МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Хэргийн индекс: 166/23/0150/Э

 

-Уул аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Гэршихбөртэ даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Г.Ган-Эрдэнэ,

Улсын яллагчаар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Б.Доржханд,

Шүүгдэгч ******* өмгөөлөгч Л.Оюунсувд,

Шүүгдэгч *******гийн өмгөөлөгч Л.Цуурай,

Шүүгдэгч *******, *******, ******* нарын өмгөөлөгч Д.Золзаяа

Шүүгдэгч *******, *******, *******, *******, *******,нарыг оролцуулан тус шүүхийн танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар -Уул аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан гэмт хэрэгт *******д, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан гэмт хэрэгт *******, *******, *******, ******* нарт тус тус холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн 2318000000103 дугаартай эрүүгийн хэргийг 23 оны 0 дүгээр сарын 0-ний өдөр хүлээн авч, 23 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдөр хянан хэлэлцлээ.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

 

1.Монгол Улсын иргэн, оны 12 дугаар сарын 21-ний өдөр -Уул аймгийн суманд төрсөн, 32 настай, эрэгтэй, боловсролгүй, мэргэжилгүй, “ ” ХХК-д ажилтай, ам бүл , хамт -Уул аймгийн сумын******* дугаар баг Тээвэрчдийн 15*******, тоотод бүртгэлтэй боловч одоогоор**************,******* тоотод түр оршин суух хаягтай, хэрэг хариуцах чадвартай, урьд******* удаагийн ял шийтгэлтэй, *******

 

2.Монгол Улсын иргэн, оны дугаар сарын-ны өдөр -Уул аймгийн суманд төрсөн, настай, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл , хамт -Уул аймгийн сумын дугаар баг -н 3*******, тоотод оршин суух хаягтай, хэрэг хариуцах чадвартай, урьд ял шийтгэлгүй, *******

 

3.Монгол Улсын иргэн, 198 оны 08 дугаар сарын 2-ний өдөр -Уул аймгийн суманд төрсөн, 36 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл*******, эхнэр хүүхдийн хамт -Уул аймгийн сумын дугаар баг -н 3*******, тоотод түр оршин суух хаягтай, урьд 1 удаагийн ял шийтгэлтэй, хэрэг хариуцах чадвартай, *******

 

.Монгол Улсын иргэн, 199 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдөр Увс аймгийн Тариалан суманд төрсөн, 29 настай, эрэгтэй, боловсролгүй, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл 1, **************,******* тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэлгүй, хэрэг хариуцах чадвартай, *******,

 

5.Монгол Улсын иргэн, 196 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдөр Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн суманд төрсөн, 6 настай, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл 1,  -Уул аймгийн сумын дугаар баг -н 3*******,  тоотод оршин суух хаягтай, хэрэг хариуцах чадвартай, урьд******* удаагийн ял шийтгэлтэй, *******

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

 

1.Шүүгдэгч ******* нь 23 оны дугаар сарын 03-ны өдөр 20 цагийн орчимд ******* тоот хашаанд байх хохирогч *******ы эзэмшлийн эд зүйлээ хадгалах зорилгоор ашигладаг вагончикын вакум цонхыг хагалан хууль бусаар нэвтэрч машины эд ангиудыг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авах гэмт хэрэг үйлдэж, 2,15,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2. Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, улсын дугаартай Санота-5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 22 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр -Уул аймгийн Хонгор сумын 2 дугаар баг Майхан толгой гэх газар байх *******ийн өвөлжөөнөөс 8 тооны ямааг буюу олон тооны малыг хулгайлж, 1,200,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

3 Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, улсын дугаартай Санота-5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны дугаар сарын 03-наас 0-ний өдөрт шилжих шөнө 01 цагийн орчимд -Уул аймгийн сумын 16 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах “Бриж групп”-ын хашаанаас *******ын эзэмшлийн тооны үхрийг буюу олон тооны малыг хулгайлж, 5,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

. Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, улсын дугаартай Санота-5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны 01 дүгээр сарын 11-нээс 12-ны өдөрт шилжих шөнө -Уул аймгийн Хонгор сумын 1 дүгээр баг Утгагүйн гэх газар байх *******ын өвөлжөөнөөс тооны хонь хулгайлж, 20,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

5. Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, улсын дугаартай Санота-5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны 01 дүгээр сарын 31-нээс 23 оны дугаар сарын 01-ний өдөрт шилжих шөнө -Уул аймгийн Хонгор сумын 1 дүгээр баг Утгагүйн гэх газар байх *******ын өвөлжөөнөөс 8 тооны ямаа буюу олон тооны малыг хулгайлж, 1,280,000 төгрөгийн хохирол тус тус учруулсан гэх гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав:

 

Улсын яллагч: Хэргийн газар үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн /, эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1 дэх хавтаст хэргийн 8-9/, хохирогч *******ы мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 15/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1 /, гэрч *******ийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 21/, Капитал зууч ХХК-ий 23 оны 0 дугаар сарын 06-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 26-2 /, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 0/, хохирогч *******ийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 5/, гэрч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 59/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн*******9/, гэрч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 5-8 /,  Капитал зууч ХХК-ий 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 83-8/, хохирогч *******ийн 22 оны мал тооллогын бүртгэл /1 дэх хавтаст хэргийн 10-11/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1-103/, Шүүгдэгч *******ийн мудүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 113-11/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 12-125 /, Шүүгдэгч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 135-136 /, -Уул аймгийн сумын 13 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх Бриж группын хашаан дотор хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 155-166/, сумын 13 дугаар баг, үйлдвэрийн районы зүүн урд зүгт байх жалганд хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 16-12/, ******* улсын дугаартай сонота 5 маркийн тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 13-16 /, эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1 дэх хавтаст хэргийн 1-18 /, Шүүгдэгч ******* мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, /1 дэх хавтаст хэргийн 182-186/, хохирогч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 193 /, гэрч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 201/, гэрч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 203 /, гэрч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 205/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 20/, гэрч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 208/, Капитал зууч ХХК-ий 23 оны дугаар сарын 1-ий өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 21-215/, Капитал зууч ХХК-ий 23 оны дугаар сарын 1-ий өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 226-22/, Шүүгдэгч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 28-29/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн11-12/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн23-2/, Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн-36/, эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /2 дахь хавтаст хэргийн 8-50/, Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 55-5/, хохирогч *******ын мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн*******0/, Капитал зууч ХХК-ий 23 оны дугаар сарын 10-ий өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн*******9-0/, Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 85-86/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 95-96/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 105-106/,  хохирогч *******ын мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 118/, Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 126-128/, Капитал зууч ХХК-ий 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн131-132/, Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 1-18/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 15-158/, Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 16-168/,

 

Шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч Д.Золзаяа: эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл хх 1-18 /, *******гийн гэрчээр өгсөн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 19-195/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 20/, *******гийн хувийн байдалтай холбоотойгоор хөдөлмөр халамж үйлчилгээний газрын тодорхойлолт, *******ийн тодорхойлолт /2 дахь хавтаст хэргийн108/, шүүгдэгч нарын арилжааны банкинд данс эзмшдэг талаарх тодорхойлолт /3 дахь хавтаст хэргийн 188-19/,  *******ийн эд хөрөнгийн бүртгэлгүй тухай лавлагаа /2 дахь хавтаст хэргийн 211/, *******гийн эд хөрөнгийн бүртгэлтэй эсэх лавлагаа /2 дахь хавтаст хэргийн 212/,  *******гийн эд хөрөнгийн бүртгэлтэс эсэх лавлагаа /2 дахь хавтаст хэргийн 21/,  *******гийн ял шалгах хуудас /2 дахь хавтаст хэргийн 229/, *******гийн ял шалгах хуудас /2 дахь хавтаст хэргийн 230/,

 

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Цуурай: *******гийн 5 удаа ял шийтгэл эдэлж байсан талаарх шийтгэх тогтоолууд, Капитрон, Голомт, Төрийн, Хас, Чингис хаан банкуудад данс эзэмшдэггүй талаарх лавлагаа, *******гийн нэр дээр эд хөрөнгийн бүртэл байхгүй талаарх улсын бүртгэлийн лавлагаа, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа, -Уул аймгийн Газрын харилцаа барилга хот байгуулалтын газрын газар өмчилдөггүй, эзэмшдэггүй гэсэн тодорхойлолт, -Уул аймгийн Цагдаагийн газрын тодорхойлолт,

 

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Оюунсувд: 1дэх хавтаст хэргийн*******2, 135-136, 235-236 ******* гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэдүүлгүүд, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа, Хаан банкны лавлагаа, бусад банкуудад данс эзэмшдэггүй гэсэн тодорхойлолтууд, эд хөрөнгө эзэмшдэггүй талаарх лавлагаа,  -Уул аймгийн Газрын харилцаа барилга хот байгуулалтын газрын газар өмчилдөггүй, эзэмшдэггүй гэсэн тодорхойлолт зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судалсан бөгөөд эдгээр нотлох баримтуудыг шүүх хуралдаанд хэлэлцүүлэхгүй байх, нотлох баримтаас хасуулах хүсэлтийг талуудаас гаргаагүй болно.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан бичгийн нотлох баримтууд нь тухайн хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой, тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан бөгөөд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад эдгээр нотлох баримтуудыг цуглуулах, бэхжүүлэхдээ Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх хуульд заасан журам, шаардлагыг зөрчөөгүй, хэргийн оролцогчдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хязгаарласан нөхцөл байдал тогтоогдохгүй, хэргийн талаар нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тогтоосон байх тул дээрх нотлох баримтуудыг хууль ёсны, үнэн зөв, хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай гэж үнэлэв.

 

Нэг. Гэм буруутайд тооцох тухайд:

 

1. Үйл баримт:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч *******: “...Гурван удаагийн үйлдлээ зөвшөөрч байна. Гэм буруугаа зөвшөөрч байна. Маргах зүйл байхгүй.”

 

Шүүгдэгч *******: “...Таван удаагийн үйлдлээ зөвшөөрч байна. Миний буруу. Маргах зүйл байхгүй.”

 

Шүүгдэгч *******: “...Дөрвөн удаагийн үйлдэл байгаа. Маргах зүйл байхгүй. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна.”

 

Шүүгдэгч *******: “...Хоёр удаагийн үйлдлээ зөвшөөрч байна. Маргах зүйл байхгүй.” гэх мэдүүлэг өгч гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн байр сууринаас оролцсон болно.

 Харин шүүгдэгч *******: “...Би энэ хэрэгт мэдээгүй явсан. Зүгээр машин бариад өг гэхээр нь явсан. 23 оны дугаар сарын 03-ны өдөр 11, 12 цагийн үед машин бариад өг гээд Батхүү ах дуудахаар нь очсон.

...Би үйлдлээ зөвшөөрөхгүй.” гэх мэдүүлэг өгч, өөрийн холбогдсон хэргийн зүйлчлэл, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж мэтгэлцэх байр суурьтай оролцсон болно.

 

Хохирогч *******: “...******* гэх залуу манай хүргэний найз байсныг нь би мэдээгүй байсан. Манай гэрт мал гаргаж байсан. Эд нар манайхаас мал хулгайлсан. 12 дугаар сарын 06-ны өдрөөс -ны өдөр шилжих шөнө, 01 дүгээр сарын 11-ий өдрөөс 12-ны өдөр шилжих шөнө, 01 дүгээр сарын 21-ий өдрөөс 22-ны өдөр шилжих шөнө, 01 дүгээр сарын 31-ий өдрөөс дугаар сарын 01-ий өдөр шилжих шөнө дөрвөн удаа хулгай хийсэн.” гэх мэдүүлэг өгсөн.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан нотлох баримтууд, талуудын тайлбар мэдүүлэг, гэм буруугийн талаарх улсын яллагчийн дүгнэлт зэргээс дүгнэн үзэхэд дараах үйл баримт тогтоогдож байна. Үүнд:

 

1. 1. Шүүгдэгч ******* нь 23 оны дугаар сарын 03-ны өдөр 20 цагийн орчимд ******* тоот хашаанд байх хохирогч *******ы вагончикын вакум цонхыг хагалан нэвтэрч машины эд ангиудыг хулгайлсан үйл баримт нь мөрдөн байцаалтын шатанд хэрэгт авагдсан:

 

-Хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн /,

 

-Эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1 дэх хавтаст хэргийн 8-9/,

-Хохирогч *******ы “... Манай гэр ******* тоотод амьдардаг юм. Би өөрөө том машин барьдаг болохоор сумын 15 дугаар баг 10 дугаар хэсэг 5*******ны 22 тоотод хашаатай юм. Тэр хашаан дотор том машинаа тавьж засварладаг юм. Би 23 оны дугаар сарын 03-ны өдрийн 1 цагийн үед эхнэрийнхээ хамт очиж эргэж шалгаж үзэхэд бүх юм хэвийн байхаар нь хашааны хаалгаа түгжээд гэр рүүгээ явсан юм. Тэгээд 23 оны дугаар сарын 0-ний өглөө 10 цаг өнгөрч байхад уг хашаагаа эргэж тойроод хашаан дотор байдаг жижиг байрнаас мах авах гээд очисон чинь вагончик төмөр црнхтой юм, тэр цонх нь онгойгоод доторх цонх нь дотогшоогоо унаад хагарсан байдалтай байсан. Тэгээд дотороос нь Хино маркийн автомашины усны радиотор 1 ширхэг, астетор 1 ширхэг, Хьюндэй маркийн автомашины усны радиотор 1 ширхэг, астетор 1 ширхэг, Хино маркийн автомашины цээж утас 1 ширхэг, 2 ширхэг цагаан өнгийн 130 ампиртай аккумльятор зэрэг эд зүйл алдагдсан, мөн гадна талд байдаг хяналтын камерын плат утсыг нь татаад тасалсан байсан. Вагончикын 80х80 см хэмжээтэй вакум цонхыг хагалсан байсан... Манай хашаанд айл байхгүй, би гэрээсээ гар утсаараа хяналтын камераар хардаг, мөн өдөр болгон очиж эргэдэг байсан... Би 22 оны 09 дүгээр сарын дундуур том авто машин задлаад машинд засвар хийсэн юм. Тэр үед Улаанаа гэх залууг гуйгаад бид хоёр хамт алдагдсан сэлбэгийг далд хийсэн юм... тэр залуу л манай вагончик дотор сэлбэг байгааг мэдэж байсан болохоор би Улаанааг хардаж байна...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 15/,

 

-Гэрч *******гийн “... Би 23 оны дугаар сарын 03-ны өдрийн 20 цагийн үед эхнэрээ ажлаас нь тосож ирчихээд хашаан дотроо үнсээ асгаад явж байсан чинь манай хажуухан нэг цонх гщхагарч байгаа юм шиг чимээ гарсан. Манай хашааны ертөнцийн зүгээр зүүн тал руу тэгэхээр нь би юун цонх хагарчихваа гэж бодоод хашашаны завсараар хажуу талын айл руу харсан чинь ямар нэгэн хүн харагдахгүй болохоор нь юу дугарсан юм бол гэж бодоод гэр рүүгээ орсон. Манай хажуу талын хашаанд нэг том машинтай залуу байдаг, тэгэхдээ энэдээ амьдардаггүй, орой болохоор эзэнгүй харагддаг. Гадаа харанхуй байсан, ямар нэг машин тэрэгний гэрэл гарахгүй байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1/,

 

-Гэрч *******ийн “... Миний бие 23 оны дугаар сарын 03-ны өдөр өөрийн төрсөн дүү эзэмшлийн 82-9 ДАР улсын дугаартай Соната-5 маркийн цагаан өнгөтэй тээврийн хэрэгслийн унаж явж байсан ба орой 19 цаг өнгөрч байхад дүү Батхүү миний гар утас руу залгаад “та хаана явж байна, намайг Хабитадын эндээс ирээд авчих” гэж хэлсэн. Тэгээд удалгүй явж очиход Батхүү машины эд анги болох 2 ширхэг радиотор, 2 ширхэг астетор, цахилгааны цээж утас зэрэг эд зүйлийг машинд ачиж тавьсан ба тухайн үед би Батхүүгээс “хэний юмыг авчихссан явж байгаа юм бэ, хулгай хийгээд байгаа юм биш биз” гэж асуухад “үгүй ээ, хүнд юм хийж өгөөд хөлсөнд нь авсан” гэж хэлээд бид хоёр хамт явж манай хашаанд явж очиход Батхүү машинаас 2 ширхэг радиотор, 2 ширхэг астеторыг буулгаад “танайд үлдээчихье, би өөрөө маргааш ирж авна” гэж хэлээд ганцаараа явсан. Батхүү ганцаараа зогсож байсан ба автомашины эд ангийг хажуу талынхаа хашааг налуулсан байдалтай намайг хүлээгээд байж байсан... Манай хашаанд буулгуулсан  2 ширхэг радиотор, 2 ширхэг астетор байгаа... цээж утсыг нь шатааж тушаана гэж хэлээд... аваад явсан. Хэн гэдэг хүнд хаана зарж борлуулсан талаар би мэдэхгүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 21/,

- “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 06-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... “Хино” маркийн ачааны автомашины усны радиотор 1 ширхэг*******00,000 төгрөг,  Хино” маркийн ачааны автомашины усны радиотор 1 ширхэг 260,000 төгрөг, Хино” маркийн ачааны автомашины астетор 1 ширхэг0,000 төгрөг, Хино” маркийн ачааны автомашины астетор 1 ширхэг 300,000 төгрөг, “Хьюндай” маркийн автомашины цээж утас 1 ком 300,000 төгрөг, 80х80 см харьцаатай вакум цонх 1 ширхэг 180,000 төгрөг, хяналтын камерны бууруулагч 1 ширхэг 25,000 төгрөг, 130 ампертай аккумлятор 2 ширхэг 200,000 төгрөг, нийт 2,15,000 төгрөг...” гэсэн шинжээчийн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 26-2/,

 

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 0/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

 

1. 2. Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж *******ийн өвөлжөөнөөс 8 тооны ямааг буюу олон тооны малыг хулгайлсан үйл баримт нь:

 

-Хохирогч *******ийн “... Манайх 22 оны малын тооллогоор мал тоолоход 50 хонь, ямаа тоолуулсан. Үүнээс 500 ямаа, 250 хонь тоолсон... 22 оны 12 дугаар сарын 1-ний орчим миний нүдэнд тусаад байдаг 2-3 том хар эр ямаа дутаад байхаар нь 22 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр мал тоолоход 8 ямаа дутсан. Ойр хавийн айлуудын малтай нийлсэн байж магадгүй гээд хайгаагүй... Манайх хар голдуу ямаатай тооны эм борлон, тооны эр хязаалан ямаа, баруун чих тайранхай, зүүн чих догол эмтэй... Манайх зулзага явах төв зам дагуу байрлалтай болохоор шөнө орой машин их явдаг...” гэсэн мэдүүлэг /хх-н 1-р хавтас, 5-/,

 

-Гэрч *******ын “... ******* улсын дугаартай Санота- маркийн тээврийн хэрэгсэл миний нэр дээр байдаг. Би таван жилийн өмнө зарсан... худалдаж авсан хүн хэдэн хоногийн дараа шилжүүлж авна гэж яриад дахиж надтай холбогдоогүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 59/,

 

-Гэрч *******гийн “... манай нөхөр байгаа юм... Оны өмнө нэг удаа /Сэлэнгэ/ ах өгсөн гээд жижиглэж эвдсэн ямааны мах авчирч байсан. Хэдэн ямааны мах байсанг мэдэхгүй байна. Тэгэхдээ ахад өгнө гээд надаас 100,000 төгрөг аваад өгсөн. Харин дараа нь нэг хонины мах авчирчихаад бид таксинд явж байгаад оллоо гэж тэр хамт гэрт ирж байсан. Дараа нь буюу дугаар сарын эхээр бас ямааны мах гэрт авчирсан. Тэрийг болохоор Батхүү цуг авчирсан. Тэрнээс өөр мах авчраагүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн*******9/,

 

-Гэрч *******гийн “... ******* нь манай нөхөр байгаа юм... Би өдөр болгон өглөө 8 цагаас орой 21 цаг хүртэл Оргил худалдааны төв дээр тогоочийн ажил хийдэг юм. Тэгээд гэрийн ажилд бага оролцдог учраас гэрт мах авчирсан үгүйг мэдэхгүй байна. Гэхдээ нэг өдөр гэрт орой ирсэн чинь бог малын гэдэс, мах чанасан байсан. Тэгэхээр нь би “чи хаанаас мах авсан юм бэ” гэж асуусан чинь “машинаараа таксинд явж байгаад худалдаж авсан юм” гэж хэлсэн. Тэрнээс өөрөөр ямар нэгэн зүйл мэдээгүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1/,

 

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 5-8/,

 

-Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн “... хар зүсмийн 2 настай эм борлон ямаа толгой, хар зүсмийн настай хязаалан эр ямаа толгой 1,200,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 83-8/,

 

-Хохирогч *******ийн 22 оны мал тооллогын бүртгэл /1 дэх хавтаст хэргийн 10-11/,

 

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 1-103/,

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 113-11/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 12-125/,

-Шүүгдэгч *******-н мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 135-136/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

 

1. 3. Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж “Бриж групп”-ын хашаанаас *******ын эзэмшлийн тооны үхрийг буюу олон тооны малыг хулгайлсан үйл баримт нь:

 

--Уул аймгийн сумын 13 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх “Бриж групп”-ын хашаан дотор хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 15-166/,

 

--Уул аймгийн сумын 13 дугаар баг үйлдвэрийн районы зүүн урд зүгт байх жалганд хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 16-12/,

 

-******* улсын дугаартай Сонато-5 маркийн тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 13-16/,

 

-Эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1 дэх хавтаст хэргийн 1-18/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 182-186/,

 

-Хохирогч *******ын “...Би дархан сумын 16 дугаар баг үйлдвэрийн гудамжинд сахиул хийж амьдардаг юм. Би сахиулын хажуугаар өөрийн эзэмшлийн том жижиг нийлсэн*******0 орчим тооны үхэр тэжээдэг юм. Энэ жил цас ихтэй байсан учир өөрийн хэдэн тарга тээвэргэ муутай 1 тооны үхрээ өмнө сахиул хийж байсан “Бриж групп”-ын хоосон хашаанд хардаг байсан. Би үйлдвэрийн хоосон хашаанд үхрээ хийж өнжөөд нэг усалдаг байсан юм. Өнгөрсөн 5 дахь өдрийн өглөө үйлдвэрийн хашаанд байсан үхрээ бэлчээрт гаргаад замаар нь ус уулгаад бэлчээж байгаад орой 1 цагийн орчим буцааж үйлдвэрийн хашаанд оруулж хашаад явсан юм. Тэгээд өчигдөр буюу 23 оны дугаар сарын 0-ний өдөр би үйлдвэрийн хашаанд байсан үхрээ эргэж очиж чадаагүй юм. Тэгээд үйлдвэрийн хашаанд байсан үхрээ услах санаатай очиход миний 1 үхрнээс тооны үхэр байхгүй байхаар би тэр үйлдвэрийн хашаан дотор байж магадгүй гээд нилээд хайсан боловч олдохгүй байсан. Тэгээд үйлдвэрийн хашааг тойроод явж байхад үйлдвэрийн хашааны хоосон барилгыг баруун талын хашааг тойроод явж байхад үйлдвэрийн хашааны хоосон барилгын баруун талын жижиг цонхоор миний үхрийг давуулж гаргасан ул мөр үлдсэн байсныг хараад цагдаад дуудлага өгсөн... Би настай бор халиун нэг ширхэг, бор эрээн зүсмийн шүдлэн үхэр нэг ширхэг, цагаан зүсмийн шүдлэн үхэр нэг ширхэг, бор зүсмийн шүдлэн үхэр нэг ширхэг, нийт тооны үхэр хулгайд алдагдсан...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 193/,

-Гэрч ******* “... Намайг ажил дээрээ байхад манай эхнэр Б.Ууганболор над руу утсаар залгаж  “00,000 төгрөгт зарах хямдхан мах байна гэнэ авах юм уу” гэж асуухаар нь би “хямдхан юм байна авчих” гэж хэлээд би эхнэр рүү мөнгө шилжүүлсэн. Тэгээд орой намайг ажлаа тараад гэртээ ирэхэд манай эхнэр бүх махыг шулж яснаас нь салгаад дуусаж байсан. Тэгээд бүх махыг хөргөгчид хийгээд ясыг нь шуудайнд хийж гаргаад машины хоосон рам дотор хийгээд орхисон. Би 2 хоногийн дараа эхнэрээсээ хэнээс мах авсан талаар асуухад “миний төрсөн дүү *******, ******* нараас авсан, эд нар хүнээс хямдхан мах авсан авах уу гэхээр нь би авсан” гэж надад хэлсэн. Тэр үед би *******, ******* нараас мах авсныг мэдсэн... Манайх авсан үхрийн махаа жинлэж үзээгүй ойролцоогоор бага насны бүтэн үхэр байсан. Дээр нь 10 гаран килограмм мах илүү байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 201/,

 

-Гэрч *******ын “... 23 оны дугаар сарын 05-нд манай хадам ах ******* манай гэрт орж ирээд “та хоёр үхрийн мах худалдаж авах юм уу ах нь зах зээлийн үнээс хямдхан мах зарна” гэж хэлхээр нь би авна гэж хэлээд ******* ахыг дагаж хадам аавын байшинд орж үхрийн нэг хаа, нэг гуя, өвчүү зэргийг жинлэж үзэхэд 52 килограмм болсон, тэгээд би бэлнээр 250,000 төгрөг өгөөд авсан... ******* ахад өөрийн эзэмшлийн үхэр байхгүй гэж бодож байна. Үхэр маллаж харагдаж байгаагүй... Надад зарсан үхрийн махаа хаанаас авсан талаар надад хэлээгүй, зах зээлийн үнээс хямд зарах үхрийн мах байгаа гэж ярисан...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 203/,

 

-Гэрч *******ын “... ******* улсын дугаартай Санота- маркийн тээврийн хэрэгсэл миний нэр дээр байдаг. Би таван жилийн өмнө зарсан... худалдаж авсан хүн хэдэн хоногийн дараа шилжүүлж авна гэж яриад дахиж надтай холбогдоогүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 205/,

 

-Гэрч *******гийн “... Манай нөхөр хувиараа баригын ажил хийдэг, сарын тогтмол орлого байхгүй... Манайх өөрийн эзэмшлийн мал байхгүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 20/,

 

-Гэрч *******гийн “... Манай нөхөр ******* нь улирлын чанартай уул уурхайд ажил хийдэг. Ажилтай байх үедээ сарын 1,00,000 төгрөгийн цалинтай, одоо ажилгүй байх үедээ сул зогсолтын мөнгө авдаг... манайх өөрийн эзэмшлийн мал байхгүй...” гэсэн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 208/,

 

- “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 1-ний өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... Хьюндай Соната-5 маркийн улсын дугаартай цагаан өнгийн суудлын автомашин 500,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 21-215/,

-“Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 0-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... бор халиун настай үнээ нэг толгой, бор зүсмийн 3 настай шүдлэн үхэр нэг толгой, цагаан алаг зүсмийн шүдлэн үхэр нэг толгой, бор зүсмийн шүдлэн үхэр нэг толгой, нийт тооны үхэр 5,500,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 226-22/,

 

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 28-29/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 11-12/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 23-2/,

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн-36/ зэрэг нотлох баримтуудаар

 

1. 1. Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж *******ын өвөлжөөнөөс тооны хонь хулгайлсан үйл баримт нь:

 

-Эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /2 дахь хавтаст хэргийн 8-50/,

 

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 55-5/,

 

-Хохирогч *******ын “... Би -Уул аймгийн Хонгор сум 1 дүгээр баг Утгагүйн хэсэг гэдэг нэртэй газарт өвөлждөг. 23 оны 01 дүгээр сарын 11-ний орой 18 цагийн үед хонио хашаандаа шахсан юм. Орой 00 цагийн үед хашаандаа шахсан хонио эргэж тойроод унтаад өглөө 0 цагийн үед сэрсэн чинь хашааны ард талын ханыг эвдээд мал хулгайлж аваад явсан байсан юм. Тэгээд өглөө хонь тоолж үзэхэд тооны хонь дутаж байсан. Манайх малын дансаар хонь 50, ямаа*******0, нийт 110 тооны бог мал малладаг... Шовгор өвөртэй шар халзан хоно, харгалзан хонь, хар хонь, нуруун дээрээ хар толботой харгалзан хонь зэрэг тооны хонь алдагдсан байсан юм.Зүүн чих нь ухмал 3 талаас авсан баруун талын чих нь бас нэг удаа ухмал имтэй байсан юм. Манай хонь бүгд нас бие гүйцсэн хонь байсан...” гэсэн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн*******0/,

 

- “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн “... нас гүйцсэн хонь толгой 20,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн*******9-0/,

 

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 85-86/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 95-96/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 105-106/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

 

1. 5. Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж *******ын өвөлжөөнөөс 8 тооны ямаа буюу олон тооны малыг хулгайлсан үйл баримт нь:

 

-Хохирогч *******ын “...Би -Уул аймгийн Хонгор сумын 1 дүгээр баг Утгагүйн хэсэг гэдэг нэртэй газарт өвөлждөг. Орой 19 цагийн үед хонь хашаандаа шахсан юм. Орой 00 цагийн үед хашаандаа шахсан хонь эргэж тойроод унтаад шөнө цагийн үед сэрсэн чинь хашааны хажуу талын ханыг эвдээд мал хулгайлж аваад явсан байсан юм. Тэгээд өглөө хонь тоолж үзэхэд 8 тооны ямаа дутаж байсан. Манайх малын А дансаар хонь*******0, ямаа 50 нийт 110 тооны бог мал малладаг. Цагаан магнайтай улаан эр ямаа Шовгор өвөртэй буржгар үстэй эр ямаа улаан өнгийн соёолон эр ямаа хар өнгийн эм ямаа хар өнгийн хязаалан ямаа гэх мэтийн 8 тооны ямаа хулгайлж аваад явсан байсан юм...” гэх мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 118/,

 

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 126-128/,

-“Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... Нас гүйцсэн 5 настай эр ямаа толгой, нас гүйцсэн******* настай эр ямаа толгой 1,280,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 131-132/,

 

-Шүүгдэгч *******ийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 1-18/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 15-158/,

-Шүүгдэгч *******гийн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 16-168/ зэрэг нотлох баримтуудаар тус тус тогтоогдож байна гэж үзлээ.

 

 

2. Эрх зүйн дүгнэлт:

 

-Уул аймгийн Прокурорын газраас шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалт, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарыг  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж тус тус зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн.

 

1. 1. Шүүгдэгч *******гийн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад заасан хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байр, тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад нэвтэрч хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн тухай:

 

Хулгайлах гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ нь иргэний шударгаар өмчлөх үндсэн эрх, эрх чөлөөг зөрчсөн байдагт оршдог.

 

 “Хүч хэрэглэхгүйгээр" гэж бусдын амь нас, эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд ямар нэгэн хохирол учруулж, халдаагүй үйлдсэнийг, “нууцаар” гэж бусдын эд хөрөнгийг өмчлөгч болон бусад хүмүүст мэдэгдэлгүйгээр далд аргаар авсныг, “хууль бусаар авсан” гэж бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууц, далд аргаар авч, өөртөө захиран зарцуулах боломж бүрдүүлэх, захиран зарцуулсныг тус тус ойлгоно.

 

Хүний орон байрны халдашгүй байдал буюу хуулиар хамгаалагдсан эд хөрөнгийн хувьд эзэмшигч, өмчлөгчийн зөвшөөрлөөр нэвтрэхээс бусад тохиолдолд түлхүүр тааруулах, багаж хэрэгсэл ашиглах буюу ашиглахгүйгээр цонх, хаалга, түгжээг эвдэх, цуургыг сугалах, эсхүл онгорхой байхад нь аливаа байдлаар сэм орсон бол хууль бус нэвтрэлт гэж үздэг.

Хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байр, тусгайлан хамгаалсан байр, агуулах нь шүүгдэгчийн хувьд нэвтрэхийг зөвшөөрөгдөөгүй эсхүл тухайн цаг хугацаанд нэвтрэхийг хориглосон орон зай байх бөгөөд уг гэмт хэргийн тухайд хохирогчийн эд зүйлээ хадгалах зорилгоор ашигладаг “вагончик”-т нэвтрэн орж хохирогчийн хадгалж байсан автомашины эд ангиудыг авч буй шүүгдэгчийн үйлдэл нь хулгайлах гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинжийг шууд агуулсан гэж үзнэ.

Шүүгдэгч ******* нь амар хялбар аргаар мөнгө, эд хөрөнгө олж авах гэсэн шунахайн сэдэлтээр гэмт үйлдэлдээ идэвхтэй хандаж, хохирол хор уршигт зориуд хүргэн Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан хүний өмчлөх эрхэд халдаж, бусдын тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр нэвтэрч эд зүйлийг хулгайлан авч 2,15,000 төгрөгийн хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад заасан “хулгайлах гэмт хэргийг тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад нэвтэрч үйлдсэн” гэх шинжийг бүрэн хангасан байна.

Тиймээс шүүгдэгч *******г гэм буруутайд тооцуулах талаар прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл зөв, тохирсон байх тул түүнийг Эрүүгийн хуулийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй гэж шүүх дүгнэв.

1. 2. Шүүгдэгч *******, *******, *******, *******, *******,нарын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан Бусдын олон тооны малыг бүлэглэж, машин механизм ашиглан хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн тухайд:

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн,  машин механизм ашиглаж *******ийн өвөлжөөнөөс 8 тооны ямааг буюу олон тооны малыг хулгайлж, 1,200,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь Хохирогч *******ийн мэдүүлэг /хх-н 1-р хавтас, 5-/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн*******9/, гэрч *******гийн /1 дэх хавтаст хэргийн 1/ шүүгдэгч *******гийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 5-8/, “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн “... хар зүсмийн 2 настай эм борлон ямаа толгой, хар зүсмийн настай хязаалан эр ямаа толгой 1,200,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 83-8/, хохирогч *******ийн 22 оны мал тооллогын бүртгэл /1 дэх хавтаст хэргийн 10-11/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж “Бриж групп”-ын хашаанаас *******ын эзэмшлийн тооны үхрийг буюу олон тооны малыг хулгайлж, 5,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь -Уул аймгийн сумын 13 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байх “Бриж групп”-ын хашаан дотор хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 15-166/, -Уул аймгийн сумын 13 дугаар баг үйлдвэрийн районы зүүн урд зүгт байх жалганд хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 16-12/ ******* улсын дугаартай Сонато-5 маркийн тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 13-16/ Эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1 дэх хавтаст хэргийн 1-18/ Шүүгдэгч ******* мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 182-186/ хохирогч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 193/, гэрч ******* мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 201/, гэрч *******ын мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 203/, гэрч *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 20/, *******гийн мэдүүлэг /1 дэх хавтаст хэргийн 208/, “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 0-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... бор халиун настай үнээ нэг толгой, бор зүсмийн 3 настай шүдлэн үхэр нэг толгой, цагаан алаг зүсмийн шүдлэн үхэр нэг толгой, бор зүсмийн шүдлэн үхэр нэг толгой, нийт тооны үхэр 5,500,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 226-22/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж *******ын өвөлжөөнөөс тооны хонь хулгайлж, 20,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь Эд зүйл хураан авсан болон хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /2 дахь хавтаст хэргийн 8-50/, шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 55-5/, хохирогч *******ын мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн*******0/, “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай шинжээчийн “... нас гүйцсэн хонь толгой 20,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн*******9-0/ зэрэг нотлох баримтуудаар,

Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэн, машин механизм ашиглаж *******ын өвөлжөөнөөс 8 тооны ямаа буюу олон тооны малыг хулгайлж, 1,280,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн  болох нь хохирогч *******ын мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 118/, шүүгдэгч *******ийн мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 126-128/, “Капитал зууч” ХХК-ийн 23 оны дугаар сарын 10-ны өдрийн хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай “... Нас гүйцсэн 5 настай эр ямаа толгой, нас гүйцсэн******* настай эр ямаа толгой 1,280,000 төгрөг...” гэсэн дүгнэлт /2 дахь хавтаст хэргийн 131-132/ зэрэг нотлох баримтуудаар тус тус нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Шүүх хуралдаанд Улсын яллагч: “Шүүгдэгч  ******* нь 23 оны дугаар сарын 03-ны өдөр 20 цагийн орчимд ******* тоот хашаанд байх хохирогч *******ы эзэмшлийн эд зүйлээ хадгалах зорилгоор ашигладаг вагончикын вакум цонхыг хагалж орон дотор нь байсан машины эд ангиудыг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авах гэмт хэрэг үйлдэж, 2,15,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэж улсын дугаартай соната 5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 22 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр -Уул аймгийн Хонгор сумын 2 дугаар баг Майхан толгой гэх газар байх *******ийн өвөлжөөнөөс 8 тооны ямааг буюу олон тооны малыг хулгайлж, 1,200,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь бүлэглэж улсын дугаартай соната 5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны дугаар сарын 03-аас 0-ий өдөр шилжих шөнө 01 цагийн орчимд -Уул аймгийн сумын 16 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах “Бриж групп”-ын хашаанаас *******ын эзэмшлийн тооны үхрийг буюу бусдын олон тооны малыг хулгайлж, 5,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч *******, *******, *******  нар нь бүлэглэж улсын дугаартай соната 5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны 01 дүгээр сарын 11-нээс 12-нд шилжих шөнө -Уул аймгийн Хонгор сумын 1 дүгээр баг Утгагүйн гэх газар *******ын өвөлжөөнөөс тооны хонь хулгайлж, 20,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь бүлэглэж улсын дугаартай соната 5 маркийн тээврийн хэрэгсэл ашиглаж 23 оны 01 дүгээр сарын 31-ээс 23 оны дугаар сарын 01-ий өдөрт шилжих шөнө -Уул аймгийн Хонгор сумын 1-р баг утгагүйн хэсэгт хөдөө тоотод байх *******ын өвөлжөөнөөс 8 тооны ямаа буюу олон тооны малыг хулгайлж 1,280,000 төгрөгийн хохирол тус тус учруулсан болох нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Шүүгдэгч ******* нь бусадтай бүлэглэн, машин механизм ашиглаж, нийт 5 удаагийн үйлдлээр бусдад нийт 11,115,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч ******* нь бусадтай бүлэглэн, машин механизм ашиглаж удаагийн үйлдэлээр бусдад нийт 8,00,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч ******* нь бусадтай бүлэглэн, машин механизм ашиглаж 1 удаагийн үйлдлээр бусдад нийт 5,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч ******* нь бусадтай бүлэглэн, машин механизм ашиглаж, нийт 3 удаагийн үйлдлээр бусдад нийт 3,200,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч ******* нь бусадтай бүлэглэн, машин механизм ашиглаж, нийт 2 удаагийн үйлдлээр бусдад*******,00,000 төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь тогтоогдож байна. Шүүгдэгч нар нь өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж, шунайхан сэдэлтээр түүнийг хүсэж үйлдэн, хор уршигт зориуд хүргэсэн нь хоорондоо шалтгаант холбоотой байх бөгөөд гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Иймд шүүгдэгч *******гийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т тус тус заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т тус тус заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцох саналыг шүүхэд гаргаж байна.” гэсэн дүгнэлтийг,

 

Шүүх хуралдаанд шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч Д.Золзаяа: “Миний хувьд шүүгдэгч *******, *******, ******* нарын эрх ашгийг хамгаалж, хууль зүйн туслалцаа үзүүлж оролцож байна. Гэм буруу дээр шүүгдэгч *******, ******* нарын хувьд мөрдөн шалгах ажиллагааны үеэс гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, хийсэн хэргээ өөсрдөө илчилж  мэдүүлгээ өгсөн. Зүйлчлэл гэм буруу дээр маргадаггүй.

Харин *******гийн хувьд гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруу дээр маргадаггүй. Гэхдээ  зүйлчлэл буюу мал хулгайлах гэмт хэргийг зөвшөөрөхгүй гэдэг. Хавтас хэрэгт авагдсан гэрч нарын мэдүүлэг болон өөрийнх нь мэдүүлэг бусад нотлох баримт зэргийг харахад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотлобол зохих асуудал тогтоогдоогүй байна. Өөрөөр хэлбэл *******гийн сэдэлт зорилго тодорхойгүй, гэмт хэрэг хэзээ, хаана үйлдсэн зэрэг бусад байдал тогтоогдоогүй, мөн санаа зорилгоороо нэгдээгүй байна. Өөрөө мэдүүлэхдээ би мэдээгүй сүүлд мэдсэн гэж хэлдэг. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.3 дугаар зүйлд заасан байдаг. Иймд шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлд заасан мал хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэхгүй байна. Харин Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 18.6 дугаар зүйлд заасан мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцуулах саналтай байна. Учир нь гэмт хэргийн улмаас олсон гэдгээ мэдсээр байж хувьдаа ашигласан байна. Иймд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлд зааснаар эргэлзээтэй байх тул шүүгдэгчид ашигтайгаар шийдвэрлэж өгнө үү.” гэсэн саналыг,

 

            Шүүх хуралдаанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Цуурай: “Миний бие мөрдөн шалгах ажиллагааны явцаас шүүгдэгч *******гийн хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалж өмгөөлөгчөөр оролцож байна. хувьд 5 удаагийн үйлдлээр хулгайн гэмт хэрэгт холбогдсон. Батхүү нь өөрийнхөө гэм буруу, оролцооны талаар шударгаар үнэн зөвөөр мэдүүлж ирсэн. Хэлэлцүүлгийн шатанд ч тэр өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч мэдүүлгээ өгсөн. Улсын яллагчийн гаргасан зүйлчлэл гэм буруу дээр маргаж мэтгэлцэх зүйл байхгүй.” гэсэн саналыг,

 

            Шүүх хуралдаанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Оюунсувд: “Шүүгдэгч ******* хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалж оролцож байна. Улсын яллагчийн зүгээс шүүгдэгч Б.Сэлэнгийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т тус тус заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцуулахаар яллах дүгнэлт үйлдсэн. Миний үйлчлүүлэгчийн хувьд зүйлчлэл болон гэм буруу дээр маргаж мэтгэлцэдгүй. Мөрдөн шалгах ажиллагааны үеэс гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч мэдүүлгээ өгсөөр ирсэн.” гэсэн саналыг тус тус гаргасан.

 

            Шүүх хуралдаанд шүүгдэгч ******* болон түүний өмгөөлөгчийн зүгээс хэргийн зүйлчлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэн өөрчлүүлэхээр мэтгэлцэж оролсон болно.

 

            Шүүх хуралдаанд шүүгдэгч ******* нь шүүгдэгч *******, , ******* нартай бүлэглэн 23 оны дугаар сарын 03-ны өдрөөс 0-ний өдөрт шилжих шөнө 01 цагийн орчим -Уул аймгийн сумын 16 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах “Бриж групп” ХХК-ийн хашаанаас хохирогч *******ын тооны үхэрийг хулгайлж 5,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдэхэд оролцоогүй гэж мэдүүлж байгаа боловч мөрдөн шалгах ажиллагаанд шүүгдэгч *******гийн сэжигтнээр мэдүүлсэн “... нэхий ХХК-ийн ойролцоо зогсоод , Батхүү, нар буугаад том бетонон хашааны зүг рүү алхаад явсан. Би хүлээж байтал ойролцоогоор нэг цаг орчмын дараа , , Батхүү гурав бетон хашааны намхан хэсгээр тооны үхэр давуулж гаргаж ирээд холбож туугаад ертөнцийн зүгээр зүүн тийш буюу Эрэл цементний үйлдвэрийн зүг рүү туусан тэгээд би тэдний араас дагаж яваад Эрэл цементний үйлдвэр өнгөрч дээш өгсөж уулын орой дээр гарч зогсоод нөгөө гурав тооны үхрээ туугаад жалга руу орсон, би машиндаа хүн хараад үлдсэн... Би нэгдүгээрт айж байсан. ******* ах чи хүн хараад машиндаа сууж байгаарай гээд машинд үлдээсэн.” гэх мэдүүлэг, шүүгдэгч *******ийн гэрчээр мэдүүлсэн “... үхэр цонхоор нь давуулж гаргаж ирээд үхрээ хоёр хоёроор нь уяагаар холбож гаргаж ирээд хулгай хийсэн газраас дээшээ хуучин Эрэл үйлдвэрийн байсан балгас руу тууж аваачаад Бат-Өлзий, Батхүү, бид авчирсан үхрээ хонхорт оруулаад нядалсан. 1 үхрийг нь Батхүү бид 2 хувааж авсан, нөгөө жижиг үхрийг нь Бат-Өлзий авч гэртээ оруулсан...” гэх мэдүүлэг, шүүгдэгч *******гийн өмгөөлөгчийн хамт гэрчээр мэдүүлсэн “... ах бид хоёр үхрээ хонхорт оруулаад өвчиж нядалсан, , Бат-Өлзий хоёрыг махыг нь зөөж машинд зөө гэж ах хэлсэн...Бид тэр шөнө 8-9 ДАР гэсэн цагаан өнгийн Соната-5 маркын тээврийн хэрэгсэлтэй явсан. Тэр өдөр Бат-Өлзий, , гуравтай яаж мөнгө олох уу гээд хоорондоо ярьж байгаад хулгай хийхээр явсан. Гэр орон хоол хүнсгүй болж байсан.” гэх мэдүүлэг болон уг гэмт хэргийг үйлдэхэд оролцсон үйлдлээр нь шүүгдэгч *******г хохирогч *******ын тооны үхрийг хулгайлахад оролцоогүй гэж дүгнэх боломжгүй байна.

 

Иймд шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч нарын гаргасан саналыг хүлээн авах үндэслэлгүй байна гэж шүүх үзлээ.

 

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нар нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруу, хэргийн зүйлчлэлийг хүлээн зөвшөөрч, энэ талаар маргаагүй болохыг дурдах нь зүйтэй болно.

 

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт бусдын малыг хулгайлсан бол гэмт хэрэгт тооцохоор заасан бөгөөд энэ гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинжийг мөн зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад “олон тооны мал хулгайлж”, 2.2 дахь заалтад “бүлэглэж”, 2. дэх заалтад “машин, механизм ашиглаж” үйлдсэн бол гэж хуульчилжээ.

 

Мөн зүйлийн хуульчилсан тайлбарт “мал” гэдэгт хонь, ямаа, адуу, үхэр, тэмээ хамаарна гэж, “олон тооны мал” гэж найман бог, хоёр бод, түүнээс дээш малыг ойлгоно гэж тайлбарласан.

 

Шүүгдэгч *******, *******, *******, *******, ******* нар нь машин механизм ашиглаж бусдын өмчлөлд байгаа олон тооны малыг хувьдаа ашиг олох, шунахайн сэдэлт, зорилгоор бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулахгүйгээр буюу хүч хэрэглэхгүйгээр, бусдын өмчлөлөөс нууц далд аргаар, хууль бусаар өөрийн эзэмшил, өмчлөлд авч өөрсдөдөө захиран зарцуулах эрхийг бий болгосон байх бөгөөд дээрх гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдэхдээ өөрсдийн үйлдлийн хууль бус шинжийг ухамсарлан бусдын эд хөрөнгөд хохирол учрахыг мэдсээр байж зориуд хохирол, хор уршигт хүргэж үйлдсэн нь гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, төгссөн гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангажээ.

 

Шүүгдэгч *******, *******, *******, *******, ******* нарт холбогдох хэргийн талаар нотлогдвол зохих байдал бүрэн нотлогдсон, -Уул аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос зүйлчилж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна гэж дүгнэлээ.

 

Иймд шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад заасан “хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байр, тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад нэвтэрч хулгайлах” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд, мөн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан “бусдын олон тооны малыг бүлэглэж, машин механизм ашиглан хулгайлах” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд,

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан “бусдын олон тооны малыг бүлэглэж, машин механизм ашиглан хулгайлах” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй гэж шийдвэрлэв.

 

 

Хоёр. Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

 

1. Эрүүгийн хариуцлага:

 

Шүүх хуралдаанд улсын яллагч: “Шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т тус тус заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т тус тус заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсон тул ял, эрүүгийн хариуцлага оногдуулах нь зүйтэй. Шүүгдэгч *******гийн хувьд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.5 дугаар зүйлийн 1.1 дэх хэсэгт заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.6 дугаар зүйлийн 1.2 дахь хэсэгт заасан  энэ хуулийн тусгай ангийн нэг бүлэгт заасан санаатай гэмт хэргийг хоёр, түүнээс дээш удаа үйлдсэн, эсхүл гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн гэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал байна. Шүүгдэгч *******, *******,  *******, ******* нарын хувьд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.5 дугаар зүйлд заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал,  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. Шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр  хэмжээ, бусдад учруулсан хохирол, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн байдал зэргийг харгалзан ял шийтгэлийг халдааж байна. Шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 2 жилийн хорих ял, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 5 жилийн хорих ял, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан ялыг нэмж нэгтгэн жилийн хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч *******т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 5 жилийн хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 3 жил******* сарын хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 5 жилийн хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 3 жил******* сарын хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч нарт оногдуулсан хорих ялыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх саналыг гаргаж байна.

Шүүгдэгч нар нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .5 дугаар зүйлд зааснаар гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан *******гийн өмчлөлийн соната 5 маркийн авто машиныг улсын орлого болгуулах, шүүгдэгч нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авахуулах саналыг гаргаж байна” гэж,

Шүүх хуралдаанд шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч Д.Золзаяа: “Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн байдал зэргийг харгалзан хөнгөрүүлж оногдуулах саналыг байна. Шүүгдэгч *******ийн хувьд гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа сайн дураар хүлээн зөвшөөрсөн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны үеэс хохирол төлбөрөө барагдуулж ирсэн. Хувийн байдлын хувьд эхнэр болон насанд хүрээгүй хүүхдийн хамт амьдардаг. Өөрөө ажил хөдөлмөр эрхэлж, ам бүлээ авч явдаг, зорилтот бүлгийн өрх байна. Шүүгдэгч *******гийн хувьд  өөрийн гэсэн гэр оронгүй, гэр бүлгүй, хохирол төлбөрөө төлж чадаагүй, төлөхөө илэрхийлдэг. Шүүгдэгч *******н хувьд эрүүгийн хариуцлага оногдуулахда гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хувийн байдлыг харгалзах саналтай байна. Гэмт хэрэг үйлдэх болсон шалтгаан нөхцөл нь ах нарынхаа үгэнд орж машин механизм барьж өгснөөр үйлдлээрээ нэгдсэн байдаг. Иймд дээрх нөхцөл байдлыг харгалзан шүүгдэгч *******, ******* нарт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 2 жилийн хорих ял оногдуулах, шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 2 жил 5 сарын хорих ял оногдуулах, оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх саналыг гаргаж байна” гэж,

 

Шүүх хуралдаанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Цуурай: “Шүүгдэгч *******, ******* нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул эрүүгийн хариуцлага оногдуулах нь гарцаагүй.  Улсын яллагчийн зүгээс шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 2 жилийн хорих ял, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.-т зааснаар 5 жилийн хорих ял, эдлэх ялыг нэмж нэгтгэн нийт жилийн хорих ялын санал гаргаж байна. Хэдийгээр өмнө удаа дараа гэмт хэрэг үйлдэж байсан хэдий ч ял эдлэх хугацаа дууссан. Энэ хугацаанд амьдрах гэж зүтгэсэн. Ялангуяа олон хүүхэдтэй, ганцаараа ажил хөдөлмөр эрхэлдэг, мөнгө төгрөг амьдралд хүрэлцээгүйн улмаас энэ хэрэгт холбогдсон гэдгээ хэлдэг. Мөрдөн байцаалтын шатнаас гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, биеэ зөв авч явж ирсэн. Хохирол төлбөрийн хувьд чадах чинээгээрээ төлсөн, үлдэгдэл төлбөрөө төлж барагдуулахаа илэрхийлдэг. Дээрх нөхцөл байдлыг харгалзан үзээд ялыг багасгаж өгнө үү” гэж тус тус ял эрүүгийн хариуцлагын талаарх саналыг гаргасан.

 

Эрүүгийн хариуцлага нь эрүүгийн хуульд заасан ял, албадлагын арга хэмжээнээс бүрддэг ба шүүгдэгч нар нь эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх насанд хүрсэн, хэрэг хариуцах чадвартай байна.

 

Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь урьд ял шийтгэл эдэлж байсан, шүүгдэгч *******, ******* нар нь урьд ял шийтгэл эдэлж байгаагүй болох нь  шүүгдэгч нарын эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар тогтоогдож байна.

 

Шүүгдэгч *******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн нэг бүлэгт заасан санаатай гэмт хэргийг хоёр, түүнээс дээш удаа үйлдсэн байдлыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2 дахь заалтад зааснаар эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдалд, түүнд эрүүгийн хариуцлага хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна гэж тус тус үзэж шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хохирол төлбөр төлсөн байдал, хувийн байдал, прокурорын санал зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад зааснаар жилийн хугацаагаар хорих ялаар тус тус шийтгэж мөн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд ял оногдуулахдаа гэмт хэрэг тус бүрд ял оногдуулж нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялын төрөл, хэмжээг тогтооно” гэж зааснаар оногдуулсан ялыг нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг******* жилийн хугацаагаар хорих ялаар тогтоож, хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь зөв гэж дүгнэв.

 

Шүүгдэгч *******, ******* нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд эрүүгийн хариуцлага хүндрүүлэх болон хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна гэж, шүүгдэгч *******ийн хохирол төлбөрөөс төлсөн байдлыг харгалзах нь зүйтэй гэж, шүүгдэгч ******* *******, нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн байдлыг эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалтад зааснаар эрүүгийн хариуцлага хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд, эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоодохгүй байна гэж тус тус үзэн шүүгдэгч *******гийн хохирол төлбөрөөс төлсөн байдлыг харгалзах нь зүйтэй гэж тус тус дүгнэж, шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн үйлдэл, оролцоо зэргийг харгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад зааснаар шүүгдэгч *******, *******, ******* нарыг тус бүр 3 жил******* сарын хорих ялаар, шүүгдэгч *******г 2 жилийн хорих ялаар шийтгэж, шүүгдэгч нарт оногдуулсан хорих ялыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоох нь шүүгдэгч нарын хувийн байдал болон гэм бурууд тохирох бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан шударга ёсны зарчимд нийцнэ гэж шийдвэрлэв.

 

2. Хохирол, хор уршиг:

 

Шүүгдэгч *******гийн үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас хохирогч *******д 2,15,000 төгрөгийн хохирол учирснаас нийт 1,050,000 төгрөгийн үнэ бүхий Хино маркийн автомашины астетор 2 ширхэг, аккумлятор 2 ширхэгийг биет байдлаар хүлээлгэн өгсөн бөгөөд 1,365,000 хохирол төлөгдөөгүй,

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарын үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас хохирогч *******д 1,200,000 төгрөгийн хохирол учирснаас шүүгдэгч ******* 200,000 төгрөгийг төлсөн, бусад хохирол төлөгдөөгүй,

Шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарын үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас хохирогч *******т 5,500,000 төгрөгийн хохирол учирснаас шүүгдэгч ******* 320,000 төгрөг, шүүгдэгч ******* 00,000 төгрөг, ******* 35,000 төгрөгийг тус тус төлсөн, бусад хохирол төлөгдөөгүй, 

Шүүгдэгч *******, , ******* нарын үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас хохирогч *******ад нийт 2,000,000 төгрөгийн хохирол учирснаас шүүгдэгч *******иас 500,000 төгрөгийг төлсөн бусад хохирол тус тус төлөгдөөгүй байх тул шүүгдэгч нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулж хохирогч нарт олгох нь зөв байна.  

 

Иймд Иргэний хуулийн 9 дугаар зүйлийн 9.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1-д зааснаар шүүгдэгч *******гээс 1,365,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч *******д, шүүгдэгч *******, *******, ******* нараас тус бүр 300,000 төгрөг, *******иас 100,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч *******д, шүүгдэгч *******, ******* нараас тус бүр*******6,000 төгрөг, *******иас 16,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч *******ад, шүүгдэгч *******гээс 1,055,000 төгрөг, *******иас 95,000 төгрөг, *******гөөс 1,000,000 төгрөг, *******эс 1,35,000 төгрөгийг тус тус гаргуулж хохирогч *******т олгох зүйтэй гэж дүгнэв.

 

3. Бусад асуудал:

 

Шүүгдэгч нар нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, хураасан эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, -Уул аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурорын эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай тогтоолоор битүүмжилсэн ******* улсын дугаартай, цагаан өнгийн Соната-5 маркийн тээврийн хэрэгслийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .5 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасны дагуу хураан авч, хохирол нөхөн төлөхөд зарцуулан, шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж энэ өдрөөс цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авахаар шийдвэрлэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1 дүгээр зүйл, 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, дэх хэсэг, 36.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 36.6, 36., 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1.Шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад заасан тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад нэвтэрч хулгайлах  гэмт хэрэг, 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан бусдын олон тооны малыг бүлэглэж, машин механизм ашиглан хулгайлах гэмт хэрэг тус тус үйлдсэн гэм буруутайд, шүүгдэгч *******, *******, *******, ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад заасан бусдын олон тооны малыг бүлэглэж, машин механизм ашиглан хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

2.Шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад зааснаар 2 жилийн /хоёр жил/ хугацаагаар хорих ял,  1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад зааснаар жилийн /дөрвөн жил/ хугацаагаар хорих ял, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад зааснаар шүүгдэгч *******, *******, ******* нарт тус бүр 3 жил******* сар /гурван жил зургаан сар/-ын хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч *******д 2 жилийн /хоёр жил/ хугацаагаар хорих ял тус тус шийтгэсүгэй.

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн*******.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх заалтад зааснаар 2 жилийн хугацаагаар оногдуулсан хорих ял дээр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2. дэх заалтад зааснаар жилийн хугацаагаар оногдуулсан хорих ялыг нэмж нэгтгэн шүүгдэгч *******гийн биечлэн эдлэх ялыг******* жилийн хугацаагаар тогтоосугай.

.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******д оногдуулсан******* жилийн хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч *******, *******, ******* нарт оногдуулсан 3 жил******* сарын хорих ял, *******д оногдуулсан 2 жилийн хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

5.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .5 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан ******* улсын дугаартай, цагаан өнгийн Соната-5 маркийн тээврийн хэрэгслийг хураан авч хохирол төлөхөд зарцуулсугай.

6.Иргэний хуулийн 9 дугаар зүйлийн 9.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч *******гээс 1,365,000 төгрөг гаргуулж хохирогч *******-д, шүүгдэгч *******гээс 300,000 төгрөг, *******иас 100,000 төгрөг, *******гаас 300,000 төгрөг, *******эс 300,000 төгрөгийг тус бүр гаргуулж хохирогч *******-д, шүүгдэгч *******гээс 1,055,000 төгрөг, *******иас 95,000 төгрөг, *******гөөс 1,000,000 төгрөг, *******эс 1,35,000 төгрөгийг тус бүр гаргуулж хохирогч *******-т, шүүгдэгч *******гээс*******6,000 төгрөг, *******иас 16,000 төгрөг, *******гаас*******6,000 төгрөгийг тус бүр гаргуулж хохирогч *******-д тус тус олгосугай.

 

.Шүүгдэгч нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, хэрэгт хураасан эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, -Уул аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурорын Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай 23 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдрийн 05 дугаар тогтоолыг хэвээр үлдээсүгэй.

8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд мөн хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5 дахь заалтад зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******, *******, *******, *******, ******* нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, энэ өдрөөс цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсугай.

9.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч тогтоолыг эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардуулсан буюу хүргүүлснээс хойш 1 хоногийн дотор -Уул аймгийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

10.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд шийтгэх тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлсүгэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                    Б.ГЭРШИХБӨРТЭ