МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

******* дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Л.Энхжаргал даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Монгол улсын хуулийн этгээд ******* регистрийн *******тай,  хаягт оршин байх С.ЭХХК-ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Монгол улсын иргэн ******* регистрийн *******тай,  тоотод оршин суух Ш******* овогт Д. Б-т холбогдох,

******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг суллаж өгөхийг даалгах, 27,718,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.Үүрийнтуяа, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Д.Т, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Инар оролцов.                                                          

         ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

Манай компани нь ******* дүүргийн ******* ******* *******нд лах “******* ” 9 98 айлын орон сууцыг 2015 оны 05 ******* сард “******* тред” ХХК-ийн хөрөнгө оруулалттайгаар барьж дуусган, ашиглалтад оруулж Улсын комисст 2015 оны 2 сарын 2-нд хүлээлгэн өгч, худалдах, түрээслэх замаар өөрийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгөө хууль ёсны дагуу захиран зарцуулж байгаа хууль ёсны өмчлөгч болно. Гэтэл манай “******* ” ы 8-р ны тоотод /0,13 м2 хэмжээтэй 3 өрөө/ иргэн Д.Б- нь 2015 оны ******* ******* сараас бидний зөвшөөрөлгүйгээр, бидэнтэй ямар нэгэн худалдах, худалдан авах болон түрээсийн гэрээ байгуулсан зүйл байхгүйгээр дураараа орж оршин суусан ба манай компаний зүгээс ыг яаралтай суллаж өгөх талаар олон удаа шаардлага тавихад огт үндэслэлгүй тайлбар хийж ыг суллаж өгөхгүй байсаар өнөөдрийг хүртэл нийт 3 cap оршин сууж байна. Бидний зүгээс хаалганы цоожийг сольж наас гаргахыг оролдсон ч цагдаагийн байгууллагаар түрий барьж хаалганы цоожоо өөрсдөө дахин сольж өнөөдрийг хүртэл манай орон сууцанд амьдарч биднийг өөрийн мэдлийн аа эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эд хөрөнгийн эрхээ хэрэгжүүлэхэд саад болж байна. Тус 3 өрөө ыг өнгөрсөн 3 сарын турш бусдад түрээсэлсэн бол тодорхой хэмжээний ашиг олох байсан ч уг боломжийг хэрэгжүүлж чадахааргүй нөхцөл байдал иргэн Д.Б-ын буруутай, дур зоргоороо авирласан үйлдлээс үүдэж бий болсон. Тус ыг иргэн Д.Б- нь манай компанийн өмч болохыг мэдсээр байж бидэнтэй гэрээ хэлцэл хийх ямар нэг санал гаргаагүй, гэрээ байгуулаагүй байж 2015 оны ******* сараас хойш манай анд оршин сууж, 3 жилийн хугацаанд байнгын эзэмшил ашиглалтдаа байлган ны шинэ байдлыг алдагдуулсан нь бидний хуулиар хамгаалагдсан ашиг сонирхолд халдсан буюу эд хөрөнгийн эрхийг маань зөрчсөн гэж үзэж байна. Иймд иргэн Д.Б-т “******* ” ы -р ны -н давхрын тоот, 0,13 м хэмжээтэй 3 өрөө ыг “с.т” ХХК-д суллаж өгөхийг даалгаж, 2015 оны ******* сараас хойш нийт 3 сарын хугацаанд олох ёстой байсан орлого болох ны түрээсийн төлбөр 23 400 000 төгрөг, тус орон сууцыг шинэ байдалд оруулах буцаан засварлах зардалд 4 318 000 төгрөг нийт 27 718 000 төгрөгийг гаргуулж шийдвэрлэж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа:

Иргэн Д.Болбаатартай 2014 оны 05 ******* сарын 20-ны өдөр “А” ХХК-ийн захирал С.Батсүрэн, гүйцэтгэх захирал Т.Л нар уулзаж ******* дүүргийн *******-р *******нд “******* ” ХХК-ийн захиалгаар баригдаж байгаа 2 үйлчилгээний талбайтай, 98 айлын орон сууцны барилгын ажилд цемент, заслын материал, бусад туслах болон холбогдох материал нийлүүлэхийг санал болгож, мөн өдөр “Материал худалдан авах гэрээ" байгуулсан байдаг. Улмаар иргэн Д.Б- гэрээний дагуу бараа материалыг нийлүүлж байсан бөгөөд нийлүүлэлтийн явцад “А” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Т.Лтой тооцоо нийлэхэд 1 900 000 төгрөгийн материал нийлүүлсэн байна гэсэн тооцоо гарч байсан бөгөөд худалдан авагч болох “А” ХХК-ийн зүгээс бараа материалын төлбөрт өөрсдийн барьж гүйцэтгэсэн 98 айлын орон сууцнаас 0 м/кв талбайтай 3 өрөө орон сууцыг шилжүүлэн авахыг санал болгосон юм. Тухайн үед “А” ХХК-ийн зүгээс захиалагч компанитай хийх тооцооноос манайд шилжүүлэн өгсөн орон сууцны төлбөрийг хасаж тооцож, ны улсын бүртгэлийн гэрчилгээг иргэн Д.Б-ын нэр дээр гаргуулж өгөхөөр тохиролцсон бөгөөд энэ дагуу Д.Б- уг анд ороод 3 жил гаруй болж байгаа юм. Уг тооцоог нийлж, хэлцэл байгуулсны дараа дахин материал шаардлагатай гэж шаардсаны үдсэн дээр дахин материал нийлүүлсэн бөгөөд 2018 оны 12 ******* сарын 01-ний байдлаар тооцоо нийлэхэд иргэн Д.Б-ын зүгээс “А” ХХК-д 73’970’900 төгрөгийн бараа, материал нийлүүлсэн тооцоо гарсан юм. “А” ХХК нь гэрээ, хэлцлийн дагуу 0 м/кв талбайтай 3 өрөө орон сууцны улсын бүртгэлийн гэрчилгээг гаргаж өгөхгүй өнөөдрийг хүрч байгаа бөгөөд уг компани гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэж, улсын бүртгэлийн гэрчилгээг Д.Б-ын нэр дээр гаргаж өгөхгүй өнөөдрийг хүрч байгаа болно гэжээ.

 

Шүүх хуралдаанд нэхэмжлэгчийн гаргасан тайлбар, хариуцагчийн урьд гаргасан тайлбар болон хэрэгт цугларсан бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад,

      ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч С.ЭХХК нь хариуцагч Д.Б-т холбогдуулан ******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг суллаж өгөхийг даалгах, 27,718,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан.

Хариуцагч Д.Б- нь уг барилгын туслан гүйцэтгэгчээр ажилласан  “Амгалан тулга” ХХК-д нийлүүлсэн бараа материалынхаа төлбөрт тооцон тус орон сууцыг хүлээж авсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй маргасан.

Хэрэгт “******* ” ХХК С.ЭХХК-ийн хооронд 2013 оны 02 ******* сарын 18-ний өдрийн 13021801 *******тай “Хамтран ажиллах гэрээ” авагдсан байх байх ба тус гэрээгээр “******* ” ХХК нь ******* дүүргийн ******* ******* *******ны нутагт лах “******* Амгалан” төслийг эхлүүлэх, зоорийн болон 1-2 давхрын үйлчилгээний төвийг барих шаардлагатай хөрөнгийг гаргах, хяналт тавих, гэрээний 3.3.1 дэх хэсэгт зааснаар барилгын В1 болон 1-2 ******* т лах үйлчилгээний төвийг өмчлөх, С.ЭХХК нь барилгын захиалагч нарыг олж, захиалгаар барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээг байгуулж, барилгын 3-9 ******* т лах орон сууцыг өмчлөх, захиран зарцуулахаар тохиролцжээ. /х.х-ийн 2-4 дэх талд/

Нэхэмжлэгч С.ЭХХК нь ******* дүүргийн ******* ******* *******ны нутаг дэвсгэрт лах 13 автомашины дулаан зогсоолтой, үйлчилгээтэй 98 айлын орон сууцын барилгыг 2015 оны 02 ******* сарын 2-ны өдрийн 2015/120 *******тай “Барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах комиссын акт”-аар ашиглалтад оруулсан байх ба тус нь захиалагчдын нэр дээр салж бүртгэгдэн өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгогдож байгаа харин орон орон сууц нь цахим мэдээллийн санд бүртгэгдээгүй” болох нь хэрэгт авагдсан бичгийн баримтаар тогтоогдож  байхаас гадна хариуцагч энэ талаар маргаагүй. /х.х-ийн -8, 93-94 дэх талд/

Нэхэмжлэгч С.ЭХХК нь маргаан бүхий орон сууцыг өмчлөх эрхтэй болох нь дурдсан тус баримтуудаар тогтоогдож байх тул Иргэний хуулийн ******* ******* зүйлийн *******.1 дэх хэсэгт “Өмчлөгч хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй” гэж зохицуулснаар хууль бус эзэмшлээс өөрийн өмчлөлийн зүйлээ шаардах эрхтэй байна.

Хариуцагч нь 2014 оны 5 ******* сарын 20-ны өдөр “А” ХХК-тай “Материал худалдан авах гэрээ” байгуулж, уг гэрээгээр ******* дүүргийн ******* ******* *******нд “******* ” ХХК-ийн захиалгаар баригдаж байгаа 2 үйлчилгээ бүхий 98 айлын орон сууцны барилгад барилгын цемент, заслын материал, бусад туслах болон хорогдох материалыг нийлүүлэхээр тохиролцсон болох нь хэрэгт авагдсан тус гэрээний хуулбараар тогтоогдож байна. /х.х-ийн 22-23 дахь талд/

Мөн Т.Л, Д.Б- нарын хооронд мөнгөн төлбөрийн оронд үл хөдлөх хөрөнгө шилжүүлэх тухай “хэлцэл”-ийг бичгээр байгуулж, Д.Б-аас шилжүүлсэн 1,900,000 төгрөгийн барилгын бараа материалын үнэнд “А” ХХК нь ******* дүүргийн ******* ******* *******ны нутаг дэвсгэрт лах “К” ХХК-ийн захиалгаар “Амгалан тулга” ХХК гүйцэтгэн барьсан 98 айлын орон сууцнаас 0 м.кв 3 өрөө орон сууцыг шилжүүлэхээр тохиролцсон, түүнчлэн талууд 2018 оны 12 ******* сарын 01-ний өдөр 73,970,900 төгрөгийн бараа материал авсан талаар тооцоо нийлсэн баримтыг тус тус үйлдсэн болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдож байна. /х.х-ийн 24-25 дахь талд/

Хариуцагч Д.Б- нь дээр дурдсан гэрээ, хэлцлийн дагуу нийлүүлсэн барилгын бараа материалын үнэнд ******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг тооцож авсан гэж татгалзлын үндэслэлээ тайлбарласан боловч тус орон сууцны захиалагч С.ЭХХК нь барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгүүлсэн “А” ХХК-ийн ажлын хөлсөнд тус орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн гэж үзэх үндэслэл хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй байна.

Түүнчлэн Т.Л нь хариуцагч Д.Б-т ******* дүүргийн ******* ******* *******ны нутаг дэвсгэрт лах “К” ХХК-ийн захиалгаар “Амгалан тулга” ХХК гүйцэтгэн барьсан 98 айлын орон сууцнаас 0 м.кв 3 өрөө орон сууцыг хүлээлгэн өгнө гэсэн баримтаас үзэхэд хариуцагчийг С.ЭХХК-ийн захиалгаар баригдсан ******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг хууль ёсоор эзэмшиж байгаа гэж үзэхээргүй байна.

Өөрөөр хэлбэл, хариуцагч Д.Б-ыг Иргэний хуулийн 93 ******* зүйлийн 93.1 дэх хэсэгт заасан хууль ёсны эзэмшигч гэж үзэх үндэслэл хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй байх тул мөн хуулийн 95 ******* зүйлийн 95.1 дэх хэсэгт зааснаар түүнийг маргаан бүхий орон сууцны хувьд шударга бус эзэмшигч гэж үзнэ. 

            Иргэний хуулийн 95 ******* зүйлийн 95.1-д “Шударга бус эзэмшигч нь эрх бүхий этгээдэд эд хөрөнгө, эсхүл эрхийн үр шимийг буцааж өгөх, хэрэв өөрийн буруугаар үр шимийг олж авч чадаагүй бол олох ёстой байсан үр шимийг нөхөн төлөх үүрэгтэй” гэж зохицуулсан.

            Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас 2015 оны ******* ******* сараас хууль бусаар орон сууцыг эзэмшснээс олох байсан орлогод 23,400,000 төгрөг, тус орон сууцыг сэргээн засварлахад гарах зардалд 4,318,000 төгрөгийг гаргуулахаар тус тус нэхэмжилсэн.

            Нэхэмжлэгчээс тус шаардлагаа нотолж ирүүлсэн гуравдагч этгээдтэй байгуулсан “орон сууц хөлслөх гэрээ” болон С.ЭХХК-ийн санхүүгээс гаргасан засварын зардлын тооцооны баримтуудаар нэхэмжлэгчийг ийм хэмжээний ашиг болох байсан гэж эргэлзээгүй дүгнэх үндэслэлгүйн зэрэгцээ хариуцагчийг тус орон сууцыг ийнхүү анхны байдлаас дордуулж, муутгасан гэдгийг шууд нотлохгүй. /х.х-ийн 9-12 дахь талд/

            Тодруулбал, нэхэмжлэгч нь уг шаардлагаа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 ******* зүйлийн 25.2.2, 38 ******* зүйлийн 38.1 дэх хэсэгт зааснаар нотлох үүргээ хэрэгжүүлээгүй болно.

            Дурдсан үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгч С.ЭХХК-нд ******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг суллаж өгөхийг хариуцагч Д.Б-т даалгаж, нэхэмжлэгчийн 27,718,000 төгрөг гаргуулах тухай шаардлагад холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 ******* зүйлийн 115.1, 115.2.2, 11, 118 ******* зүйлүүдийг тус тус удирдлага болгон

 

                                                                                                               ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн ******* ******* зүйлийн *******.1, 493 ******* зүйлийн 493., 493.7 дахь хэсэгт тус тус заасныг баримтлан нэхэмжлэгч С.ЭХХК-нд ******* *******, ******* ******* *******, ******* ******* , , тоот орон сууцыг суллаж өгөхийг хариуцагч Д.Б-т даалгаж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас 27,718,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 ******* зүйлийн 7.1.1, 7.1.2, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 ******* зүйлийн 5.2 дахь хэсэгт заасныг тус тус баримтлан улсын тэмдэгтийн хураамжид нэхэмжлэгчээс урьдчилж төлсөн 3,740 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Д.Б-аас 70,200 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч С.ЭХХК-нд олгосугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 ******* зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах журмаар гомдол гаргах эрхтэй болохыг тайлбарласугай.