Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Мөнхзул даргалж, шүүгч Л.Соёлмаа, шүүгч Д.Мөнхцэцэг нарын бүрэлдэхүүнтэй хурлын танхимд нээлттэй хийсэн иргэний хэргийн шүүх  хуралдаанаар Д.Бямбажавын нэхэмжлэлтэй Г.Мөнхцэцэгт холбогдох “Гэм хор учруулсны хохирол 600.500 төгрөг” гаргуулахыг хүссэн хэргийг хэлэлцэв.

       Шүүх хуралдаанд:

        Нэхэмжлэгч: Сэлэнгэ аймаг, Алтанбулаг сум, Суврага 2 дугаар баг, 6 дугаар гудамж, 05 тоотод оршин суух,  “Жаргалант” дэлгүүрт худалдагч ажилтай

                                Боржигон овгийн Даваагийн Бямбажав             

                                регистрийн дугаар          МА-74060806

         Хариуцагч: Сэлэнгэ аймаг, Алтанбулаг сум, Суврага 2 дугаар баг, 1 дүгээр  гудамж, 01-116 тоотод оршин суух,  эрхэлсэн ажилгүй  

                                Булган овгийн  Гантөмөрийн Мөнхцэцэг             

                                регистрийн дугаар           МА-82100523

        Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч                            Л.Доржпүрэв. 

        Иргэдийн төлөөлөгч                                       Б.Эрдэнэтуяа   

        Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргаар С.Энхтайван  нар  оролцов.                                                                                            ТОДОРХОЙЛОХ нь:

       Нэхэмжлэгч: Д.Бямбажав шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ:

        .... 2018 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр Алтанбулаг сумын иргэн Г.Мөнхцэцэг нь намайг дэлгүүртээ бусдад үйлчилж, байхад орж ирээд “чи буруу дугаар луу нэгж явуулсан байна” гэж уурлахад нь би “Нэгж хэн нэгэнд явуулах үйлчилгээ үзүүлээгүй хэн явуулсан бол асууя” гээд хүүгээ дуудаж асуухад сая ийм дугаарт нэгж авъя гээд 6 дугаар ангийн гэмээр охин орж ирээд нэгж явуулъя гээд дугаараа үзүүлсэн зөв эсэхийг сайн асууж шилжүүлсэн” гэж хэлсэн. Тэгээд миний бие “хүн цөөрхөөр нь лавлаад өгье шүүгээд өгье” гэж хэлтэл намайг элдвээр доромжилж байж суухын аргагүй байдалд оруулсан. Би дэлгүүрээс гар гэхэд намайг зуурч заамдан гадаа гаргасан. Миний өмссөн байсан урт саарал ноосон плажны /даашинз/ зах сэмэрч, мөр хэсэг нь урагдсан. Зүүж байсан монетан гинжийг минь тасалж, дахин хэрэглэгдэх боломжгүй болгосон. Уг монетан гинжийг 2017 оны 6 дугаар сард миний төрсөн өдрөөр нөхөр маань бэлэглэсэн юм. Тухайн үед Г.Мөнхцэцэг миний нүүр цээж рүү цохиж маажсан. Гинж байсан газраар улайсан байсан би тухайн үед зургийг нь авч гомдол шалгасан цагдаагийн ажилтан н.Энхтүвшинд үзүүлсэн. Г.Мөнхцэцэгийг бусдын амгалан тайван байдлыг алдагдуулж, бусдыг зодож хэл амаар доромжилсон гэж үзэж Зөрчлийн тухай хуулиар арга хэмжээ авч 100.000 төгрөгөөр торгож, шийдвэрлэсэн. Уг зөрчлийг шийдвэрлэсэн цагдаагийн ажилтан “...та өөрийн эд хөрөнгөд учирсан хохиролыг үнэлгээ гаргуулан шүүхээр нэхэмжлэх эрхтэй” гэсэн тул миний бие шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж байна. Иймд Г.Мөнхцэцэгийн надад учруулсан хохирол болох плажны /даашинз/ үнэ 40.000 төгрөг, монетан гинжний үнэ 554.900 төгрөг, лангуун дээр байсан ууттай нарийн боовноос 2 уутыг урж газраар хаясан 5.600 төгрөг, нийт 600.500 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү!...гэжээ.   

  Нэхэмжлэгч Д.Бямбажав шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

   ... Би 2018 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр би дэлгүүртээ худалдаа үйлчилгээгээ явуулж байгаад бие засчихаад ороод ирэхэд Г.Мөнхцэцэг нь орж ирээд “нэгжээ авъя” гэсэн. Тэгэхээр би “чи надаас огт нэгж аваагүй ш дээ” гэж хэлсэн. Тэгтэл манай охин ирж авсан гэхээр би хүүхдээсээ асуутал 5.000 нэгж авсан гэж хэлсэн. Би нэгжнийхээ төхөөрөмжийг шалгаж үзэхэд 5.000 нэгж явсан байсан. Тэгээд би “...нэгж явсан байна” гэж намайг хэлэхэд “...миний дугаар биш байна...” гэж хэлсэн. Тэр үеэр хүмүүс орж ирээд худалдаа хийж байсан би болохоор Г.Мөнхцэцэгтэй их юм ярихгүй тойроод яваад байсан. Тэгээд Г.Мөнхцэцэг нь бид нар луу хандан “муу луйварчид дандаа ингэж байдаг юм” гэж хэлээд манай дэлгүүрийн лангуун дээр байсан 2 уут боовыг авахаар нь би “чи яагаад байгаа юм бэ, наадхаа тавиач” гээд очоод булаацалдаж байтал 2 уут боов газарт асгарсан. Тэгээд би Г.Мөнхцэцэгийг дэлгүүрээс гаргах гэтэл надтай зууралдаад байсан. Тэгээд дэлгүүрээс арай гэж ноцолдсоор байгаад гаргатал Г.Мөнхцэцэг нь надад хандан “чи миний гинжийг таслаад хаячихлаа гэж хэлсэн. Тэгэхээр би “өө тийм байна уу яана аа” гэхэд би адилхан чиний гинжийг тасална” гэж хэлээд гинжийг минь таслаад цамцыг маань урсан. Би “чи яагаад миний гинжийг тасалж цамцыг маань урж байгаа юм бэ” гэхэд “яадаг юм” гэж хэлсэн. Тэгээд байж байтал манай охин гарч ирээд “эгчээ та яагаад манай ээж рүү дайраад байгаа юм бэ та өөрийнхөө хүүхдэд хэлээч” гэхэд удалгүй нэг машинд суугаад явсан. Тиймээс миний бие гинжнийхээ үнэ, урагдсан плажны /даашинз/ үнэ нийт 600.500 төгрөгийг нэхэмжилж байгаа бөгөөд уг мөнгийг Г.Мөнхцэцэгээс гаргуулж өгнө үү!...гэжээ.   

 Хариуцагч Г.Мөнхцэцэг шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа:

... Миний бие Гантөмөр овогтой Мөнхцэцэг 1982 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдөр төрсөн. Сэлэнгэ аймаг Алтанбулаг сумын 2 дугаар багийн 1 дүгээр гудамжны 116 тоотод оршин суудаг. Би 2018 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр өөрийн охин болох н.Мөнхзулыг өөрийн 99835795 гэсэн дугаар луу 5000 нэгжид явуулсан. Манай охин нэгж авах гэж дэлгүүрт ороход Д.Бямбажавын хүү нь дэлгүүртэй сууж байсан. Тэгээд охин маань гэртээ иртэл нэгж автал нэгж ирдэггүй буруу дугаар луу явуулсан нь: Өөрөө ингэж хэлсэн наад долир охиноо хэлэхгүй юу гэж охиныг минь доромжилсон. Д.Бямбажав болохоор хүүгээ загнаад “...мобиком дээр очиж учраа олж авахгүй юу” гэсэн. Тэгэхэд нь би: “Мобикомоос нэгж аваагүй, танай дэлгүүрээс авсан ш дээ гэв. Тэгвэл 5000 нэгжээ болиод 2500 нэгж хийчих хэн хэнийх нь буруу юм байлгүй” гэсэн. Тэгтэл үгүй, үгүй гээд уурлаад хавьтуулахгүй байсан. Би тэдний дэлгүүрийн ил лангуун дээрээс 2 уут боов автал лангууны араас Д.Бямбажав үсэрч гарч ирээд боовоо булаан асгаад намайг гараас чирээд зулгаагаад байхаар нь би болиоч яагаад байгаа юм бэ? гээд эсэргүйцэл үзүүлсэн. Тэгтэл миний монетан клонтой гинж тасарсан байсан. Тэгэхээр нь яахаараа хүний гинж тасалж байгаа юм бэ? гээд харилцан зулгаалцсан. Миний баруун гар хөхөрч гарыг минь майжсан байсан. Энэ өдөр ийм юм болсон. Олон хүнтэй харилцдаг үйлчилгээний газарт насанд хүрээгүй хүүхэд ажиллуулж, ийм байдалд хүргэсэнд би асар их гомдолтой байна. Мөн дэлгүүр болгон камертай болчихсон байхад цагдаа очиход камераа шүүлгэхгүй, ажиллахгүй гэсэн. Насанд хүрээгүй хүүхэд дэлгүүрт үйлчлүүлэхгүй гэсэн хууль байхгүй л байлгүй дээ. Олон хүнтэй харьцаж ажил үйлчилгээ явуулдаг хүн ийм байж болохгүй байлгүйдээ. Би төрөөд удаагүй нялх биетэй байсан. Тухайн үед надад гинж тасалсан гэж хэлээгүй. Харин би миний гинжийг тасалчихлаа гэж хэлсэн. Танай байгууллага миний өргөдлийг хүлээн авч зөв бурууг нь шийдвэрлэж өгнө үү. Би асар их гомдолтой байна. Миний бие нь эд зүйл болон гараа маажуулж, доромжлуулж, сэтгэл санаагаар хохирсон боловч гомдол гаргаагүй өнгөрсөн. Иймд нэхэмжилж буй үнийн дүнг төлж барагдуулахгүй. Тасарсан гинжээ 2018 оны 3 дугаар сарын 28-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн алт мөнгөний дарханд гагнуулсан...гэжээ.

    Хариуцагч Г.Мөнхцэцэг шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

     Би тэр өдөр хоёр хүүхэдтэйгээ хамт явж байгаад нэгж авах гээд том хүүхдээ дэлгүүр лүү оруулсан юм. Тэгээд хүүхэд маань дэлгүүрээс ирсэн боловч нэгж нь орохгүй байсан. Би хүүхдээсээ “дэлгүүрт ямар хүн сууж байсан юм бэ” гэхэд 9 дүгээр ангийн хүүхэд нь сууж байсан гэж хэлсэн. Тэгэхээр би дэлгүүрт ороход Д.Бямбажав худалдаагаа хийж байсан. Тэгээд энэ талаар хэлээд хоёр хүүхдийн аль алинаас нь болсон гэж үзээд ядаж 2.500 нэгж авчихъя” гэхэд “бид нар мэдэхгүй мобиком дээр очиж уулз...” гэж хэлсэн. Нэгж өгөхгүй байсан болохоор нь би лангуун дээр нь байсан 2 уут боовыг нэгжнийхээ оронд авлаа шүү” гэж хэлээд авсан. Гэтэл Д.Бямбажав нь араас ирж зууралдсаны улмаас 2 уут боов задарч газарт асгарсан. Ингээд бид хоёр зууралдсаар байгаад гадаа гараад хартал миний гинж тасарсан байсан. Тэгээд маргааш нь намайг Цагдаагийн газраас дуудсан бөгөөд зөрчлийн хэрэг үүсгэсэн тухай хэлсэн. Улмаар би Зөрчлийн тухай хуулиар 100.000 төгрөгөөр торгуулсан. Миний гинж адилхан тасарсан болохоор би торгуулаад л болох юм байх гэж бодсон. Би өөрийнхөө тасарсан гинжийг өөрөө гагнуулаад янзлуулсан. Тэгэхээр Д.Бямбажавын гинжийг ч гэсэн гагнаад янзлах боломжтой гэж үзэж байна... гэжээ.                                                         

                     Иргэний хэрэгт цугларсан  нотлох баримтуудыг шинжлэн судалж,

                                                            ҮНДЭСЛЭХ нь:     

     Нэхэмжлэгч Д.Бямбажав нь 2018 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр өөрийн ажиллуулдаг “Жаргалант” хүнсний дэлгүүрт ажиллаж байхад хариуцагч Г.Мөнхцэцэг нь “буруу дугаарт нэгж явуулсан байна” гэж маргасны улмаас зохигчдын хооронд маргаан үүсч Г.Мөнхцэцэг нь нэхэмжлэгчийн монетон гинжийг тасалж, өмсөж байсан хувцасыг нь урж, 600.500 төгрөгийн хохирол учруулсныг гаргуулахаар шүүхэд  нэхэмжлэл гаргасан  байна.     

        Хариуцагч Г.Мөнхцэцэг нь “...Миний гинж адилхан тасарсан болохоор би торгуулаад л болох юм байх гэж бодсон. Би өөрийнхөө тасарсан гинжийг өөрөө гагнуулаад янзлуулсан. Тэгэхээр Д.Бямбажавын гинжийг ч гэсэн гагнаад янзлах боломжтой гэж үзэж байна” гэснээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргажээ.

        Шүүх хуралдаанд нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын гаргасан тайлбараас үзэхэд тухайн өдөр “...нэгж буруу дугаарт явуулсан...” гэх маргааны улмаас Г.Мөнхцэцэг нь Д.Бямбажавын “Жаргалан” дэлгүүрт орж маргаан үүсгэн, улмаар лангуун дээр байсан хүнсний зүйлийг авч гарах гэснээр нэхэмжлэгч түүний үйлдлийг зогсоохоор өөрийг нь дэлгүүрээс гаргахаар зууралдаж байх явцад Г.Мөнхцэцэгийн хүзүүний гинж тасарсан тул нэхэмжлэгчийн гинжийг мөн адил тасална” гэж хүзүүнд байсан монетон гинжийг тасалж, өмсөж явсан хувцасыг нь урж бусдын амгалан тайван байдлыг алдагдуулан, бусдын эд хөрөнгөнд хохирол учруулсан болох нь иргэний хэрэгт авагдсан Зөрчлийн тухай тэмдэглэл, Шийтгэлийн хуудас, нэхэмжлэгчийн тасарсан монетан гинжийг 554.900 төгрөгөөр, урагдсан плажийг /даашинз/ 40.000 төгрөгөөр тус тус үнэлсэн Алтанбулаг сумын үнэ тогтоох комиссийн үнэлгээний акт, монетан эдлэл худалдаж авсан тухай баримт, тасарсан гинж нь сунаж хэлбэр дүрсээ алдсан байгаа гэрэл зураг зэрэг хэрэгт авагдан баримтуудаар нотлогдож байна.    

    Шүүх хуралдаанд хариуцагч нь “...Ингээд бид хоёр зууралдсаар байгаад гадаа гараад хартал миний гинж тасарсан байсан... Би өөрийнхөө тасарсан гинжийг өөрөө гагнуулаад янзлуулсан. Тэгэхээр Д.Бямбажавын гинжийг ч гэсэн гагнаад янзлах боломжтой гэж үзэж байна...” гэх тайлбарыг гаргаж байгаа боловч гинж  сунаж хэлбэр дүрсээ алдсан, тасарсан гинжийг засч анхны байдалд нь сэргээн засварлаж болох эсэх талаарх баримтыг гаргаж ирүүлээгүй,  ямар нэгэн хүсэлт гаргаж байгаагүй өөрийн гэм буруугүй болохыг нотлоогүй байгаа нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38 дугаар зүйл 38.1 дэх хэсэгт “...өөрийн татгалзлын үндэслэл болж байгаа байдлын талаарх нотлох баримтаа өөрөө гаргаж өгөх, цуглуулах үүрэгтэй...” , тус хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2 дахь хэсэгт  “...шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага, түүнийг үгүйсгэх, татгалзах үндэслэл, тайлбар түүнтэй холбоотой баримтыг өөрөө нотлох, нотлох баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх...” үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэх үндэслэлтэй байна.  

         Нэхэмжлэгч Д.Бямбасүрэн нь нэхэмжлэлдээ плажны /даашинз/ үнэ 40.000 төгрөг, монетан гинж 554.900 төгрөг, лангуун дээр байсан 1 ширхэг тус бүр нь 2800 төгрөгийн үнэ бүхий 2 уут боовны үнэ 5.600 төгрөг бүгд 600.500 төгрөг нэхэмжилж байгаа гэх боловч 5.600 төгрөгийн боорцогны үнийг тогтоосон баримт хэрэгт авагдаагүй байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагаас боорцогны үнэ 5.600 төгрөгийг хасч тооцох нь зүйтэй байна.   

        Иймд хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд хариуцагч Г.Мөнхцэцэгээс плажны /даашинз/ үнэ 40.000 төгрөг, монетан гинжний үнэ 554.900 төгрөг нийт 594.900 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, 5.600 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй байна.   

        Иргэний  хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  57 дугаар зүйлийн 57.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Д.Бямбажавын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 18.665 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Г.Мөнхцэцэгээс нэхэмжлэлийн шаардлагын хангаж шийдвэрлэсэн 594.900 төгрөгөнд төлөгдөх  улсын тэмдэгтийн хураамж 18.497 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид  олгох нь зүйтэй.  

Иргэний  хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  115 дугаар зүйлийн 115.2.2, 116, 118 дахь хэсэгт заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1.Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч Г.М 594.900 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Д.Б олгож, үлдэх 5.600 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Д.Б улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 18.665 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Г.М улсын тэмдэгтийн хураамж 18.497 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид  олгосугай.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болохыг  дурдсугай.

4.Иргэний  хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн  119.4 дэх хэсэгт зааснаар шүүх хуралдаанд оролцсон тал энэ  хуулийн 119.3 дахь хэсэгт заасан хугацаа өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө  гардан  авахыг анхааруулсугай.

5.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн  119.5 дахь хэсэгт зааснаар мөн хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4 дэх хэсэгт заасны   дагуу хүрэлцэн ирж шүүхийн шийдвэрийг аваагүй бол шүүх хугацаа өнгөрснөөс 7 хоногийн дотор баталгаат шуудангаар хүргүүлэн, мөн хуулийн 119 дүгээр зүйлийн  119.6 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэрийг  гардан авсанд тооцсугай.

6.Иргэний хэрэг шүүхэд  хянан шийдвэрлэх  тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн  119.7 дах хэсэгт зааснаар энэ хуулийн  хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4 дэх хэсэгт заасны дагуу шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

7.Иргэний  хэрэг  шүүхэд  хянан  шийдвэрлэх  тухай  хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах  шатны шүүхэд давж  заалдах гомдол  гаргах  эрхтэй.

                                  

           ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                         Б.МӨНХЗУЛ

                              

          БҮРЭЛДЭХҮҮН  ШҮҮГЧИД                               Л.СОЁЛМАА

 

                                                                                      Д.МӨНХЦЭЦЭГ