МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Мандалбаяр даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, *******,*******,*******,*******,*******-ийн гаргасан,

 

Хариуцагч: Улаанбаатар хот, *******,*******,*******,*******-д холбогдох,

 

Албадан нүүлгэж, олох ёстой байсан орлого 53,625,000.00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , хариуцагч , бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т., гэрч М., шүүх хуралдааны Нарийн бичгийн дарга Ч.Нарантуяа нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

            Нэхэмжлэгч Ч. тус шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

 

“Миний бие 2013 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр Т.тай харилцан тохиролцож, Баянзүрх дүүргийн*******,, тоот хаягт байрлах 657 м.кв талбайтай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай газар, үйлчилгээний зориулалттай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай үл хөдлөх хөрөнгийг нийт 143,000,000.00 төгрөгөөр худалдан авсан юм.

 

Т., анх тухайн үл хөдлөх хөрөнгүүдийг худалдан авахад надад “ гэж хүн түрээсийн гэрээний дагуу үйл ажиллагаа явуулж байгаа, чи барилгыг нурааж, ашиглалтыг өөрчлөх хүртэл энэ хүнтэй түрээсийн гэрээг үргэлжлүүлэх хэрэгтэй байна гэхэд” би тэр үед яараагүй байсан учраас болох байх гэсэн хариу өгсөн.

 

Ингээд бид үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулж, улсын бүртгэлд бүртгүүлж, холбогдох гэрчилгээнүүд миний нэр дээр гарсаны дараагаар намайг түрээслэгч буюу хариуцагч талтай уулзаж, гэрээ байгуулах, тодорхой зүйлүүдийг шинээр тохирч, өөрчлөх санал гаргахад тэрээр янз бүрийн шалтаг тоочиж, гэрээг байгуулахгүй өдий хүрсэн.

 

Би, 2013 оны 06 дугаар сарын 09-ний өдөр хариуцагч д 14 хоногийн дотор түрээсийн гэрээг шинээр байгуулах, хэрэв заасан хугацаанд гэрээ байгуулаагүй тохиолдолд түүнд газар, үл хөдлөх хөрөнгийг чөлөөлөх тухай албан ёсны мэдэгдэл өгсөн.

 

Гэтэл хариуцагч мэдэгдлийг хүлээн авахаас шууд татгалзаж, надтай гэрээ байгуулахгүй, намайг худалдагч Т.тай хуйвалдаж, үл хөдлөх хөрөнгийг худалдан авсан мэтээр ярьж, Нийслэлийн Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд улсын бүртгэлийг хүчингүйд тооцуулахаар нэхэмжлэл гаргасан боловч шүүхээс тус нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн.

 

Миний худалдан авсан үл хөдлөх хөрөнгөд хариуцагч тал нийтдээ 3 гаруй жил үйл ажиллагаа явуулж, өмчлөх эрхийг минь зөрчиж, өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд чөлөөлж өгөхгүй байна, би энэ талаар хариуцагчтай удаа дараа эвийн журмаар асуудлыг шийдвэрлүүлэх гэсэн боловч ямар ч үр дүнд хүрээгүй, өөрийн төлөвлөж байсан ажлаа хэрэгжүүлж чадахгүй хохирч байна.

 

Би, тухайн объектыг нийт 143,000,000.00 төгрөгөөр худалдан авсан ба хэрэв энэ хугацаанд уг мөнгийг банкинд байршуулсан бол доод тал нь 53,625,000.00 төгрөгийн хүү олох боломжтой байсан.

 

Иймд, хариуцагч ыг Баянзүрх дүүргийн*******,, тоот хаягт байрлах 657 м.кв талбайтай газар болон 21 м.кв талбайтай үл хөдлөх хөрөнгөөс албадан чөлөөлж, түүнээс олох ёстой байсан орлогод 53,625,000.00 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү” гэв.

 

Хариуцагч тус шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

 

“Миний бие Т.тай энэхүү үл хөдлөх хөрөнгөд гуанз ажиллуулахаар тохирч, 2008 оноос эхлэн ажиллаж байсан ба гэрээг нотлох баримтаар шүүхэд өгөөгүй, улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй боловч түрээслэж байсан үйл баримт үнэн болно.

 

  Намайг үйл ажиллагаа явуулж байх хугацаанд буюу 2011 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр тус хөрөнгөд гал гарч, одоогийн 21 м.кв талбайн газар дээр байсан объектын 70 гаруй хувь шатсан тул би түрээслүүлэгчтэй харилцан тохиролцож, сэргээн засварлах ажлыг өөрийн хөрөнгөөр хийж гүйцэтгэсэн, энэ талаар гэрчүүд нотолж байгаагаас гадна Т. үүнийг мэдэж байгаа юм.

 

Гэтэл тэрээр надад мэдэгдэхүйгээр сэргээн босгосон үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг өөрийн нэр дээр гаргаж, улмаар Ч.ад худалдаж, ашиг олсон байна.

 

Т., надад эдгээр үл хөдлөх хөрөнгийг худалдах талаар мэдэгдэхэд би худалдан авъяа гээд бэлэн мөнгөгүй байсан учраас хүнээс урьдчилгаа болгон 5,000,000.00 төгрөг зээлж, түүнд өгсөн боловч санхүүгийн боломжгүйгээс шалтгаалан худалдан авч чадаагүй, нийт 50,000,000.00 гаруй төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж, сэргээн босгосон байхад Т. зөвхөн өөрийн нэр дээр үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг гаргуулж, бусдад худалдсан.

 

Миний бие шүүхээс энэхүү хэргийг хянан шийдвэрлэх явцад сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, оруулсан хөрөнгө оруулалтыг буцаан нэхэмжлэх бодолтой байсан хэдий ч улсын тэмдэгтийн хураамж болон Т.гийн тайлбар, татгалзалтай танилцаж байж шийдвэрлэхээр болсон.

 

Бодит байдал дээр Ч. болон Т. нар хоорондоо хуйвалдаж, миний оруулсан хөрөнгөөр сэргээн засварлагдсан эд хөрөнгийг бие биедээ худалдсан тул энэхүү нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй” гэв.

 

Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т. тус шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

 

“Миний бие маргааны зүйл болсон газрыг эзэмшиж байгаад хожим өмчлөн авсан ба хариуцагч д 2008 оноос эхлэн сарын 200,000.00 төгрөгөөр гэрээний хугацааг жил бүр сунгах нөхцөлтэй түрээслүүлсэн бөгөөд тухайн үед объектын өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гараагүй байсан тул түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй,.

 

 2011 оны 04 дүгээр сард түрээслэгч ын буруутай үйл ажиллагаанаас тус объектод гал гарч, 70 гаруй хувь шатсан бөгөөд бид харилцан тохиролцоод хариуцагч тал өөрийн хөрөнгөөр засварлаж өгөхөөр болсон юм.

 

Ингээд шатсан объектыг засварлаж дууссаны дараагаар би хуульд зааснаар өөрийн нэр дээр үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг гаргуулсан ба энэ талаар хариуцагч тал анхнаасаа мэдэж байсан, гэвч тэрээр үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ олгосон үйл ажиллагааг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, Нийслэлийн Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан боловч түүний гаргасан нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн.

 

Надад мөнгөний хэрэгцээ гарсан учраас дээрх үл хөдлөх хөрөнгүүдийг худалдах тухайгаа хариуцагчид мэдэгдэхэд тэрээр худалдан авна гээд бусдаас 5,000,000.00 төгрөгийг зээлж, надад урьдчилгаа гэж өгсөн боловч тухайн өдрөөс хойш дахин мөнгө өгөөгүй тул би нэхэмжлэгч Ч.ад 143,000,000.00 төгрөгөөр худалдаж, ын бусдаас авсан 5,000,000.00 төгрөгийг түүний өмнөөс зээлдүүлэгч этгээдэд төлсөн.

 

Би өөрийнхөө өмчийн эд хөрөнгийг бусдад худалдсан байхад хариуцагч тал ийнхүү чөлөөлөхгүй гэж татгалзаж буйг ойлгохгүй байна, хэрэв түүний хөрөнгө оруулалтаар сэргээн засварлагдсан эд хөрөнгийг худалдсан орлогоос ашиг хүртэх ёстой хэмээн үзэж байгаа бол нэхэмжлэгчид энэхүү тайлбар, татгалзал хамааралгүй, харин надад хамаатай юм.

 

Үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөх болон худалдах, худалдан авах гэрээ хуулийн дагуу байгуулагдсан тул нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлтэй юм” гэв.

 

Шүүх хуралдаанаар зохигчдын гаргасан тайлбар, хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн бичгийн нотлох баримтыг тус тус шинжлэн судлаад

 ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч Ч.аас хариуцагч д холбогдуулан албадан нүүлгэж, олох ёстой байсан орлого 53,625,000.00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргажээ.

 

Энэхүү хэрэгт шүүхээс 2016 оны 02 дугаар сарын 05-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэж, хариуцагчид нэхэмжлэлийн хувийг гардуулж, зохигчдод Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан эрх, үүргийг тайлбарлаж, танилцуулсан байна.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн болон хэрэгт авагдсан бичгийн баримтууд, талуудын тайлбарыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангаж, үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар нэхэмжлэгч Ч. 2013 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т.тай үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах тухай гэрээ байгуулж, Баянзүрх дүүргийн*******,, тоот хаягт байрлах 657 м.кв талбайтай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай газрыг 140,000,000.00 төгрөг, үйлчилгээний зориулалттай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 21 м.кв талбайтай үл хөдлөх хөрөнгийг 3,000,000.00 төгрөг, нийт 143,000,000.00 төгрөгөөр худалдан авахаар тохирчээ /х.х-ийн 6, 7-р хуудас/.

 

Талууд гэрээний зүйл болсон үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийг худалдан авагчид шилжүүлж, нэхэмжлэгч Ч.ын нэр дээр үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ гарч, худалдагч буюу өмнөх өмчлөгч Т.гийн өмчлөх эрх дуусгавар болсон байна /х.х-ийн 3, 4-р хуудас/.

 

Тодруулбал, Иргэний хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.1-д “Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр нэг этгээдээс нөгөөд шилжиж байгаа бол уг хэлцлийг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газар бүртгүүлснээр өмчлөх эрх шинэ өмчлөгчид үүсэж, өмнөх өмчлөгчийн өмчлөх эрх дуусгавар болно” гэж заасны дагуу талуудын хооронд байгуулсан гэрээний эрх, үүрэг зохих ёсоор хэрэгжиж, худалдан авагч талд өмчлөх эрх үүсэж, худалдагчийн өмчлөх эрх дуусгавар болсон байна.

 

Зохигчдын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбараар Т. болон нар түрээсийн гэрээ байгуулж, хариуцагч тал дээр дурьдсан үл хөдлөх хөрөнгийг 2008 оноос эхлэн түрээслэж, үйлчилгээ явуулдаг байсан тухай болон түрээсийн гэрээг хуульд зааснаар улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй гэх үйл баримтын талаар маргахгүй байна.

 

Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1-д “Түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулах болон дүрэмд заасан зорилгоо биелүүлэхэд нь зориулж, тодорхой хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь гэрээгээр тохирсон түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ” гэж заасан.

 

Өөрөөр хэлбэл, хариуцагч маргааны зүйл болсон үл хөдлөх хөрөнгийг тодорхой хугацаанд ашиглаж, аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулж, бий болсон үр шимийг хүртэх буюу өөрийн болон гэр бүлийн гишүүдийн нийгэм, эдийн засгийн хэрэгцээг хангах зорилгоор ашиглаж байсан байх тул бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т. болон хариуцагч нарын хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1-д заасан түрээсийн харилцаа үүссэн байжээ.

 

Талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбараар худалдан авагч буюу өмчлөгч Ч.ын зүгээс түрээслэгч д түрээсийн гэрээг шинээр байгуулах тухай санал гаргасан боловч хариуцагч тал уг саналаас татгалзаж, түрээсийн зүйлийг тодорхой хугацаанд үргэлжлүүлэн ашигласан байна.

 

Иргэний хуулийн 101 дүгээр зүйлийн 101.1-д “Өмчлөгч нь бусад этгээдийн хууль буюу гэрээгээр олгогдсон эрхийг зөрчихгүйгээр, хуулиар тогтоосон хэмжээ, хязгаарын дотор өмчлөлийн зүйлээ өөрийн үзэмжээр чөлөөтэй эзэмшиж, ашиглаж, захиран зарцуулах бөгөөд аливаа халдлагаас хамгаалах эрхтэй” гэж заасан.

 

Тодруулбал, худалдах, худалдан авах гэрээний зүйл болсон үл хөдлөх хөрөнгийг ийнхүү өмчлөгч Ч. дээр дурьдсанаар чөлөөтэй эзэмшиж, ашиглаж, захиран зарцуулах эрхтэй бөгөөд түрээслэгч ын түрээсийн харилцааг дуусгавар болгохгүйгээр цаашид үргэлжлүүлэхээр гэрээ байгуулах, өмнөх гэрээний нөхцөлд өөрчлөлт оруулахаар санал гаргасан байна.

 

Иргэний хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1-д “Эд хөрөнгө хөлслүүлэгч нь хөлслөгчийн эзэмшилд байгаа эд хөрөнгөө гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжүүлсэн бол хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгчид шилжинэ” гэж заасан. Өөрөөр хэлбэл, түрээсийн гэрээ нь бусдын эзэмшил, ашиглалтанд хөрөнгө шилжүүлэхтэй холбоотой гэрээний төрөлд хамаардаг тул энэхүү хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.5-д “Энэ бүлэгт өөрөөр заагаагүй бол түрээсийн гэрээнд эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний журам нэгэн адил үйлчилнэ” заасны дагуу уг харилцаанд эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний журам үйлчлэх юм.

 

Иймд, нэхэмжлэгч буюу өмчлөгч Ч. түрээслүүлэгчийн эрх, үүргийнхээ хүрээнд түрээслэгч д гэрээ, хэлэлцээртэй холбоотой аливаа санал, хүсэлт гаргах эрхтэй боловч талууд тохиролцоод хүрч чадаагүй байна.

 

Нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт “хариуцагч талд 2013 оны 06 дугаар сарын 19-ний өдөр түрээсийн гэрээг шинээр байгуулах 14 хоногийн хугацаа өгч, хэрэв заасан хугацаанд байгуулаагүй тохиолдолд түрээсийн зүйлийг чөлөөлөх тухай” мэдэгдэл өгсөн гэсэн байх боловч зохигчид уг хугацаанд харилцан тохиролцоогүй тул нэхэмжлэгч тал түрээсийн харилцааг цаашид үргэлжлүүлэхээс татгалзсан байна.

 

Гэтэл талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт дурьдсанаар зохигчид түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй байна. Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3-т “Хуульд өөрөөр заагаагүй бол түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулах бөгөөд үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлнэ” гэж, 318.4-т “Энэ хуулийн 318.3-т заасан шаардлагыг хангаагүй гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна” гэж тус тус заасан.

 

Хэдийгээр талууд шүүх хуралдаанд 21 м.кв талбайтай үл хөдлөх хөрөнгө болон 657 м.кв талбайтай газрын өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гараагүй байсан, 2008 оноос хойш түрээслэж байсан хэмээн тайлбарлаж буй боловч бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч Т.гийн нэр дээр 2012 оны 08 дугаар сарын 31-ний өдөр, мөн 2012 оны 09 дүгээр сарын 03-ны өдөр тус тус үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын гэрчилгээ гарсан байхад түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй байна.

 

Иймд, талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээ Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.4-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус тул шинэ өмчлөгч буюу нэхэмжлэгч Ч.ад худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдах үед  түрээсийн гэрээтэй эд хөрөнгө буюу өмнөх түрээслүүлэгчийн эрх, үүрэг шилжсэн гэж үзэхгүй.

 

Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлийн 89.1-д “Хүсэл зоригийн дагуу эрх, эд юмсыг хууль ёсоор мэдэлдээ авах замаар эзэмшил үүснэ” гэж, мөн 90 дүгээр зүйлийн 90.1-д “Хөрөнгийг хууль ёсоор эзэмшиж байгаа буюу түүнийг эзэмших эрхтэй болох нь тодорхой байгаа этгээдийг шударга эзэмшигч гэнэ” гэж тус тус заасан, өөрөөр хэлбэл, хэдийгээр хариуцагч маргааны зүйл болсон газар, түүн дээрх объектыг ийнхүү хүчин төгөлдөр бус гэрээний дагуу эзэмшиж, ашиглаж буй боловч тэрээр уг эрхийг өөрийн хүсэл зоригийн дагуу шударгаар хандан олж авсан байх тул түүнийг шударга эзэмшигч гэж үзнэ.

 

Гэвч түрээслэгчийн хувьд ийнхүү шударгаар хандсан хэдий ч тэдгээрийн хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээ хуульд зааснаар хүчин төгөлдөр бус байгаагаас шалтгаалан түүнд эрх зүйн үр дагавар буюу шаардах эрхийг үүсгэхгүй тул тэрээр гэрээний зүйлийг эрх бүхий этгээдэд буцаан өгөх үүрэгтэй юм.

 

Тодруулбал, Иргэний хуулийн 94 дүгээр зүйлийн 94.1-д “Эд хөрөнгийг эзэмших эрхгүй буюу энэ эрхээ алдсан шударга эзэмшигч нь уг эд хөрөнгийг эрх бүхий этгээдэд буцаан өгөх үүрэгтэй” гэж заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус хэлцлээр тухайн эд зүйлийг эзэмшиж буй этгээд эд хөрөнгийг хууль ёсны өмчлөгчид эгүүлэн өгөх үүрэгтэй.

 

Хариуцагч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа “маргааны зүйл болсон үл хөдлөх хөрөнгийг дахин сэргээн засварлахад 50,000,000.00 гаруй төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн хэмээн” маргасан.

 

Талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт хариуцагчийг тухайн үл хөдлөх хөрөнгүүдийг түрээслэж байх хугацаанд гал гарсаны улмаас түрээсийн зүйл шатсан ба хариуцагч тал өөрийн хөрөнгөөр шатсан объектыг сэргээн засварласан гэх үйл баримтын талаар зохигчид маргахгүй байна.

 

Хэдийгээр хариуцагчийн зүгээс ийнхүү үл хөдлөх хөрөнгийг засварлахад тодорхой хэмжээний зардал гаргасан хэмээн тайлбарлаж буй боловч түүнийг нэхэмжлэгч тал энэхүү хөрөнгийн өмчлөгч гэж үзэх үндэслэл байхгүй юм.

 

Учир нь, бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т.гийн эд хөрөнгийг өмчлөх эрх улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн байсан бөгөөд Иргэний хуулийн 183 дугаар зүйлийн 183.1-д “Эрх шилжүүлж байгаа этгээдийн нэр дээр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эрхийг хэлцлийн үндсэн дээр олж авч байгаа этгээд улсын бүртгэлд бичигдсэн тэмдэглэлийг буруу ташаа болохыг мэдэж байсан, эсхүл уг бүртгэлийг буруу ташаа гэж эсэргүүцсэнээс бусад тохиолдолд үнэн зөв гэж тооцно” гэж заасны дагуу нэхэмжлэгч Ч.ын хувьд энэхүү бүртгэлийг үнэн зөв гэж үзэж, хөрөнгийн өмчлөгчийг Т. хэмээн тооцож, итгэх эрхтэй.

 

Харин хариуцагч маргаж буй хөрөнгийг засан сайжруулах, сэргээн засварлахад өөрөөс гаргасан зардлыг хуульд заасан үндэслэлээр холбогдох этгээдээс нэхэмжлэхэд энэхүү шийдвэр саад болохгүй.

 

Нэхэмжлэгч тал хариуцагчаас үл хөдлөх хөрөнгийг чөлөөлж өгөөгүйгээс улбаалан уг хөрөнгийг худалдан авахад төлсөн 143,000,000.00 төгрөгийг энэ хугацаанд арилжааны банкуудад хадгалуулсан бол 53,625,000.00 төгрөгийн хүү олох ёстой байсан хэмээн дээрх төлбөрийг нэхэмжилжээ.

 

Өөрөөр хэлбэл, хариуцагчийг 21 м.кв талбайтай үл хөдлөх хөрөнгө, 657 м.кв талбайтай газрыг хүлээлгэн чөлөөлөөгүйгээс эдгээр үл хөдлөх хөрөнгийг худалдан авахад зарцуулсан 143,000,000.00 төгрөгийн хүүгийн орлогыг хохиролд тооцсон байна.

 

Иргэний хуулийн 229 дүгээр зүйлийн 229.1-д “Үүрэг бүхий этгээд нь гэм хорыг арилгахдаа эд хөрөнгөд учруулсан бодит хохирол болон олох ёстой байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэгтэй” гэж заасан. Гэвч нэхэмжлэгч Ч. дээр дурьдсан үл хөдлөх хөрөнгүүдийг худалдан авч, худалдагч талд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлж, 143,000,000.00 төгрөгийг төлсөн үйлдэлд хариуцагч ын түрээсийн зүйлийг хүлээлгэн өгөөгүй үйлдэл шууд шалтгаант холбоотой биш, худалдах, худалдан авах гэрээг зохих ёсоор хэрэгжсэний дараа бий болсон үйл баримт юм. 

 

Түүнчлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэр тухай хуулийн 6 дугаар зүйл, 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1, мөн 67 дугаар зүйлийн 67.1.1, 107 дугаар зүйлийн 107.2, 107.3-т тус тус зааснаар зохигчид нэхэмжлэлийн шаардлага, хариуцагчийн хариу татгалзал, маргааны үйл баримт, хариуцагчийн гэм бурууг нотолж, түүний татгалзлыг үгүйсгэж байгаа үндэслэлээ нотлох үүрэгтэй.

 

Гэтэл нэхэмжлэгч тал хариуцагчийн энэхүү үйлдлээс шууд хамааралтайгаар олох ёстой байсан орлогод 53,625,000.00 төгрөгийг олж чадаагүй гэдгээ тодорхой баримтаар нотлохгүй байна.

 

Иймд, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 53,625,000.00 төгрөгт холбогдохгүй хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, бусад шаардлагыг хангаж шийдвэрлэв.

 

Нэхэмжлэгч нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйл, 63 дугаар зүйл, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-т тус тус зааснаар нэхэмжлэлийн бие даасан шаардлага бүрээр улсын тэмдэгтийн хураамжийг тооцож, урьдчилан төлөх ёстой.

 

Гэтэл нэхэмжлэгч тал 53,625,000.00 төгрөг гаргуулах шаардлагад 426,075.00 төгрөг төлж, харин үл хөдлөх хөрөнгөөс чөлөөлөх нэхэмжлэлийн шаардлагад 70,200.00 төгрөг төлөх ёстой атал төлөөгүй байх тул нэхэмжлэгчээс дутуу төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 70,200.00 төгрөгийг гаргуулж, улсын орлого болгохоор шийдвэрлэх зүйтэй байна.   

 

 

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон 

ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 229 дүгээр зүйлийн 229.1 дэх заалтыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэгч Ч.ын өмчлөлийн Баянзүрх дүүргийн*******,, тоот хаягт байрлах 657 м.кв талбайтай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай газар болон үйлчилгээний зориулалттай тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 21 м.кв талбайтай үл хөдлөх хөрөнгийг чөлөөлөхийг хариуцагч д даалгаж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 53,625,000.00 төгрөгт холбогдохгүй хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.   

 

1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 426,075.00 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчээс дутуу төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 70,200.00 төгрөгийг гаргуулж, улсын орлого болгож, хариуцагчаас 70,200.00 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай.  

 

1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-д зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш давж заалдах журмаар 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй бөгөөд мөн хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэрийг гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                   Б.МАНДАЛБАЯР