| Шүүх | Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх |
|---|---|
| Шүүгч | Бадамдоржийн Мандалбаяр |
| Хэргийн индекс | 101/2017/05372/и |
| Дугаар | 1717 |
| Огноо | 2018-05-17 |
| Маргааны төрөл | Бусад хуулиар, |
Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр
2018 оны 05 сарын 17 өдөр
Дугаар 1717
МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС
Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Мандалбаяр даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Нэхэмжлэгч: Э -ын гаргасан,
Хариуцагч: Г,
Хариуцагч: Б нарт холбогдох,
Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгч Э, өмгөөлөгч Э, хариуцагч Б, өмгөөлөгч М, гэрч Г, нарийн бичгийн дарга Ц.Билгүүн нар оролцов.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Нэхэмжлэгч Эас тус шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ болон өмгөөлөгчийн хамт шүүх хуралдаанд хамт гаргасан тайлбартаа:
“Нэхэмжлэгч Э нь Г гэж хүнтэй хамтын амьдралтай байсан бөгөөд түүний гуйлтаар 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр хариуцагч Г-той зээлийн гэрээ байгуулж, түүнээс 100,000,000.00 төгрөгийг 1 сарын хугацаатай зээлэхдээ өөрийн өмчлөлийн Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, /13312/ нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт байрлах 104.57 м.кв талбайтай орон сууцыг барьцаалахаар болсон.
Зохигчид энэхүү зээлийн болон барьцааны гэрээг байгуулах үед хариуцагч тал барьцааны гэрээнээс гадна заавал худалдах, худалдан авах тухай гэрээ байгуулж, орон сууцны өмчлөх эрхийг ямар ч маргаангүй өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авах баталгааг шаардахад талууд орон сууц худалдах, худалдан авах тухай гэрээг байгуулсан юм.
Гэвч нэхэмжлэгч Э тухайн зээлийг авч ашиглаагүй, гэрчээр оролцож байгаа Г ашигласан бөгөөд тэрээр 100,000,000.00 төгрөгийн зээлийг 2017 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр төлж дууссан учраас зохигчид үүрэг дуусгавар болох тухай хэлцэл байгуулж, орон сууцыг барьцаа хөрөнгөөс чөлөөлөхөөр тохиролцсон. Гэтэл хариуцагч Гийнхүү зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болсон байхад барьцаа хөрөнгийг чөлөөлөхгүй, орон сууцны өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр шилжүүлсэн байсан.
Түүнчлэн бид, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагч Г-ыг барьцаа хөрөнгийг хариуцагч Б худалдсан талаар олж мэдсэн бөгөөд түүнд холбогдуулан нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлж, хамтран хариуцагчаар татсан.
Талуудын хооронд байгуулсан худалдах, худалдан авах гэрээ нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.2.-т зааснаар дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл бол хариуцагчдын хооронд байгуулсан худалдах, худалдан авах гэрээг тус хуулийн 56.1.10.-д заасан үндэслэлээр хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэж байна.
Хэрэгт авагдсан нэхэмжлэгч Э-ын гарын үсэгтэй орон сууцыг хариуцагч Б худалдахыг зөвшөөрсөн утгатай албан бичиг нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлд заасан нотлох баримтанд тавигдах шаардлага хангаагүйгээс гадна үүнийг нэхэмжлэгч тал мэдэхгүй, түүний иргэний үнэмлэхийг ашигласан байна.
Учир нь, гэрчээр оролцож байгаа Г 2017 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдөр үйлдэгдсэн энэхүү албан бичгийг авахаар нэхэмжлэгч Э-г айлган сүрдүүлсэн бөгөөд нотариатаар тус бичгийг гэрчлүүлээгүй, зөвхөн иргэний үнэмлэхийн хуулбарыг гэрчлүүлсэн байтал доод талд нь “Б шилжүүлэхийг зөвшөөрч байна” гэж бичүүлсэн.
Шүүх хуралдаанд хариуцагч болон түүний өмгөөлөгч нар маргааны зүйл болсон орон сууцыг 50,000,000.00 төгрөгөөр бус харин үүнээс өндөр үнээр худалдах, худалдан авахаар тохирсон байх боловч эдгээр төлбөр, машин, гар утасны дугаарыг нэхэмжлэгч хүлээн аваагүй, хариуцагч Бтус орон сууцыг нэхэмжлэгч Э-ын өмч болохыг мэдэж байсан.
Иймд, нэхэмжлэгч Э болон хариуцагч Г нарын хооронд байгуулсан, мөн хариуцагч Бын хариуцагч Гтой байгуулсан худалдах, худалдах авах гэрээг тус тус хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож өгнө үү” гэв.
Хариуцагч Гоос тус шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа:
“Би, Г гэж хүнтэй холбогдож, түүнд 100,000,000.00 төгрөгийг зээлэхээр тохирсон бөгөөд тэрээр надад манай эхнэрийн нэр дээр байдаг орон сууцыг барьцаалуулъяа гэж хэлсэн.
Ингээд би зээлийн гэрээ байгуулахдаа түүнтэй бус харин нэхэмжлэгч Этай тухайн гэрээг байгуулсан ба өндөр үнийн дүнтэй зээл өгч байгаа учир барьцааны гэрээтэй хамт худалдах, худалдан авах гэрээг давхар байгуулсан юм.
Гэвч зээлдэгч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй учраас худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу орон сууцны өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авсан ба хожим 100,000,000.00 төгрөг бүрэн төлөгдөөд, барьцаа хөрөнгийг буцаан Э-ын нэр дээр шилжүүлэх гэтэл тэрээр хариуцагч Бруу шилжүүлчих гэж хэлсэн.
Ийм учраас би орон сууцыг Бруу худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу шижүүлсэн бөгөөд үүнийг нэхэмжлэгч тал анхнаасаа мэдэж байсан, зээл зохих ёсоор төлөгдсөн тул надад тус орон сууц ямар ч хамаагүй” гэжээ.
Хариуцагч Бтус шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон өмгөөлөгчийн хамт шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:
“Миний бие энэхүү орон сууцыг гэрч Гоос худалдан авсан бөгөөд түүнд 2017 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдөр Монгол Улсад импортлогдсон лексус 570 маркийн автомашиныг 130,000,000.00 төгрөгөөр тооцож, мөн Баянгол дүүрэг, 18 дугаар хороо, 4 дүгээр хороолол /16063/, Амарсанаагийн гудамж, 32б байр, 3 тоот хаягт байршилтай Ү-2205066334 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 102.45 м.кв талбайтай орон сууцыг 99116547 гэсэн дугаартай 20,000,000.00 төгрөгийн үнэтэй дугаарын хамт өгсөн.
Анх намайг Гоос “чиний худалдах гэж байгаа орон сууц чинь ямар нэгэн асуудал байхгүй биз дээ” гэхэд тэр “миний өмчлөлийн байр, манай эхнэрийн нэр дээр байдаг, банк бус санхүүгийн байгууллагад зээлийн барьцаанд байгаа бөгөөд удахгүй зээлийг төлчих учир асуудалгүй” гэсэн.
Би, тухайн үед дээрх орон сууцыг Эас Гын нэр дээр шилжсэн талаар мэдсэн, намайг Гтой худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулахаар тохирч, орон сууцыг Гоос шилжүүлэн авах болоход Э-ын зөвшөөрлийг авах шаардлага үүссэн бөгөөд тэрээр өөрөө энэ албан бичгийг бичиж өгсөн.
Миний бодлоор Э болон Г нарын хооронд мөнгө төгрөгийн асуудал байсан юм шиг санагдсан, нэхэмжлэгч тал надад хэлэхдээ би Гоос 70,000,000.00 төгрөгийг авчих юм бол ямар нэгэн маргаан үүсгэхгүй гэж байсан.
Гэтэл нэхэмжлэгч өнөөдрийн шүүх хуралдаан дээр худал ярьж, дарамт шахалтаар орон сууцны өмчлөх эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэхийг зөвшөөрсөн мэт тайлбар өгч байгааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй юм.
Хэрэгт авагдсан баримтаар маргааны зүйл болох орон сууцны өмчлөгч нь Г мөн болохыг нотолсон түүний “Сод тэнгэр түшээ” ХХК-тай байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгаа, ийм гэрээ байхад нэхэмжлэгч тал миний өмчлөлийн орон сууц гэж тайлбарлаж байгааг үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Би, шүүхээс над руу залгаж, ийм маргаантай хэрэгт хариуцагчаар оролцох мэдэгдэл өгсний дараагаар Г болон Э нартай удаа дараа уулзаж, лавлахад хоорондынхоо асуудлыг зохицуулчих юм бол нэхэмжлэлээ татаж авна гэж байсан.
Одоо Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, 13312 нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт орших 104.57 м.кв талбайтай, Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууц миний өмчлөлийнх болсон тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.
Шүүх хуралдаанаар зохигчдын гаргасан тайлбар, хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн бичгийн нотлох баримтыг шинжлэн судлаад
ҮНДЭСЛЭХ нь:
Нэхэмжлэгч Эас хариуцагч Г, Бнарт холбогдуулан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэл гаргасан ба энэхүү хэрэгт шүүхээс 2017 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдөр иргэний хэрэг үүсгэж, хариуцагчид нэхэмжлэлийн хувийг гардуулж, зохигчдод хуульд заасан эрх, үүргийг тайлбарлаж, танилцуулсан байна.
Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэгчийн зүгээс 2017 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлж, хамтран хариуцагчаар Быг оролцуулах хүсэлт гаргасныг шүүх хүлээн авч, улмаар талуудад нэмэгдүүлсэн шаардлагыг гардуулсан ба нэхэмжлэгчээс шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагаа “хариуцагч Гтой 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ, мөн хариуцагч Бболон Гнарын хооронд 2017 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээг тус тус хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох” гэж тодруулсан /х.х-ийн 36-38, 41, 42, 50, 60-р хуудас/.
Шүүх, талуудын тайлбар, хэрэгт авагдсан болоод шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн нотлох баримтыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэв.
Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар нэхэмжлэгч Э 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр хариуцагч Гтой зээлийн гэрээ байгуулж, түүнээс 100,000,000.00 төгрөгийг 1 сарын хугацаатай, сарын 8 хувийн хүүтэй зээлэхээр тохирсон бөгөөд талууд уг зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хангахаар Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, 13312 нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт орших 104.57 м.кв талбайтай, Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай нэхэмжлэгч Э-ын өмчлөлийн 4 өрөө орон сууцыг барьцаалахаар болжээ /х.х-ийн 5, 6, 7, 8-р хуудас/.
Шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын 2018 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн лавлагаагаар зохигчид дээр дурьдсан зээлийн болон барьцааны гэрээг хуульд зааснаар улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн ба шүүх хуралдаанд гэрчээр оролцсон Гын мэдүүлэг, хариуцагч Гын 2017 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн хариу тайлбарт тус тус дурьдсанаар зээлийн гэрээний зүйл болох 100,000,000.00 төгрөгийг Г хүлээн авч, захиран зарцуулсан байна /х.х-ийн 27, 28, 164-р хуудас/.
Хэдийгээр зохигчдын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар болон хэрэгт авагдсан баримтаар талууд уг зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хангахаар барьцааны гэрээ байгуулсан боловч мөн 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулсан ба энэхүү гэрээг анхнаасаа хууль зүйн үр дагавар буюу эрх, үүргийн хувьд холбогдохоор гэрээний жинхэнэ мөн чанар, хэлцлийн зорилгод хүрэхийн тулд байгуулаагүй талаар маргаагүй /х.х-ийн 4, 27, 28-р хуудас/.
Тодруулбал, хариуцагч буюу зээлдүүлэгч Гын тус шүүхэд гаргасан тайлбарт дурьдсанаар тэрээр тухайн үед маргааны зүйл болох орон сууцыг худалдан авах хүсэл зоригтой байгаагүй, харин зээлийг хугацаандаа төлүүлэх, хожим гарч болох эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхээр орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг давхар байгуулсан ажээ.
Гэвч Иргэний хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.-д зааснаар хэлцэл нь иргэний эрх, үүргийг үүсгэх, өөрчлөх, дуусгавар болоход чиглэгдсэн хүсэл зоригоо илэрхийлэгч этгээдийн үйлдэл, эс үйлдэл байдаг бөгөөд нэгэнт нэхэмжлэгч Э болон хариуцагч Гнар анхнаасаа тодорхой үр дүнд буюу худалдах, худалдан авах гэрээний үр дагаварт хүрэх зорилгоор бус тухайн гэрээг хийх хүсэл зориг, эрмэлзэлгүйгээр гагцхүү гадаад илэрхийллийг бий болгохын тулд дүр үзүүлсэн байна.
Өөрөөр хэлбэл, Иргэний хуулийн 109 дүгээр зүйлийн 109.2.-т заасны дагуу үл хөдлөх эд хөрөнгийг шилжүүлэх хэлцэлд тус хөрөнгийг шилжүүлэх болсон үндэслэлийг заавал тусгах ёстой бөгөөд хэдийгээр зохигчид 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн гэрээнд орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлэх үндэслэлийг худалдах, худалдан авах гэж дурьдсан байх боловч тус гэрээний жинхэнэ үр дагаварыг бий болгохыг хүсээгүй байна.
Иймд, зохигчдын хооронд 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.2.-д “дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл” байх тул хүчин төгөлдөр бус юм.
Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар нэхэмжлэгч Э болон хариуцагч Гнар 2017 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр “үүрэг дуусгавар болсон тул гэрээг цуцлуулах тухай хэлцэл”-ийг байгуулж, энэ талаар улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн байна. Тодруулбал, Иргэний хуулийн 198 дугаар зүйлийн 198.1.-д “Гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаарна” гэж заасны дагуу талуудын хооронд байгуулсан энэхүү хэлцлийн агуулгыг тодруулахад зээлдэгч буюу үүрэг гүйцэтгэгч тал зээлийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор биелүүлсэн учраас тус хуулийн 236 дугаар зүйлийн 236.1.1.-д зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцааны эрхийг дуусгавар болгохоор тохирчээ /х.х-ийн 9-р хуудас/.
Гэтэл шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар нэхэмжлэгч Э болон хариуцагч С.Гнарын хооронд 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр дүр үзүүлэн байгуулсан орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу нэхэмжлэгчийн өмч болох Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, 13312 нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт орших 104.57 м.кв талбайтай, Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууцыг хариуцагч С.Гын өмчлөлд шилжүүлсэн байна /х.х-ийн 61, 164, 169-р хуудас/.
Иргэний хуулийн 236 дугаар зүйлийн 236.1.1, 160 дугаар зүйлийн 160.1.1.-д тус тус зааснаар үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэсэн тохиолдолд тухайн үүрэг дуусгавар болж, зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хангахаар барьцаалсан барьцааны эрх мөн адил дуусгавар болох ёстой байтал зээлдүүлэгчид орон сууцны өмчлөх эрх шилжсэн байна.
Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагч Гоос 2017 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдөр тус шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа “зээл хугацаандаа төлөгдөөгүй учраас тохиролцсон ёсоор 2017 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр орон сууцыг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авсан” гэж тайлбарласан. Гэвч хэрэгт авагдсан Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын 2018 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн лавлагаагаар зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болсон тул гэрээг цуцлуулах хэлцлийг бүртгүүлсэн гэсэн байх тул 100,000,000.00 төгрөгийг төлөөгүй байсан учраас орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн гэж үзэх боломжгүй байна /х.х-ийн 164-р хуудас/.
Нөгөө талаар Иргэний хуулийн 171 дүгээр зүйлийн 171.3.-д “Үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн шаардлагыг бүрэн буюу хэсэгчлэн хангаагүй бол үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх түүнд шилжинэ гэж тохирсон хэлцэл хуульд өөрөөр заагаагүй бол хүчин төгөлдөр бус байна” гэж заажээ. Тодруулбал, Иргэний хуулийн 165 дугаар зүйлийн 165.1.-д “Бусад үүрэг гүйцэтгүүлэгчдээс тэргүүн ээлжинд өөрийн шаардлагаа хангуулахаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч тодорхой үл хөдлөх эд хөрөнгө барьцаалахыг ипотек гэнэ” гэж, мөн 174 дүгээр зүйлийн 174.1.-д “Ипотекийн шаардлагыг хангах хугацааг үүрэг гүйцэтгэгч хэтрүүлсэн тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдахыг шаардах эрхтэй” гэж тус тус заасны дагуу барьцааны зүйл болох үл хөдлөх хөрөнгийг үүрэг гүйцэтгүүлэгч тал өөрийн шаардлагаа хангуулахаар шууд өмчлөлдөө шилжүүлэн авах эрхгүй бөгөөд гагцхүү худалдан борлуулах замаар шаардлагаа хангуулах журамтай.
Үүнийг Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.1.-д “Барьцааны зүйлийг талууд шүүхээс гадуур, эсхүл шүүхийн журмаар худалдаж болно” гэж, мөн Иргэний хуулийн 175 дугаар зүйлийн 175.1.-д “Хуульд өөрөөр заагаагүй бол энэ хуулийн 174 дүгээр зүйлд заасны дагуу шаардлага гаргасан боловч үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн хүсэлтийг үндэслэн ипотекийн зүйл болох үл хөдлөх эд хөрөнгийг шүүхийн шийдвэрийн дагуу албадан худалдана” гэж тус тус заасан байдаг.
Иймд, зохигчид 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ний өдөр орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулахдаа Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлд заасан хэлцлийн үр дагаврыг хүсч байгуулаагүй байх тул уг хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.2.-д зааснаар тухайн гэрээ хүчин төгөлдөр бус болно.
Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар хариуцагч Г2017 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр хариуцагч Бтой үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, маргааны зүйл болох Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, 13312 нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт орших 104.57 м.кв талбайтай, Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн байна /х.х-ийн 34, 178-р хуудас/.
Шүүх хуралдаанд хариуцагч Бөмгөөлөгч Мийн хамт гаргасан тайлбартаа тухайн орон сууцыг анхнаасаа гэрч Гын өмч байсан, түүнд 2013 онд үйлдвэрлэгдэж, 2017 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдөр Монгол Улсад импортлогдсон лексус 570 маркийн автомашиныг 130,000,000.00 төгрөгөөр тооцож, мөн Баянгол дүүрэг, 18 дугаар хороо, 4 дүгээр хороолол /16063/, Амарсанаагийн гудамж, 32б байр, 3 тоот хаягт байршилтай Ү-2205066334 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 102.45 м.кв талбайтай орон сууцыг 99116547 гэсэн дугаартай 20,000,000.00 төгрөгийн үнэтэй дугаарын хамт өгч, худалдан авсан гэсэн бол гэрч Г шүүхэд өгсөн мэдүүлэгтээ маргааны зүйл болсон нэхэмжлэгчийн өмчлөлийн орон сууцыг өөрийнхөн өмч байсан учраас хариуцагч Гоос хариуцагч Бруу шилжүүлсэн гэсэн.
Иргэний хуулийн 183 дугаар зүйлийн 183.1.-д “Эрх шилжүүлж байгаа этгээдийн нэр дээр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эрхийг хэлцлийн үндсэн дээр олж авч байгаа этгээд улсын бүртгэлд бичигдсэн тэмдэглэлийг буруу ташаа болохыг мэдэж байсан, эсхүл уг бүртгэлийг буруу ташаа гэж эсэргүүцсэнээс бусад тохиолдолд үнэн зөв гэж тооцно” гэж заасан.
Өөрөөр хэлбэл, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд гэрчээр оролцсон Г болон нэхэмжлэгч Э нарын хооронд тус Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууцны өмчлөх эрхийн талаар маргаан үүссэн тухай баримт хэрэгт байхгүй, хэдийгээр “Сод тэнгэр түшээ” ХХК болон Г нарын хооронд 2017 оны 05 дугаар сарын 15-ны өдөр тухайн орон сууцыг худалдах, худалдан авах тухай гэрээ байгуулагдсан байх боловч Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газраас 2017 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр ирүүлсэн 7/10443 тоот лавлагаанаас үзвэл энэхүү орон сууцны өмчлөгчийг нэхэмжлэгч Э мөн гэж үзэх үндэслэлтэй юм /х.х-ийн 61, 162, 163-р хуудас/.
Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.10.-д “дээр дурдсан хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үндсэн дээр хийсэн бусад хэлцэл” хүчин төгөлдөр бус байна гэж заажээ.
Гэвч хүчин төгөлдөр хэлцлийн дараа хэлцлийн зүйл болох орон сууцны талаар хийгдсэн худалдах, худалдан авах хэлцэл бүрийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэхгүй бөгөөд энэ нь өмчлөх эрхийг шударгаар олж авсан этгээдийн эрхийг хамгаалах зарчимтай холбоотой юм. Иргэний хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1.-д “Эд хөрөнгө шилжүүлж байгаа этгээд нь өмчлөгч биш болохыг өмчлөх эрх олж авч байгаа этгээд мэдээгүй бөгөөд мэдэх боломжгүй байсан бол түүнийг өмчлөх эрхийг шударгаар олж авсан гэж тооцно. Харин эрхээ шилжүүлж байгаа этгээд өмчлөгч биш болохыг тухайн үед мэдэж байсан буюу мэдэх ёстой буюу мэдэх боломжтой байсан бол өмчлөх эрхийг шударгаар олж авсан гэж үзэхгүй” гэж заасан.
Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар нэхэмжлэгч Э нь Баянзүрх дүүрэг, 26 дугаар хороо, 13312 нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж, 332 дугаар байр, 201 тоот хаягт орших 104.57 м.кв талбайтай, Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууцны өмчлөх эрхийг хариуцагч Б-од шилжүүлэхийг зөвшөөрсөн албан бичгийг 2017 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдөр өгсөн байх боловч Монголын нотариатчдын танхимаас 2018 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдөр ирүүлсэн албан тоотыг үзвэл Сонгинохайрхан дүүргийн тойргийн нотариатч М нь зөвхөн нэхэмжлэгчийн иргэний цахим үнэмлэхийн хуулбарыг гэрчилсэн үйлдэл хийсэн байна /х.х-ийн 125, 146, 147, 148-р хуудас/.
Тодруулбал, нэхэмжлэгчийн энэхүү зөвшөөрөл нь Иргэний хуулийн 109 дүгээр зүйлийн 109.2.-т “Үл хөдлөх эд хөрөнгийг шилжүүлэх хэлцэл, холбогдох бусад баримт бичигт өмчлөх эрх шилжүүлэх болсон үндэслэлийг тодорхой зааж нотариатаар гэрчлүүлэх бөгөөд хэрэв талуудын аль нэг нь төлөөлөгчөөр дамжуулан уг харилцаанд оролцож байвал төлөөлөгч болон түүний итгэмжлэлийг дээрх баримт бичигт тэмдэглэх буюу хавсаргана” гэж, мөн Нотариатын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.3.-д “Үл хөдлөх эд хөрөнгийг бусдад шилжүүлэхтэй холбогдсон аливаа хэлцэл болон өвлөх эрхтэй холбогдсон баримт бичгийг зөвхөн тухайн эд хөрөнгө байгаа тойргийн нотариатч гэрчилнэ” гэж заасантай тус тус нийцэхгүй байх тул түүний хүсэл зоригийн илэрхийллийг хуульд заасан хэлбэрийн шаардлагыг хангасан гэж үзэхгүй юм.
Мөн хариуцагч Быг зохигчдын маргааны зүйл болсон орон сууцыг шударгаар олж авсан гэж үзэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна. Учир нь, тэрээр шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа тухайн орон сууцны өмчлөгчөөр нэхэмжлэгч Э-г бүртгэгдсэн байсан, Гтой байгуулсан зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хангах барьцаа болон худалдах, худалдан авах гэрээгээр шилжсэн талаар мэдэж байсан, нэхэмжлэгчийн зөвшөөрлийг зохих ёсоор аваагүй тохиолдолд хожим эрсдэл гарахаас сэргийлж, ийнхүү дээр дурьдсан “орон сууцыг шилжүүлэхэд татгалзах зүйлгүй” гэсэн бичгийг авсан байна.
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 16.3.-д “иргэн хөдлөх, үл хөдлөх хөрөнгө шударгаар олж авах, эзэмших, өмчлөх, өв залгамжлуулах эрхтэй” гэж, мөн Иргэний хуулийн 83 дугаар зүйлийн 83.1.-д “Аливаа этгээд нь хуулиар хориглоогүй, нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшлахгүйгээр эдийн баялаг болох эд юмс болон эдийн бус баялаг болох оюуны үнэт зүйлс, эрхийг олж авч болох бөгөөд энэ тохиолдолд дээрх баялаг нь хөрөнгө болно” гэж заажээ.
Өөрөөр хэлбэл, иргэн, хуулийн этгээд иргэний эрх зүйн харилцаанд оролцохдоо гэрээ болон хуулиар хүлээсэн эрх, үүргээ үнэнч шударгаар биелүүлж, эдийн болон эдийн бус баялагийг шударгаар олж авсан тохиолдолд түүнд уг эд хөрөнгийг өмчлөх болон эзэмших эрх үүснэ. Эд хөрөнгийг шударгаар олж авах гэдэг нь хууль буюу гэрээнд заасан үндэслэлээр бусдын эд хөрөнгийг өөрийн эзэмшил, өмчлөлд шилжүүлэн авахыг ойлгох бөгөөд энэ тохиолдолд иргэний эрх зүйн харилцаанд оролцогч этгээдээс тус эд хөрөнгийг олж авахдаа хууль болон гэрээг зөрчөөгүй, үнэнч, шударга хандсан байхыг шаардана.
Иргэний хуулийн 91 дүгээр зүйлийн 91.1.-д “Гуравдагч этгээдийн хувьд эд хөрөнгө эзэмшигч нь тухайн эд хөрөнгийн өмчлөгч гэж тооцогдоно” гэж, мөн 91.2.1.-д “эд хөрөнгийг өмчлөх эрх улсын бүртгэлд үндэслэсэн бол 91.1 дэх заалт хамаарахгүй” гэсний дагуу хариуцагч Бнь гагцхүү улсын бүртгэлд хариуцагч С.Гыг маргааны зүйл болсон орон сууцны өмчлөгчөөр бүртгэлтэй байсныг үндэслэн худалдан авсан гэсэн үйл баримт тогтоогдохгүй байгаа бөгөөд тэрээр анхнаасаа нэхэмжлэгч Э-г тухайн орон сууцны өмчлөгч гэдгийг мэдэж байсан, түүний зөвшөөрөлгүйгээр ямар нэгэн гэрээ, хэлцэл хийж болохгүй гэдгийг ойлгож байсан байна.
Иймд, хариуцагч Быг Иргэний хуулийн 183 дугаар зүйлийн 183.1.-д “Эрх шилжүүлж байгаа этгээдийн нэр дээр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эрхийг хэлцлийн үндсэн дээр олж авч байгаа этгээд улсын бүртгэлд бичигдсэн тэмдэглэлийг буруу ташаа болохыг мэдэж байсан, эсхүл уг бүртгэлийг буруу ташаа гэж эсэргүүцсэнээс бусад тохиолдолд үнэн зөв гэж тооцно” гэж зааснаар хариуцагч Гын нэр дээр уг орон сууцны өмчлөх эрхийн бүртгэлийг буруу ташаа болохыг буюу эрхээ шилжүүлж байгаа этгээдийг өмчлөгч биш болохыг тухайн үед мэдэж байсан гэж үзэх тул түүний 2017 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээгээр Ү-2204084261 тоот улсын бүртгэлийн дугаартай 4 өрөө орон сууцны өмчлөх эрхийг шударгаар олж авсан гэж үзэхгүй.
Шүүхээс ийнхүү дээр дурьдсаныг тус тус үндэслэн зохигчдын хооронд 2017 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр болон 2017 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр байгуулсан орон худалдах, худалдан авах гэрээг тус тус хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож шийдвэрлэв.
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.1, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон
ТОГТООХ нь:
ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Б.МАНДАЛБАЯР