20*******8 9 6 *******03/ШШ20*******8/00234

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

******* дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Т.Эрдэнэтунгалаг даргалж, шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч: ******* дүүргийн ******* дүгээр хороо, ******* дугаар байрны 2******* тоотод оршин суух, ******* овогт ******* ******* нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: ******* *******-д холбогдох хөдөлмөрийн чадвар алдсаны нөхөн төлбөр 8.003.736 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг 20*******8 оны 6 дугаар сарын 22-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч *******, хариуцагч байгууллагын төлөөлөгч , хариуцагчийн өмгөөлөгч , шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Одгэрэл нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь

Нэхэмжлэгч Б.******* итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Б.Эрдэнэбат нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар үйлдвэрийн осол хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 30 хувь алдсан ажилтанд ******* сар, 3*******-*******0 хувь алдсан ажилтанд 7 сар, **************-70 хувь алдсан ажилтанд 9 сар, 7******* хувиас дээш алдсан ажилтанд *******8 сарын цалин олгоно. Монгол Улсын Дээд шүүхийн 2006 оны 7 дугаар сарын 3-ны өдрийн тайлбарт ажил олгогч нь энэ хэсэгт заасан хугацааны нөхөн төлбөрийг нэг ба түүнээс дээш олгоно гэдэг нь нэг удаа олгохыг хэлэх ба хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь багассан, нэмэгдсэн тохиолдолд нэгээс дээш удаа олгоно гэж заасныг үндэслэн 9 сарын цалингийн дундажтай тэнцэх нөхөн төлбөрйг нэг сарын дундаж цалин 889.304 төгрөгөөр тооцон 8.003.736 төгрөгийг ******* *******-иас гаргуулахаар нэхэмжилж байна. Б.Эрдэнэбат нь ******* *******-д *******984 онд экскаваторын машинчаар ажилд орж, *******999 онд хөдөлмөрийн чадвараа *******0 хувь, 200******* онд ************** хувиар алдаж хөдөлмөрийн нөхцөл сольж байсан. Тухайн үед хувь хэмжээ нэмэгдэхэд ******* *******-иас 9 сарынхаа тэтгэмжийг аваагүй харин ******* *******-иас Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар 4 удаагийн буюу 2007 онд *******.960.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг, 20*******4 онд 200.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг нийт 2.760.000 төгрөгийн мөнгөн тусламж үзүүлсэн. Нэхэмжлэгчид хариуцагч байгууллага нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.*******-д заасны дагуу нэг удаагийн тэтгэмжийг заавал олгох ёстой. Уг тэтгэмжийг нэхэмжлэгчид нэг удаа биш хэдэн ч удаа олгох ёстой гэсэн хуулийн заалт байдаг. ******* ******* нь нэхэмжлэгч Эрдэнэбатад 2007 онд *******.960.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг, 20*******4 онд 200.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг нийт 3.609.339 төгрөгийн тэтгэмжийг цувуулж олгосныг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.*******-д заасны дагуу тэтгэмж гэж ойлгож байгаа. Хариуцагч байгууллага нь нэхэмжлэгчид ******* удаагийн нөхөн төлбөрийг өгөхгүй гээд байгааг ойлгохгүй байна. Санхүүгийн хүндрэлтэй байгаа гэж тайлбарлаж байна. Энэ асуудлаа байгууллага өөрөө зохицуулах ёстой. Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн нөхөн төлбөр болох 8.003.736 төгрөгийг олгож өгнө үү гэв.

Хариуцагч ******* *******-ийн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбартаа: Нэхэмжлэгч Д.Эрдэнбат нь ******* *******-д экскаваторын машинчаар ажиллаж байгаад нөхцөл сольж экскаваторын манаачаар ажиллаж байгаад мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа *******0 хувиар алдаж, группэд гарах болсонтой холбогдуулаад ******* *******-ийн гүйцэтгэх захирлын *******999 оны *******0 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоот тушаалаар хөдөлмөрийн гэрээг цуцалж, ажлаас чөлөөлж Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.*******-д заасны дагуу 7 сарын тэтгэмж олгох ёстой байсан боловч манай байгууллага 9 сарын тэтгэмж буюу 849.339 төгрөгийн тэтгэмжийг олгосон. Тухайн үед нэхэмжлэгчийн сарын дундаж цалин 94.73******* төгрөг байсан. ******* ******* нь нэхэмжлэгч Эрдэнэбатад Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар 97.*******.*******-д заасны дагуу 2007 онд *******.960.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг, 20*******4 онд 200.000 төгрөг, 20************** онд *******00.000 төгрөг нийт 3.609.339 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг олгосон. Манай байгууллага нь Эрчим хүчний системийн 70 орчим хувийг нүүрсээр хангадаг. ******* ******* нь 20*******8 оны байдлаар санхүү, эдийн засгийн хүнд байдалд байгаа буюу одоогоор *******3.2 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай ажиллаж байна. Алдагдалтай ажиллах шалтгаан нь Эрчим хүчний зориулалттай нүүрсийг 39.062 төгрөгөөр олборлоод 3*******.000 төгрөгөөр борлуулж нэг тонн тутмаас 7.*******00 төгрөгийн алдагдалтай ажиллаж байна. Манай байгууллага нь 20*******7 оны 9 сараас хойш ажилчдынхаа нийгмийн даатгал болон татварыг төлөөгүй өдийг хүрч байна. Өнөөдрийн байдлаар татварт 4 тэрбум орчим, Нийгмийн даатгалын санд ******* тэрбум, бэлтгэн нийлүүлэгчид 3******* тэрбум төгрөг, цалингийн зээлд 2,******* тэрбум төгрөгийн өртэй санхүүгийн хувьд нилээн хүндрэлтэй байна. ******* *******-д үйлдвэрлэлийн осол мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас группэд бүртгэлтэй 228 хүн байдаг. Хэрэв нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх юм бол цаана нь үлдсэн бүх хүмүүст бүгдэд нь нөхөн төлбөр олгох болно. Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.*******-д заасны дагуу нэг удаагийн тэтгэмжийг *******999 оны *******0 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоот тушаалаар нэхэмжлэгч Д.Эрдэнэбатад 849.339 төгрөгийг олгосон. Нэхэмжлэгчид 7 сарын дундажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөр олгох ёстой байсан боловч 9 сарын нөхөн төлбөрийг олгосон. Үүнээс хойш 4 удаа буюу 2.760.000 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг олгосон гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь

Нэхэмжлэгч Б.Эрдэнэбат нь хариуцагч ******* *******-д холбогдуулан хөдөлмөрийн чадвар алдсаны нөхөн төлбөр 8.003.736 төгрөг гаргуулахыг шаарджээ.

Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлд заасны дагуу нийт 3.649.339 төгрөгийн нөхөн төлбөр олгосон гэж маргаж байна.

Шүүх зохигчдын шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбар, шүүх хуралдаанаар талуудын хүсэлтээр хэлэлцэгдсэн нотлох баримтууд, хэрэгт авагдсан бусад баримтуудад үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.Учир нь:

Нэхэмжлэгч Буян-Очир овогтой Эрдэнэбат нь *******ын уурхайн даргын *******984 оны ************** сарын 22-ны өдрийн 386 дугаартай тушаалаар экскаваторын машинчаар ажилд орж, ******* *******-ийн гүйцэтгэх захирлын *******999 оны *******0 дугаар сарын 22-ны өдрийн дугаартай тушаалаар МШӨ-ний улмаас үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн байна. Түүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг *******999 оны 9 дүгээр сарын 9-ний өдрөөс *******0 хувиар, 20*******7 оны ************** дүгээр сарын *******4-ний өдрөөс 20*******8 оны ************** дүгээр сарын *******4-ний өдөр хүртэл ************** хувиар тус тус тогтоожээ. *******999 оны *******0 дугаар сарын 22-ны өдөр хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг *******0 хувиар тогтооход Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлд зааснаар 9 сарынх нь дундаж цалинтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөр 849.339 төгрөг олгосон бөгөөд түүнээс хойш 4 удаа нийт 2.760.000 төгрөгийн нөхөн төлбөрүүдийг тус тус олгосон болох нь шүүх хуралдаанд талуудын өгсөн тайлбар болон Гүйцэтгэх захирлын *******999 оны *******0 сарын 22-ны өдрийн тоот тушаал, тушаалын хавсралт, 2007 оны ************** дүгээр сарын 8, 20************** оны *******2 дугаар сарын 2*******, 20*******4 оны 0******* дүгээр сарын 26-ны өдрүүдэд хүмүүсийн нөхөн олговор гарт олгох жагсаалт, гүйцэтгэх захирлын 20************** оны 2 сарын *******6-ны өдрийн тушаал, тушаалын хавсралт зэрэг нотлох баримтуудаар тогтоогджээ.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 30 хувь хүртэл алдсан ажилтанд ******* сар, 3*******-*******0 хувь алдсан ажилтанд 7 сар, **************-70 хувь хүртэл алдсан ажилтанд 9 сар, 7******* хувиас дээш алдсан ажилтанд *******8 сарын цалингийн дундажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөрийг нэг ба түүнээс дээш удаа олгоно гэж заасан.

Хуульд зааснаар хариуцагч ******* ******* нь нэхэмжлэгчид хөдөлмөрийн чадварын хувь хэмжээг харгалзан ******* удаа нөхөн төлбөрүүдийг тус тус олгосон байна. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчид хуулиар олговол зохих нөхөн төлбөрийг бодож үзэхэд хөдөлмөрийн чадвараа *******0 хувь алдсан нэхэмжлэгч 7 сарын цалингийн дундаж 660.*******97 төгрөгийн нөхөн төлбөр олгох ёстойгоос 9 сарын цалингийн дундаж 849.339 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг олгосон нь хуульд нийцсэн, хариуцагч хуульд заасан үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэсэн, нэхэмжлэгчийн хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь тухай бүр багассан, нэмэгдсэнийг харгалзан үзэж нөхөн төлбөрүүдийг удаа дараа олгосон болох нь нэхэмжлэгчийн нийгмийн даатгалын дэвтрийн хуулбар, *******ын нүүрсний уурхайн даргын *******999 оны *******0 сарын 22-ны өдрийн дугаар тушаалын хуулбар, гүйцэтгэх захирлын 2007 оны 36******* тоот тушаал, тушаалын хавсралт, гүйцэтгэх захирлын 20*******4 оны 0******* сарын 26-ны өдрийн А/*******3 тоот тушаал, тушаалын хавсралт, 20************** оны 2 сарын *******6-ны өдрийн тоот тушаал, тушаалын хавсралт, 2007.**************.*******2, 20**************.*******2.2*******, 20*******4.0*******.23-ны өдрүүдийн хүмүүсийн нөхөн олговор гарт олгох жагсаалт зэрэг баримтаар тогтоогдож байна. Иймээс шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ********************* дугаар зүйлийн *********************.*******, *********************.2.3, **************6, **************8 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага
болгон ТОГТООХ нь:

*******.Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар ******* овогт ******* ******* нэхэмжлэлтэй, хариуцагч ******* *******-д холбогдох хөдөлмөрийн чадвар алдсаны нөхөн төлбөр 8.003.736 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******8 дугаар зүйлийн *******8.4 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Б.Эрдэнэбат нь 7*******.*******0******* төгрөгийн улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс шүүгчийн захирамжаар чөлөөлөгдсөн болохыг дурдаж, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******6 дугаар зүйлийн *******6.*******, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.*******.******* дэх хэсгүүдэд тус тус зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 7*******.*******0******* төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, **************9.4, **************9.7 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч 7 хоног өнгөрснөөс хойш *******4 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэй бөгөөд дээрх хугацаанд шүүхийн шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

4.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******20 дугаар зүйлийн *******20.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш *******4 хоногийн дотор Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Т.ЭРДЭНЭТУНГАЛАГ