Өмнөговь аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийтгэх тогтоол

2016 оны 07 сарын 18 өдөр

Дугаар 56

 

Өмнөговь аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч З.Төмөрхүү даргалж,

Нарийн бичгийн дарга, шүүгчийн туслах: Э.Өлзийнасан,

Улсын яллагч: С.Мөнхтулга,

Шүүгдэгч: Э.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар Өмнөговь аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 99 дүгээр зүйлийн 99.1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт яллагдагчаар татах тогтоол баталж ирүүлсэн Малчин овогт Эрдэнэбатын *******т холбогдох 201616000120 дугаартай хэргийг 2016 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Э.******* нь 2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний орой Өмнөговь аймгийн ******* сумын 1 дүгээр баг *******ийн 3-5 тоотод иргэн Т.*******тэй хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас маргалдаж 2 литрийн шилэн сав авч Т.******* рүү шидсэн нь иргэн А.*******гийн нүүрэн тус газар нь онож биед нь хөнгөн гэмтэл учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах болон цагаатгах талын нотлох баримтуудыг шүүх хуралдаанд  шинжлэн судлаад 

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд шүүгдэгч Э.*******ын мэдүүлсэн: “...Би 2016 оны 09 дүгээр сараас эхлээд Өмнөговь аймгийн ийн коллежийн насанд хүрэгчдийн гагнуурын ангид сурсан. Суралцах хугацаандаа коллежийн дотуур байранд амьдарч байсан бөгөөд 2016 оны З дугаар сарын 21-ний өдөр манай ангийн ах ******* манай ангийн байранд байдаг *******, *******, ******* бид хэдийг гэртээ ир гээд өөрөө байрны гадаа ирж авсан. Тэгээд гэрт нь очиход ******* ахын охин ******* мах чанаж өгөөд хоолоор дайлсан. Тэгсэн Хадаа ах чацарганаар хийсэн брашик гаргаж өгсөн. Тэгээд удалгүй 1 шил архи гаргаж өгсөн, тэгээд тэр архийг бид хэд уусан, тэгээд юм яриад архиа нилээд удаан уусан. Тэгээд архи дуусахад ******* архи авахаар болоод Хадаа ахын охин *******гийн хамтаар явсан. Тэгээд би *******тэй юм яриад Хадаа ах ******* хоёр юм яриад сууж байсан. Тэгсэн ******* ангилиар *******тай юм яриад байсан над руу нэг хараад юм яриад байсан. Тэгэхээр нь би *******ийг монголоор яриач гэж хэлсэн. Тэгсэн ******* онгод орж байна гээд янз бусын юм яриад байсан. Тэгээд би *******ийг чиний бөө гэж юу байдаг юм бэ гэж хэлсэн. Тэгсэн ******* өөрийн гутлаа өмсөөд миний 2 гутлыг аваад гарсан. Тэгэхээр нь би гутал тавиач гээд араас нь босоод газар дээр байсан брашикны шил аваад араас нь шидсэн чинь Хадаа ахын охин ******* орж ирж таараад санамсаргүй цохисон. Тэгсэн шил хагараад бутарсан. Тэгээд ******* *******г тэврээд цусыг нь тогтоох гэж үзсэн болохгүй байсан, тэгээд эмнэлэг рүү тэр хэд *******г аваад явсан ийм зүйл болсон. ... *******г шилээр цохиж гэмтээх санаа байгаагүй, *******ийг айлгах гээд шилэн сав шидэхэд ******* орж ирж таараад оногдсон асуудал болсон өөр бусдаар *******г цохих санаа байгаагүй. ... 660.000 /зургаан зуун жаран мянган төгрөг/ төлсөн байгаа үлдсэн мөнгийг нь 5 сарын дотор төлөхөөр гэрээ хийсэн байгаа энэ асуудлаас салвал ажил хийж мөнгө олоод учруурлсан хохирлоо төлнө.” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 27 дугаар хуудас/.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Э.******* мэдүүлэхдээ: “...Би буруугаа ойлгож байгаа, гэмшиж байна, хохирогчийн хохирол төлбөрийг төлж барагдуулах болно.” гэв.

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд насанд хүрээгүй хохирогч А.*******гийн мэдүүлсэн: “...2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний орой гэртээ байж байхад манай аавын ийн коллежийн ангийн 4 хүн ирсэн. Тэгээд би хоол хийж өгөөд байж байхад аав 1 шил 0.75 граммын Ерөөл архи авдарнаасаа гаргаж өгсөн. Тэр архийг тэр хэд аавтай нийлээд ууцгаасан. Тэгээд аав нэг ахтай хамт эмнэлэг явсан. Тэр хооронд нь ******* болон Дөлөө нэг эмэгтэй нар гэрийн караокед дуулцгаагаад, юм яриад суужгааж байсан. Тэгж байхад аав нөгөө ахын хамтаар ирсэн. Тэгээд архи нь дууссан чинь аавтай эмнэлэг цуг явдаг ах намайг дэлгүүр хамт яваад ирье гээд бид хоёр гараад дэлгүүр ороод би гадаа нь байж байхад нөгөө ах ороод нэг шил архи аваад гараад ирсэн. Тэгээд бид хоёр буцаж яваад би түрүүлээд гэрийн хаалгаар орж ирэхэд манай гэрт брашик хийдэг 2 литрийн шилэн саваар ******* намайг цохиж унагаасан. Тэгээд нэг мэдэхэд би эмнэлгийн үүдэнд ирчихсэн байж байсан. Тэгээд эмнэлэг рүү ороод нүүрэндээ 13 оёдол тавиулчихаад гэртээ хариад унтсан. Маргааш нь эмнэлэгт очиж хэвтсэн. ...******* найзтайгаа муудалцаад найзруугаа шидэхэд нь оногдсон юм шиг байн лээ. ...Нүүрэндээ 13 оёдол тавиулсан нүдний аяганы яс цуурсан, толгой хөдөлсөн, зүрхэнд хий хурсан, мөн татаж унадаг болсон байсан. ...******* тухайн үед согтуу байсан. ...Нүүрэндээ эмчилгээ хийлгэж хэвийн байдалдаа ормоор байна, эмчилгээний зардлууд болон гарсан бүх зардлаа нэхэмжилж байна”,

Анх 03 дугаар сарын 22-нд эмнэлэгт хэвтсэн, эмнэлэгт 8 хоног хэвтээд дараа нь 5 хоног гэх бариачид толгойгоо бариулсан. Мөн 20 хоног шархаа цэвэрлүүлж боолт хийлгэсэн. Мөн дараа нь Улам-Өрнөх гэх эмчид 8 хоног бариулсан. Тэгээд Улаанбаатар хот яваад цаашаа Төв аймгийн суманд очиж бариа хийлгэж зүү тавиулсан, нийт 7 хоногийн эмчилгээ хийлгэсэн тэгээд ирж байж байгаад 2016 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдөр дахин суманд очиж бариу хийлгэж, зүү тавиулсан, 4 хоног эмчлүүлсэн. Буцаж ирээд Улаанбаатар хотод Тод каннам гэх гоо сайхны мэс заслын эмнэлэгт үзүүлсэн. Тэр эмнэлэг намайг гоо сайханы мэс засалд орох болоогүй байна, 4 сарын дараа ирж үзүүл гэж хэлсэн. ... Эмнэлэгт хэвтсэн зардал 320000 /гурван зуун хорин мянган төгрөг/ энэ мөнгө төлөгдсөн, бариачид бариулсан 21.000 /хорин нэгэн мянган төгрөг/ төлөгдөөгүй, Улам-Өрнөх бариачид бариулсан 40,000 / дөчин мянган төгрөг/ төлөгдөөгүй, явж 7 хоног эмчилгээ хийлгэсэн ингэж явахдаа би газар мэдэхгүй тул аавтай хамт явсан. Ингэж явахад хоол унд, унаа тээвэр, эмчилгээний зардалд нийт 537,600 /таван зуун гучин долоон мянга зургаан зуун төгрөг/-ний зардал гарсан. Энэ төлөгдөөгүй, явахад ******* 130000 /зуун гучин мянган төгрөг/ өгсөн. Дахин явахад эмээтэй хамт явсан. Ингэж явахад нийт /484,000/ дөрвөн зуун наян дөрвөн мянган төгрөг/-ний зардал гарсан, энэ төлөгдөөгүй байгаа. Мөн ламд үзүүлж ном уншуулсан, мөн өвчин намдаах эм, лаа, тариа зэрэгт нийт 150000 /зуун тавин мянган төгрөг/-ний зардал гарсан. Ингээд нийт 1,576,600 /нэг сая таван зуун далан зургаа мянган зургаан зуун төгрөг/ болж байгаа юм энэ мөнгийг гаргачихаад байгаа юм. Тэгээд 4 сарын дараа “Тод каннам” эмнэлэг үзүүлж гоо сайханы мэс засалд ороход эмчилгээний зардал 2,500,000 /хоёр сая таван зуун мянган төгрөг/ болно гэсэн. Мөн тэр үед гарах зардал нь 923400 /есөн зуун хорин гурван мянга дөрвөн зуун мянган төгрөг/ болж байгаа юм. Ингээд нийт 5,660,000/ таван сая зургаан зуун жаран мянган төгрөг/ болж байгаа юм. Үүнээс ******* 660,000 /зургаан зуун жаран мянган төгрөг/-ийг нь төлсөн одоо 5,000,000 /таван сая төгрөг/ төлөгдөөгүй байгаа юм. Энэ мөнгөө ******* 5 сарын хугацаанд төлж дуусгана гээд Ноториатаар баталгаажуулсан байгаа” гэх мэдүүлэг / хх-ийн 10-11 дүгээр хуудас/

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд гэрч Э.*******гийн мэдүүлсэн: “...Би Өмнөговь аймгийн ийн коллежийн насанд хүрэгчдийн ангид нөхрийн хамтаар 2015 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс сурсан юм. Манай ангид ******* гэх ах байдаг байсан. Тэр ах дотуур байранд байдаг, бид хэдийг гэртээ аваачина гэдэг байсан. Тэгээд 2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр гэртээ ир гэсэн. Тэгээд бид хэдийг байрнаас ирж авсан. Тэгээд би нөхөр *******, *******, ******* нарын хамтаар гэрт нь очсон. Тэгээд гэрт нь очиход Хадаа ахын охин хоол унд хийж өгсөн. Тэгээд байж байхад Хадаа ах нэг шил архи гаргаж өгсөн. Тэгээд тэр архиа ууцгаасан. Мөн гэрт нь байсан брашик хийж өгөөд ууцгаасан. Тэгээд тэр архи дууссан, тэгж байгаад би 00 орчихоод ирэхэд манай нөхөр Хадаа ахын охинтой хамт дэлгүүр лүү явсан байсан. Тэгээд би гэрт орж ирээд Хадаа ахтай юм яриад сууж байхад *******, ******* нар муудаад байх шиг байсан. Тэгээд би тэр хоёрыг анзаараагүй. Тэгж байхад ******* гараад явсан, тэр үед ******* гэрийн зүүн талд л зогсож байх шиг байсан. Тэгээд би Хадаа ахтай юм яриж байхад чанга чимээ гарсан. Тэгээд харсан чинь Хадаа ахын охин газар уначихсан байсан. Тэгээд би сандраад гүйж очиход нүүр толгой хэсгээс нь цус гарчихсан байсан. Би тэгээд цусыг нь тогтоох гэж оролдсон. Тэр үед *******, ******* нар орж ирсэн. Тэгээд бид хэд Хадаа ахын охиныг аваад эмнэлэг явж эмнэлэгт хүргэн өгсөн ийм зүйл болсон. ...******* *******ийг цохих гэж байсан байх, тэгсэн тэр охин орж ирж таараад цохиулсан байх, ******* санаатай цохиогүй байх. ...Тухайн үед ******* нилээд согтуу байсан.” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 12-13 дугаар хуудас/

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд гэрч Д.*******ы мэдүүлсэн: “...******* ах...2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр гэртээ ир гэсэн. Тэгээд бид хэдийг байрнаас ирж авсан. Тэгээд би эхнэр *******, *******, ******* нарын хамтаар гэрт нь очсон. Тэгээд гэрт нь очиход Хадаа ахын охин хоол унд хийж өгсөн. Тэгээд байж байхад Хадаа ах нэг шил архи гаргаж өгсөн. Тэгээд тэр архиа ууцгаасан, мөн гэрт нь байсан брашикийг мөн уусан. Тэгээд архи дууссан, тэгээд бид хэд дахин архи авах уу гэж яриж байгаад архи авахаар болоод би Хадаа ахын охин *******г дагуулаад дэлгүүр явсан. Тэгээд дэлгүүр ороод би нэг шил архи аваад буцаж хашаанд нь ороод би архиа бариад 00 ороод бие засаад зогсож байхад гэрт хашиграх чимээ гарсан. Тэгээд орилолдоод унасан. Тэгэхээр нь би гүйгээд очсон, тэгсэн чинь манай эхнэр *******гийн толгойг өвөр дээрээ тавиад сууж байсан. Тэгээд юу болсон талаар асуугаад би 103 руу залгасан, тэгсэн их юм асуугаад байхаар нь шууд аваад эмнэлэг рүү явсан. Тэгээд *******г эмнэлэгт үлдээгээд явсан. Тэгээд буцаад гэрт очиход Цагдаа ирсэн байсан, Тэгээд цагдаа руу явсан.” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 14-15 дугаар хуудас/

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд гэрч Б.*******ын мэдүүлсэн: “...2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр коллежийн насанд хүрэгчдийн 1 жилийн ангийн манай ангийн байранд байдаг хүүхдүүд буюу *******, *******, *******, ******* нарийг би машинтай очиж авсан. Тэгээд гэрт ирэхэд манай охин ******* мах чанаад хоол хийгээд байж байсан. Тэгээд би 3 литр чацарганаар исгэсэн брашик гаргаж тэр хэдийг дайлж байгаад нэг шил архи гаргаж өгсөн. Тэгээд тэр архийг *******, *******, ******* бид хэд хувааж уусан, ******* бол уугаагүй байх. Тэгээд архи уугаад дууссан, тэгж байхад ******* архи авахаар болсон байх манай охин *******г дагуулаад дэлгүүр явна гээд гарсан. Тэр хооронд *******, ******* нар нэг нэгэнтэйгээ егөөдөөд л байх шиг байсан. Би *******тай юм яриад нэг их анзаараагүй сууж байсан. Тэгсэн ******* гэрийн зүүн талд брашикны сав бариад сууж л байгаа харагдаж байсан, нэг мэдэхэд тас няс буугаад чимээ гарсан. Тэгээд харахад манай охин цусандаа хутгалдаад унасныг ******* тэврээд авсан. Тэгээд шууд эмнэлэг аваад явсан ийм зүйл болсон. ...*******тэй маргаж байгаад андуураад л цохиж авсан юм шиг байна лээ.” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 16 дугаар хуудас/

Хэрэг бүртгэлтийн шатанд гэрч Т.*******ийн мэдүүлсэн: “...Би тухайн үед *******тай хэрэлдэж маргалдсанаа санахгүй байна. Архи уудаггүй болохоор жаахан брашик уугаад тасарчихсан байсан. Өмнө нь хэрэлдэж маргалдаж байгаагүй” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 17 дугаар хуудас/

-  Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээллийг хүлээн авсан тухай тэмдэглэл /хх-ийн 2 дугаар хуудас/

-  Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Ц.ын Цагадаагий газарт гаргасан өргөдөл /хх-ийн 03 дугаар хуудас/

-  Өмнөговь аймгийн шүүхийн шинжилгээний албаны дугаар №277 тоот

1. А.*******гийн биед нүүрний зүсэгдсэн шарх, тархины доргилт, зүүн хацрын цууралт бүхий гэмтэл тогтоогдлоо.

2. Нүүрний зүсэгдсэн шарх бүхий гэмтэл нь иртэй зүйлийн үйлчлэлээр, тархины доргилт, хацрын цууралт бүхий гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ.

3. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварт нөлөөлөхгүй.

4. Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна...гэх дүгнэлт /хх-ийн 19 дүгээр хуудас/

-  Ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 28 дугаар хуудас/

-  Э.*******ын иргэний үнэмлэхийн хуулбар, лавлагаа хуулбар /хх-ийн 29-30 дугаар хуудас/

-  Төлбөр барагдуулах гэрээ /хх-ийн 43 дугаар хуудас/

-  Хохирол төлбөрийн тухай баримт /хх-ийн 44-50 дугаар хуудас/ зэрэг нотлох баримтыг шинжлэн судлав.

Шүүх шүүхийн хэлэлцүүлэгт хэлэлцэгдсэн болон хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудад тулгуурлан дараах үйл баримтыг тогтоов.

Шүүгдэгч Э.******* нь 2016 оны 03 дугаар сарын 21-ний орой Өмнөговь аймгийн ******* сумын 1 дүгээр баг *******ийн 3-5 тоотод иргэн Т.*******тэй хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас маргалдаж 2 литрийн шилэн сав авч Т.******* рүү шидсэн нь иргэн А.*******гийн нүүрэн тус газар нь онож биед нь хөнгөн гэмтэл учруулсан болох нь: насанд хүрээгүй хохирогч А.*******гийн мэдүүлсэн: “...гэрийн хаалгаар орж ирэхэд манай гэрт брашик хийдэг 2 литрийн шилэн саваар ******* намайг цохиж унагаасан. Тэгээд нэг мэдэхэд би эмнэлгийн үүдэнд ирчихсэн байж байсан. Тэгээд эмнэлэг рүү ороод нүүрэндээ 13 оёдол тавиулчихаад гэртээ хариад унтсан. Маргааш нь эмнэлэгт очиж хэвтсэн. ...******* найзтайгаа муудалцаад найз руугаа шидэхэд нь оногдсон юм шиг байн лээ. ...Нүүрэндээ 13 оёдол тавиулсан нүдний аяганы яс цуурсан, толгой хөдөлсөн, зүрхэнд хий хурсан, мөн татаж унадаг болсон байсан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 10 дугаар хуудас/, гэрч Э.*******гийн мэдүүлсэн: “...би сандраад гүйж очиход нүүр толгой хэсгээс нь цус гарчихсан байсан. Би тэгээд цусыг нь тогтоох гэж оролдсон” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 12-13 дугаар хуудас/, гэрч Д.*******ы мэдүүлсэн: “...гэрт хашгирах чимээ гарсан. Тэгээд орилолдоод унасан. Тэгэхээр нь би гүйгээд очсон, тэгсэн чинь манай эхнэр *******гийн толгойг өвөр дээрээ тавиад сууж байсан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 14-15 дугаар хуудас/, гэрч Б.*******ын мэдүүлсэн: “...******* гэрийн зүүн талд брашикны сав бариад сууж л байгаа харагдаж байсан, нэг мэдэхэд тас няс буугаад чимээ гарсан. Тэгээд харахад манай охин цусандаа хутгалдаад унасныг ******* тэврээд авсан” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 16 дугаар хуудас/, шүүх шинжилгээний албаны 277 дугаар: 1. А.*******гийн биед нүүрний зүсэгдсэн шарх, тархины доргилт, зүүн хацрын цууралт бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. 2. Нүүрний зүсэгдсэн шарх бүхий гэмтэл нь иртэй зүйлийн үйлчлэлээр, тархины доргилт, хацрын цууралт бүхий гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ. 3. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварт нөлөөлөхгүй.4. Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна” гэх дүгнэлт /хх-ийн 19 дүгээр хуудас/ зэргээр тус тус нотлогдон тогтоогджээ.

Иймд шүүгдэгч Э.*******ыг бусдын бие махбодид хөнгөн гэмтэл санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй.

Шүүгдэгч Э.*******т холбогдох хэргийн зүйлчлэл тохирсон, хэрэгт цугларсан нотлох баримтаар хэргийг шийдвэрлэхэд хангалттай байна.

Шүүгдэгч Э.******* анх удаа хөнгөн гэм хэрэг үйлдсэнийг ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ гэмт хэрэг үйлдсэнийг ял хүндрүүлэх нөхцөл байдалд тус тус тооцлоо.

Шүүгдэгч Э.*******т ял шийтгэл оногдуулахдаа гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийн хувийн байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хор уршгийн шинж чанар, хохирлын хэр хэмжээ, хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 99 дүгээр зүйлийн 99.1 дэх хэсэгт зааснаар  баривчлах ял шийтгэл оногдууллаа.

Насанд хүрээгүй хохирогч А.******* гэмт хэргийн улмаас  учирсан хохирол 5660000 төгрөг нэхэмжилснээс шүүгдэгч Э.******* 660000 төгрөг төлж барагдуулсан, эмчилгээний зардалд 5000000 төгрөг төлөхөөр харилцан тохирч төлбөр барагдуулах тухай гэрээг хохирогч А.*******, түүний хууль ёсны төлөөлөгч Ц.тай шүүгдэгч Э.******* байгуулж нотариатаар гэрчлүүлсэн байна.

Иймд Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 292 дугаар зүйлийн 292.2 дахь хэсэгт зааснаар эмчилгээний зардалд нэхэмжилсэн 5000000 төгрөгийг хэлэлцэхгүй орхих нь зүйтэй.

Шүүгдэгч Э.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, түүний биеийн байцаалттай холбоотой баримт бичиг шүүхэд ирээгүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан эд зүйлгүй, шийдвэрлэвэл зохих битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй.