“Г” ХХК-ийн

 нэхэмжлэлтэй захиргааны хэргийн тухай

 

Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн давж заалдах журмаар хэргийг шийдвэрлэсэн

Шүүх бүрэлдэхүүн:

Шүүх хуралдаан даргалагч шүүгч Т.Энхмаа

Бүрэлдэхүүнд оролцсон шүүгч Ц.Сайхантуяа

Илтгэсэн Ерөнхий шүүгч Д.Баатархүү

Давж заалдах гомдол гаргасан хэргийн оролцогч: Хариуцагч Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Ц.М

Нэхэмжлэгч: “Г” ХХК

Хариуцагч: Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Б.А, Ц.М

Нэхэмжлэлийн шаардлага: “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын 1,805,110,159.95 төгрөгийн нөхөн татвар, 541,533,048.34 төгрөгийн торгууль, 361,022,032.37 төгрөгийн алданги, нийт 2,707,665,240.34 төгрөгийн төлбөр тавьсан 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 39160500028 дугаар актыг хүчингүй болгуулах”

Давж заалдах гомдол гаргасан шүүхийн шийдвэр: Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 146 дугаар шийдвэр

Давж заалдах шатны шүүх хуралдааны оролцогчид: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.О, Б.Б, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Э.Б, хариуцагч Ц.М, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ч.Б, Ц.Т

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Еликай

Хэргийн индекс: 128/2021/0556/З

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Нэхэмжлэгч “Г” ХХК нь Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Б.А, Ц.М нарт холбогдуулан “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын 1,805,110,159.95 төгрөгийн нөхөн татвар, 541,533,048.34 төгрөгийн торгууль, 361,022,032.37 төгрөгийн алданги, нийт 2,707,665,240.34 төгрөгийн төлбөр тавьсан 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 39160500028 дугаар актыг хүчингүй болгуулах”-аар маргасан байна.

2. Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 146 дугаар шийдвэрээр: Татварын ерөнхий хууль/2019 оны/-ийн 5 дугаар зүйлийн 5.1.1, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль/2006 оны/-ийн 8 дугаар зүйлийн 8.2.2, Татварын ерөнхий хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хууль/2019 оны/-ийн 41 дүгээр зүйлийн 41.2, 41.5, 41.8, Татварын ерөнхий хууль/2019 оны/-ийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйл, Зөрчлийн тухай хууль/2017 оны шинэчилсэн найруулга/-ийн 11.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 4.15 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус баримтлан Татварын улсын байцаагчийн 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 36190500028 дугаартай нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийн шаардлагаас “Канад улсын “S LTD” компанид шилжүүлсэн ажил, үйлчилгээний төлбөрт аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар суутгаж төлөөгүй хэсгийн 2,158,911.00 төгрөгийн алданги, 3,238,367.00 төгрөгийн торгуулийн хувь хэмжээг 30 хувиар биш, 20 хувиар тогтоолгож бууруулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, бусад нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, Татварын улсын байцаагчийн 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 36190500028 дугаартай нөхөн ногдуулалтын актаар тогтоосон төлбөрөөс нөхөн татварыг 1,794,322,603.27 төгрөгөөр, алдангийг 358,863,121.0 төгрөгөөр, торгуулийг 538,294,681.78 төгрөгөөр хүчингүй болгож, актаар тогтоосон төлбөрийн хэмжээг энэ хэмжээгээр бууруулж шийдвэрлэсэн байна.

3. Давж заалдах гомдлын агуулга: “”Г” ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй, Татварын ерөнхий газрын хяналт шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч болон Том татвар төлөгчийн газрын татварын улсын байцаагч нарт холбогдох, Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 128/ШШ2025/0146 дугаар шийдвэрийн тогтоох хэсгээр нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангаж шийдвэрлэснийг эс зөвшөөрч, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1-д заасны дагуу дараах үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргаж байна.

3.1. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн талаар: Шүүх хуралдаан даргалагчаас хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуулийн дагуу явуулах, хэргийн байдлыг тал бүрээс нь бүрэн бодитойгоор тогтоох, хэргийн болон бусад оролцогч эрх, үүргээ хэрэгжүүлэх, мэтгэлцэх зарчмыг хангах, шүүх хуралдааны дэгийг сахиулах талаар шаардлагатай арга хэмжээг авах үүрэгтэй. Гэтэл тус хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа бүхэлдээ нэхэмжлэгч, түүний өмгөөлөгч, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарын шийдвэрт захирагдсан байдалтайгаар хуралдаан даргалагч хуулиар олгогдсон эрх хэмжээг хэрэгжүүлэхгүй, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгчид хөтлөгдсөөр тус маргааныг хэт нэг талыг баримтлан шийдвэрлэсэн.

Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.3-т "Хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч хэргийн үйл баримт, хэргийн оролцогчийн буруутай үйл ажиллагаа, хууль зүйн үндэслэл, хууль хэрэглээний талаар нотлох болон үгүйсгэх байдлаар мэтгэлцэнэ." гэж заасан.

Гэтэл нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид хэт ёс зүйгүй үг хэллэгээр дайрч давшилж, төрийн албан хаагч намайг ажил үүргээ хийж гүйцэтгэсний төлөө ёс зүйгүй, бүдүүлгээр мэтгэлцэж, ор үндэслэлгүйгээр хуурамч баримт бүрдүүлсэн мэтээр төрийн албаны нэр хүндэд ноцтойгоор халдсан. Энэ талаар хуралдаан даргалагчаас хурлын дэг сахиулаагүй эс үйлдэхүй гаргасан.

3.2. Төрийн албан хаагч, тэр дундаа татварын улсын байцаагч өөрийн хувийн ашиг сонирхлоор аливаа шийдвэрийг гаргах боломжгүй бөгөөд Татварын ерөнхий хуулийн 76 дугаар зүйлийн 76.6-д "Татварын алба бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ бусдын нөлөөнд үл автан гагцхүү хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан эрх зүйн баримт бичгийг удирдлага болгон ажиллах бөгөөд татварын алба энэ үүргээ хэрэгжүүлэхгүй бол татвар төлөгч хуулиар хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэхийг шаардах эрхтэй." гэж заасныг баримтлан хяналт шалгалтын ажлыг хийж гүйцэтгэн, татвар төлөгчийн татварын хууль тогтоомж хэрэгжүүлээгүй, татвар ногдуулан төлөөгүй зөрчилд нөхөн ногдуулалтын актаар төлбөр ногдуулсан.

Гэтэл нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч төрийн албан хаагчийг ажил үүргээ гүйцэтгэсний төлөө төрийн албан хаагчийн нэр хүнд, цаашлаад татварын албаны нэр хүндэд халдаж, өмгөөлөгчийн ёс зүйг зөрчсөн бөгөөд Төрийн албаны тухай хуулийн 61 дүгээр зүйлийн 61.1.4-т заасан заалтыг зөрчсөн гэж үзэн гомдолтой байна. Татварын улсын байцаагч миний бие “Г” ХХК-тай 2020 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдөр татварын хяналт шалгалт хийх томилолт олгогдсон цагаас хойш ямар нэгэн зохисгүй үг хэллэг, үйлдэл гаргаагүй бөгөөд хяналт шалгалтын явцад менежер н.Алтантуяа, нягтлан бодогч н.Болорцэцэг нартай холбогдож байсныг дурдах нь зүйтэй.

3.3. Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх маргааны үйл баримтад Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль /2006 он/-ийн холбогдох зүйл, заалт болон шинжээчийн дүгнэлтийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн нь хэргийн шийдвэрлэлтэд нөлөөлсөн. Дээрх маргаан бүхий актын тэмдэглэх хэсгийн 2-т Австрали болон Шинэ Зеландын улс руу шилжүүлсэн үйлчилгээний төлбөрөөс 2018 онд 199,161,925.88 төгрөг, Канад улсын "S Itd" компанид шилжүүлсэн ажил үйлчилгээний төлбөрөөс 2018 онд 215,891,133 60 төгрөг, нийт 415,053,059.48 төгрөгийн суутгагчийн аж ахуйн нэгжид олгосон орлогоос татвар суутган тооцоогүй зөрчлийн талаар тусгасан. Тус компани нь 2018 онд Канад улсын S Ltd компанийн Геофизикийн ажил гүйцэтгэхтэй холбоотой Голомт банкны 2010002306 тоот долларын дансаар 4 удаагийн гүйлгээг нэхэмжлэгч байгууллагаас ирүүлсэн invoice, гадаад төлбөрийн даалгавар зэрэг баримтаар нийт 2018 онд 215,891,133.60 төгрөгийг шилжүүлсэн байна. Харин Австрали улсын U болон T Ltd компаниуд руу нийт 14,725.00 доллар буюу 33,036,089.69 төгрөгийг тус тус шилжүүлжээ. Австрали болон Шинэ Зеландын улс руу шилжүүлсэн үйлчилгээний төлбөрөөс 2018 онд 199,161,925.88 төгрөгийг Голомт банкны 2010002305 тоот төгрөгийн данснаас "CONSALTANT FEE, TEBAR FAMILY TRUST, AUSTRALIAN AND NEW ZEALAND BANKING GROUP" гүйлгээний утга бүхий шилжүүлсэн.

Энэ нь Австрали улсын иргэн Хэнри Тебарын данс уу эсвэл хуулийн этгээдийн данс уу гэдгийг ялгах боломжгүй, татвар төлөгч хяналт шалгалтын явцад хангалттай нотлох баримт ирүүлээгүй болно.

3.4. Нөхөн ногдуулалтын актын тэмдэглэх хэсгийн 3-т дурдсан эрх борлуулсны орлогод татвар суутган ногдуулж төлөөгүй гэх 7 лицензийн тухайд: Тус компани нь 2016 онд "Г" ХХК нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа эрхэлж байсан ба хайгуулын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байсан "А" ХХК-ийг шилжүүлэн авч нэгтгэсэн.

Нэгтгэхдээ 2016 оны 05 дугаар сарын 24-ний өдөр хувьцаа солилцох гэрээ, "А" ХХК-ийн 2016 оны 05 дугаар сарын 31-ний өдрийн 16/31 тоот "Компанийг нэгтгэх тухай хувьцаа эзэмшигчийн шийдвэр", "Г" ХХК-ийн үүсгэн байгуулагчийн 2016 оны 08 дугаар сарын 10-ны өдрийн үүсгэн байгуулагчийн шийдвэрээр "А" ХХК-ийг нэгтгэх тухай гэрээнүүдийг тус тус хийсэн бөгөөд одоогийн "Г" ХХК болж өөрчлөгдсөн.

Энэ нь нэг компани нөгөөд нэгдэж буйг тодорхойлсон Компанийн тухай хуулийн 20 дугаар зүйлийн 20.1-д "компанийн үйл ажиллагааг зогсоож, түүний эрх, үүрэг, хариуцлагыг өөр компанид шилжүүлэхийг компани нэгдэх гэнэ.", мөн Татварын ерөнхий хууль /2008 оны/-ийн 10 дугаар зүйлийн 10.3-т "өөрчлөн байгуулагдсан хуулийн этгээдийн төлөөгүй буюу дутуу төлсөн татвар төлөх үүрэг, түүнтэй холбоотой эрх өөрчлөн байгуулагдсаны дүнд бий болсон хуулийн этгээдэд шилжих ба уг этгээд тусгаарлах, салах замаар өөрчлөн байгуулагдсан бол татвар ногдох зүйлтэй хувь тэнцүүлэн татвар ногдох үүрэг тэдгээрт шилжинэ" гэж заасны дагуу "Г" ХХК-д татвар төлөх эрх, үүрэг шилжсэн нь тодорхой байна. Дээрх 2 компаниудын хооронд төлбөр тооцоо хийгээгүй ба 2 толгой компани болох "K Itd", "H Itd" компаниудын хооронд хувьцаа солилцох байдлаар хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлсэн нь "Хувьцаа солилцох гэрээ"-гээр нотлогдох ба тус гэрээгээр мөн 2 толгой компани хоорондоо нэгдсэн байгааг зургаар харуулав.

3.5. Хяналт шалгалтад хамрагдах хугацаанд буюу 2016 онд "Г" ХХК болон Айбекслэнд ХХК-иуд нэгдэх процесс болсон бөгөөд тус компаниудын толгой компаниуд нь харилцан хамааралгүй гэдгийг дээрх зургаас харж болно. Харин Канадын Торонтогийн олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй К/"K" Ltd/ компанийн 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай, "А" ХХК нь Сингапур улсын Э/"Н" Ltd/ компанийн 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай компаниуд бөгөөд Монгол Улсад хүчин төгөлдөр мөрдөж буй татварын хуулийн дагуу хөрөнгө оруулалтын аливаа хэлбэрт албан татвар ногдуулдаггүй. Нэгдэх үйл ажиллагаа нь Монгол Улсын холбогдох хууль, тогтоомжид захирагдан компанийн хөрөнгө эсхүл хувьцааг худалдаж авах, шилжүүлэх замаар хоёр компани нэгдэж илүү том компани болж хөрөнгөө нэмэгдүүлэх, үйл ажиллагааг идэвхжүүлэх нэг хэлбэр гэж үзэж байна. Толгой компани болох "K" Ltd болон "H" Ltd-уудийн хооронд 2016 оны 05 дугаар сарын 24-ны өдөр "хувьцаа солилцох гэрээ" байгуулж, хувьцаа солилцооны үр дүнгээр тусгай зөвшөөрлүүдийг шилжүүлсэн нь холбогдох баримт бичиг, "K" Ltd компанийн вебсайтад байршуулсан мэдээллээр нотлогдож байна. https://www.kincoracopper.com/southern-gobi-belt/history

Эндээс харахад "Г" ХХК нь Татварын ерөнхий хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1.3 "анхан шатны болон нягтлан бодох бүртгэлийг тогтоосон журам болон нягтлан бодох бүртгэлийн стандартын дагуу хөтөлж, санхүү, аж ахуйн үйл ажиллагааны тайлан тэнцэл гаргах," 18.1.6 "бусдад олгох хөдөлмөрийн хөлс, шилжүүлсэн орлогод ногдох татварыг үнэн зөв суутган тооцож, тогтоосон хугацаанд төсөвт төлөх;" гэж заасныг дагаж мөрдөх үүрэгтэй байна. Хилийн гадна хоорондоо ямар ч харилцан хамааралгүй байсан 2 этгээд Монгол Улсад үүсгэн байгуулсан хуулийн этгээдүүдээ нэгдэх гэсэн нэрийн дор Монгол Улсын газрын доорх баялгийг нэг нь нөгөөдөө үнэ төлбөргүй шилжүүлсэн гэж хуулийн заалтыг буруугаар ашиглаж гэрээ хийснийг шүүх үнэн зөв гэж дүгнэсэн нь харамсалтай. Хувьцаа солилцох /үнэ төлбөргүй/ гэсэн гэрээний цаана хилийн гадна 2 этгээд хооронд ашиг сонирхлоо илэрхийлсэн өөр гэрээ хийсэн нь тодорхой. Энэ нь олон улсын нэршлээр татвараас зайлсхийх арга бөгөөд үндэстэн дамнасан компаниуд хуулийн хүрээнд, хууль зөрчилгүйгээр татвараас зайлсхийж байгаагийн тод жишээ юм.

3.6. Татварын алба 2020 оноос эхлэн үнэ шилжилтийн зарчим, үнэ шилжилтийн тайлагнал, баримтжуулалт, татвараас зайлсхийхийн эсрэг ерөнхий дүрэм, харилцан тохиролцох журам, харилцан мэдээлэл солилцох, давхар татварын гэрээ ашиглан татвараас зайлсхийх, харилцан хамаарал бүхий компаниудаар дамжуулан татвараас зугтаах, татварын схем зохион татварын суурийг бууруулах зэрэг үйлдлүүдийг илрүүлэх таслан зогсоох, BEPS-ийн дүрэм журмуудыг хэрэгжүүлж татвараас зайлсхийх эрсдэлийг бууруулж, олон улсын стандартад нийцсэн үнэ шилжилтийн эсрэг дүрэм журмуудыг нэвтрүүлэн татварын бааз суурийг хамгаалах зарчмыг хэрэгжүүлэх үүрэг хүлээн шинэчлэн батлагдсан татварын хуулиудад тусган хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд үндэстэн дамнасан компаниуд хилийн гадна хийгдсэн Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлого ашиг олсныг илрүүлж, бодит үнэ, жишиг үнийн аргуудыг ашиглан татвараас зайлсхийсэн зөрчилд татвар ногдуулж, улсын төсвийг бүрдүүлэх үүргээ хэрэгжүүлсээр ирсэн юм. Үүний том жишээ нь "Г" ХХК-ийн хяналт шалгалтын шийдвэр юм.

3.7. Тодруулбал, "Г" ХХК-ийг Хан-Уул дүүргийн Татварын хэлтэс 2017 онд томилолт үүсгэн шалгаж байгаад 2019 оны 04 дүгээр сарын 25-ны өдрийн албан бичгээр тус компанийн харилцан хамаарлын хүрээнд бодит байдлыг шалган тогтооход хүндрэлтэй шалтгаанаар Татварын хяналт шалгалт арга зүйн газарт хяналт шалгалтын ажлыг шилжүүлэх хүсэлт ирүүлсэн. Татварын хяналт шалгалт арга зүйн газарт Үнэ шилжилтийн хэлтэс 2019 онд байгуулагдаж үнэ шилжилтийн хяналт шалгалтыг хийж эхэлсэн бөгөөд дээрх Хан-Уул дүүргийн Татварын хэлтсийн хүсэлтийг хүлээн авч, "Г" ХХК-ийн 2014-2018 оны албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийх томилолт олгож, Үнэ шилжилтийн хэлтсийн татварын улсын байцаагч Б.А, Том татвар төлөгчийн газрын татварын улсын байцаагч Ц.М нар хяналт шалгалтын шийдвэрийг гаргасан.

Хэдийгээр 2020 оноос эхлэн татвараас зайлсхийхийн эсрэг дүрэм татварын хууль тогтоомжид нарийвчлан тусгагдсан боловч татварын алба өмнөх Татварын ерөнхий хууль /2008 оны/-ийн 48 дугаар зүйл. "Татварын ногдлыг шууд бус аргаар тодорхойлох. 48.1. Тодорхой үйл ажиллагаа эрхлэхдээ бодит бус үнэ хэрэглэсэн, тайлан, бүртгэл хөтлөөгүй буюу дутуу хөтөлсөн, эсхүл бүртгэл, татварын тайланг гаргаж өгөөгүй нь нотлогдсон тохиолдолд татварын алба тухайн татвар төлөгчийн татварын ногдлыг дор дурдсан шууд бус аргаар тодорхойлно: 48.1.1.бодит үнийн арга; 48.1.2.жишиг үнийн арга." гэж заасныг үндэслэн хяналт шалгалт хийж, татвар төлөхөөс зайлсхийсэн зөрчлийг илрүүлэн төлбөр ногдуулдаг байсан. Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 128/ШШ2025/0146 дугаар шийдвэрээр гол маргаан бүхий эрх борлуулсны орлогоос татвар суутгаагүй зөрчлийг хүчингүй болгосноор Монгол Улсын эрх ашигт нөлөөлөх, татварын албаны хуулиар болон олон улсад хүлээсэн үндсэн чиг үүргээ хэрэгжүүлэхэд саад учруулж татварын албаны үйл ажиллагааг буруутайд тооцогдох сөрөг үр дагаврыг үүсгээд байна.

3.8. Тодруулбал, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 3.7.14 дэх хэсэгт "Дээрх үйл явц нь "... "А" ХХК нь "Г" ХХК-тай нэгдэхэд хувьцаа нь төлбөртэй хийгдээгүй" гэх, "...компанийг нэгтгэх үйл явцыг нягтлан бодох бүртгэлд нэгтгэгч тал буюу "Г" ХХК-г орлого олсон гэж үзэхгүй" гэх шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон" гэж шинжээчийн дүгнэлтийн 6 дугаар асуултын дүгнэлт хэсгийн эхний өгүүлбэрийг таслан авч дүгнэсэн байна.

Гэтэл шинжээчийн дүгнэлтийн 6 дугаар асуултын дүгнэлт хэсгийн дараагийн өгүүлбэр нь "Харин татварын бүртгэлээр "А" ХХК-ийн хувьцаа 2016 оны 8 дугаар сарын 19-нд "Г" ХХК-тай нэгдсэн нь Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай /2006 оны 06 дугаар сарын 29-ний өдөр/ 8.2.2-ын хуулийн эрх шилжүүлсэн орлого олсон гэж үзэх нь нотлогдох баримтын хүрээнд нотлогдож байна." гэсэн байна. Мөн шинжээчийн дүгнэлтийн 8 дугаар асуултын дүгнэлт буюу төгсгөл хэсэгт "Г ХХК нь суутгагчийн үүрэг хүлээн албан татвараа суутган авч төсөвт шилжүүлэх үүрэгтэй болно. Эрх бүхий байгууллагын олгосон тодорхой эрхийг нягтлан бодох бүртгэлд бүртгэж, татварын тайланд тусгах үүргийг Г ХХК нь биелүүлээгүй байна." гэж дүгнэсэн нь татвар төлөгчийг татварын хууль зөрчсөн, татвар суутгах үүргээ хэрэгжүүлээгүй гэдгийг нотолсон байна. Татварын алба нягтлан бодох бүртгэлд биш татварын бүртгэлд үндэслэж, татварын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хянан шалгадаг. Гэтэл шүүх шинжээчийн зөвхөн нягтлан бодох бүртгэлтэй холбоотой хариулсан хариултыг авч дүгнэлт өгсөн нь шинжээчийн бичгээр гаргасан дүгнэлтийг бүхэлд нь үнэлээгүй, шинжээчийн дүгнэлтийн хүрээнээс хэтэрсэн, хамаарахгүй, зөвхөн нягтлан бодох бүртгэл талаас нь хөтөлсөн асуултаар тодруулга авч илт нэг талыг барьж, нэхэмжлэгчийн талд шийдвэрлэсэн нь хэрэгт бичгээр авагдсан нотлох баримтуудыг дутуу үнэлсэн, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн 34.2-т "Нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлнэ." гэж заасан заалтыг зөрчсөн байна

Иймд Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 128/ШШ2025/0146 дугаар шийдвэрийг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.1.1-д заасны дагуу нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангасан анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү” гэжээ.

ХЯНАВАЛ:

1. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 118 дугаар зүйлийн 118.3-д зааснаар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хянаад дараах үндэслэлээр шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлыг хангаж шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч “Г” ХХК-иас Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Б.А, Ц.М нарт холбогдуулан “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын 1,805,110,159.95 төгрөгийн нөхөн татвар, 541,533,048.34 төгрөгийн торгууль, 361,022,032.37 төгрөгийн алданги, нийт 2,707,665,240.34 төгрөгийн төлбөр тавьсан 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 39160500028 дугаар актыг хүчингүй болгуулах” шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг гаргасан байна.

3. Маргаан бүхий татварын нөхөн ногдуулалтын актаар:

3.1. Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Б.А, Ц.М нар нэхэмжлэгч “Г” ХХК-ийн 2014 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийг дуусталх хугацааны албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийж,

-2018 онд Австрали болон Шинэ Зеланд улс руу шилжүүлсэн 199,161,925.88 төгрөгийн, мөн Канад улсын “S Itd” компани руу шилжүүлсэн 215,891,133.60 төгрөгийн, нийт 415,053,059.48 төгрөгийн үйлчилгээний төлбөрт аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар ногдуулан суутгаж, төсөвт төлөөгүй,

-Австрали болон Шинэ Зеландын улс руу 2018 онд шилжүүлсэн 199,161,925.88 төгрөгийн үйлчилгээний төлбөрт нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулаагүй,

-“А” ХХК-ийн эзэмшиж байсан 7 ширхэг 5,781,890,085.00 төгрөгийн дансны үнэ бүхий ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг 2016 онд “А” ХХК-ийг “Г” ХХК-тай нэгтгэх замаар “Г” ХХК-ийн нэр дээр шилжүүлсэнд аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар ногдуулан суутгаж, төсөвт төлөөгүй гэх зөрчлүүдийг гаргасан гэж үзэж, 36190500028 дугаартай нөхөн ногдуулалтын актаар 6,396,105,070.36 төгрөгийн зөрчилд 1,805,110,159.95 төгрөгийн нөхөн татвар, 541,533,048.34 төгрөгийн торгууль, 361,022,032.37 төгрөгийн алданги, нийт 2,707,665,240.66 төгрөгийн төлбөр ногдуулжээ.

3.2. Анхан шатны шүүх “... Актын энэ “199,161,925.88 төгрөгийн зөрчил гаргасан” гэж тогтоосон хэсгийг “Австрали улсын “U”, “T Ltd” компаниудад шилжүүлсэн үйлчилгээний төлбөр байсан гэдгийг хариуцагч нотолж чадаагүй, “Австрали улсын “U”, “T Ltd” компаниудад, эсхүл Австрали улсын иргэн H-т холбогдох зөрчил үү, хэнд холбогдох зөрчил гэдэг нь тодорхойгүй, үүнийгээ тайлбарлаж чадаагүй учраас “акт зорилгодоо нийцээгүй, утга агуулгын алдаатай” тул хуульд нийцээгүй, хариуцагч нар нь актын энэ хэсгээр тогтоосон буюу нэхэмжлэгчийн гаргасан зөрчил гэдгийг нотолж чадаагүй тул хүчингүй болгож, актыг уг хэмжээгээр бууруулах нь зүйтэй, эдгээр үйл ажиллагаа нь Монгол улсад бүртгэлгүй хуулийн этгээдүүдийн хооронд, Монгол Улсын хилийн гадна явагдсан тул энэ үйл ажиллагаанд дотоодын хууль тогтоомж үйлчлэхгүй. Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаагаар “А” ХХК-ийг өөртөө нэгтгэн авсан “Г” ХХК, буюу шинэ нэрээр “Г” ХХК-ийн эцсийн өмчлөгч нь “К” компани өөрчлөгдөөгүй байна, гадаад улсад бүртгэлтэй хуулийн этгээдүүд, гадаадын улсын нутаг дэвсгэр дээр, өөрийн хууль тогтоомжийн хүрээнд хоорондоо хувьцаагаа шилжүүлсэн үйл ажиллагааг Монгол Улсын татварын хууль тогтоомжоор орлого олсон гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй, “А” ХХК-ийг өөртөө нэгтгэн авсан “Г” ХХК-ийн эцсийн өмчлөгч нь “К” компани өөрчлөгдөөгүй байгаа тул “Г” ХХК-ийг эрх борлуулсны орлого олсон гэж үзэх хууль зүйн үндэслэл байхгүй” гэж тус тус дүгнээд, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн хэсэг нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.2-т заасан шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй байна.

3.3. Татварын ерөнхий хуулиар татварын хяналт шалгалтыг эрсдэлд, эсхүл татвар төлөгчийн хүсэлтэд үндэслэн татвар төлөгчийн хууль тогтоомжоор хүлээсэн үүргийн биелэлтийг хянан шалгахаар хуульчилсан, татварын улсын байцаагч нар нь албан томилолт болон ерөнхий удирдамжид заасны дагуу хяналт шалгалт хийсэн байх бөгөөд тус хяналт шалгалтаар “Г” ХХК-ийг Татварын ерөнхий хууль, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хууль, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулиудын холбогдох заалтуудыг зөрчсөн, нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулаагүй, суутган төлөгчийн үүргээ биелүүлээгүй гэж нөхөн ногдуулалтын акт тавьсан нь үндэслэлтэй гэж дүгнэв.

4. Тодруулбал, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль /2006 оны/-ийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.6-д "суутгагч" гэж албан татвар төлөгчид олгосон орлогод энэ хуулийн дагуу албан татвар ногдуулан суутгаж, улсын болон орон нутгийн төсөвт шилжүүлэх үүрэг бүхий этгээдийг”, 5 дугаар зүйлийн 5.4-д “Монгол Улсад байрладаггүй албан татвар төлөгчид дараахь аж ахуйн нэгж хамаарна”, 5.4.2-т “энэ хуулийн 5.4.1-д зааснаас бусад хэлбэрээр Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт болон Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлого олсон гадаадын аж ахуйн нэгж”, 17 дугаар зүйлийн 17.2.9-т “Монгол Улсад байрладаггүй албан татвар төлөгчийн Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт болон Монгол Улсаас эх үүсвэртэй олсон дараахь орлогод 20 хувиар”, 21 дүгээр зүйлийн 21.5-д “Энэ хуулийн 17.2.1-17.2.3, 17.2.7-17.2.9-д заасан орлогод ногдох албан татварыг мөн хуулийн 4.1.6-д заасан суутгагч ногдуулан суутган авч, ажлын 7 хоногийн дотор төсөвт шилжүүлнэ”, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хууль /2015 оны/-ийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-д “Хуульд өөрөөр заагаагүй бол доор дурдсан бараа, ажил, үйлчилгээнд албан татвар ногдуулна”, 7.2-т “Доор дурдсан үйл ажиллагааг 7.1-д нэгэн адил хамааруулна”, 7.2.5-д “оршин суугч бус этгээдийн оршин суугч этгээдэд борлуулсан бараа, гүйцэтгэсэн ажил, үзүүлсэн үйлчилгээ”, 16 дугаар зүйлийн 16.1-д “Албан татвар суутган төлөгч нь борлуулсан бараа, ажил, үйлчилгээнд ногдох албан татварыг доор дурдсан журмаар дараа сарын 10-ны өдрийн дотор төрийн сангийн нэгдсэн дансанд шилжүүлж, баталсан маягтын дагуу тайлангаа харьяалах татварын албанд тушаана”, 16.1.2-т “оршин суугч бус этгээдээс энэ хуулийн 7.2.5-д заасан гаалийн бүрдүүлэлт хийлгээгүй бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авахдаа үнийн дүнгээс албан татварыг суутган авч төсөвт төлнө” гэж тус тус заасан.

4.1. Хуулийн дээрх заалтуудаас үзвэл орлого олсон тохиолдолд татвар төлөх үүрэг үүсэх бөгөөд бусдад орлого шилжүүлж буй этгээд нь орлого олж буй этгээдийн төлбөл зохих татварыг суутган авч төсөвт төлөх үүрэгтэй байна.

Мөн Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлогод албан татвар ногдох бөгөөд Монгол Улсад байрладаггүй хуулийн этгээдээс бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авсан этгээд үнийн дүнгээс албан татварт ногдох хэсгийг суутган авч, төсөвт төлөхөөр хуульчилсан, тухайн тохиолдолд нэхэмжлэгч “Г” ХХК нь 2018 онд Австрали болон Шинэ Зеландын улс руу нийт 415.053.059.48 төгрөгийн гүйлгээ хийснээс 199,161,925.88 төгрөгийн гүйлгээг Голомт банкны 2010002305 тоот төгрөгийн данснаас “Consultant fee, tebar family trust, Australian and New Zealand banking group” гэсэн гүйлгээний утгатайгаар, Канадын “S Ltd” компани руу 215,891,133.60 төгрөгийн шилжүүлэг хийсэн болох нь Канадын “S Ltd” компанийн “геофизикийн ажил гүйцэтгэхтэй холбоотой” гэсэн утгаар Голомт банкны 2010002306 тоот ам.долларын дансаар 4 удаагийн гүйлгээ хийгдсэн нь тэдгээрийн invoice, гадаад төлбөрийн даалгавар зэрэг банкны гүйлгээний баримтуудаар тогтоогдож байна.

4.2. Нэхэмжлэгч “Г” ХХК-ийн шилжүүлсэн орлого нь зөвлөхийн, геологийн, IP System-ийн үйлчилгээний төлбөр байх ба төлөөний газраар дамжаагүй, Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлого тул татвар ногдох орлогод хамаарахаар байхад ийнхүү татвар суутган төлөөгүй нь Татварын ерөнхий хууль /2019 оны/-ийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.19-д "суутган төлөгч" гэж тухайн төрлийн татварын хуулийн дагуу татвар төлөгчийн төлөх татварыг суутгаж, төсөвт шилжүүлэх, тайлагнах үүрэг бүхий этгээдийг”, 28 дугаар зүйлийн 28.1-д “Татвар төлөгч холбогдох татварын хуулиар төлбөл зохих татварын ногдлоо өөрөө тодорхойлж, хуулиар тогтоосон хугацаанд төсөвт төлнө”, 28.7-д “Суутган төлөгч нь татварын хууль тогтоомжийн дагуу тухайн төрлийн татвар төлөх үүрэг бүхий этгээдээс албан татварыг ногдуулан суутгана” гэж заасныг зөрчсөн байна.  

5. Хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзвэл 2016 оны 05 дугаар сарын 24-ний өдөр "А" ХХК-ийн Сингапур Улсад бүртгэлтэй толгой компани "Э" компанийг эзэмшдэг "Э В" компани болон "Г" ХХК-ийн толгой компани "К" компаниудын хооронд хувьцаа солилцох гэрээ байгуулсан. Уг гэрээнд Монгол Улсын хуулийн этгээд "А" ХХК-ийг "Г" ХХК-тай нэгтгэх талаар тусгагджээ.

5.1. "А" ХХК-ийн хувьд 2016 оны 8 дугаар сарын 10-аас өмнө 132.060 мянган төгрөгийн дүрмийн сантай, 2016 оны 2 дугаар улирлын аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тайлангаар нийт 1.511.991.64 төгрөгийн орлоготой, 1.228.545.619.22 төгрөгийн хасагдах зардалтай, Санхүүгийн болон орлогын албан татварын тайлангийн үзүүлэлт хоорондын зөрүүг зохицуулах тайлангийн өмнөх ашгийг нэмэгдүүлэх дүнгээр 12.711.843.62 төгрөгийн, татвар ногдох орлогыг бууруулах дүнгээр 32.577.220.54 төгрөгийн, нийт 1.246.899.004.5 төгрөгийн алдагдалтай байсан бол 2016 оны 8 дугаар сарын 10-ны өдөр тус компани хувь нийлүүлсэн хөрөнгийн хэмжээгээ 16.500.598.55 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлж улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн байна.

5.2. 2016 оны 08 дугаар сарын 10-ны өдөр "А" ХХК-ийн үйл ажиллагааг зогсоож, түүний эрх, үүрэг, хариуцлагыг "Г" ХХК-д шилжүүлэн нэгтгэхээр "А" ХХК-ийг нэгтгэх тухай гэрээ байгуулагдсан, уг гэрээний 2.1-д "А" ХХК-ийн үйл ажиллагааг 2016 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдрөөс зогсоож, түүний эрх, үүрэг, хариуцлагыг “Г” ХХК-д бүрэн шилжүүлэхээр, 2.2-т "А" ХХК-ийн санхүүгийн хаалтын тайлан тэнцлийг 2016 оны 08 дугаар сарын 19-ний өдрөөр дуусгавар болгон гаргаж, түүнд тусгагдсан бүх хөрөнгө, авлага, өр төлбөр, өөрийн хөрөнгийг бүгдийг нь “Г” ХХК-ийн өмчлөл, хариуцлагад бүрэн шилжүүлэхээр тохиролцсоноор 2016 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдөр "А" ХХК-ийг нэгтгэснийг бүртгэж, "Г" ХХК-д гэрчилгээ олгосон.

5.3. Дараа нь Ашигт малтмал, газрын тосны газрын Кадастрын хэлтсийн даргын 2016 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 156 дугаар шийдвэрээр “А” ХХК-ийн эзэмшиж байсан 7 ширхэг 5,781,890,085 төгрөгийн дансны үнэ бүхий ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг “Г” ХХК-ийн нэр дээр шилжүүлэн, хариу төлбөрт нь "К" компанийн 3,275,000 ширхэг хувьцааг, 1,637,500 ширхэг хувьцааны хамт шилжүүлсэн үйл баримтууд тогтоогдож байна.

 5.4. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль /2006 оны 06 дугаар сарын 29-ний өдөр/-ийн 8 дугаар зүйлийн 8.1-д “Албан татвар төлөгчийн үйл ажиллагааны дараахь орлогод албан татвар ногдоно”, 8.1.2-т “эрх борлуулсны орлого”, 8.2-т “Эрх борлуулсны орлогод дараахь орлогыг хамааруулна”, 8.2.2-т “хуулийн этгээд, түүний эцсийн эзэмшигч хувьцаа, хувь оролцоогоо бусдад шилжүүлэх замаар газар эзэмших, ашиглах эрх, ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн эцсийн эзэмшигчийг өөрчлөх замаар олсон орлого”, 17 дугаар зүйлийн 17.2-т “Албан татвар төлөгчийн дараахь орлогод дор дурдсан хувиар албан татвар ногдуулна”, 17.2.7-д “эрх борлуулсны орлогод 30 хувиар”, 21 дүгээр зүйлийн 21.5-д “Энэ хуулийн 17.2.1-17.2.3, 17.2.7-17.2.9-д заасан орлогод ногдох албан татварыг мөн хуулийн 4.1.6-д заасан суутгагч ногдуулан суутган авч, ажлын 7 хоногийн дотор төсөвт шилжүүлнэ” гэж тус тус заасан.

5.5. Тухайн хувьцаа шилжүүлэх замаар тусгай зөвшөөрөл шилжүүлсэн үйл ажиллагааны үед мөрдөгдөж байсан Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.2-т “Эрх борлуулсны орлогод эрх бүхий байгууллагаас олгосон тодорхой төрлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх, эсхүл эд хөрөнгө эзэмших, ашиглах эрхийг хуульд заасан хэлбэрээр бусдад төлбөртэй шилжүүлснээс олсон орлогыг хамааруулна” гэж заасан байсан.  

5.6. Дээрхээс үзвэл хуулийн этгээдийн эцсийн эзэмшигч хувьцаагаа бусдад шилжүүлэх замаар ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн эцсийн эзэмшигчийг өөрчлөх замаар олсон орлого гэх урьдчилсан нөхцөлийг хангасан гэж үзэх боломжтой тул эрх борлуулсан орлого гэж үзэх бөгөөд эрх борлуулсны орлогод суутгагч нь албан татварыг суутган авч төсөвт шилжүүлэх үүрэгтэй байна.

5.7. Хэдийгээр гадаад улсад бүртгэлтэй хуулийн этгээдүүдийн хооронд хувьцаагаа шилжүүлсэн үйл ажиллагаа хийгдсэн гэж нэхэмжлэгчийн зүгээс тайлбарлан маргаж байгаа ч энэ тохиолдолд “А” ХХК-ийн эзэмшиж байсан 7 ширхэг 5,781,890,085 төгрөгийн дансны үнэ бүхий ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг “Г” ХХК-ийн нэр дээр шилжүүлсэн, түүнчлэн "А" ХХК-д татварын хяналт шалгалт хийх явцад толгой компаниасаа 13.5 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт авч, нийт 16.5 тэрбум төгрөгийн дүрмийн сантай болж, хувьцаагаа нэмэгдүүлсэн, дээрх 7 тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлэх замаар санхүүжилт авч данс дээр бүртгэсэн нь эрх борлуулсны орлого олсон, мөн хайгуулын ажлын зардлын дүнг эрх борлуулсны орлого гэж тодорхойлсон нь хуулийн дээрх заалттай нийцсэн гэж үзэв.

5.8. Мөн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 2023 оны 09 дүгээр сарын 21-ний өдрийн “Шинжээч томилж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг түдгэлзүүлэх тухай” захирамжаар “Татварын мэргэшсэн зөвлөхийн нийгэмлэг”-ийг шинжээчээр томилсон байх бөгөөд тус нийгэмлэгийн 2024 оны 03 дугаар сарын 19-ний өдрийн 02/34 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн шинжээчийн дүгнэлтэд “...татварын бүртгэлээр "А" ХХК-ийн хувьцаа 2016 оны 8 дугаар сарын 19-нд “Г” ХХК-тай нэгдсэн нь Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай  /2006 оны 6 дугаар сарын 29-ний өдөр/ 8.2.2-ын хуулийн эрх шилжүүлсэн орлого гэж үзэх нь нотлогдох баримтын хүрээнд нотлогдож байна. “Г” ХХК нь суутгагчийн үүрэг хүлээн албан татвараа суутган авч төсөвт шилжүүлэх үүрэгтэй болно. Эрх бүхий байгууллагын олгосон тодорхой эрхийг нягтлан бодох бүртгэлд бүртгэж, татварын тайланд тусгах үүргийг “Г” ХХК биелүүлээгүй байна.” гэж татварын хууль зөрчсөн, татвар суутгах үүргээ хэрэгжүүлээгүй болохыг дүгнэжээ.

5.9. Үүнтэй холбоотой хэлцлийн замаар хувьцаа борлуулах үйл ажиллагаа явагдаж, эрх шилжүүлснээр орлого олсон гэж үзэж татвар ногдуулсан гэсэн хариуцагчийн тайлбар болон анхан шатны шүүх шинжээчийн дүгнэлтийн эхний өгүүлбэрийг таслан авч, зөвхөн нягтлан бодох бүртгэлтэй холбоотой хариултыг авч шийдвэрийн үндэслэх хэсэгтээ дүгнэж, нэхэмжлэгчийн талд хэт нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн гэсэн хариуцагчийн гомдол үндэслэлтэй гэж үзэв.  

Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт нэхэмжлэлийн шаардлагаас хангаж шийдвэрлэсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон өөрчлөлт оруулж, энэ талаарх хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 120 дугаар зүйлийн 120.3-т заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2025 оны 02 дугаар сарын 18-ны өдрийн 128/ШШ2025/0146 дугаар шийдвэрийн Тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг “Татварын ерөнхий хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1.1, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль /2006 оны/-ийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.6, 5 дугаар зүйлийн 5.4, 5.4.2, 8 дугаар зүйлийн 8.1, 8.1.2, 8.2.2, 17 дугаар зүйлийн 17.2.9, 21 дүгээр зүйлийн 21.5, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хууль /2015 оны/-ийн 7 дугаар зүйлийн 7.1, 7.2, 7.2.5, 16 дугаар зүйлийн 16.1, 16.1.2-т заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч “Г” ХХК-иас Татварын ерөнхий газрын татварын хяналт, шалгалт, арга зүйн газрын татварын улсын байцаагч Б.А, Ц.М нарт холбогдуулан “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын 1,805,110,159.95 төгрөгийн нөхөн татвар, 541,533,048.34 төгрөгийн торгууль, 361,022,032.37 төгрөгийн алданги, нийт 2,707,665,240.34 төгрөгийн төлбөр тавьсан 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 39160500028 дугаар актыг хүчингүй болгуулах” шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай” гэж өөрчилж, Тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтыг хасч, 3, 4 дэх заалтуудыг 2, 3 болгож, хариуцагч татварын улсын байцаагч Ц.Мын давж заалдах гомдлыг хангасугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-д зааснаар хариуцагч нь давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдсугай.

3. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.5 дахь хэсэгт зааснаар шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж хэргийн оролцогч нар үзвэл магадлалыг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Улсын дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимд хяналтын журмаар гомдол гаргах эрхтэй.

 

ШҮҮГЧ                                                                       Т.ЭНХМАА

ШҮҮГЧ                                                                       Ц.САЙХАНТУЯА

еРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                                  Д.БААТАРХҮҮ