МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Төв аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг тус шүүхийн шүүгч Ю.Энхмаа даргалж,

-шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга М.Солонго,

-Улсын яллагчаар М.Одгэрэл,

-шүүгдэгч М.Э, түүний өмгөөлөгч Г.Цэцэгмаа нарыг оролцуулан нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Төв аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн шүүгдэгч М.Эд холбогдох эрүүгийн 2234003920452 дугаартай хэргийг 2022 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, 1984 оны 10 дугаар сарын 06-ны өдөр Төв аймгийн Баян-Өнжүүл суманд төрсөн, 38 настай, эмэгтэй, бага боловсролтой, малчин мэргэжилтэй, малчин, ам бүл 6, нөхөр 4 хүүхдийн хамт амьдардаг, оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэлгүй, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, хэрэг хариуцах чадвартай, М.Э

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч М.Э нь 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн Цээл сум, Сүүл 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр сумын төвөөс 4-өөс 5 км орчим зайд, шороон зам дээр цагаан өнгийн “Тоёота ист” маркийн “38-47 ТӨА” улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3.7а “тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй /жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд/, тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно, мөн дүрмийн 12.1 “Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгсэл болон тээж яваа ачааны онцлог, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр тохируулан сонгож явна” гэсэн заалтуудыг зөрчиж зам тээврийн осол гарган, онхолдож, зорчигч 6 настай М.М эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

             

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

Шүүгдэгч М.Э нь: “Өмнө нь өгсөн мэдүүлэг үнэн зөв” гэв.

 

Үйл баримтын талаар:

Эрүүгийн 2234003920452 дугаартай хэрэгт тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой гэж цуглуулж, бэхжүүлж авсан бичгийн нотлох баримтуудаас үйл баримтыг тогтоохдоо доорх нотлох баримтуудыг шинжлэн судлахад

Шүүгдэгч М.Э нь 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн Цээл сум, Сүүл 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр сумын төвөөс 4-өөс 5 км орчим зайд, шороон зам дээр цагаан өнгийн “Тоёота ист” маркийн “38-47 ТӨА” улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3.7а “тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй /жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд/, тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно, мөн дүрмийн 12.1 “Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгсэл болон тээж яваа ачааны онцлог, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр тохируулан сонгож явна” гэсэн заалтуудыг зөрчиж зам тээврийн осол гарган, онхолдож, зорчигч 6 настай М.М эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан үйл баримт нь дараах:

 

• Хэргийн газрын нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 7-10 тал/
• Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Ггийн “...Би 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр 20 цагийн үед Төв аймгийн Цээл сумын Сүүл буга 4 дүгээр багийн нутаг Лүнгийн энгэр гэх газар манай төрсөн ах н.Гүнтэвжаргал гэх айлынд нөхөр бид хоёр машиныхаа юмыг хот руу дайх гээд очтол н.Пүрэвдаваа, эхнэр н.Оюунаагийн хамт байж байсан. Тэгээд сумын төв рүү эмэгтэйчүүд нь явах гэхээр нь би явахгүй гэхэд эмэгтэйчүүд бүгд явж байна шүү дээ гэхээр нь н.Пүрэвдаваа манай эхнэртэй яваад ир гэхээр нь бага хүүхдээ орхиод том охиноо дагуулаад явсан. Сумын төв дээр ирчхээд буцаад явж байхдаа н.Оюунаа ойролцоогоор 60км хурдтай явж байх шиг байсан. Явж байхад урд адуу таарахаар нь айлын мал дайрчихав удаан яв гэж хэлсэн. Тэгээд адууг өнгөрч гараад жоохон хурдаа нэмэх шиг болсон. Тэгтэл машин шарвах шиг болоод зүүн тал руугаа унаад босоод ирэх шиг болсон. Тэгээд машинаас яаж бууснаа санахгүй байж байтал буцаад машинд суугаад явж байсан. Тэгээд манай ах н.Гүнтэвжаргалынд очсон...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 15-16 тал/,
• Насанд хүрээгүй хохирогч М.Мийн “...Би машин онхолдох үед унтаж байсан. Би өөр юм санахгүй байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 22-23 тал/,
• Шүүгдэгч М.Эы гэрчээр өгсөн “...Би 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр Цээл сумын нутагт саахалт айлаа зусланд буулгаж өгчихөөд байж байтал нүүлгэсэн айлын ах нэг шил архи гаргаж ирсэн. Тэгээд явах гэж байтал Б.Г нөхөр хоёр хүүхдийн хамт ирээд дахиад нэг шил архи өгсөн. Тэрийг уугаад дахиад хэдэн пиво ууя гээд сумын төв рүү явсан. Тэгээд сумын төв ороод пиво аваад буцах замдаа гэнэт дугуй хагараад руль булаагаад замын хажуу руу орсон. Ийм зүйл болсон..., ... мэдүүлэг /хх-ийн 25 тал/,
• Гэрч О.Түмэнжаргалын “...2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр манай өвөлжөөнөөс нүүгээд зусландаа очсон. Тэгээд н.Пүрэвдаваагийн машиныг гуйж нүүлгээд орой нь хоол унд хийж өгөөд нэг шил архи задалсан. Тэгж байтал Б.Г нөхөр, хүүхдүүдтэйгээ ирээд нэг шил архи авч ирж өгсөн. Тэрийг уугаад бид нар сумын төв рүү яваад дэлгүүр ороод буцах замдаа осол гарсан. Ийм л зүйл болсон...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 27тал/,
• Гэрч Б.Даваадуламын “...2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр н.Түмэнжаргал ахыг өвөлжөөнөөс гаргаж өгөөд гэр орныг нь барьж өгөхөд нэг шил архи гаргаж ирсэн. Тэрнийг манай нөхөр н.Түмээ ах 2 уугаад гэртээ хариад байж байтал н.Пүрэвдаваа, М.Э 2 орж ирсэн. Тэгсэн чинь н.Мондого, Б.Г хоёр хүүхэдтэйгээ орж ирээд 1 шил архи гаргаж ирээд эмэгтэйчүүд уусан. Тэгээд сумын төв орж пиво авчихаад буцаад ирж яваад осолд орсон...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 29, 48-49 тал/,
• Иргэний нэхэмжлэгч С.Пүрэвдаваагийн гэрчээр “...2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн 07 цагийн үед манай саахалт айлын залуу н.Түмэнжаргал миний машиныг гуйж гэрээ нүүлгэсэн. Тэгээд тухайн өдрийн орой 17 цагийн үед манай гэрийн хойд талд Уяатын ам гэх газар бууж байхаар нь очоод гэрийг нь цуг барилцсан. Тэгээд 17 цагийн үед гэр орондоо орчхоод хоол унд хийж идээд 0.75 литрийн Хараа нэртэй архийг н.Гүнтэвжаргал, н.Түмэнжаргал, н.Маам, н.Даваадулам бид нар уусан. Манай эхнэр М.Э уугаагүй. Н.Түмэнжаргалынхаас гараад н.Гүнтэвжаргалынд 20 цагийн үед очиход н.Гүнтэвжаргалын дүү болох Б.Г нөхөр охины хамт 1 шил архи барьчихсан ороод ирсэн. Удалгүй н.Түмэнжаргал, н.Маамтай хамт орж ирсэн. Тэгээд уух юм дуусаж байсан болохоор бид нар хоорондоо ярилцаад сумын төв рүү айл айлын 1 ширхэг пивонд явуулахаар болсон. Тэгээд би уучихсан байсан болохоор эхнэр М.Эыг машинаа бариад явчхаад ир гэж хэлсэн. Тэгээд хөдлөх гэж байхад манай нутгийн залуу н.Бадамсэрээжид орж ирсэн. М.Эы хамт н.Гүнтэвтуяа, н.Даваадулам, н.Түмэнжаргал, н.Бадамсэрээжид, н.Гүнтэвтуяагийн охины хамт зургаан хүн сумын төв рүү явсан. 2 цаг орчимын дара тэд нар орж ирээд машинтай уначихлаа гэж хэлсэн. Тэгээд хүмүүс нь зүгээр үү гэж хэлэхэд тэд нар бүгд зүгээрээ гэж хэлсэн. Охин нь жоохон уйлаад байснаас бусад нь зүгээр юм шиг байсан. Тэр үед манай эхнэр Б.Гд танай хүүхэд уйлаад байна шүү дээ эмнэлэг дуудаж үзүүлье гэсэн чинь яах юм бэ, зүгээр гэж хэлээд явцгаасан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 32-33 тал/,
• Гэрч Б.Гүнтэвжаргалын “...2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн 09 цагийн үед би С.Пүрэвдаваагийнд очиж портерыг нь аваад н.Түмэнжаргалын гэрт очоод гэрийг нь манай эхнэр н.Даваадулам болон н.Түмэнжаргал, н.Гүнтэвханд бид 4 гэрийг буулгаад буух газар нь аваачаад бариад цай хоол унд хийгээд байж байхад С.Пүрэвдаваа эхнэрийн хамт ирсэн. Тэгтэл н.Түмэнжаргал 1 шил хараа нэртэй 0.75 литрийн архи гаргаж ирээд н.Түмэнжаргал, н.Пүрэвдаваа бид 3 хувааж уугаад н.Пүрэвдаваа эхнэртэйгээ манай гэрт очоод байж байхад Мондог 1 шил хараа 0.5 литрийн архи гаргаж ирээд уугаад сууж байхад н.Түмэнжаргал ор ирээд н.Мондог, н.Түмэнжаргал, н.Пүрэвдаваа бид 4 архийг хуваж уугаад сууж байхад нүүж явсан залуу н.Бааяа гэх залуу орж ирсэн. Тэгээд эмэгтэйчүүд хоорондоо ярилцаж сумын төв рүү ороод пиво авчраад ууж гээд явцгаах гээд байж байхад н.Бааяа гэх залаа хамт явья гэж хэлсэн, явсан. Б.Г гээд манай дүү нэг хүүхдээ дагуулаад явчихсан юм шиг байна лээ. Гэрт н.Пүрэвдаваа, н.Мондог бид 3 үлдээд юм яриад байж байхад 2 цаг гарангийн дараа сумын төв рүү явсан хэд орж ирээд М.Э замдаа явж байгаад машинтайгаа уначихлаа гээд хүрээд ирсэн. Тэгээд та нар гайгүй юу гэж асуухад зүгээр гээд байсан. Б.Гүнтэвтуаяагийн охин болох н.Мөнхдагина уйлаад байхаар нь н.Мондог гар нь мултарчихсан юм шиг байна аа гэж байсан. Одоо эмнэлэг ороод үзүүл гэж хэлэхэд яах юм бэ өглөө очиж үзүүлье гэж хэлэхээр нь Б.Г чи гайгүй гэж хэлэхэд би зүгээрээ яагаа ч үгүй гэж хэлсэн. Тэгээд охин унтаад н.Мондог, Б.Г хоёр манай гэрт хоносон. Өглөө нь н.Мондог, Б.Г хоёр манай эхнэрийг дагуулаад сумын төв рүү эмнэлэг явсан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 44-45 тал/,
• Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн 2022 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдрийн 296 дугаартай “М.Мийн биед зүүн атгаал ясны хугарал, духанд зулгаралт, зүүн шилбэнд цус хуралт гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь хэрэг учрал болсон гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. Дээрх гэмтэл нь Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-т зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар алдагдуулах тул гэмтлийн хүндэвтэр зэрэгт хамаарна” гэх шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 54-55 тал/,
• Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн 2022 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдрийн 297 дугаартай “Б.Ггийн биед цээж, зүүн гуянд цус хуралт гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь хэрэг учрал болсон гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. Дээрх гэмтэл нь Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-т зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар алдагдуулах тул гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна” гэх шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 58-59 тал/,
• “Цагаан шонхорын жигүүр” НҮТББ-ын 2022 оны 07 дугаар сарын 26-ны өдрийн 22/41 дугаартай “Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалт зөрчсөнөөс уг зам тээврийн осол гарсан гэж үзэж байна. “Тоёота ист” маркийн “38-47 ТӨВ” улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч М.Э нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3.7.а “тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй /жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд/, тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно, мөн дүрмийн 12.1 “Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгсэл болон тээж яваа ачааны онцлог, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр тохируулан сонгож явна” гэснийг тус тус зөрчсөн байна. Хавтаст хэргийн материалтай танилцахад тээврийн хэрэгслийн хурдыг тодорхойлох боломжгүй байна. Уг зам тээврийн осолд замын нөхцөл байдал нөлөөлсөн гэх үндэслэлгүй байна. “Тоёота ист” маркийн “38-47 ТӨВ” улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч М.Э нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3.7.а, 12.1 дэх заалтуудыг тус тус зөрчсөнөөс уг зам тээврийн осол гарсан гэж үзэж байна...” гэх шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 64-65 тал/,
• Иргэний нэхэмжлэгч С.Пүрэвдаваагийн “...Осолд орсон гэх “38-47 ТӨА” улсын дугаартай “Тоёота ист” маркийн тээврийн хэрэгсэл нь миний эзэмшлийн тээврийн хэрэгсэл мөн. Надад ямар нэгэн нэхэмжлэх зүйл байхгүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 72-73 тал/,
• Шүүгдэгч М.Эы яллагдагчаар өгсөн “...Би 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр Цээл сумын нутаг саахалт айл Б.Гүнтэвжаргал гэх айлыг зусланд нь буулгаж өгчхөөд гэрт нь байж байхад гэрийн эзэн нэг шил архи гаргаад Б.Гүнтэвжаргал, манай нөхөр С.Пүрэвдаваа нар уугаад дуусаад байж байтал Б.Түнтэвтуяа нөхөр, хүүхдийн хамт ирээд Б.Г ахдаа нэг шил архи гаргаж өгөөд сумын төв рүү явж пиво авах гээд би өөрийнхөө гэр бүлийн дундын хэрэгцээний “38-47 ТӨА” улсын дугаартай “Тоёота ист” маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодоод Б.Г охин н.Мөнхдагинийн хамт, н.Даваадулам, н.Түмэнжаргал нар машинд суугаад сумын төв рүү 20 цаг өнгөрч байхад хөдлөөд дэлгүүр ороод буцаад Б.Гүнтэвжаргалын гэр рүү сумын төвөөс би машинаа жолоодоод, миний арын суудал дээр н.Түмэнжаргал суугаад, голд нь Б.Г охин Мөнхдагинийн хамт суугаад, хажууд н.Даваадулам суугаад явж байтал сумын төвөөс хойд зүгт 7-8 км явж байхад Цагаан толгой гэх газар гэнэт жолооны хүрд баруун тийш гар тал руу далбилзаад, жолоо булаахаар нь би буцаагаад зүүн гар тал руу дартал машин ховил руу баруун тал руугаа их огцом далийгаад буцаад тэгшрээд зогссон. Тэгээд буугаад харахад баруун талын урд талын дугуй хагарсан байсан бөгөөд хагархай дугуйтайгаа цаашаа айл руу явсан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 84 тал/ зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Дээрх шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр шинжлэн судлагдсан нотлох баримтууд нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад оролцогчдын хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан буюу хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй, энэ хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу олж авсан, цуглуулж, бэхжүүлж, шалгасан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй, мөн хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан хэргийн нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан байх тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд шүүгдэгчийн гэм буруутай эсэхэд дүгнэлт хийж, хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт оролцогч нараас Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 35.7 дугаар зүйлд зааснаар шүүх хуралдааны дараалал болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлуулахаар шүүхэд танилцуулсан нотлох баримтыг шүүх хуралдаанд хэлэлцүүлэхгүй байх, нотлох баримтаас хасуулах, эсхүл шинжлэн судлах дараалалд өөрчлөлт оруулах талаар санал хүсэлт гаргаагүй байна.

 

Гэм буруугийн болон хууль зүйн дүгнэлт:

                   Шүүгдэгч М.Э нь 2022 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн Цээл сум, Сүүл 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр сумын төвөөс 4-өөс 5 км орчим зайд, шороон зам дээр цагаан өнгийн “Тоёота ист” маркийн “38-47 ТӨА” улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3.7а “тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй /жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд/, тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно, мөн дүрмийн 12.1 “Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгсэл болон тээж яваа ачааны онцлог, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр тохируулан сонгож явна” гэсэн заалтуудыг зөрчиж зам тээврийн осол гарган, онхолдож, зорчигч Б.Ггийн эрүүл мэндэд хөнгөн, 6 настай М.Мийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол тус тус учруулсан үйл баримт тогтоогдсон.

 

Эрүүгийн хуульд гэмт хэрэг гэдэг ойлголтыг мөн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно”... гэж,

2 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг гэмт хэрэгт тооцно”.:. гэж тус тус хуульчилсан.

Үүнээс үзэхэд хохирол, хор уршиг учирсан эсэхээс үл хамааран нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг,

мөн нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг тус тус гэмт хэрэгт тооцохоор байна.

 

Энэ хэргийн тухайд Эрүүгийн хуулийн хорин долдугаар бүлэг “Хөдөлгөөний аюулгүй байдал, тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг” гэмт хэрэгт хамаарах бөгөөд шүүгдэгч М.Э нь тээврийн хэрэгсэл жолоодон явахдаа Замын хөдөлгөөний дүрмийн зохих заалтыг зөрчиж, нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл хийсний нэг хүний эрүүл мэндэд хөнгөн, нэг хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол тус тус учруулсан байна.

Өөрөөр хэлбэл замын хөдөлгөөний дүрмийн заалтуудыг зөрчиж нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл хийсний улмаас 2 хүний хүний эрүүл мэндэд хохирол учирсан  байна.

 

Шүүгдэгч М.Эы Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалтуудыг зөрчиж буй энэхүү өөрийн үйлдэл эс үйлдэхүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүний улмаас хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэж түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж тооцсон боловч хохирол хор уршиг учирсан, эсхүл хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх ёстой, мэдэх боломжтой байсан боловч мэдэлгүй үйлдсэний улмаас хохирол хор уршигт хүргэсэн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэм буруугийн болгоомжгүй хэлбэр бөгөөд 2 хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирол, хор уршиг нь шүүгдэгчийн болгоомжгүй үйлдэлтэй шалтгаант холбоотой байх тул Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан шинжийг хангасан, түүнд прокуророос зүйлчилж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна гэж дүгнэлээ.

 

Мөн болгоомжгүй гэм буруу нь гэм буруутай этгээд өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйн эцэст гарч болох нийгэмд аюултай хор уршгийг урьдчилан мэдэж байсан хэдий ч түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж хөнгөмсгөөр найдсан эсхүл үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас учирч болох нийгэмд аюултай хор уршгийг урьдчилан мэдээгүй боловч тэрхүү хор уршгийг гарч болно гэдгийг урьдчилан мэдэх ёстой, боломжтой байсан гэж хайхрамжгүй хандсан гэх хоёр хэлбэрээр  илэрдэг болно.

Хамгийн гол хохирол, хор уршигт зориуд хүргээгүй байдгаараа санаатай гэмт хэргээс ялгагдах шинжтэй.

Иймд шүүгдэгч М.Эыг замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөний улмаас 1 хүний эрүүл мэндэд хөнгөн, 1 хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох нь зүйтэй   гэж дүгнэлээ.

 

Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

Эрүүгийн хариуцлага болох ял шийтгэлийн талаар шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд:

Улсын яллагчаас: “Шүүгдэгч М.Эыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилийн хугацаагаархасаж, 6 сар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулах “ ялын дүгнэлтийг,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Цэцэгмаагаас: “Улсын яллагчийн зүгээс 6 сар зорчих эрхийг хязгаарлаж, 1 жил жолоодох эрхийг хасах нэмэгдэл ялыг оруулж байна. Дээрх ялын саналыг оногдуулж өгнө үү” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан байна.

 

Шүүгдэгч М.Эы холбогдсон Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан гэмт хэрэг нь “...тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг нэг жилээс гурван жил хүртэл хугацаагаар хасаж зургаан сараас гурван жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл зургаан сараас гурван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ ” гэх сонгомол санкцтай гэмт хэрэг бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан ялын төрөлд хорих ял нь хүнд төрөлд хамаарахаар байна.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ” гэж заасан байх ба шүүгдэгч М.Э нь болгоомжгүйгээр хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч мөрдөн байцаалтын, прокурорын, шүүхийн шатанд гэм буруу дээрээ маргаж мэтгэлцдэггүй, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшсэн байдал, эрүүл мэндэд шууд учирсан үр дагавар болох эмчилгээний зардлыг төлсөн байдал, нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн, хувийн байдал зэргийг харгалзсан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Гэмт хэрэг, түүнд хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагыг энэ хуулиар тодорхойлно” гэж, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна.” гэж тус тус заасан хууль ёсны болон шударга ёсны зарчимд нийцүүлж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хасч, 6 /зургаа/ сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулах нь зүйтэй гэж дүгнэлээ.

 

Шүүх шүүгдэгч М.Эд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа болгоомжгүй гэмт хэрэг үйлдсэн, анхнаасаа буюу мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн шатанд гэм буруу дээрээ маргаагүй, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшиж хүний эрүүл мэндэд шууд учирсан үр дагавар болох эмчилгээний зардлыг төлсөн байдал зэргийг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцсон бөгөөд хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг зааснаар шүүгдэгч М.Эыг Төв аймгийн Цээл сумын нутаг дэвсгэрээс өөр нутаг дэвсгэрт явахыг хориглох, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.5-д зааснаар шүүгдэгч М.Э нь Төв аймгийн Цээл сумын нутаг дэвсгэрээс бусад нутаг дэвсгэрт зорчихдоо “оршин суух газар, ажил сургуулиа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүргийг хүлээлгэж, шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй бол Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 7.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт тус тус заасны дагуу хорих ялаар солихыг анхааруулж, шүүхийн шийдвэрийн гүйцэтгэлийн ажиллагааг хэрэгжүүлэхийг харъяа дэвсгэрийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгах нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 3 дахь заасан гэмт хэрэг нь эрх хасах нэмэгдэл ял хүлээлгэхээр заасан тул мөн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “... Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд эрх хасах ялыг заавал оногдуулна” гэж заасны дагуу М.Эы тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилээр хасах нэмэгдэл ял оногдуулж, мөн хуулийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар уг нэмэгдэл ялыг хорих ял оногдуулахгүйгээр үүрэг хүлээлгэх, эрх хязгаарлах албадлагын арга хэмжээ авсан үеэс хугацааг тоолохыг дурдаж шийдвэрлэв.

 

Хохирол, хор уршиг, бусад асуудлын талаар:

Шүүгдэгч М.Эы гэм буруутай үйлдлийн улмаас хохирогч Б.Ггийн биед “цээж, зүүн гуянд цус хуралт” бүхий хөнгөн хохирол,

-насанд хүрээгүй хохирогч М.Мийн биед “зүүн атгаал ясны хугарал, духанд зулгаралт, зүүн шилбэнд цус хуралт” бүхий хүндэвтэр хохирол тус тус учирсан байна.

 

Хохирогч Б.Г нь мөрдөн байцаалтын шатанд 3.545.464 төгрөгийг нэхэмжилснээс шүүгдэгч М.Э нь мөрдөн байцаалтын шатанд 3.500.000 төгрөгийг төлсөнг дурьдаж,

Шүүх хуралдааны товыг хохирогч болон насанд хүрээгүй хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, иргэний нэхэмжлэгч С.Пүрэвдаваа нарт мэдэгдэхэд “гомдол санал, нэхэмжлэх зүйлгүй, шүүх хуралдаанд оролцохгүй” гэсэн байна.

 

Харин иргэний нэхэмжлэгч Төв аймгийн Прокурорын газрын ахлах прокурор Д.Нэргүй нь хохирогч М.Мийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардал 176.000 төгрөг, хохирогч Б.Ггийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардал 161.000 төгрөг нийт 337.000 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасныг шүүгдэгч М.Эаас гаргуулж улсын орлого болгож, гэмт хэргийн улмаас насанд хүрээгүй хохирогч М.Ма нь хүндэвтэр хохирол авсан байх тул эмчилгээний зардалтай холбоотой нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмаар жич нэхэмжлэх эрхтэйг,

Эрүүгийн 2234003920452 дугаартай хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, шүүгдэгч М.Э нь цагдан хоригдсон хоноггүй, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хэрэгт иргэний бичиг баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүйг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

            Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.1, 22.4.1, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 37.1 дүгээр зүйлийн 2, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1.Шүүгдэгч М.Э нь тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхгүй үедээ авто тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас нэг хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулах гэмт үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2.Шүүгдэгч М.Эыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хасаж, 6 /зургаа/ сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулж шийтгэсүгэй.

 

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М.Эд шүүхээс тогтоосон Төв аймгийн Цээл сумын нутаг дэвсгэрээс бусад нутаг дэвсгэрт явахыг, тодорхой газар очихыг, эрх бүхий байгууллагын зөвшөөрөлгүйгээр оршин суух газраа өөрчлөх, зорчихгүй байхыг сануулсугай.

 

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.5, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-д тус тус зааснаар шүүгдэгч М.Эыг Төв аймгийн Цээл сумын нутаг дэвсгэрээс бусад нутаг дэвсгэрт зорчихдоо “оршин суух газар, ажил, сургуулиа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүргийг хүлээлгэж , тодорхой газар очих хязгаарлалт тогтоосугай.

 

5.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 7.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч М.Э нь зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг биелүүлээгүй бол зорчих эрхийг хязгаарлах ялын эдлээгүй үлдсэн хугацааны нэг хоногийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож хорих солихыг, шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй бол прокурорын дүгнэлтийг үндэслэн шүүх уг шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулахыг анхааруулсугай.

 

6.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М.Эд оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хасах ялыг хорих ял оногдуулахгүйгээр үүрэг хүлээлгэх, эрх хязгаарлах албадлагын арга хэмжээ авсан үеэс эхлэн тоолсугай.

 

7.Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч М.Эд урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй

 

8.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1, 2, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М.Э нь 3.500.000 төгрөг төлсөнг дурьдаж, насанд хүрээгүй хохирогч М.Ма нь цаашид гарах эмчилгээний зардалтай холбоотой нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмаар жич нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээсүгэй.

 

9.Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1 дэх хэсгийн 12.1.1-т зааснаар хохирогч М.Мөнхдангина, Б.Г нарын эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардал болох 337.000 төгрөгийг шүүгдэгч М.Эаас гаргуулж улсын орлого болгосугай.

 

10.Эрүүгийн 2234003920452 дугаартай хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, шүүгдэгч М.Э нь цагдан хоригдсон хоноггүй, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хэрэг иргэний бичиг баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүйг тус тус дурдсугай.

 

11.Шүүхийн шийдвэр нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шийтгэх тогтоолыг бүрэн эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдгээрийг төлөөлөгч, өмгөөлөгчид гардуулахыг, дээрх хугацаанд шүүхийн шийдвэрийг гардаж аваагүй бол энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлэхийг шүүгчийн туслах Н.Өнө-Эрдэнэд даалгасугай.

 

12.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолд ялтан, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Төв аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

13.Шийтгэх тогтоолд гомдол эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлсүгэй.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                            Ю.ЭНХМАА