20*******9 оны ******* сарын *******5 өдөр

Дугаар **************/ШШ20*******9/02790

Улаанбаатар хот

 

 

                              МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Ундраа даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Нэхэмжлэгч: “ЦХК” ХХК –ИЙН нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: Д.Г

 

Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэгт 7,840,55******* төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Баднайсүрэн, хариуцагч Д.Г, хариуцагчийн өмгөөлөгч Т.Баярбат, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Ичинхорлоо нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь :

 

Нэхэмжлэгч “ЦХК” ХХК шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Баднайсүрэн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Тус компани нь Д.Гтай 20*******5 оны 8 дугаар сарын 3*******-ний өдөр 262/4 дугаартай “Орон сууц захиалгын гэрээ” байгуулсан. Тус гэрээгээр Баянзүрх дүүргийн *******4 дүгээр хороо, *******4 дүгээр хороолол, ******* *******, ******* байр, ******* дүгээр орц, ******* давхар, ******* тоот хаягт байрлах 37 м.кв талбайтай орон сууцыг ******* м.кв-ийг *******,820,000 төгрөг, нийт 67,340,000 төгрөгөөр захиалгын гэрээ хийж, Д.Г байрандаа нүүж орсон.

Хариуцагч гэрээний дагуу төлбөр төлөх үүргээ биелүүлэхгүй байсан тул нэхэмжлэгч компанийн зүгээс Д.Гад холбогдуулан орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс байрыг албадан чөлөөлүүлэх, гэрээ цуцлагдсаны торгууль болон байр засварын зардалд 26,*******8,50******* төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргаж, иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явагдаж байсан.

Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажилл*******ы явцад хариуцагч үндсэн гэрээний байрны үндсэн төлбөрийг 8 хувийн банкны зээлд хамрагдан шүүхийн ажилл*******ы шатанд төлж, гэрээний үүргийг биелүүлсэн тул нэхэмжлэгч компанийн зүгээс шүүхэд анх гаргасан дээрх 3 нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа татгалзаж, нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчлөх үндэслэл бий болсон.

Хариуцагч нь гэрээний хүүгийн төлбөр 3,339,4*******6 төгрөг, гэрээний 6.*******-д заасан төлбөр төлөх хугацаа хэтрүүлсний алданги 20*******8 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдрөөс 20*******9 оны 7 дугаар сарын 26-ны өдрийг хүртэл 4,50*******,*******35 төгрөгийг тус тус төлөх үүрэгтэй.

Иймд хариуцагч нь гэрээний ихэнх үүргийг биелүүлсэн байх тул “ЦХК” ХХК болон иргэн Д.Г нарын хооронд 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдөр байгуулагдсан 262-4/3 тоот “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний үлдэгдэл төлбөрт 7,840,55******* төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагч Д.Г шүүхэд гаргасан тайлбартаа: “Ц******* ******* *******” ХХК нь 20*******9 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдөр тус шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан бөгөөд өөрчилсөн шаардлага дээрээ ч энэ талаар дурдсан байа. Үүнээс хойш шүүхэд маргаан үүсгэж шийдвэрлээгүй байгаа тул энэ өдрөөс хүү, алданги зогссон гэж ойлгож байна.

Мөн өөрчилсөн шаардлагын үндэслэл болсон “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ нь 20*******5 оны 8 дугаар сарын 3*******-ний өдөр хийгдсэн Орон сууцны захиалгын гэрээний нэмэлт гэрээ гэдгийг тус гэрээний *******.4-т заасан байна.

Иймд алдангийг 20*******9 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдөр хүртэл бодох нь хуулийн шаардлагад нийцнэ гэж үзэж байна.

Мөн нэхэмжлэлийн шаардлагын хүү 3,339,4*******6 төгрөг гэсэн нь хүү тооцох гэрээний заалт байхгүй тул үндэслэлгүй гэж үзэж байна.

Иймд 20*******8 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдрөөс 20*******9 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдөр хүртэл хоногийн 0,03 хувиар 392 хоногоор тооцож бодон үзэхэд 2,385,49******* төгрөг болж байна.

Мөн нэхэмжлэлд дурьдсан хугацаагаар дээрхи аргачлалаар бодоход 4,502,*******35 төгрөг бус 3,635.6 төгрөгийн алданги бодогдохоор тооцоо гарч байна.

Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5,455,060 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

Хариуцагч Д.Г шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Миний хувьд “ЦХК” ХХК-ийг огт хохироогоогүй гэж үзэж байгаа. 20*******5 онд ашиглалтад оруулна гэсэн. 20*******6 онд би орж уулзахад сонгуультай байсан. Ямар ч квотгүйгээр 5 хувийн зээлэнд ипотекийн зээлэнд хамруулна гэсэн. Гэтэл 5 хувийн биш 8 хувийн зээлэнд 20*******6 онд тэр чигтээ хаагдсан. 20*******7 онд өөрсдөө хувь хүмүүс авчраад компани өөрөө бид нартай гэрээ байгуулсан. Гэрээний хугацаа нь ******* жил байсан. Гэрээний дагуу би 20*******7 онд төлбөрөө төлсөн. 20*******8 онд 2 удаа төлбөр хийсэн. Надад очиж уулзаагүй банк гэж байхгүй. Надтай хамт байранд орсон хүмүүс бүгд байрнаасаа гарсан. Би 20*******8, 20*******9 онд 2 удаа төлөлт хийсэн. Үлдсэн 30 хувьдаа ипотекийн зээлэнд хамрагдсан байгаа. “ЦХК” ХХК-аас ямар ч квот олдохгүй байсан. Би 20*******5 онд байрандаа орсон гэхэд 20*******7 онд 3 удаа засвар хийсэн. Надтай хамт орсон хүмүүс байргүй, мөнгөгүй болсон. Би мөнгө төгрөг олж хөдөө байгаа мал, аавынхаа хөрөнгийг зарж ипотекийн зээлэнд хамрагдаад байртайгаа үлдсэн. Тиймээс би “ЦХК” ХХК-ийг  хохироогоогүй гэж үзэж байна гэв.

 

Хариуцагчийн өмгөөлөгч Т.Баярбат шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг дараах үндэслэлээр хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу хүү алданги нэхэмжилж байгаа гэж ойлгож байна. Гэрээ 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдөр байгуулсан 262/4 тоот зээлийн гэрээний дагуу нэхэмжлэлийн шаардлагаа гаргасан байна. Нэхэмжлэлээ ярихдаа 20*******5 оны гэрээний дагуу шаардаад байгаа юм шиг бичихдээ 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн гэрээ мэт ойлголтын зөрүү гарч байна. Орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу нэхэмжилж байна гэж ойлгож байгаа. Уг гэрээнд 3,339,4*******6 төгрөгийн хүү нэхэмжилсэн. Үндсэн гэрээнд хүү тооцох заалт тусгаагүй байгаа. Иргэний хуулийн 232 дүгээр зүйлд зээлтэй холбоотой гэрээг бичгээр байгуулаагүй бол хүү авах эрхээ алддаг. Тэгэхээр уг гэрээний дагуу хүү шаардах эрхгүй байна. Гэрээний хавсралтын тухайд үндсэн гэрээ биш. Худалдах, худалдан авах гэрээний хавсралт *******-т төлбөр тооцооны тухай гэж заасан байгаа. Энэ нь үндсэн гэрээтэй хамааралгүй юм. 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн гэрээгээр зохицуулж үнсэн нэхэмжлэлээ гаргаж байгаа бол 20*******8 онд хариуцагч нийт *******4,040,000 төгрөг төлсөн. 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдөр 4,040,000 төгрөг, 20*******9 оны 05 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 5,985,000 төгрөг, 20*******9 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдөр 4,0*******5,000 төгрөг төлсөн байгаа. Ипотекийн зээлд ороход уг зээлийн гэрээний дагуу 20*******8 оны алдангийн хэмжээг нэхэмжилж байгаа бол хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Уг гэрээний *******.2-т заасны дагуу худалдан авагч нь худалдагчид жилийн 8 хувийн хүүтэй зээлийн нөхцөлөөр орон сууцны төлбөрийг төлнө гэж заасан. Тиймээс ямар нэгэн байдлаар алдангийн асуудал яригдахгүй. Мөн зээлээр орон сууц худалдах худалдан авах гэрээний 6.*******-т зааснаар нэхэмжилж байна гэсэн байдаг. Уг гэрээний заалтад торгуулийн заалт байгаа. Харин гэрээний 6.2-т алдангийн заалт тусгагдсан байдаг. Үүний дагуу бодоход үндсэн нэхэмжлэл нь 20*******9 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдөр гарсан. Орон сууц захиалгын гэрээний дагуу нэхэмжлэл гаргасан байгаа. Маргаан үргэлжилж явсан ч нэхэмжлэлийн шаардлагад өөрчлөлт орж хүү, алданги тооцож болохгүй. Өөрөөр хэлбэл хүү алданги зогссон гэж харагдаж байгаа. Тиймээс нэхэмжлэлийн шаардлагад ямар нэгэн байдлаар хүү алданги тооцохгүй. Тиймээс нэхэмжлэлийн шаардлагыг дээрх байдлаар хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Нэхэмжлэл гаргасан 20*******9 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрөөс эхлэн бодоход 392 хоногоор нийт үнийн дүн 0,03 хувь нь 6.**************.000 төгрөгөөр тооцоход 2,395,49******* төгрөг гарч байгаа учраас үнийн дүн зөрүүтэй байна. Хариуцагч талын зүгээс үндсэн төлбөр дээр алдангийг төлөх үндэслэлтэй, хүү төлөхийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Алдангийг төлбөл 2.395.49******* төгрөгөөр бодох нь үндэслэлтэй гэж үзэж байна.

Зээлээр худалдах худалдан авах гэрээний 262 дугаар зүйлийн 262.*******-т заасны дагуу зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь худалдан авагч үнийг төлөхөөс өмнө эд хөрөнгийг шилжүүлэх, худалдан авагч нь үнийг гэрээнд заасны дагуу тодорхой цаг хугацааны дараа хэсэгчлэн буюу бүрэн, эсхүл тодорхой цаг хугацааны туршид хэсэгчлэн төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ. Тэгэхээр хүү шаардах эрхгүй. Өөрөөр хэлбэл тухайн хавсралтаар хүү шаардаж байгаа нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна гэв.

Шүүх хуралдаанаар нэхэмжлэгчийн нэхэмлэл, зохигчдын тайлбар, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаас талуудын хүсэлтээр  шинжлэн судлаад

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

       

Нэхэмжлэгч “ЦХК” ХХК нь хариуцагч Д.Гад холбогдуулан, Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээний дагуу төлөх хүү 3,339,4*******6 төгрөг, алданги 4,50*******,*******35 төгрөг, нийт 7,840,55******* төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан ба хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч талууд маргаж байна.

Шүүх, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангах үндэслэлтэй гэж үзлээ.

Нэхэмжлэгч нь хариуцагч Д.Гтай байгуулсан 20*******5 оны 8 дугаар сарын 3*******-ний өдрийн 262/4 дугаартай “Орон сууц захиалгын гэрээ”-г цуцалж, гэрээ цуцлагдсаны зардал буюу хохиролд 26,*******8,50******* төгрөг гаргуулах, хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс Баянзүрх дүүргийн *******4 дүгээр хороо, *******4 дүгээр хороолол, ******* *******, байрны ******* дүгээр орц, ******* давхар, ******* тоот, 37 м.кв талбайтай орон сууцыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэл гаргасан ба хэрэг хянан шийдвэрлэх ажилл*******ы үед нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчилж, хариуцагч Д.Гтай байгуулсан 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн 262-4/3 дугаартай “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний дагуу хүү, алданги гаргуулахаар шаардсан.

Иргэний хуулийн 262 дугаар зүйлийн 262.*******.-д “Зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь худалдан авагч үнийг төлөхөөс өмнө эд хөрөнгийг шилжүүлэх, худалдан авагч нь үнийг гэрээнд заасны дагуу тодорхой цаг хугацааны дараа хэсэгчлэн буюу бүрэн, эсхүл тодорхой цаг хугацааны туршид хэсэгчлэн төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ.” 

Мөн хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.4.-т “Анз нь торгууль, алданги гэсэн төрөлтэй байна. Анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй.” 232.6.-д “Хууль болон гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн тал нь хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,5 хувиас хэтрэхгүй хэмжээгээр төлөхөөр тогтоосон анзыг алданги гэнэ.” хэмээн тус тус зааснаар нэхэмжлэгч шаардах эрхтэй байна.

Хэрэгт авагдсан, 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн 262-4/3 дугаартай “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-нээс үзэхэд, уг гэрээ нь талуудын хооронд 20*******5 оны 8 дугаар сарын 3*******-ний өдөр байгуулагдсан 262/4 дугаартай, “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан нэмэлт гэрээ байх бөгөөд төрөөс ипотекийн зээлийг санхүүжүүлж эхлэх боломжит хугацаа буюу ******* жил хүртлэх хугацаанд худалдан авагчид боломж олгож, худалдан авагч нь худалдагчид жилийн 8 хувийн хүүтэй зээлийн нөхцөлөөр орон сууцны үнийг төлөх, мөн үлдэгдэл төлбөрийг гэрээнд заасан нөхцөл, хугацаа, хэмжээгээр төлөх, худалдагч нь худалдан авагчийн эзэмшил ашиглалтад, орон сууцыг шилжүүлэхээр харилцан тохиролцжээ.

Худалдан авагч Д.Г нь “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний нийт төлбөр 58,36*******,000 төгрөгийг гэрээний хавсралт *******-д заасны дагуу хугацаа, хэмжээгээр төлөх, ипотекийн 8 хувийн хүүтэй *******2 жилийн хугацаатай зээлийн гэрээний график төлөлтийн эхний ******* жилийн төлөлтийг хийх, ******* жилийн хугацаанд төлсөн үндсэн төлбөрийг нийт төлбөрөөс хасч, үлдэгдэл 44,404,4*******6 төгрөгийг арилжааны банк, ББСБ, бусад санхүүгийн эх үүсвэрээр 20*******8 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн дотор худалдагч талд төлөхөөр гэрээний гуравдугаар зүйлд тусгажээ.

“Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний талуудын хариуцлагыг зохицуулсан Зургадугаар зүйлийн 6.2.-т “Худалдан авагч нь Гэрээний 3.*******, Гэрээний хавсралтад заасан хугацаанд гэрээний төлбөрийг төлөөгүй хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,03 хувиар тооцон худалдагчид алданги төлөх үүрэгтэй” гэж алданги төлөхийг талууд харилцан тохиролцжээ.

Талуудын байгуулсан 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн 262-4/3 дугаартай “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний хавсралт *******-ээс үзэхэд, 20*******7 оны 02 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 3*******6,76******* төгрөг, 3 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 284,95******* төгрөг, 4 дүгээр сарын 0*******-ний өдөр 3*******3,986 төгрөг, 5 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 302,602 төгрөг, 6 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 3**************,3*******3  төгрөг, 7 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 299,997 төгрөг, 8 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 308,604 төгрөг, 9 дүгээр сарын 0*******-ний өдөр 307,270 төгрөг, ******* дугаар сарын 0*******-ний өдөр 296,058 төгрөг, ************** дүгээр сарын 0*******-ний өдөр 304,507 төгрөг, *******2 дугаар сарын 0*******-ний өдөр 293,366 төгрөг, нийт 3,339,4*******6 төгрөгийн хүү төлөхөөр тусгасан нь талуудын байгуулсан гэрээний хүү тооцох зохицуулалттай нийцсэн, талууд харилцан тохиролцсон байна.

Хариуцагч Д.Г гэрээний үүрэгт төлөх төлбөрийн үлдэгдэл нь 20*******8 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдөр 23,839,000 төгрөг байсан бөгөөд 20*******9 оны 4 дүгээр сарын *******2-ны өдөр 2,000,000 төгрөг, 20*******9 оны 4 дүгээр сарын *******7-ны өдөр *******,500,000 төгрөг тус тус төлж 20*******9 оны 7 дугаар сарын 26-ны өдөр 20,339,000 төгрөгийг зээлд хамрагдан төлж барагдуулсан болох нь зохигч талуудын тайлбар, хэрэгт авагдсан Өглөг, авлагын дэлгэрэнгүй тайлангаар тогтоогдож байна.

Хариуцагч, дээр дурдсанаар гэрээний төлбөрийг төлсөн, гэрээнд заасан хугацааг хэтрүүлсэн хоногийг 20*******7 оны 0******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн 262-4/3 дугаартай “Орон сууц зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ”-ний Зургадугаар зүйлийн 6.2 дахь заалтыг баримтлан тооцоход, 4,50*******,*******35 төгрөгийн алданги гаргуулахаар шаардаж буй нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлтэй гэж үзлээ.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************5 дугаар зүйлийн **************5.*******, **************5.2.******* дэх хэсэг, **************6, **************8 дугаар зүйлүүдийг удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

*******. Иргэний хуулийн 262 дугаар зүйлийн 262.*******, 232 дугаар зүйлийн 232.4-т тус тус заасныг баримтлан хариуцагч Д.Гаас 7,840,55******* төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч “ЦХК” ХХК-д олгосугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ******* дүгээр зүйлийн *******.5, 56 дугаар зүйлийн 56.*******, 58 дугаар зүйлийн 58.*******, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.*******.*******-д тус тус зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 358,693 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Д.Гаас улсын тэмдэгтийн хураамж *******40,399 төгрөгийг  гаргуулж “ЦХК” ХХК-д олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, *******20 дугаар зүйлийн *******20.2 дахь хэсгүүдэд зааснаар энэ шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл түүнийг гардан авсан эсхүл хүргүүлсэн өдрөөс хойш *******4 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

               ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                             Б.УНДРАА