МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.цэнгэл даргалж, 

Улсын яллагч: ,

Нарийн бичгийн дарга: ,

Хохирогчийн өмгөөлөгч: / онлайнаар /,

Шүүгдэгч: Ц.*******, түүний өмгөөлөгч ,

Шүүгдэгч: П.*******, түүний өмгөөлөгч нарыг оролцуулан тус шүүхийн эрүүгийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Баянхонгор аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор аас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн дугаартай эрүүгийн хэргийг 2022 оны 03 дугаар сарын 10-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв. 

Шүүгдэгч нарын биеийн байцаалт:

1. Шүүгдэгч, Монгол улсын иргэн, ******* овогт *******ын *******, / Регистрийн дугаар: /,

2. Шүүгдэгч, Монгол улсын иргэн, ******* овогт *******гийн *******, / Регистрийн дугаар: /,

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Ц.******* нь 2020 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутаг дэвсгэрт иргэн *******т “ашигт малтмалын дүгнэлттэй талбай, бичиг баримт нь бүрдсэн нөхөрлөл байгаа гэж хуурч,

“Ашигт малтмал газрын тосны газрын 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 7/6145 дугаартай дүгнэлтийг өөрчлөн г газрыг болгон, цэг солбилцолыг өөрчлөн” хуурамч баримт бичиг үйлдэн түүнийгээ ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон,

Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох тухай гэрээг 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр байгуулсан мэтээр хуурамч гэрээг нөхөж байгуулан түүнийгээ ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон хэд хэдэн газарт мөнгө тушаах ёстой гэж итгүүлэн иргэн *******аас 12 сая төгрөгийг өөрийн охины нэр дээрх өөрийн хамтран эзэмшиж, ашигладаг Хаан банкны дугаарын дансаар шилжүүлэн авч залилсан,

Мөн үргэлжилсэн үйлдлээр 2020 оны 04 дүгээр сарын 13-наас хойш Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутаг дэвсгэрт П.*******тэй бүлэглэн буюу П.*******ээр дамжуулан иргэн *******аас “нөхөрлөлийн эзэнд өгүүлнэ” гэж хуурч 15 сая төгрөгийг бэлнээр гаргуулан авч залилсан,

Шүүгдэгч П.******* нь 2020 оны 04 дүгээр сарын 13-наас хойш Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутаг дэвсгэрт Ц.*******той бүлэглэн иргэн *******аас “нөхөрлөлийн эзэнд өгүүлнэ” гэж хуурч 15 сая төгрөгийг бэлнээр гаргуулан авч залилсан  г гэмт хэрэгт холбогджээ. / яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр /

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Талууд хүсэлтээр хэрэгт авагдсан яллах болон цагаатгах талын нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн бодитойгоор шинжлэн судалж,  хэргийг шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэв. Үүнд:

Шүүгдэгч  П.*******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

... Намайг эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан тогтоолыг... хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Учир нь би *******аас 15.000.000 төгрөгийг авсан нь үнэн. Гдээ тухайн үед байсан. Анх нь 2019 оны 12 дугаар сард надтай уулзаад “Баянхонгор аймагт алт хамгийн сайн гардаг, Баянхонгор аймагт нөхөрлөлөөр, эсхүл бол ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүнтэй гэрээ байгуулаад алт олборлох хүсэлтэй байна, Чи бид нарт Баянхонгор аймагт нөхөрлөлийн гэрээ байгуулж өгч чадах уу, аль эсвэл нөхөрлөлийн гэрээ хийлгүүлж чадах уу, тусгай зөвшөөрөлтэй хүнтэй гэрээ хийлгүүлж өгч чадах уу” гэж 3 нөхцөлийн санал тавьсан. Тэгээд түүнээс хойш хэдэн хэдэн удаа надтай уулзсан. Тэрээр надтай уулзахдаа “Чамд ажлын хөлсийг чинь өгнө, үнэгүй ажил хийлггүй ш дээ” гээр нь би “Би хэдэн төгрөг өгөх юм” гэд тэрээр “Чамд хэд хэрэгтэй байгаа юм” гээр би “Миний хувьд эмчилгээ хийлгээд 18 сая төгрөгийн өр байгаа, түүнийг гаргаж өгнө гэвэл би нөхөрлөлтэй хүн хайя” гэж хэлсэн. Тэгэд “Тэр болно, чи нөхөрлөлтэй хүнтэй гэрээ байгуулаад, техник орсон өдөр л мөнгийг чинь өгнө” гэж хэлсэн. Тэгээд би Баянхонгор аймагт нөхөрлөлтэй хүн хайж байгаад Ц.******* г хүнтэй 2020 оны 03 дугаар сарын сүүлээр танилцсан. Яг өдрийг нь санахгүй байна. Ц.******* нь “Би нөхөрлөлтэй гээд “” нөхөрлөлийнхөө бичиг баримтыг хувиар нь үзүүлээд, найдвартай хамтарч ажиллах хүн байвал, хамтарч ажиллахад бэлэн байна, үнэ хөлсөө тохирчих юм бол сумын засаг дарга дээр очиж гэрээ байгуулаад ажиллаж лэд бэлэн байна” гэсэн. Тэгээд 100 сая төгрөг өгнө гэж ярьж байсан болохоор Ц.*******ид “100 сая төгрөг өгнө” гэсэн гэд тэрээр зөвшөөрсөн. Тэгээд уулзсаныхаа 2 өдрийн дараа би Ц.*******ийн хамт сумын засаг дарга *******тай гэрт нь очиж уулзсан. Ц.******* нөхөрлөлийн гэрээгээ, кадастрын зурагтай хамт *******д өгсөн чинь тэрээр “Одоо ажил тарсан байна, бичиг баримтаа үлдээчих” гээд Ц.*******ид “Та өгөх юмаа та өөрөө өгнө биз дээ, асуудал гарахгүй биз дээ” гэж хэлсэн. Тэгээд тэднийхээс гарч ирээд Ц.******* нь надад “******* даргад 15 сая төгрөг өгнө” гэж хэлсэн. Тэгээд би буцаж аймгийн төвд ирээд , *******, Энхтөр нарт сумын засаг даргад нь 15 сая төгрөг өгөх юм байна шүү гэж хэлсэн. Тэгээд маргааш өдөр нь Ц.*******той дахин очиж уулзахад ******* нь “Бичиг баримт дутуу байна, Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлт байхгүй” гэсэн. Тэгтэл Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлтээ хүлээж байгаа, гарахаар нь аймгийн иргэдийн хурлын даргаар цохуулна гээд 3-4 хоног аймгийн төвд хүлээсэн. Тэгээд Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлт гарсан гээд засаг дарга ******* дээр очиж уулзахаар болсон. Тэгээд би *******аас бэлнээр 15.000.000 төгрөг аваад Ц.*******ийн хамт суманд очиж *******тай уулзсан. Тэгдээ би машинд үлдээд Ц.******* бичиг баримтаа авч гэр лүү нь ганцаараа орж гэрээгээ байгуулчхаад тамга даруулчхаад гараад ирсэн. Тэгдээ мөнгө төгрөгийн талаар ямар нэгэн зүйл дурдаагүй. Тэрээр “ажил сайхан бүтлээ, аймгийн төв орж нөгөө хүмүүстэй чинь уулзъя” гээд аймагт ирээд Ц.******* , ******* нартай машинд уулзаж, бичиг баримт, гэрээ зэргээ үзүүлээд “Одоо техник хэрэгслээ оруулахад ямар ч асуудалгүй” гэж хэлсэн. Тэгээд салцгааж би Улаанбаатар хот руу нөгөө 15.000.000 төгрөгийг бэлнээр нь аваад явсан. Миний хувьд тэд нарын ажил нь бүтсэн, гэрээ байгуулж, техник оруулахад асуудалгүй гэсэн болохоор би уг мөнгийг ажлын хөлсөндөө авъя гэж бодоод авсан юм. 2020 оны 04 дүгээр сарын сүүлээр Ц.*******ийн бичиг баримт нь асуудалтай болсон, цагдаагаас шалгаж байгаа гэдгийг мэдсэн. 2.200.000 төгрөгийг 2 хувааж өгсөн. ******* нь надад “Чи намайг хуурамч бичиг баримттай хүнтэй уулзуулсан байна, чи Ц.*******той нийлж намайг залилсан байна” гээд байхаар нь уг мөнгийг буцааж өгсөн юм. Ц.******* нь *******тай гэрээ байгуулж гарч ирчхээд “Цагдаагийн газраас, Онцгой байдлын газраас шалгалт очих юм бол та нар өөрсдөө зохицуулаарай” гэж хэлсэн. Тэгээр нь би дотроо бичиг баримт нь асуудалгүй юм чинь зүгээр байлгүй гээд уг мөнгийг өөрөө авсан. Тэгээд дараа нь хууль бусаар ашигт малтмал олборлосон гээд Цагдаагаас шалгах үед *******, нар нь уг 15 сая төгрөгийг сумын засаг даргад өгөөгүй гэдгийг мэдсэн болохоор би тэд нарт 15 сая төгрөгийг Цагдаагийн газрын дарга, Онцгой байдлын газрын даргад өгөх гээд авсан байсан юм гэж хэлсэн юм. Түүнээс өгсөн гэж хэлээгүй гэсэн мэдүүлэг / 4-р хх-ийн 13-16 /,

2. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч П.******* мэдүүлдээ: Би 2020 оны 4 дүгээр сард гэдэг ахаасаа бичил уурхай ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүн байгаа юу та олоод өгөөч олж өгвөл шан харамж өгнө шүү гэж хэлсэн тэгтэл ******* гэдэг нэг хүн байгаа  өөрийн нөхөрлөлтэй тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа явуулах боломжтой гэсэн тийм учраас би ******* ахтай холбогдсон,  тухайн үед би Сүхбаатар дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд шалгагдаж байсан болохоор надад хүмүүсийн хохирлыг барагдуулах нийт 15 сая шахам төгрөг хэрэгтэй байсан  учраас гэдэг хүнийг би ******* гэдэг хүнтэй танилцуулсан  тэгээд би ахыг ******* гэдэг хүнтэй танилцуулан зуучилж өгсөн  түүний ажлын гэж 15 сая төгрөгийг хөлсөө болгож  авсан гэж бодож байгаа. Би хууран мэлье, залилъя  гэж бодоогүй. Би хотод байж байгаад дүүтэйгээ 22-н товчоон дээр ахтай уулгана гэж тохиролцоод ахын машин сууж байгаад ярилцсан ******* гэдэг нэг хүн байна ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүн байгаа гэж ярилцсан тэгээд 2,3 хоногийн дараа би ахтай хамт Баянхонгор аймаг руу гарсан аймагт очоод 2020 оны 04 сарын 13-ны өдөр ******* ах ах бид 3  уулзсан, уулзаад ярилцахдаа  үйл ажиллагаа явуулах боломжтой тусгай зөвшөөрөл байгаа гээд тохиролцсон тэгээд би ******* ахтай сум руу явж сумын Засаг даргатай уулзсан би бол өөрөө Засаг даргатайн уулзаагүй машинд сууж байсан ******* ах гэрээ гээд надад үзүүлсэн би түүний зургийн дараад ах руу явуулсан тэгээд дараа нь ******* ах нөхөрлөлийн эзэнд өгнө гээд 12 сая төгрөг болно гэсэн би ахад хэлээд ******* ах руу хийсэн хийлгэсэн байдаг. Тэгээд би ахтай хотоос ажлаа лүүл гээд машин техникээ авчирсан. Тэгээд үйл ажиллагаа явуулж лээд 2,3 хоноод цагдаа нар ирээд техник тоног төхөөрөмжийг хураан авсан гэв.

3. Шүүгдэгч  Ц.*******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Би уг тогтоолтой уншиж танилцлаа. Миний хувьд Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлтийн “ ” г нэрийг “ ” болгож өөрчилсөн нь үнэн. Гдээ би *******тай бүлэглэн гэрээг хуурамчаар үйлдээгүй, *******аас мөнгө авч залилаагүй, П.*******тэй бүлэглэн *******аас мөнгө авч залилаагүй. Тиймээс уг тогтоолыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Баянхонгор аймгийн засаг даргын тамгын газрын ажилтнуудаас хэвлэж авхуулж байсан. Би ойлгохдоо бичиг хэргийн ажилтнууд нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын сайтаас надад хэвлэж өгч байна гэж ойлгосон. Тэгээд би өөрийн зөөврийн компьютер луу сканердаж оруулаад нэрийг нь сольж гаргасан. Уг зөөврийн компьютер эд мөрийн баримтаар хураагдсан байгаа. Би *******аас гуйж байгаад дүгнэлт гараагүй байхад гэрээг байгуулсан. ******* нь дүгнэлтээ гаргуулж аваарай гэж хэлж байсан юм. Гэрээг бол 2019 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр байгуулсан бөгөөд би дараа нь сайн өдөр байгуулмаар байна гээд гэрээг 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлүүлсэн. Миний хувьд ******* мөнгө төгрөг, шан харамж өгөөгүй. Миний хувьд *******т бол гэрээ үзүүлээгүй, П.******* г эмэгтэй миний утсан дээр байсан гэрээний төслийн зургийг аваад *******т үзүүлсэн юм шиг байна лээ. Миний хувьд *******аас 15 сая төгрөг авсан нь үнэн. Түүнийхээ 3 сая төгрөгийг сумын тамгын газрын нөхөн сэргээлтийн барьцааны дансанд тушаасан бөгөөд дараа нь аваад *******т 2.950.000 төгрөгийг өгсөн. Одоо 12 сая төгрөг өгөх ёстой. Түүнийгээ удаахгүй өгөх болно. Би П.*******тэй бүлэглэн *******аас 15 сая төгрөг авсан зүйл байхгүй. П.******* нь миний нэрийг барьж *******аас 15 сая төгрөг аваад өөрөө ашигласан юм байна лээ. Би түүнийг бүр дараа нь *******аас өөрөөс нь мэдсэн...г мэдүүлэг / 4-р хх-ийн 20-22 /,

Би өөрийгөө тусгай зөвшөөрөлгүй гэж үзгүй байна. Учир нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргаар ажиллаж байсан *******тай “Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох гэрээ”-г байгуулсан юм. Иймд өөрийгөө тусгай зөвшөөрөлтэй гэж ойлгож байна. Тухайн үед дүгнэлт гараагүй байсан. Гэрээг байгуулж байхад дүгнэлтгүй гэдгийг би өөрөө мэдэж байсан юм...г мэдүүлэг /5-р хх-ийн 162/,

4. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Ц.******* мэдүүлдээ: : 2020 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр би *******, нартай  уулзаж ашигт малтмалын дүгнэлттэй талбай, бичиг баримтын талаар харилцан тохиролцож, бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох тухай гэрээг байгуулсан миний хувьд бол хуурамчаар бичиг баримт үйлдсэн зүйл бол байхгүй гэрээний дагуу бүх зүйлээ хийсэн, мөн ашигт малтмал газрын тосны газрын 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн  дүгнэлтийг өөрчилсөн гээд яриад байгаа “ ” гэдэг газрыг “ ” болгон цэг солбилцолыг өөрчилсөн зүйл бол байхгүй, би аас 15 сая төгрөгийн авахдаа ашигт малтмал олборлох газраа нөхөн сэргэ болон нөхөрлөлийн эзэнд өгөх  зорилгоор мөнгө авсан надад бол хүнийг хууран мэлье  гэсэн санаа бодол бол байгаагүй, өөрийн гэрээний үндсэн дээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа хөлсөө авсан. Би бол хуурамчаар бичиг баримт үйлдээгүй гэрээг 7 зүйлээр үнэлээд нотариатаар баталгаажуулсан үйл ажиллагаа явуулахад би зуучилж өгсөн өөр зүйл байхгүй , очоод ажлаа лээ гэсэн харин гэрээнд заагаагүй том оврын техник хэрэгсэл ашигласан түүнээс болоод  асуудал үүссэн гэж бодож байгаа гэв.

 5. Хохирогч *******ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

......Би энэ жил алт олборлох уурхай ажиллуулах гэж байсан юм. Тэгээд анх 2020 оны 03 дугаар сарын сүүлээр ******* гээд миний таньдаг хүн надад “Баянхонгор аймгийн сумд нөхөрлөлтэй манай нэг таньдаг хүн байгаа, бичиг баримт бүх юм нь болсон байгаа, нөхөрлөл дээр нь хамтарч ажиллах” санал тавихаар нь би тэр ******* г хүнтэй танилцаж байсан. Баянхонгор аймаг руу ******* г хүнтэй хамт ирээд ******* бид 3 уулзаад ажлынхаа талаар ярьсан. ******* г хүн надад “Нөхөрлөлийн бүх бичиг баримт болсон. Ашигт малтмалын дүгнэлт гарах дутуу  гэж хэлсэн. Надад бүх бичиг баримтаа үзүүлсэн. Тэгсэн надад үзүүлсэн бичиг баримтууд нь бүгд хуурамч байсан, тэрийг би сүүлд мэдсэн. Тэгээд хамтарч ажиллах болоод Улаанбаатар хотод ирээд ашиглагдах бүх техник хэрэгсэл, экскаватор, ковш, уурхайн тоног төхөөрөмжүүд түрээсэлсэн... Би ажлаа лүүл гээд 4 сард Баянхонгор аймагт 7 ажилчидтайгаа 4 сард ирээд сум дээр ажлаа лүүлсэн. Тэгээд экскаватороор нүхээ ухах гэд газар нь хөлдүү байсан. Удаагүй цагдаа нар ирээд “та нар зөвшөөрөлгүй газар ирж ухлаа” гээд бүх тоног төхөөрөмж лацдаад, над дээр хэрэг үүсгээд тэр хэрэг нь одоо шүүх рүү шилжсэн байгаа. Би цагдаа нарт *******ийн харуулж байсан гэрээг нь өгсөн чинь хуурамч гэрээ байна. Анх ажиллахаар болж байхад ******* надад Сумын хөгжлийн санд 12 сая төгрөг хийх ёстой, чи тэрийг өгчих гээд надаас 2020 оны 04 сарын 12-ны өдөр байхаа дансаар 12 сая төгрөг авсан. Маргааш нь нөхөн сэргээлтийн зардал гээд төрийн банканд бас 3 сая төгрөг тушаалгасан. Нийт би 95 сая төгрөгөөр хохирсон. Одоо мөнгөө авъя гээр удахгүй өгнө, Сумын засаг даргаас авна гээд байгаа юм. Надаас сүүлд 50 сая төгрөг өг, өгөхгүй бол яв, би өөр хүнтэй хамтарна гээд намайг хөөсөн. Тэрнээс хойш мөнгөө нэж л холбоо барьж байгаа...г мэдүүлэг, /3-р хх-ийн 143-145 /

...*******ид нийт 15 сая төгрөг өгсөн. 3 сая төгрөг дансаар орон нутгийн нөхөн сэргээлтийн санд тушаасан. 12 сая төгрөгийг ******* дансаар авсан. Харин нөгөө 15 сая төгрөгийг ******* г хүүхэн “*******ид өгнө, нээд байна” гэж хэлээд бэлнээр авсан. *******ийн хувьд ******* бид хоёрыг танилцуулж уулзуулсан хүн байгаа юм. *******ийн хувьд ******* бид хоёрыг уулзуулсны төлөө ямар нэг хөлс мөнгө өгөх талаар тохироогүй, ямар нэг зүйл яриагүй. Харин би уурхай жигдэрвэл шагнал гэж бодож байгаад өөрт нь хэлэд “яах юм, зүгээр тусалж байгаа юм” гэж ярьж байгаад “******* 15 сая төгрөг нээд байна гээд 15 сая төгрөг аваад Улаанбаатар хот руу явсан. Явахдаа *******ид мөнгө өгсөн гэж хэлээд яваад өгсөн юм. ******* тухайн үед мөнгө нээр нь “байсан мөнгөө танд *******ээр өгүүлсэн” гэж хэлэд “аваагүй, ******* мөнгө өгөөгүй, дуудаж нүүрэлдүүл” гэж хэлээр нь ******* рүү утсаар ярьж... хэлэд “би өгөөгүй, би өөрөө хэрэглэсэн юм, би танд яаж ийгээд зохицуулаад өгнө, хугацаа өгчих” гэж хэлсэн. Тэгээд 2020 оны 04 сараас хойш 2 удаа нийт 2,4 сая төгрөг өгсөн юм. Үлдэгдэл мөнгөө өгөөгүй байгаа юм...г мэдүүлэг, / 3-р хх-ийн 147-148 /,

...... “******* надад 15 сая төгрөгөөс 2 сая гаран төгрөг 2 хувааж өгсөн. ******* нь 95 сая төгрөгөөс 2,950,000 төгрөг 2 хувааж өгсөн. ******* г хүнд би ажлын хөлс гэж ямар ч мөнгө өгөөгүй. Тийм зүйл анх ч яригдаагүй. Харин ******* нь надад “нөхөрлөлийн эзэн ******* надаас урьдчилгаа мөнгө нээд байна” гэж хэлээр нь би “байгаа нь 15 сая төгрөг байна” гэж хэлээд ******* өгсөн. Харин ******* нь надад хуурамч бичиг баримт, гэрээ үзүүлэн надад уурхай ажиллуулах гэж байгаа, миний нөхөрлөлийн газар" гэж худлаа хэлж баахан техник түрээслүүлж, мөн Баянхонгор аймагт ирүүлж зарлага гаргасан... Тухайн *******ийн гээд байсан газар нь зөвшөөрөлгүй газар байсан. ******* нь худлаа хэлж намайг залилж авсан байсан...г мэдүүлэг / 3-р хх-ийн 155-156 /,

6.Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч ******* мэдүүлдээ:Би *******тэй 2020 оны 4 сарын энд ******* болон бусад хүмүүстэй Баянхонгор аймаг руу явж *******той танилцаж, хамтран ажиллах талаар уулзсан түүний дагуу харилцан тохиролцож гэрээ байгуулсан гэтэл үйл ажиллагаа явуулах болсон талбайн дүгнэлтийг хууль ёсны дагуу гаргуулаагүй, цэг солбилцлыг өөрчилж хуурамч бичиг баримт үйлдсэн байсан. Тэгээд ******* ах болохоор манай найз сумын Засаг дарга, байгаль хамгаалагч нар нь  бүгд миний тандаг хүмүүс байгаа  асуудалгүй гэж хэлхээр нь би  Улаанбаатар хотоос машин техник, тоног төхөөрөмжөө авчирсан. 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ны өдөр байгуулсан мэтээр гэрээг хуурамчаар бий болгон хэд хэдэн газарт мөнгө тушаах ёстой гэж итгүүлэн надаас 12 сая төгрөгийг өөрийн охины данс руу шилжүүлэн авсан мөн дараа нь дахин 15 сая төгрөг авсан. Одоо хохирол төлбөрийн хувьд бол ******* ахаас 12 сая төгрөг, ******* 4 сая төгрөгийн хохирол нөхөн төлбөр дутуу байгаа. Одоо миний нэмжилж байгаа зүйл маань үлдсэн хохирол төлбөрөө гаргуулах мөн техник тоног төхөөрөмж авчрахад гарсан зардлын мөнгийг гаргуулж авмаар байна өөр гомдол санал байхгүй байна гэв

7.  Шүүгдэгч П.*******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд гэрчээр өгсөн:

Хамгийн анх г хүн над руу залгаад Баянхонгор аймгийн
сумд нөхөрлөлийн гэрээтэй хүн танилцуулж өгөөч эсвэл нөхөрлөлийн гэрээ байгуулж өгөөч гэж надаас 2 сар гуйсан юм. Тэгээд 2020 оны 04 дүгээр сарын ний долоо хоногт над руу залгаад Баянхонгор аймаг руу газар үз гэж явж байна чи бид нартай хамт яваач гэсэн тэгээд тэр орой нь 23 цагийн үед Баяраа, , , бас нэг эмэгтэй хүн гээд 5 лаа Баянхонгор аймагт ирээд өглөө үүрээр сум руу явсан Баяраа, , г хүмүүс тухайн очиж үз гэж байгаа газраа мэдгүй хамт явж байсан эмэгтэйгээрээ заалгасан тэгээд очиж үз гэж байсан газраа олоогүй буцаад Баянхонгор аймагт ирээд би ******* г хүнтэй уулзах гээд Баянхонгор аймагт үлдээд тэр хэд Улаанбаатар хот руу явсан юм.******* г хүнтэй ын гуйсан гуйлтын дагуу нөхөрлөлийн асуудлыг ярилцсан. Уулзахдаа ******* ах нөхөрлөлийн зөвшөөрөл байгаа гэж хэлсэн тэгээд техник хэрэгсэлтэй хүмүүс оруулна гэд урьдчилгаа өгч чадах хүмүүс юм уу гэдэг талаар ярьсан. Тэгээд ******* ахад орсон хувиа бол хуваахгүй 100.000.000 төгрөг өгнө гэж ярьсан. Тэгээд би шууд Улаанбаатар хот руу явсан 7 хоногийн дараа буцаад Баянхонгор аймаг руу тай хамт ирсэн харин   техник хэрэгслээ ачаад араас ирсэн. Тэгээд ******* ах надаас орох гэж байгаа газрын чинь кадастрын зураг байгаа юу гээр нь би техникээ аваад ирсэн бичиг баримт байхгүй гэсэн чинь чи тэгвэл кадастрын зураг аваад ир гээр нь аймгаас 2 хүн аваад зургаа гаргуулах гээд сум руу явсан. Тэгээд кадастрын зургаа аваад ******* ахад өгсөн. Тэгээд маргааш нь сумын засаг дарга даргын гэрт очиж уулзахад ******* ах намайг тэр хүнтэй танилцуулаад нөхөрлөлийн газар дээрээ энэ хүмүүсийг тохироод оруулж байгаа юм би өөрөө техникгүй учраас гэж хэлсэн. ******* ах надад г хүнд надад 100.000.000 төгрөг өгөр талаар энэ хүнд хэлээд байх шаардлага байхгүй гол нь би гэрээ хучин төгөлдөр гэж батлах гэсэндээ энэ хүн дээр дагуулж орж ирж байгаа шүү гэж хэлсэн байсан. Тэгээд даргатай би уулзаад одоо нөхөрлөлийн гэрээ энэ тэр нь байгаа юм чинь бид нар үйл ажиллагаагаа явуулж болох уу гэсэн чинь чи наад талаараа *******той ярь би бол цагдаа, мэргэжлийн хяналт хоёроос асуудал үүсвэл өөрөө хариуцаарай гэж хэлж байсан. Харин нь ******* ахад та нар техникээ оруулахаас өмнө сум орон нутгийн иргэд болон цагдаа нарт мэдэгдэж байж ороорой тэггүй бол дараа нь хүмүүс хэл ам хийнэ гэж хэлсэн. Хэд хоногийн дараа Баянхонгороос ******* ахтай сум руу явахаасаа өмнө , нартай байхад ******* нь бид нарт та нар нөгөө урьдчилгаа 50000000 төгрөг өгнө гээд байсан яасан бэ би одоо дээр яаж хоосон орох юм гэж байсан тэрийг , нар мэдэж байгаа. дарга дээр орж шинээр гэрээ хийх гээд явж байхад ******* ах одоо ороход мөнгө харна зүгээр байж болохгүй гээд байн байн тэгээд байсан. Тэгээд дарга руу ороод гарч ирдээ гэрээгээ авч гарж ирсэн. Гарч ирдээ дарга за та дараа нь ямар нэг асуудал гаргахгүй гэж найдаж байна шүү. 2019 онд байгуулсан гэрээ шүү ямар нэг асуудал гарах юм бол та өөрөө даагаарай гэж хэлж байсан. Тэгээд ******* ах надад гэрээгээ харуулаад за ингээд гэрээгээ байгуулчихлаа надад өгөх 50000000 төгрөгөө яах юм гээд байсан. Тэгээд ******* ний ээлжинд 15000000 төгрөг өгчих гэж хэлсэн мөн тэгээр нь би аас 15000000 төгрөгийг *******ид өгнө гэж хэлээд бэлэн авсан. Хэд хоногийн дараа тухайн газар луугаа техникээ аваад 2020 оны 04 сарын 17-ны өдөр тухайн газраа шөнө нь очсон. Тэгээд маргааш нь ажилдаа ороод Баянхонгор аймгийн сумын 1 дүгээр багийн “ ” г газар экскаватороор ухахад газар нь хөлдүү байсан. Тэгээд тэр дор нь буцаагаад булаад маргааш нь Баянхонгор аймагт ирсэн байхад манай ажиллаж байсан хүмүүс залгаад цагдаа мэргэжлийн хяналтаас хүмүүс ирээд хамаг юм лацдаад яваад өглөө гэсэн тэгээд буцаад т ирэд ыг цагдаа нар аваад явсан тэгээд бид хоёр угаасаа зөвшөөрөл гэрээ нь байгаа юм чинь зүгээр гээд орхисон байсан юм...г мэдүүлэг /2-р хх-ийн 21-22/,

8.  Шүүгдэгч Ц.*******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд гэрчээр өгсөн:

... Би *******ыг г хүнийг танина. 2020 оны 04 дүгээр сарын үед надтай 8 дугаар ангид хамт сурч байсан Намхай г хүн над руу утасдаад Манай нас барсан нэрийн дүү ******* г залуу Баянхонгор аймагт бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулах санаатай гэнэ. Чи уулзаадахаач гэсэн. Тэгээд би *******тай уулзаж танилцаж байсан. Тэр үед ******* г эмэгтэй түүнтэй хамт явж байсан. Миний хувьд тэдгээр хүмүүстэй ямар нэгэн садан төрлийн холбоо байхгүй. Харин би Менхнаст г хүнийг огт танихгүй. 2020 оны 04 дүгээр сард ******* надтай уулзаад Би бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулах хүсэлтэй байгаа юм гээр нь би- манай нөхөрлөлийн гэрээтэй сумын” Улаансайр” 1 дүгээр багийн нутаг " " г газар байгаа уг газарт хамтарч ажиллахаар тохиролцсон. Ингдээ миний хувьд нөхөрлөлийн гэрээтэй газар дээр *******аас техник хэрэгслээ гаргаад хамтарч ажиллахаар болсон. Миний хувьд тухайн үед *******т хоёулаа хамтарч ажиллах юм чинь хамтран ажиллах гэрээ хиймээр байна гэж хэлсэн боловч тэрээр надтай гэрээ байгуулаагүй. Би *******т тухайн үед чи надад 15.000.000 төгрөг өгөх ёстой гэж хэлсэн. Тэгээд 15.000.000 төгрөгийг нь аваад 3.000.000 төгрөгийг нь өөрт нь буцааж өгөөд сумын тамгын газрын нөхөн сэргээлтийн дансанд тушаалгасан. Харин 12.000.000 төгрөгийг нь би сэргээгүй явчих юм бол энэ мөнгөөр чинь нөхөн сэргээлт хийлгэнэ, гарсан зардлыг өөрөө аваад түүнд Та нар үйл ажиллагаа явуулчихаад тухайн газраа нөхөн нь төрүүлнэ тиймээс барьцаа болгож авна гээд авсан. Одоо уг мөнгө надад байгаа. Харин сумын засаг даргын тамгын газрын нөхөн сэргээлтийн дансанд тушаалгасан байсан 3.000.000 төгрөгийг би буцааж *******т шилжүүлж өгсөн байгаа. Өгөхдөө 2.100.000 төгрөгийг 2020 оны 09 дүгээр сард, 900.000 төгрөгөөр 2020 оны 12 дугаар сард тус тусад нь шилжүүлсэн. ******* өөрөө мэдэж байгаа. миний хувьд шаардлагатай бол 3.000.000 төгрөгийг шилжүүлсэн баримт болох дансны хуулга, мөнгө шилжүүлгийн баримтыг гаргаж өгч болно. Харин Би П.******* г эмэгтэйгээс мөнгө аваагүй. Би сумын засаг дарга *******тай  сумын Улаансайр 1 дүгээр багийн нутаг " " г газарт бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох гэрээ байгуулсан нь үнэн. Миний хувьд *******тай анх гэрээ байгуулчихаад дараа нь он сар өдрийг нь засуулсан юм. Учир нь сайн өдөр гэрээгээ хийе гээд он сар өдрийг засуулж дахиж хийлгэсэн юм. *******ын зургийг нь үзүүлсэн гэрээ нь урьд нь хийлгэсэн, он сар өдрийг нь засаагүй байсан гэрээний зураг байгаа юм. Миний хувьд 2018 онд сумын улаан сайр 1 дүгээр багийн нутаг ус г газарт бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулахаар Ашигт малтмал газрын тосны газраас дүгнэлт авч байсан юм.Тэгээд 2019 онд " ус" г газарт Ашигт малтмалын газраас гаргаж байсан дүгнэлтийг Баянхонгор аймгийн засаг даргын тамгын газрын дүгнэлттэй газруудын архив байдаг сайтнаас орж хэвлэж аваад " ус” г нэрийг " " гэж сольж засварлаж хэвлээд *******д өгч гэрээ байгуулсан юм. Миний хувьд " ус", " " г газар нь ойрхон байдаг болохоор болох байх гэж бодоод уг дүгнэлтийг засварлаж янзалсан юм. Тэр бол миний буруу.Харин кадастрын зураг нь надад байгаа. Гдээ Улаанбаатар хотод гэрт байгаа санагдаж байна....г мэдүүлэг /3-р хх-ийн 228-229 /

9. Гэрч *******ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

Би гэрээнүүдийн хуулбартай танилцлаа. Он, сар. өдөр нь зөрүүтэй байгааг харлаа. Тухайн үед Ц.******* нь надтай гэрээ хийснээс 2-3 хоногийн дараа дахин уулзаад Би сайн өдөр гэрээ хиймээр байна гээд гэрээгээ солиулж байсан юм. Тэгдээ он, сар, өдрийг нь зөрүүлж бичсэн юм болов уу гэж бодож байна...г мэдүүлэг / 5-р хх-ийн 105-106 /,

...Хэд хоногийн дараа Ц.******* нь надтай дахиж уулзаад “гэрээгээ 2019 оны 09 сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлүүлмээр байна гэсэн. Тэгээр нь би “гэрээний он, сар, өдрийг өөрчилж болохгүй” гэж хэлсэн чинь тэрээр “ах нь том ажил лүүл гэж байгаа юм чинь сайн өдөр лүүлмээр байгаа юм. Тиймээс он, сар, өдрийг нь 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлөөд өгөөч” гээд гуйгаад байхаар нь би өөрчилж өгсөн юм. Би гэрээний он сар өдрийг нь өөрчилж баталж өгчхөөд урьд хийсэн 2019 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдрийн өөрт байсан гэрээг устгасан санагдаж байна. Тэгээд надад сүүлд нь он сар өдрийг нь өөрчилсөн 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн гэрээ нь байсан юм...г мэдүүлэг, / 3-р хх-ийн 186-188 /,

10. Гэрч ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Би 2021 оны 02 дугаар сараас лэн сумын Засаг даргын тамгын газрын төсөв төрийн сангийн мэргэжилтнээр ажиллаж байгаа өмнө нь тамгын газрын даргаар ажиллаж байсан... Би тэр үед сумын Засаг даргын тамгын газрын даргаар ажиллаж байсан. Тэр үед нэмэлт санхүүжилтийн дансанд 3 сая төгрөг орж ирсэн байна гэж яригдаж байсан. Яг ямар учиртай мөнгө болохыг би мэдгүй... Уг 3 сая төгрөгийг 2020 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр сумын засаг даргын захирамж гарч уг мөнгийг ХХК- ийн дугаартай дансанд нь буцааж шилжүүлж өгсөн байгаа... одоо хэрэгт хавсаргуулахаар гаргаж өгнө... яагаад буцааж олгосон талаар би мэдгүй...г мэдүүлэг, / 3-р хх-ийн 206 /,

11. Гэрч мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Миний данс байгаа юм... тухайн дансны карт манай аавд байсан. 2016 оноос хойш одоог хүртэл аав картыг болон дансыг нь хэрэглэж, ашиглаж байгаа юм. Би тухайн дансны интернэт банкны нууц код, гүйлгээний кодыг мэддэг, хааяа ганц нэг гүйлгээ хийдэг. 2020 оны 04 сарын 12-ны өдөр дугаартай дансыг манай аав Ц.******* ашиглаж байсан...г мэдүүлэг, / 3-р хх-ийн 209-210 /,

12. Гэрч гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 7/6145 албан тоотоор Баянхонгор аймгийн засаг дарга д хүргүүлсэн. Тухайн дүгнэлт гарсан тухай талбайн мэдээлэл нь цахим сайтад тавигддаг. Албан ёсоор бүртгэгдсэн огноо нь 2019 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдөр... хувь хүн хуулбарлаж авах боломжтой. Яагаад гэвэл манай сайтад интернэт орчинд бүх хүнд нээлттэй байдаг. Тухайн албан тоотоор Баянхонгор аймгийн засаг даргын тамгын газар луу явуулсан хуулбар нь сайтад тавигддаггүй. Албан тоот нь зөвхөн Засаг даргын тамгын газрын шуудангаар хүргэгддэг..г мэдүүлэг / 3-р хх-ийн 215-216 /,

13. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Би Баянхонгор аймаг дахь Цагдаагийн газрын даргаар 2017 оны 05 дугаар сард... томилогдож ажиллаж байгаад 2020 оны 07 дугаар сард өөр алба руу тушаалаар томилогдон ажиллаж байна. Би *******, П.*******, Ц.******* г хүмүүсийг танихгүй... мөн хамтарч ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулсан зүйл огт байхгүй. Би ******* г хүнийг огт танихгүй бөгөөд хэн нэгнээс ямар нэгэн байдлаар мөнгө, төгрөг авсан зүйл байхгүй...г мэдүүлэг, / 3-р хх-ийн 194-196 /,

14. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Би *******тай танилцаад 10 гаруй жил болж байгаа бөгөөд 2020 оны 5, 6 дугаар сарын үеэр байсан санагдаж байна намайг Баянхонгор луу уул уурхайн геологийн ажлаар авч явсан. Тэгэд ******* г эмэгтэй хамт явсан бөгөөд ын уул уурхайн ажлын бичиг баримтыг хөөцөлдөөд бүрдүүлж өгнө гээд явж байсан...Тэгсэн ******* нь ын ажлын бичиг баримт болсон гээд Баянхонгор аймагт яваад очтол бичиг баримт нь бүтээгүй... би түрүүлээд хот руу ирсэн... Би тай хамтарч ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулаагүй... Би *******д хэдэн төгрөг өгснийг мэдгүй байна... ******* надтай тэр талаар юм яриагүй...г мэдүүлэг, /3-р хх-ийн 204 /,

15. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Тамгын газрын нягтлан бодогчоор 2019 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрөөс хойш ажиллаж байна. Тус 3 сая төгрөг нөхөн сэргээлтийн барьцааны мөнгө байсан... сумын Засаг даргаар ажиллаж байсан *******ын 2020 оны А/133 дугаартай захирамжаар буцааж нөхөрлөлийн данс руу шилжүүлсэн...г мэдүүлэг / 3-р хх-ийн 199- 200 /,

16. Гэрч ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Тухайн газар нь голын эрэг орчмын газар болохоор ашигт малтмал олборлох ямар нэгэн гэрээ байгуулж болохгүй, миний хувьд сумын засаг дарга ******* нь нөхөрлөлийн ахлагч *******той тухайн газар ашигт малтмал олборлох гэрээ байгуулсныг мэдээгүй...г мэдүүлэг / 5-р хх-ийн 88-90 /,

17. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Уг дүгнэлт нь ихэнхдээ цаасан хэлбэрээр бичиг хэрэг дээр ирдэг. Гдээ цөөн тохиолдолд цахимаар буюу эблэ программаар ирдэг. Ирсэн дүгнэлтийг бичиг хэргийн эрхлэгч бүртгэж аваад аймгийн засаг даргад өгч цохолт хийлгээд сканердаж файл үүсгэн архивын нэгж болгон хадгалдаг...г мэдүүлэг / 5-р хх-ийн 92-93 /,

18. Гэрч ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Уг дүгнэлт нь дандаа цаасан хэлбэрээр ирдэг бөгөөд ирсэн дүгнэлтийг архив, бичиг хэргийн эрхлэгч хүлээн авч бүртгээд аймгийн засаг даргад туслахаар дамжуулан өгч цохолт хийлгээд сканердаж файл үүсгэн архивын нэгж болгон хадгалаад холбогдох хэлтэст хүлээлгэн өгдөг. Ингдээ тухайн ирсэн бичгийн дээд талын гол хэсэгт бүртгэлийн дугаар тавьдаг юм... Албан бичигтэй, албан ёсоор авах гэж байгаа тохиолдолд хуулбарлаад хуулбар үнэн тэмдэг болон тамгын газрын тэмдгийг дарж баталгаажуулаад бүртгэж өгдөг. Харин хувь хүн, хамааралгүй албан тушаалтнуудад өгөх ёсгүй... Ц.******* нь надаас ямар нэгэн бичиг баримт хэвлүүлэн авч байгаагүй...г мэдүүлэг / 5-р хх-ийн 95-96 /,

19. Гэрч гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

Уг дүгнэлт нь дандаа шуудангаар цаасан хэлбэрээр ирдэг... Ц.******* нь надаас ямар нэгэн бичиг баримт хэвлүүлэн авч байгаагүй...г мэдүүлэг /5-р хх-ийн 99 /,

20. Гэрч ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Ц.******* нь шударга зантай, хэл гэсэн үгээ хэнээс эмэгүй хэлдэг, зөв зүйлийн талаар ярьдаг болохоор түүнийг би үнэлдэг юм. Тэрээр төрийн захиргаа, төрийн үйлчилгээ, төрийн улсын төрийн гээд бүх албыг алба хаагчаас нв дарга хүртэл хийж байсан. Аймгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд хамгийн олон удаа буюу 3 удаа сонгогдож байсан. 12 жилийн хугацаанд аймгийн хуралд суусан. Аймаг, орон нутгийн хөгжилд зүтгэж байсан хүн байгаа юм. Түүний нэр нь Байгалмаа гээд Хүрээмарал сумын эрүүл мэндийн төвд олон жил ажилласан Гавьяат эмч байсан бөгөөд 2021 оны 09 дүгээр сарын үед зуурдаар нас барсан. Одоо охины хамт Улаанбаатар хотод байгаа...г мэдүүлэг /2-р хх-ийн 218-219 /,

21. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

....Ц.******* нь нөхөрсөг, хөдөлмөрч зан ааштай. Тэрээр төрийн захиргаа, төрийн үйлчилгээ, төрийн улсын төрийн гээд бүх л албыг хийж байсан. Аймгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд хамгийн олон удаа буюу 3 удаа сонгогдож байсан. Нутаг усандаа нэртэй төртэй хүн гэж би түүний боддог. Хань ижил нь саяхан өөд болсон, сэтгэл санаагаар жоохон унасан байх, би түүнийг гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдохоор гаж буруу зан ааштай хүн гэж огт боддоггүй...г мэдүүлэг / хх-ийн 221-222 /,

22.  Гэрч ийн мөрдөн байцаалтын  шатанд өгсөн:

...П.*******ийг бусдаас мөнгө төгрөг авсан г хэргээр шалгагдаж байгааг мэдэж байгаа. П.******* өөрөө надад ярихдаа ажлын хөлсөндөө мөнгө авсан л гэдэг юм. Миний хувьд нарийн утга учрыг сайн мэдгүй. Би нэрийгээ шударга, уян зөөлөн сэтгэлтэй хүн гэж үнэлж явдаг. Би түүнийг ямар ч үндэслэлгүйгээр хүнээс мөнгө төгрөг залилаад авчихаар зан чанартай хүн гэж боддоггүй..г мэдүүлэг /3-р хх-ийн 225/

23. Гэрч ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:

...Би дээрх утга бүхий албан бичгийг Ц.*******ид хийж өгч, сумын засаг дарга руу явуулж байгаагүй. Тэрээр худлаа ярьсан байна. Би тийм бичиг хийж өгч байгаагүй...г мэдүүлэг / 5-р хх-ийн 118 дугаар хуудас/

24. Байгаль орчны зөвлөх Нуман-Алтай ХХК-н 2020 оны 05 дугаар сарын 21-ны өдрийн 1/28 дугаартай шинжээчийн:

1. Тогтоолоор өгөгдсөн солбицол бүхий газар нь улсын аль нэг тусгай хамгаалалттай газар, хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй газартай давхцалгүй байна.

2. Тухайн эвдэгдсэн талбай нь нийт 3659м² буюу 0.37 га хэмжээтэй бөгөөд тухайн эвдрэлээс байгаль орчинд учирсан хохирлын үнэлгээ нь 1.175.365 төгрөг болж байна.

3. Тухайн талбайд техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлт хийх ажлын зардал нь 403.534 төгрөг болж байна.

4. Тухайн солбицол бүхий газар нь урьд өмнө уул уурхайн үйл ажиллагаанд өртөж эвдэгдсэн боловч нөхөн сэргээж орон нутагт хүлээлгэн өгсөн газар байсан байна.

5. Хэрэгт ач холбогдол бүхий шинэ  нөхцөл байдал илрээүгй болно...г дүгнэлт /1-р хх-ийн 70/ болон Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох тухай гэрээний хуулбар / 1-р хх-ийн 21-24 /,  Баянхонгор аймаг дахь Цагдаагийн газар мөрдөн байцаах тасгийн мөрдөгчийн тэмдэглэл / 2-р хх-ийн 136 /,  ярианы бичлэг буулгасан DVD-нд үзлэг хийсэн тэмдэглэл /3-р хх-ийн 59-65 /, шүүгдэгч П.*******ийн дансны хуулга / 2-р хх-ийн 50-59 /, хохирогч, гэрч нарыг нүүрэлдүүлж мэдүүлэг авсан тэмдэглэл / 3-р хх-ийн 178-179 /, Баянхонгор аймгийн Прокурорын газрын зарим яллагдагчид холбогдох зарим хэргийг хэрэгсгүй болгох тухай прокурорын тогтоол /5-р хх-ийн 210 /, ашигт малтмал газрын тосны газрын 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ны өдрийн 7/6145/Б дугаартай баримт бичиг /1-р хх-ийн 119 /, хохирогч *******, нарын техник түрээсл гэрээ, Баянхонгор аймгийн Засаг даргын тамгын газрын 2020 оны 11 дүгээр сарын 19-ны өдрийн 2/1537 дугаартай албан бичиг /3-р хх-ийн 128-131 /,, Ц.******* нарын хаан банкны дансны хуулга /3-р хх-ийн 66-92 /, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын тамгын газрын албан бичиг / 5-р хх-ийн 51-59 /, Бичиг баримтад үзлэг хийсэн тэмдэглэл, хавсаргасан баримтууд / 1-р хх-ийн 112-123 /, нөхөрлөл “Эн би Эс Эй Си” ХХК-н хуулийн этгээдийн лавлагаа /5-р хх-ийн 41-45 /, сумын байгаль орчны улсын байцаагчийн 2022 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 05/04/336/03 дугаартай мэдээлэл хүргүүл тухай албан бичиг / 5-р хх-ийн 60 /, шүүгдэгч Ц.*******хоос гаргаж өгсөн хуурамч баримт үйлдсэн г нөүтбүүк үзлэг хийсэн тэмдэглэл /5-р хх-ийн 61-64 / болон шүүх хуралдаанд шүүгдэгч П.*******ийн өмгөөлөгч гаас шинээр 49 хуудас нотлох баримт гаргаж өгсөн зэргийг шинжлэн судлав.

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, мөрдөн байцаалтын шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бжүүлсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд зааснаар нотолбол зохих байдлыг нотолсон байна гэж үзлээ.

Шүүгдэгч Ц.******* нь 2020 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутаг дэвсгэрт иргэн *******тай уулзаж  “ашигт малтмалын дүгнэлттэй талбай, бичиг баримт нь бүрдсэн нөхөрлөл байгаа гэж хуурч,“Ашигт малтмал газрын тосны газрын 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 7/6145 дугаартай дүгнэлтийн цэг солбилцол газрын нэрийг өөрчлөн “ ” г газрыг болгон хуурамч баримт бичиг үйлдэн түүнийгээ ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон,Бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох тухай гэрээг 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр байгуулсан мэтээр хуурамч гэрээг нөхөж байгуулан түүнийгээ ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон сум орон нутагт газарт мөнгө тушаах ёстой гэж итгүүлэн иргэн *******аас 12 сая төгрөгийг өөрийн охины нэр дээрх өөрийн хамтран эзэмшиж, ашигладаг Хаан банкны дугаарын дансаар шилжүүлэн авч залилсан,

Шүүгдэгч П.******* нь 2020 оны 04 дүгээр сарын 13-наас хойш Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутаг дэвсгэрт  хохирогч *******тай уулзаж “нөхөрлөлийн эзэнд буюу Ц.*******ид  өгнө” гэж хуурч 15 сая төгрөгийг бэлнээр  авч залилсан үйл баримт тус тус болсон байна.

Энэ үйл баримт болсон болох нь   хохирогч *******ын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “...Би ажлаа лүүл гээд 4 сард Баянхонгор аймагт 7 ажилчидтайгаа 4 сард ирээд сум дээр ажлаа лүүлсэн. Тэгээд экскаватороор нүхээ ухах гэд газар нь хөлдүү байсан. Удаагүй цагдаа нар ирээд “та нар зөвшөөрөлгүй газар ирж ухлаа” гээд бүх тоног төхөөрөмж лацдаад, над дээр хэрэг үүсгээд тэр хэрэг нь одоо шүүх рүү шилжсэн байгаа. Би цагдаа нарт *******ийн харуулж байсан гэрээг нь өгсөн чинь хуурамч гэрээ байна. Анх ажиллахаар болж байхад ******* надад Сумын хөгжлийн санд 12 сая төгрөг хийх ёстой, чи тэрийг өгчих гээд надаас 2020 оны 04 сарын 12-ны өдөр байхаа дансаар 12 сая төгрөг авсан. Маргааш нь нөхөн сэргээлтийн зардал гээд төрийн банканд бас 3 сая төгрөг түшаалгасан. Нийт би 95 сая төгрөгөөр хохирсон. Одоо мөнгөө авъя гээр удахгүй өгнө, Сумын засаг даргаас авна гээд байгаа юм. Надаас сүүлд 50 сая төгрөг өг, өгөхгүй бол яв, би өөр хүнтэй хамтарна гээд намайг хөөсөн. Тэрнээс хойш мөнгөө нэж л холбоо барьж байгаа...”г мэдүүлэг, /3-р хх-ийн 143-145 /

...*******ид нийт 15 сая төгрөг өгсөн. 3 сая төгрөг дансаар орон нутгийн нөхөн сэргээлтийн санд тушаасан. 12 сая төгрөгийг ******* дансаар авсан. Харин нөгөө 15 сая төгрөгийг ******* г хүүхэн “*******ид өгнө, нээд байна” гэж хэлээд бэлнээр авсан. *******ийн хувьд ******* бид хоёрыг танилцуулж уулзуулсан хүн байгаа юм. *******ийн хувьд ******* бид хоёрыг уулзуулсны төлөө ямар нэг хөлс мөнгө өгөх талаар тохироогүй, ямар нэг зүйл яриагүй. Харин би уурхай жигдэрвэл шагнал гэж бодож байгаад өөрт нь хэлэд “яах юм, зүгээр тусалж байгаа юм” гэж ярьж байгаад “******* 15 сая төгрөг нээд байна гээд 15 сая төгрөг аваад Улаанбаатар хот руу явсан. Явахдаа *******ид мөнгө өгсөн гэж хэлээд яваад өгсөн юм. ******* тухайн үед мөнгө нээр нь “байсан мөнгөө танд *******ээр өгүүлсэн” гэж хэлэд “аваагүй, ******* мөнгө өгөөгүй, дуудаж нүүрэлдүүл” гэж хэлээр нь ******* рүү утсаар ярьж... хэлэд “би өгөөгүй, би өөрөө хэрэглэсэн юм, би танд яаж ийгээд зохицуулаад өгнө, хугацаа өгчих” гэж хэлсэн. Тэгээд 2020 оны 04 сараас хойш 2 удаа нийт 2,4 сая төгрөг өгсөн юм. Үлдэгдэл мөнгөө өгөөгүй байгаа юм...”г мэдүүлэг,

Мөн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн “...Би *******тэй 2020 оны 4 сарын энд ******* болон бусад хүмүүстэй Баянхонгор аймаг руу явж *******той танилцаж, хамтран ажиллах талаар уулзсан түүний дагуу харилцан тохиролцож гэрээ байгуулсан гэтэл үйл ажиллагаа явуулах болсон талбайн дүгнэлтийг хууль ёсны дагуу гаргуулаагүй, цэг солбилцлыг өөрчилж хуурамч бичиг баримт үйлдсэн байсан. Тэгээд ******* ах болохоор манай найз сумын Засаг дарга, байгаль хамгаалагч нар нь  бүгд миний тандаг хүмүүс байгаа  асуудалгүй гэж хэлхээр нь би  Улаанбаатар хотоос машин техник, тоног төхөөрөмжөө авчирсан. 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ны өдөр байгуулсан мэтээр гэрээг хуурамчаар бий болгон хэд хэдэн газарт мөнгө тушаах ёстой гэж итгүүлэн надаас 12 сая төгрөгийг өөрийн охины данс руу шилжүүлэн авсан мөн дараа нь дахин 15 сая төгрөг авсан. Одоо хохирол төлбөрийн хувьд бол ******* ахаас 12 сая төгрөг, ******* 4 сая төгрөгийн хохирол нөхөн төлбөр дутуу байгаа. Одоо миний нэмжилж байгаа зүйл маань үлдсэн хохирол төлбөрөө гаргуулах мөн техник тоног төхөөрөмж авчрахад гарсан зардлын мөнгийг гаргуулж авмаар байна өөр гомдол санал байхгүй байна....” г мэдүүлэг,

Гэрч *******ын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “.......Хэд хоногийн дараа Ц.******* нь надтай дахиж уулзаад “гэрээгээ 2019 оны 09 сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлүүлмээр байна гэсэн. Тэгээр нь би “гэрээний он, сар, өдрийг өөрчилж болохгүй” гэж хэлсэн чинь тэрээр “ах нь том ажил лүүл гэж байгаа юм чинь сайн өдөр лүүлмээр байгаа юм. Тиймээс он, сар, өдрийг нь 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлөөд өгөөч” гээд гуйгаад байхаар нь би өөрчилж өгсөн юм. Би гэрээний он сар өдрийг нь өөрчилж баталж өгчхөөд урьд хийсэн 2019 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдрийн өөрт байсан гэрээг устгасан санагдаж байна. Тэгээд надад сүүлд нь он сар өдрийг нь өөрчилсөн 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн гэрээ нь байсан юм...” г мэдүүлэг,

Гэрч ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “....Би тэр үед сумын Засаг даргын тамгын газрын даргаар ажиллаж байсан. Тэр үед нэмэлт санхүүжилтийн дансанд 3 сая төгрөг орж ирсэн байна гэж яригдаж байсан. Яг ямар учиртай мөнгө болохыг би мэдгүй... Уг 3 сая төгрөгийг 2020 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр сумын засаг даргын захирамж гарч уг мөнгийг “” ХХК- ийн дугаартай дансанд нь буцааж шилжүүлж өгсөн байгаа... одоо хэрэгт хавсаргуулахаар гаргаж өгнө... яагаад буцааж олгосон талаар би мэдгүй...” г мэдүүлэг,

Гэрч Ц.Шүрэн-эрдэнийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “ ...Миний данс байгаа юм... тухайн дансны карт манай аавд байсан. 2016 оноос хойш одоог хүртэл аав картыг болон дансыг нь хэрэглэж, ашиглаж байгаа юм. Би тухайн дансны интернэт банкны нууц код, гүйлгээний кодыг мэддэг, хааяа ганц нэг гүйлгээ хийдэг. 2020 оны 04 сарын 12-ны өдөр дугаартай дансыг манай аав Ц.******* ашиглаж байсан...”г мэдүүлэг,

 Гэрч ын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “.......Би *******тай танилцаад 10 гаруй жил болж байгаа бөгөөд 2020 оны 5, 6 дугаар сарын үеэр байсан санагдаж байна намайг Баянхонгор луу уул уурхайн геологийн ажлаар авч явсан. Тэгэд ******* г эмэгтэй хамт явсан бөгөөд ын уул уурхайн ажлын бичиг баримтыг хөөцөлдөөд бүрдүүлж өгнө гээд явж байсан...Тэгсэн ******* нь ын ажлын бичиг баримт болсон гээд Баянхонгор аймагт яваад очтол бичиг баримт нь бүтээгүй... би түрүүлээд хот руу ирсэн... Би тай хамтарч ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа явуулаагүй... Би *******д хэдэн төгрөг өгснийг мэдгүй байна... ******* надтай тэр талаар юм яриагүй...” г мэдүүлэг,

 Гэрч ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “.......Уг дүгнэлт нь дандаа цаасан хэлбэрээр ирдэг бөгөөд ирсэн дүгнэлтийг архив, бичиг хэргийн эрхлэгч хүлээн авч бүртгээд аймгийн засаг даргад туслахаар дамжуулан өгч цохолт хийлгээд сканердаж файл үүсгэн архивын нэгж болгон хадгалаад холбогдох хэлтэст хүлээлгэн өгдөг. Ингдээ тухайн ирсэн бичгийн дээд талын гол хэсэгт бүртгэлийн дугаар тавьдаг юм... Албан бичигтэй, албан ёсоор авах гэж байгаа тохиолдолд хуулбарлаад хуулбар үнэн тэмдэг болон тамгын газрын тэмдгийг дарж баталгаажуулаад бүртгэж өгдөг. Харин хувь хүн, хамааралгүй албан тушаалтнуудад өгөх ёсгүй... Ц.******* нь надаас ямар нэгэн бичиг баримт хэвлүүлэн авч байгаагүй...” г мэдүүлэг,

Гэрч гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “....Уг дүгнэлт нь дандаа шуудангаар цаасан хэлбэрээр ирдэг... Ц.******* нь надаас ямар нэгэн бичиг баримт хэвлүүлэн авч байгаагүй...” г мэдүүлэг,

Шүүгдэгч П.*******ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “....Намайг эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан тогтоолыг... хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Учир нь би *******аас 15.000.000 төгрөгийг авсан нь үнэн. Гдээ тухайн үед байсан. Анх нь 2019 оны 12 дугаар сард надтай уулзаад “Баянхонгор аймагт алт хамгийн сайн гардаг, Баянхонгор аймагт нөхөрлөлөөр, эсхүл бол ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүнтэй гэрээ байгуулаад алт олборлох хүсэлтэй байна, Чи бид нарт Баянхонгор аймагт нөхөрлөлийн гэрээ байгуулж өгч чадах уу, аль эсвэл нөхөрлөлийн гэрээ хийлгүүлж чадах уу, тусгай зөвшөөрөлтэй хүнтэй гэрээ хийлгүүлж өгч чадах уу” гэж 3 нөхцөлийн санал тавьсан. Тэгээд түүнээс хойш хэдэн хэдэн удаа надтай уулзсан. Тэрээр надтай уулзахдаа “Чамд ажлын хөлсийг чинь өгнө, үнэгүй ажил хийлггүй ш дээ” гээр нь би “Би хэдэн төгрөг өгөх юм” гэд тэрээр “Чамд хэд хэрэгтэй байгаа юм” гээр би “Миний хувьд эмчилгээ хийлгээд 18 сая төгрөгийн өр байгаа, түүнийг гаргаж өгнө гэвэл би нөхөрлөлтэй хүн хайя” гэж хэлсэн. Тэгэд “Тэр болно, чи нөхөрлөлтэй хүнтэй гэрээ байгуулаад, техник орсон өдөр л мөнгийг чинь өгнө” гэж хэлсэн. Тэгээд би Баянхонгор аймагт нөхөрлөлтэй хүн хайж байгаад Ц.******* г хүнтэй 2020 оны 03 дугаар сарын сүүлээр танилцсан. Яг өдрийг нь санахгүй байна. Ц.******* нь “Би нөхөрлөлтэй гээд “” нөхөрлөлийнхөө бичиг баримтыг хувиар нь үзүүлээд, найдвартай хамтарч ажиллах хүн байвал, хамтарч ажиллахад бэлэн байна, үнэ хөлсөө тохирчих юм бол сумын засаг дарга дээр очиж гэрээ байгуулаад ажиллаж лэд бэлэн байна” гэсэн. Тэгээд 100 сая төгрөг өгнө гэж ярьж байсан болохоор Ц.*******ид “100 сая төгрөг өгнө” гэсэн гэд тэрээр зөвшөөрсөн. Тэгээд уулзсаныхаа 2 өдрийн дараа би Ц.*******ийн хамт сумын засаг дарга *******тай гэрт нь очиж уулзсан. Ц.******* нөхөрлөлийн гэрээгээ, кадастрын зурагтай хамт *******д өгсөн чинь тэрээр “Одоо ажил тарсан байна, бичиг баримтаа үлдээчих” гээд Ц.*******ид “Та өгөх юмаа та өөрөө өгнө биз дээ, асуудал гарахгүй биз дээ” гэж хэлсэн. Тэгээд тэднийхээс гарч ирээд Ц.******* нь надад “******* даргад 15 сая төгрөг өгнө” гэж хэлсэн. Тэгээд би буцаж аймгийн төвд ирээд , *******, Энхтөр нарт сумын засаг даргад нь 15 сая төгрөг өгөх юм байна шүү гэж хэлсэн. Тэгээд маргааш өдөр нь Ц.*******той дахин очиж уулзахад ******* нь “Бичиг баримт дутуу байна, Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлт байхгүй” гэсэн. Тэгтэл Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлтээ хүлээж байгаа, гарахаар нь аймгийн иргэдийн хурлын даргаар цохуулна гээд 3-4 хоног аймгийн төвд хүлээсэн. Тэгээд Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлт гарсан гээд засаг дарга ******* дээр очиж уулзахаар болсон. Тэгээд би *******аас бэлнээр 15.000.000 төгрөг аваад Ц.*******ийн хамт суманд очиж *******тай уулзсан. Тэгдээ би машинд үлдээд Ц.******* бичиг баримтаа авч гэр лүү нь ганцаараа орж гэрээгээ байгуулчхаад тамга даруулчхаад гараад ирсэн. Тэгдээ мөнгө төгрөгийн талаар ямар нэгэн зүйл дурдаагүй. Тэрээр “ажил сайхан бүтлээ, аймгийн төв орж нөгөө хүмүүстэй чинь уулзъя” гээд аймагт ирээд Ц.******* , ******* нартай машинд уулзаж, бичиг баримт, гэрээ зэргээ үзүүлээд “Одоо техник хэрэгслээ оруулахад ямар ч асуудалгүй” гэж хэлсэн. Тэгээд салцгааж би Улаанбаатар хот руу нөгөө 15.000.000 төгрөгийг бэлнээр нь аваад явсан. Миний хувьд тэд нарын ажил нь бүтсэн, гэрээ байгуулж, техник оруулахад асуудалгүй гэсэн болохоор би уг мөнгийг ажлын хөлсөндөө авъя гэж бодоод авсан юм....” г мэдүүлэг,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч П.*******ийн өгсөн “... Би 2020 оны 4 дүгээр сард гэдэг ахаасаа бичил уурхай ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүн байгаа юу та олоод өгөөч олж өгвөл шан харамж өгнө шүү гэж хэлсэн тэгтэл ******* гэдэг нэг хүн байгаа  өөрийн нөхөрлөлтэй тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа явуулах боломжтой гэсэн тийм учраас би ******* ахтай холбогдсон,  тухайн үед би Сүхбаатар дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд шалгагдаж байсан болохоор надад хүмүүсийн хохирлыг барагдуулах нийт 15 сая шахам төгрөг хэрэгтэй байсан  учраас гэдэг хүнийг би ******* гэдэг хүнтэй танилцуулсан  тэгээд би ахыг ******* гэдэг хүнтэй танилцуулан зуучилж өгсөн  түүний ажлын гэж 15 сая төгрөгийг хөлсөө болгож  авсан гэж бодож байгаа. Би хууран мэлье, залилъя  гэж бодоогүй. Би хотод байж байгаад дүүтэйгээ 22-н товчоон дээр ахтай уулгана гэж тохиролцоод ахын машин сууж байгаад ярилцсан ******* гэдэг нэг хүн байна ашигт малтмал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй хүн байгаа гэж ярилцсан тэгээд 2,3 хоногийн дараа би ахтай хамт Баянхонгор аймаг руу гарсан аймагт очоод 2020 оны 04 сарын 13-ны өдөр ******* ах ах бид 3  уулзсан, уулзаад ярилцахдаа  үйл ажиллагаа явуулах боломжтой тусгай зөвшөөрөл байгаа гээд тохиролцсон тэгээд би ******* ахтай сум руу явж сумын Засаг даргатай уулзсан би бол өөрөө Засаг даргатайн уулзаагүй машинд сууж байсан ******* ах гэрээ гээд надад үзүүлсэн би түүний зургийн дараад ах руу явуулсан тэгээд дараа нь ******* ах нөхөрлөлийн эзэнд өгнө гээд 12 сая төгрөг болно гэсэн би ахад хэлээд ******* ах руу хийсэн хийлгэсэн байдаг. Тэгээд би ахтай хотоос ажлаа лүүл гээд машин техникээ авчирсан. Тэгээд үйл ажиллагаа явуулж лээд 2,3 хоноод цагдаа нар ирээд техник тоног төхөөрөмжийг хураан авсан...” г мэдүүлэг,

Шүүгдэгч Ц.*******ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн “...Би уг тогтоолтой уншиж танилцлаа. Миний хувьд Ашигт малтмал газрын тосны газрын дүгнэлтийн “ ” г нэрийг “ ” болгож өөрчилсөн нь үнэн. Гдээ би *******тай бүлэглэн гэрээг хуурамчаар үйлдээгүй, *******аас мөнгө авч залилаагүй, П.*******тэй бүлэглэн *******аас мөнгө авч залилаагүй. Тиймээс уг тогтоолыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Баянхонгор аймгийн засаг даргын тамгын газрын ажилтнуудаас хэвлэж авхуулж байсан. Би ойлгохдоо бичиг хэргийн ажилтнууд нь Ашигт малтмал газрын тосны газрын сайтаас надад хэвлэж өгч байна гэж ойлгосон. Тэгээд би өөрийн зөөврийн компьютер луу сканердаж оруулаад нэрийг нь сольж гаргасан. Уг зөөврийн компьютер эд мөрийн баримтаар хураагдсан байгаа. Би *******аас гуйж байгаад дүгнэлт гараагүй байхад гэрээг байгуулсан. ******* нь дүгнэлтээ гаргуулж аваарай гэж хэлж байсан юм. Гэрээг бол 2019 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр байгуулсан бөгөөд би дараа нь сайн өдөр байгуулмаар байна гээд гэрээг 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр болгон өөрчлүүлсэн. Миний хувьд ******* мөнгө төгрөг, шан харамж өгөөгүй. Миний хувьд *******т бол гэрээ үзүүлээгүй, П.******* г эмэгтэй миний утсан дээр байсан гэрээний төслийн зургийг аваад *******т үзүүлсэн юм шиг байна лээ. Миний хувьд *******аас 15 сая төгрөг авсан нь үнэн. Түүнийхээ 3 сая төгрөгийг сумын тамгын газрын нөхөн сэргээлтийн барьцааны дансанд тушаасан бөгөөд дараа нь аваад *******т 2.950.000 төгрөгийг өгсөн. Одоо 12 сая төгрөг өгөх ёстой. Түүнийгээ удаахгүй өгөх болно...” г мэдүүлэг болон Ашигт малтмал газрын тосны газрын 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 7/6145 дугаартай дүгнэлт, Баянхонгор аймгийн сумын засаг даргатай бичил уурхай байгуулах тухай гэрээнд “ ” гэж бичсэн  зэрэг нотлох баримтаар нотлогдон тогтоогдсон байна гэж дүгнэлээ.

Иймд шүүгдэгч Ц.*******ийг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж өмчлөгчийн эд хөрөнгийг эрхийг шилүүлэн авч залилсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

Шүүгдэгч П.*******ийг хуурч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийн эрхийг залилан авсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцлоо.

Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газраас ирсэн дүгнэлтэд байгаа Баянхонгор аймгийн сумын  2 дугаар багийн нутагт байх “ ” г газарт бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлох боломжтой эс талаар дүгнэлт гаргаж өгөх талаар Баянхонгор аймгийн Засаг дарга аас 2019 оны 08 дугаар сарын 23-ний өдөр 1а/637 дугаартай албан бичгийг явуулж улмаар Ашигт малтмал газрын тосны газраас 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр 7/6145 дугаартай албан бичгээр Баянхонгор аймгийн сумын “ ” г газарт дүгнэлт цэг солбилцлыг хүргүүлж улмаар Ашигт малтмал газрын тосны газрын кадастрын хэлтсийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Д.магнай 2020 оны 11 дүгээр сарын 20-ний өдөр 8/5327 дугаартай албан бичгээр тус газраас Баянхонгор аймгийн сумын “ ” г газарт дүгнэлт гаргасан талаар дахин нотолж албан бичгийг ирүүлжээ.

Гэтэл шүүгдэгч Ц.******* нь Ашигт малтмал газрын тосны газраас ирүүлсэн дүгнэлтийн цэг солбилцол газрын нэрийг “ ” болгон өөрчилж хохирогч *******аас бодит байдлыг нууж, төөрөгдөлд оруулж бичиг уурхай эрхэлж болно гэж итгүүлэн үйл ажиллагааг явуулсан бөгөөд улмаар түүнээс 12 сая төгрөгийг өрийн охины дансаар дамжуулж залилан авсан байна.

Шүүгдэгч П.******* нь хохирогч *******ыг шүүгдэгч Ц.*******той холбон танилцуулж бичиг уурхай лүүлээр болж улмаар түүнээс Ц.*******ид өгнө, мөн хууль хүчний байгууллагад өгнө гэж хуурч 15 сая төгрөг залилан авсан байна.

Харин шүүгдэгч Ц.*******, П.******* нар нь хохирогч *******аас мөнгийг залилан авахдаа урьдаас урьдчилан төлөвлөж бүлэглэн залилан авсан нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй байна.

Гдээ шүүгдэгч П.*******, Ц.******* нарын үйлдэл хоорондоо шалтгаант холбоотой ба шүүгдэгч П.******* хохирол төлөхийн тулд мөнгө олох шаардлага үүссэн бөгөөд гэрч ыг нөхөрлөл олж гэсэн хүсэлтийг дагуу Ц.*******той холбогдож Ц.******* хохирогч ******* нарыг холбож түүнээс 15 сая төгрөг авсан, шүүгдэгч Ц.******* нь дүгнэлт түүний газрын нэрийг өөрчилж хохирогч *******ыг ажиллуулсан түүнээс 2 сая төгрөг залилан авсан үйлдлүүд шалтгаант холбоотой тул шүүгдэгч нарын үйлдлийг хамтад нь шийдвэрл нь зүйтэй байна.

Харин шүүгдэгч П.******* нь газрын нэрийг өөрчилж гэрээ байгуулж байгааг мэдээгүй мэд боломжгүй байсан байна.

Прокуророос шүүгдэгч Ц.*******ид хуурамч бичиг баримт үйлдсэн ашигласан г үйлдлийг гэмт хэргийн хөөн хэлэлц хугацаа дууссаны дараа эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан үндэслэлээр хэрэгсгүй болгосон, мөн  тусгай зөвшөөрөлгүй ашигт малтмалын эрэл хайгуул, боловсруулалт явуулсан г үйлдэл, хуулийн этгээд “” нөхөрлөлийн үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсгүй болгосон нь хуулийг зөв хэрэглэсэн үндэслэл бүхий шийдвэр гэж шүүх дүгнэлээ.

Иймд шүүгдэгч Ц.*******, П.******* нарын үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг тус тус агуулсан тул тэдэнд эрүүгийн хариуцлага тус тус хүлээлг нь зүйтэй гэж үзлээ.

Хэрэг шүүхээр хянан шийдвэрлэгд явцад шүүгдэгч П.******* түүний өмгөөлөгч нараас гэмт хэргийн улмаас үйлдсэн хохирлыг нөхөн төлөх зорилгоор ажлын 5 хоногийн завсарлага авсан бөгөөд завсарлага дуусах үед шүүгдэгч П.******* нь хохирогч *******т 15 төгрөгийг нөхөн төлсөн, шүүгдэгч Ц.******* нь 5 сая төгрөг нөхөн төлсөн талаарх нотлох баримтыг шүүхэд ирүүлж хохирогч ******* нь шүүгдэгч П.*******ээс нэмжл зүйлгүй талаар, шүүгдэгч Ц.*******оос 12 төгрөгөөс 7 сая төгрөг нэмжилж байгаа талаар илэрхийлсэн тул шүүх шүүгдэгч П.*******ийг хохирогчид төлөх төлбөргүй гэж үзэж, шүүгдэгч Ц.*******оос 7 сая төгрөг гаргуулж хохирогч  Нийслэлийн Баянзүрх дүүрэг 25 дугаар хороо 100-ийн 14 тоотод оршин суух регистрийн дугаартай овогт гийн т олгохыг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтг газарт даалгаж шийдвэрлэв.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч ******* нь бусдаас техник түрээсэлж ажиллуулах гэж ирсэн түүний мөнгө 80 сая төгрөг нэмжилж байгаа талаар илэрхийлсэн бөгөөд хавтаст хэрэгт ямар газраас хэдэн төгрөгөөр техник түрээсэлсэн болох талаар нотлох баримт хангалтгүй авагдсан, мөн бичиг уурхайгаар ашигт малтмал олборлох гэрээний 3500 см³ багтаамжтай техник ашиглах талаар гэрээ байгуулсан байхад түүнээс дээш багтаамжтай техник ашиглах гэж байсан зэрэг нотлох баримт авагдсан байна.

Иймд шүүх хохирогч *******ын шүүгдэгч Ц.*******оос 80 сая төгрөг нэмжилсэн нэмжлэлийг нотлох баримт хангалтгүй үндэслэлээр хэлэлцгүй орхиж хохирогч нотлох баримтаа дахин бүрдүүлж иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрл журмаар дахин нэмжлэлээ гаргах эрхтэй болохыг дурдаж шийдвэрлэлээ.

Шүүх шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгдээ шүүгдэгч П.*******ийг Эрүүгийн хуулийн 6.5 дугаар зүйлийн 1.2-д заасан учруулсан хохирлыг нөхөн төлснийг, шүүгдэгч Ц.*******ийн зүрхний өвчний учир хагалгаанд орж байсныг Эрүүгийн хуулийн 6.5 дугаар зүйлийн 3-д заасан онцгой нөхцөл нөхцөл байдал гэж үзэж хөнгөрүүл нөхцөлд тус тус тооцож шүүгдэгч П.*******д хорих ялын доод хэмжээг, шүүгдэгч Ц.*******ид торгох ял оногдуулж шийдвэрлэлээ.

Шүүгдэгч П.*******ийн хувьд Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 04 дүгэр сарын 13-ний өдрийн 675 дугаар шийтг тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар хорих ялыг оногдуулахгүйгээр 2 жилийн хугацаагаар тэнсэж 2021 оны Өршөөл үзүүл тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.2-д зааснаар Баянзүрх дүүрэг хариуцсан шийдвэр гүйцэтгэгч эрүүгийн шийдвэр гүйцэтг ажиллагааг дуусгавар болгожээ.

Шүүгдэгч Ц.******* нь Баянхонгор аймаг дахь Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 180 дугар шийтг тогтоолоор 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 269 дүгээр зүйлийн 269.1-д заасан хахууль өгөх гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцогдож,2015 оны Өршөөл үзүүл тухай хуульд хамруулан өршөөн хэлтрүүлж байжээ.

Шүүгдэгч П.*******, Ц.******* нар нь 2021 оны Өршөөл үзүүл тухай хуулийн холбогдох заалтад хамруулж хэргийн өршөөн хэлтрүүл үндэслэлгүй гэж шүүх дүгнэлээ.

Учир нь Өршөөл үзүүл тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-д “гэмт хэрэг....үйлдсэн хүн...нийг эрүүгийн хариуцлагаас нэг удаа өршөөн хэлтрүүл, чөлөөлөх, хасах, ялын төрлийг солихтой холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино” гэж заасан ба шүүгдэгч нар нь өмнө 2015, 2021 оны Өршөөл үзүүл тухай хуульд хамрагдсан байх тул 2021 оны Өршөөл үзүүл тухай хуульд дахин хамруулаагүй болно.

Шүүгдэгч П.******* нь Нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2022 оны 04 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 386 дугаар шийтг тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 1-д засан хорих ялыг оногдуулахгүйгээр 2 жилийн хугацаагаар тэнсэж үүрэг хүлээлг албадлагын арга хэмжээ авч шийдвэрлэжээ.

Шүүгдэгч П.*******ийн уг үйл баримтын хувьд Монгол улсын Засгийн газрын 2012 оны 07 дугаар тогтоолоор ховор амьтны жагсаалтад оруулсан халиун бугын цусан эвэр 2 ширхэг, чив 1 ширхэг, сүүл 1 ширхэг, хүрэн баавгайн савар 4 ширхэг зэргийг өөрийн эзэмшлийн УБМ улсын дугаартай Тоёота Приус -30 авто машинаар  Сэлэнгэ аймгийн Түшиг сумаас 2021 оны 08 дугаар сарын 04-ний өдөр Улаанбаатар хот руу тээвэрлэж Баянзүрх дүүргийн 13 дугаар хороо 16.575 тоотод 2021 оны 09 дүгээр сарын 08-ний өдөр хүртэл хадгалсан тээвэрлэсэн хэрэгт түүнийг ховор амьтны эдийн зүйлийг хадгалсан,тээвэрлэсэн гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон байна.

Шүүгдэгч П.******* нь уг гэмт хэргийг үйлдээс өмнө буюу 2019 оны 04 дүгээр сард хохирогч *******аас 15 сая төгрөг залилан авсан гэмт хэрэг үйлдсэн нь тогтоогдсон байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 2-д “Энэ хуулийн тусгай ангид хоёр түүнээс дээш гэмт хэргийг санаатай үйлдсэн....бол энэ зүйлийн 1 д хэсэг хамаарахгүй” гэж заасан бөгөөд Эрүүгийн хуулийн 7.1 дүгээр зүйлийн 1-д хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн хүн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлж хор уршгийг арилгасан бол гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл бадал, гэм хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг харгалзан тухайн зүйл, хэсэг, заалтад заасан хорих ялыг оногдуулахгүйгээр таван жил хүртэл хугацаагаар тэнсэж болно” гэж заасан байна.

Гэтэл шүүгдэгч П.******* нь 2019 оны бусдыг залилсан, 2021 онд ховор амьтны эдийн зүйлийг хадгалсан,тээвэрлэсэн гэмт хэргийг үйлдсэн буюу Эрүүгийн хуульд заасан хоёр түүнээс дээш гэмт хэргийг санаатай үйлдсэн, шүүхээр ял шийтгүүлийн өмнө өөр гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхийн шийтг тогтоол гарсаны дараа тогтоогдсон тул шүүх өмнө Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан гэмт хэрэгт дахин ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1-д заасан ялд нэмж нэгтгэн нийт эдл ялыг тогтоож шийдвэрлэлээ.

Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч П.******* нь хоёр түүнээс дээш санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн нь тогтоогдсон тул тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож шийдвэрлэв.

Харин шүүх шүүгдэгч П.*******ийг тэнссэн хугацаанд санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнээгүй Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан хоёр түүнээс дээш санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзсэн тул тэнс шийдвэр хүчингүй болгох үндэслэл болсныг дурдах нь зүйтэй байна.

Харин шүүхээс шүүгдэгч Ц.*******ид гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах буюу хохирогч *******т хохирол 7 сая төгрөгийг төлөх үүргийг хүлээлгэж, шүүгдэгч П.*******д галт зэвсэг өмчлөх, эзэмшихийг хориглох хязгаарлалт тогтоож тус тус хүлээлгэж шүүгдэгч нар нь үүрэг хүлээлг, хязгаарлалт тогтоох албадлагын арга хэмжээ авагдсан хугацаанд үүргийг биелүүлээгүй, хязгаарлалтыг зөрчсөн бол Прокурорын дүгнэлтийг үндэслэн шүүх уг шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулах, үүрэг хүлээлг, эрх хязгаарлах албадлагын арга хэмжээ авагдсан хугацаанд санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн бол шүүх уг албадлагын арга хэмжээ авагдсан шийдвэрийг хүчингүй болгож Эрүүгийн хуулийн 6.1 дүгээр зүйлд заасан журмаар ял оногдуулах, болгоомжгүй гэмт хэрэг үйлдсэн бол тухайн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хуулийн байдал, шүүхээс хүлээлгэсэн үүрэг, хязгаарлалтыг биелүүлсэн байдлыг харгалзан уг албадлагын арга хэмжээг хүчингүй болгох эсийг шүүх шийдвэрлийг шүүгдэгч нарт анхааруулж шийдвэрлэлээ.

Уг шийдвэрийг шийтг тогтоолын тогтоох хэсэгт тухайлан бичих шаардлагагүй гэж үзсэн болно.

Шүүгдэгч П.******* нь энэ хэргийн учир 41 хоног цагдан хоригдсон хугацааг эдл ялд нь оруулан тооцож, шүүгдэгч Ц.*******ийн цагдан хоригдсон 24 хоногийг торгох ялын 15 нэгжтэй тэнц хэмжээний төгрөгөөр тооцож эдл ялаас нь хасаж тооцлоо.

Хэрэгт эд мөрийн баримтаар шүүгдэгч Ц.*******ийн зөөврийн компьютер 1 ширхгийг шийтг тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болсны дараа эзэмшигч Ц.*******ид буцаан олгож, хэрэгт хохирогчоос гаргаж өгсөн СД 1 ширхэг, ДВД 2 ширхэг зэргийг хэргийг хадгалах хугацаа дуустал хэрэгт хавсаргаж шийдвэрлэлээ.

Мөн хэрэгт шүүгдэгч Ц.*******ийн гар утсыг битүүмжилсэн Прокурорын тогтоолыг хүчингүй болгож уг гар утсыг шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болсны дараа эзэмшигч Ц.*******ид буцаан олголоо.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон                                                                

 ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч ******* овогтой *******ын *******ийг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг эрхийг шилжүүлэн залилан авсан гэмт хэргийг үйлдсэн,

Шүүгдэгч ******* овогт *******гийн *******ийг хуурч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн залилан авсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус  тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч ******* овогтой *******ын *******ийг нэг мянган / 1000 / нэгжтэй тэнц хэмжээний буюу нэг сая / 1.000.000 / төгрөгөөр торгох ялаар,

Шүүгдэгч ******* овогт *******гийн *******ийг хоёр зуун дөчин / 240 / цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлг ялаар тус тус шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 5-д зааснаар шүүгдэгч П.*******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан хорих ялыг оногдуулахгүйгээр хоёр / 02 / жилийн хугацаагаар тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгосугай.

4. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч ******* овогт *******гийн *******ийг нэг / 01 / жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэсүгэй.

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 2.2, 6.9 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч П.*******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар оногдуулсан хоёр зуун дөчин / 240 / цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлг ялын найман цагийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нэг сарын ялыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар оногдуулсан нэг жилийн хугацаагаар хорих ялд нэмж нэгтгэн түүний эдл нийт ялыг нэг жил нэг сарын / 01 жил 01 сар / хугацаагаар тогтоосугай.

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4-д зааснаар шүүгдэгч П.*******д оногдуулсан нэг жил нэг сарын хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

7. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч П.*******ийн энэ хэргийн учир цагдан хоригдсон 41 хоногийг эдл ялд нь оруулан тооцсугай.

8.  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 2-д зааснаар шүүгдэгч Ц.*******ийн энэ хэргийн учир цагдан хоригдсон 24 хоногийг торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнц хэмжээний төгрөгөөр тооцож эдл ялаас нь хасаж түүний торгох ялыг зургаан зуун дөчин мянган / 640.000 / төгрөгөөр тогтоосугай.

9. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгч Ц.*******ид оногдуулсан торгох ялыг шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсноос хойш дөрвөн сарын дотор хэсэгчлэн төлүүлийг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтг газарт даалгасугай.

10. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар шүүгдэгч Ц.******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнц хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг дурдсугай.

11. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.2 дугаар зүйлийн 1, 7.3 дугаар зүйлийн 3.2-д зааснаар шүүгдэгч П.*******д оногдуулсан хорих ял дээр нэмж галт зэвсэг өмчлөх, эзэмшихийг хориглох хязгаарлалт тогтоох албадлагын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлийг Нийслэлийн Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтг газарт даалгасугай.

12. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.2 дугаар зүйлийн 1, 7.3 дугаар зүйлийн 2.1-д зааснаар шүүгдэгч Ц.*******ид гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах талаар арга хэмжээ авах үүргийг хүлээлгэж уг үүргийг хэрэгжүүлийг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтг газарт даалгасугай.

 13. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1-д зааснаар шүүгдэгч Ц.*******оос долоон сая / 7.000.000 / төгрөгийг гаргуулж хохирогч *******т олгохыг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтг газарт даалгасугай.

14. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 36.4 дүгээр зүйлийн 2-д зааснаар хохирогч *******ын шүүгдэгч Ц.*******оос нэмжилсэн 80 сая төгрөгийн нэмжлэлийг хэлэлцгүй орхиж хохирогч нь нотлох баримтаа бүрдүүлсний дараа иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрл журмаар нэмжлэлээ дахин гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

15. Шүүгдэгч П.******* нь хохирогчид төлөх төлбөргүй, түүний хувьд ноогдсон эд хөрөнгийг битүүмжлээгүй болохыг тус тус дурдсугай.

16. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1.1, 21.3 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар шүүгдэгч Ц.*******ийн зөөврийн компьютерыг хураан авсан Прокурорын тогтоолыг хүчингүй болгож шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц эзэмшигч Ц.******* буцаан олгож, хохирогч *******аас гаргаж өгсөн СД 1 ширхэг, ДВД 2 ширхэгийг хэргийг хадгалах хугацаа дуустал хэрэгт хавсаргасугай.

17. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1.1-д зааснаар хэрэгт шүүгдэгч Ц.*******ийн эзэмшлийн гар утсыг битүүмжилсэн Прокурорын тогтоолыг хүчингүй болгож уг гар утсыг шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгцээний дагуу эзэмшигч Ц.*******ид буцаан олгосугай.

18. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1.5-д зааснаар шүүгдэгч Ц.*******ид авсан хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийл арга хэмжээ, шүүгдэгч П.*******д авсан цагдан хорих таслан сэргийл арга хэмжээг шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болтол тус тус хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

19. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шийтг тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдаж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1- д зааснаар гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд шийтг тогтоолыг гардаж авсан буюу энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд зааснаар шүүхийн захиргааны ажилтан хүлээн авах хүнд биечлэн гардуулж, эсхүл шуудангийн хаягаар нь хүргүүлснээс хойш шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл 14 хоногийн дотор Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол эсэргүүцлээ шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

20. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 37.1 дугаар зүйлийн 2-д зааснаар давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах буюу эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүл хүртэл шүүгдэгч Ц.*******ид авсан хязгаарлалт тогтоох, шүүгдэгч П.*******д авсан цагдан хорих  таслан сэргийл арга хэмжээг тус тус  хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ         Д.БАТЦЭНГЭЛ