хэмжигдсэн 55.75 м.кв талбайг MNS6058:2009 стандартаар хэмжигдсэн 50.14 м.кв талбайтай харьцуулж, зөрүү 5.61 м.кв талбайд ногдох үнийг нэхэмжилж байгаа нь шударга бус юм.

 

Учир нь, талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, 2013 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдрийн гэрээ болон MNS6058:2009 стандартаас тус тус үзвэл зохигчдын тохиролцсон ёсоор хананы ось тэнхлэгээр орон сууцны талбайг хэмжихэд 55.75 м.кв талбайтай байх бөгөөд харин MNS6058:2009 стандартаар хэмжихэд энэхүү хэмжилтийн талбай ось тэнхлэгийн хэмжилтээс бага буюу 49.93 м.кв талбай байх ажээ.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн “” ХХК-ийн 2014 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 11/2014 тоот сууцны өрөө, тасалгааны хэмжилт хийж, түүний талбайг тооцсон дүгнэлтээр гэрээний зүйл болсон орон сууцны талбай нь MNS6058:2009 стандартаар тооцоход 50.14 м.кв байх тул гэрээнд заасан хэмжээтэй нийцэж байгаагаас гадна нэхэмжлэгчийн зүгээс хананы ось тэнхлэгээр тооцсон 55.75 м.кв талбайтай орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн эсэх талаар аливаа маргаан гаргаагүй болно /х.х-ийн 6-р хуудас/.

 

Нөгөө талаар зохигчдын орон сууц захиалгаар бариулах гэрээг Иргэний хуулийн 198 дугаар зүйлийн 198.1-д заасны дагуу авч үзвэл талууд орон сууцны талбайн хэмжээг MNS6058:2009 стандартаар тооцоход 55.75 м.кв талбайтай байна гэж харилцан тохиролцоогүй байна.

 

Хэрэг авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн  “” ХХК-ийн дүгнэлт, тоот дугаартай үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээнээс тус тус үзвэл хариуцагч “Сүрэг-Агт” ХХК гэрээнд заасан буюу Иргэний хуулийн 251 дүгээр зүйлийн 251.1-д зааснаар доголдолгүй эд хөрөнгө шилжүүлэх үүргээ биелүүлсэн байх тул нэхэмжлэгч ын гаргасан эд хөрөнгийн доголдолтой хэмээх тайлбар үндэслэлгүй байна.

 

Иймд, шүүхээс дээр дурьдсаныг нэгтгэн дүгнээд нэхэмжлэгч ын гаргасан хариуцагч “Сүрэгт-Агт” ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

 

 

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.3, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1, 254 дүгээр зүйлийн 254.4-т заасныг тус тус үндэслэн нэхэмжлэгч ын гаргасан хариуцагч “Сүрэгт-Агт” ХХК-д холбогдох 12,622,500.00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 216,910.00 төгрөгийг улсын орлогод үлдээсүгэй.

 

1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-д зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш давж заалдах журмаар 14 хоногийн дотор Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй бөгөөд мөн хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэрийг гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                  Б.МАНДАЛБАЯР