| Шүүх | Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх |
|---|---|
| Шүүгч | Өлзийн Уянга |
| Хэргийн индекс | 181/2018/02311/И |
| Дугаар | 2189 |
| Огноо | 2019-11-04 |
| Маргааны төрөл | Газрын тухай хуулиар, |
Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр
2019 оны 11 сарын 04 өдөр
Дугаар 2189
МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС
Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ө.Уянга даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Нэхэмжлэгч: “Р” ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй,
Хариуцагч: “Х” ХХК-д холбогдох
Газар ашиглуулсны төлбөр 1,290,000,000 төгрөг гаргуулах, гэрээний дагуу шилжүүлсэн газрыг чөлөөлж өгөхийг даалгах тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй, газар ашиглах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, гэрээний дагуу шилжүүлсэн 125,000,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ц.Эрдэмбилэг, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Б.Жавхланбаяр, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч П.Одонтунгалаг, нарийн бичгийн дарга С.Отгончимэг нар оролцов.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгчийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт:
“Р” ХХК нь Сүхбаатар дүүргийн 2 дугаар хороонд байрлах 148005/009118642310587295 талбарын дугаартай 21,052 м.кв газрыг Сүхбаатар дүүргийн засаг даргын А/563 тоот захирамжийн дагуу эзэмшиж үйл ажиллагаа эрхлэн явуулж байгаа болно.
Тус газрыг манай компани 2011 оны 6 дугаар сарын 21-ны өдрөөс 5 жилийн хугацаатайгаар, мөн газар эзэмших эрхийн хугацааг сунгуулан 2016 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдрөөс эхлэн 5 жилийн хугацаатайгаар эзэмшиж байгаа болно.
“Х” ХХК нь 2014 оноос Сүхбаатар дүүргийн 2 дугаар хороонд Аса циркийн баруун талд байрлах газар дээр оффис болон орон сууцны цогцолбор барих барилгын ажлыг эхлүүлсэн байдаг. “Х” ХХК-ийн зүгээс манай компанид 2014 оны 4 дүгээр сарын 02-ны өдөр хандсан бөгөөд оффис болон орон сууцны барилгын ажил эхлүүлэхтэй холбогдуулан барилгын ажил хэвийн явагдахад “Р” ХХК-ийн эзэмшлийн газрыг ашиглах, газар дээр байрлах зам талбайг дайран өнгөрөх шаардлагатай байх тул газар ашиглах, түрээслэх гэрээ байгуулах саналыг гаргасан. Мөн манай компанийн эзэмшлийн зам талбай, хүрээлэн буй орчинд хор хөнөөл учруулахгүй байх, “Х” ХХК-ийн буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэн түрээсэлж буй газарт аливаа эвдрэл гарсан тохиолдолд нөхөн сэргээлт хийж, хуучин байдалд нь оруулах баталгаа гаргасан учир 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр “Газар ашиглах гэрээ” байгуулсан.
Тус газар ашиглах гэрээгээр “Р” ХХК нь өөрийн эзэмшлийн газар, тодорхой зам талбайгаар “Х” ХХК-ийн бетон цутгалтын автомашиныг нэвтрүүлэн оруулж, гаргах, тодорхой тохиролцсон газрыг ашиглуулах, “Хорскинг инвесмент” ХХК нь газар ашигласны хөлсөнд сар бүр 30,000,000 төгрөгийг төлөхөөр тохиролцсон бөгөөд гэрээний хугацаа барилгын ажил дуусгавар болсноор дуусахаар тохиролцсон байдаг.
“Х” ХХК нь газар ашигласны төлбөрийг сар бүрийн 06-ны өдрийн дотор төлж байхаар гэрээгээр тохирсон бөгөөд хүлээн зөвшөөрч гэрээ байгуулсан. Гэтэл “Х” ХХК нь гэрээ байгуулагдсанаас хойш буюу 2014 оны 7, 8, 9, 10 дугаар сарын газар ашигласны төлбөрт 120,000,000 төгрөгийг барьцааны 5,000,000 төгрөгийн хамт төлсөн бөгөөд 2014 оны 11 дүгээр сараас өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд газар ашигласны төлбөрөө төлөхгүй, төлбөрөө төлөх шаардлага тавьсан ч тодорхой хариу өгөлгүй, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлэхгүй байсаар өнөөдрийг хүрлээ.
Түүнчлэн “Х” ХХК нь 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр байгуулсан “Газар эзэмших гэрээ”-ний 3 дугаар зүйлийн 3.4.7-д “Барилгын ажил дууссаны дараагаар ашиглаж буй талбайг цэвэрлэх арга хэмжээг авах”, 3.4.7.1-т “Талбайн цэвэрлэгээний ажлыг хариуцан ажиллах цэвэрлэгээний баг байгуулах”, гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.1-т “Газрын хэвийн байдлыг алдагдуулахгүйгээр ашиглах, алдагдуулсан тохиолдолд засан янзалж хэвийн болгох” зэрэг үүргийг хүлээсэн боловч гэрээнд заасан үүргээ хэрэгжүүлээгүй, барилгын талбай цэвэрлэх баг гаргаагүй, барилгын талбай цэвэрлэх ажлыг хийгээгүй, мөн барилга угсралтын ажил гүйцэтгэхтэй холбогдуулан том оврын автомашины хөдөлгөөнөөс шалтгаалан газрын хэвийн байдал алдагдсан, зам гудамж эвдэрсэн, гэмтсэн нөхцөл байдал үүсээд байгаа юм.
“Х” ХХК-ийн барилгын ажил дуусаагүй, өнөөдрийг хүртэл барилгын ажлын дараах цэвэрлэгээ нөхөн сэргээлт хийгээгүй, барилгын ажилтай холбогдуулан барьсан хашааг буулгаагүй, манай компанийн эзэмшлийн газрыг гэрээнд заасан ёсоор хүлээлгэж өгөөгүй, өнөөдрийг хүртэл талуудыг хооронд байгуулсан 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрийн “Газар эзэмших гэрээ”-нд заасан газрыг ашигласаар байгаа болно.
“Р” ХХК болон “Х” ХХК-ийн хооронд байгуулсан 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрийн “Газар ашиглах гэрээ”-ний 4 дүгээр зүйлийн 4.2-т зааснаар “Энэхүү гэрээний 2 дугаар зүйлийн 2.1.1-2.1.3-д заасан ашиглуулах газрын нэг сарын төлбөр болох 30,000,000 төгрөг болно. Энэхүү төлбөрийг сар бүрийн 06-ны өдрийн дотор .... төлнө” гэж заасныг мөн гэрээний 5 дугаар зүйлийн 5.3-т “Барилгын ажил дууссанаар гэрээний хугацаа дуусгавар болно...” гэж заасны дагуу гэрээгээр хүлээсэн газар ашигласны төлбөрийг хугацаанд нь төлөх үүргээ биелүүлээгүй.
Иймд “Р” ХХК болон “Х” ХХК-ийн хооронд байгуулсан 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрийн “Газар ашиглах гэрээ”-ний дагуу 2014 оны 11 дүгээр сараас 2018 оны 5 сарыг хүртэлх хугацааны газар ашигласны төлбөрт сар бүрийн 30,000,000 төгрөг буюу газар ашигласны төлбөрөө төлөөгүй 43 сарын төлбөрт 1,290,000,000 төгрөгийг “Х” ХХК-аас гаргуулж, гэрээний дагуу шилжүүлсэн манай компанийн эзэмшлийн газрыг хариуцагчийн эзэмшлээс чөлөөлж өгнө үү.
Газар ашиглах гэрээг байгуулахдаа “Р” ХХК-ийн удирдлагууд нь хууль зүйн мэдлэггүйн улмаас Газрын тухай хуульд заасан зөвшөөрлийг аваагүй боловч “Х” ХХК манай газрыг ашиглаж байгаа нь үнэн, сарын төлбөрийг 30,000,000 төгрөгөөр тохирсон нь үнэн тул төлбөрийг төлөх үүрэгтэй гэж үзэж байна. Гэрээ хүчин төгөлдөр тул сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.
Хэрэв шүүх гэрээг хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус гэж үзвэл гэрээгээр шилжүүлсэн зүйлийг харилцан буцаах хууль зүйн үр дагавар үүсэх бөгөөд тэр тохиолдолд нэхэмжлэгчийн шаардлагыг Иргэний хуульд заасан үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөнөөс үүсэх үүргийн дагуу ханган шийдвэрлэж өгнө үү гэв.
Хариуцагчийн шүүхэд гаргасан болон хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад:
Манай компани нь нэхэмжлэгчтэй 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр “Газар ашиглах гэрээ”-г байгуулж, тус гэрээний дагуу нэхэмжлэгчийн эзэмшлийн 70 м.кв талбай бүхий газрыг 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрөөс 2014 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр хүртэлх хугацаанд ашиглан үүний хариу төлбөрт нэг сар тутамд 30,000,000 төгрөг төлөхөөр харилцан тохиролцсон байдаг.
Бидний зүгээс 2014 оны 7, 8, 9, 10 дугаар сард газар ашигласны төлбөрт 120,000,000 төгрөг барьцаа төлбөрт 5,000,000 төгрөг нийт 125,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчид төлсөн бөгөөд 2014 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 130 дугаар бүхий мэдэгдэлд “...“Х” ХХК-ийн 2014 оны барилгын ажил 10 дугаар сарын 28-ны өдөр дууссан тул 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр талуудыг хооронд байгуулагдсан “Газар ашиглах гэрээ”-г 2014 оны 10 дугаар сараар дуусгавар болгох хүсэлтээ энэхүү албан бичгээр хүргүүлж байгааг хүлээн авна уу....” гэж гэрээг дуусгавар болгох хүсэлтэй байгаа тухайгаа тодорхой дурдаж дуусгавар болгосон. Бид дээрх 2014 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 130 дугаар бүхий мэдэгдлээс гадна хэд хэдэн удаа гэрээ цуцлагдсан талаарх мэдэгдэл, албан бичгийг нэхэмжлэгчид хүргүүлж байсан бөгөөд гэрээний 5 дугаар зүйлийн 5.3 дахь хэсэгт зааснаар барилгын ажил дууссанаар гэрээний хугацаа дуусгавар болох бөгөөд гэрээний эцсийн хугацаа 2014 оны 12 сарын 31-ний өдөр хүртэл хүчин төгөлдөр үйлчилнэ гэж тохирсны дагуу дуусгавар болсон.
Үүнээс хойш нэхэмжлэгч, хариуцагч нар гэрээний хугацааг сунгах буюу гэрээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар нэг ч удаа харилцан тохиролцоогүй тул гэрээний хугацаа дуусгавар болсноор гэрээ дуусгавар болсон байдаг. Тиймээс дуусгавар болсон гэрээг үндэслэн газрын төлбөрт 1,290,000,000 төгрөг нэхэмжилж буй нь хууль зүйн үндэслэлгүй.
Нэхэмжлэгч буюу газар эзэмшигч “Р” ХХК нь Газрын тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.1.6 дахь хэсэгт заасны дагуу газар эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан этгээдийн зөвшөөрөлтэйгөөр өөрийн эзэмшлийн газрыг бусдад ашиглуулах эрхтэй. Гэтэл “Р” ХХК нь өөрт нь газар эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан эрх бүхий этгээд болох Сүхбаатар дүүргийн засаг даргын зөвшөөрөлгүйгээр гэрээ байгуулан газраа ашиглуулсан нь мөн хууль бус байна.
Түүнчлэн гэрээнд “Р” ХХК-ийг төлөөлөх эрхгүй Сүнжидмаа гарын үсэг зурсан тул төлөөлөх эрхгүй этгээд гэж үзэхээр байгаа тул 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр байгуулагдсан “Газар ашиглах гэрээ”-г Газрын тухай хууль зөрчсөн Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8 дахь хэсэгт заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож өгнө үү. Иргэний хуульд заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд уг хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлсээ харилцан буцааж өгөх, боломжгүй бол үнийг төлөх үүрэгтэй тул “Х” ХХК нь тус гэрээний дагуу “Рояалплаза” ХХК-д газар ашигласны төлбөрт төлсөн 120,000,000 төгрөг, барьцаа төлбөрт төлсөн 5,000,000 төгрөг, нийт 125,000,000 төгрөгийг “Р” ХХК-аас гаргуулж өгнө үү. Бидний хувьд газрыг нь чөлөөлж өгөхийг зөвшөөрч байгаа.
Иймд үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,290,000,000 төгрөг гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэнэ үү гэв.
Шүүх зохигчдоос шаардлага, татгалзлаа нотлох зорилгоор шүүхэд гаргасан, шүүх талуудын хүсэлтээр бүрдүүлсэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх 44 дүгээр зүйлийн 44.2, 44.4-т заасан шаардлага хангасан нотлох баримтуудыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, эргэлзээгүй талаас нь хянаад
ҮНДЭСЛЭХ нь:
Нэхэмжлэгч “Р” ХХК нь хариуцагч “Х” ХХК-аас газар ашиглуулсны төлбөр 1,290,000,000 төгрөг гаргуулах, гэрээний дагуу шилжүүлсэн газрыг чөлөөлж өгөхийг даалгах шаардлагыг гаргаж байна.
Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагаас газрыг чөлөөлж өгөхийг даалгах хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн, харин үлдэх хэсгийг эс зөвшөөрч маргасан ба газар ашиглуулах гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үндсэн дээр шилжүүлсэн 125,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс буцаан гаргуулах тухай сөрөг шаардлага гаргасан байна.
Шүүх дараах үндэслэлээр үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг тус тус хангаж шийдвэрлэв.
Нийслэлийн Засаг даргаас “Р” ХХК-д Сүхбаатар дүүргийн 2-р хороонд цирк, автомашины зогсоолын зориулалтаар нэгж талбарын 148005/0091 18642310587295 дугаар бүхий 21,052 м.кв газрыг 2011 оны 6 дугаар сарын 22-ны өдрөөс 5 жилийн хугацаагаар эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэж, Аж ахуйн нэгж байгууллагын газар эзэмших эрхийн 0231480 тоот гэрчилгээ, хугацааг 2016 оны 7 дугаар сарын 09-ний өдрөөс 5 жилийн хугацаагаар сунгаж, Аж ахуйн нэгж байгууллагын газар эзэмших эрхийн 000318692 тоот гэрчилгээг тус тус олгосон байна.
Газрын тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1-д газрыг хуульд заасан зориулалт, хугацаа болзолтойгоор гэрээний үндсэн дээр зөвхөн эрхийн гэрчилгээгээр эзэмшүүлнэ гэж заасан бөгөөд “Р” ХХК-д олгосон газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг эрх бүхий байгууллагаас хүчингүй болгосон, хүчингүйд тооцсоныг нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй тул шүүх нэхэмжлэгчийг дээрх газрын хууль ёсны эзэмшигч мөн гэж үзлээ.
Зохигчдын хооронд 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр “газар ашиглах гэрээ” байгуулагдаж, “Р” ХХК нь Сүхбаатар дүүргийн 2 дугаар хороонд байрлах эзэмших эрх бүхий 21,052 м.кв талбай бүхий газраас 74 м.кв газрыг 1 сар, 70 м.кв газрыг “Х” ХХК-ийн барьж буй барилгын ажлын аюулгүй байдлыг хангах, барилга угсралтын ажилд зайлшгүй шаардлагатай машиныг оруулж гаргах, өргөх, буулгах лифт байрлуулах, бетон цутгалтын помп, зуурмагийн машин оруулж, зогсоож, гаргах зориулалтаар барилгын ажил дуусах хүртэл буюу эцсийн байдлаар 2014 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэл ашиглуулахаар шилжүүлэх, “Х” ХХК нь сар бүрийн хөлс 30,000,000 төгрөг, барьцаа 5,000,000 төгрөгийг тус тус төлөх үүргийг хүлээсэн байна.
Нэхэмжлэгч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлж, тохирсон м.кв газрыг хариуцагчийн эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлсэн, хариуцагч 2014 оны 7, 8, 9, 10 дугаар сарын төлбөр 120,000,000 төгрөг, барьцаа төлбөр 5,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчид шилжүүлсэн, хариуцагч газрыг 2019 оны 6 дугаар сарыг дуусталх хугацаанд өөрийн эзэмшил, ашиглалтад байлгаж ашигласан үйл баримт талуудын маргаагүй тайлбар, хэргийн баримтууд, шинжээчийн 2019 оны 6 дугаар сарын 28-ны өдрийн А/78 тоот дүгнэлтээр тогтоогдсон байна.
Шүүх зохигчдын хооронд бичгээр байгуулагдсан гэрээг Иргэний хуулийн 287 дугаар зүйлийн 287.1-д заасан эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний шинжийг агуулсан гэрээ гэж үзлээ.
Энэ гэрээний хүчин төгөлдөр байдалд талууд маргасан байдаг.
Нэхэмжлэгч нь өөрийн эзэмшлийн газрын зарим хэсгийг хариуцагчийн эзэмшил, ашиглалтад түр хугацаагаар шилжүүлэхдээ Газрын тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.1.6-д “газар эзэмшигч нь газар эзэмшүүлэх тухай шийдвэр гаргасан этгээдийн зөвшөөрөлтэйгөөр тухайн газраа бүгдийг нь буюу зарим хэсгийг бусдад ашиглуулж болно” заасны дагуу зохих этгээдээс зөвшөөрөл аваагүй болох нь маргаагүй тайлбараар тогтоогдсон.
Ийнхүү эзэмших эрх бүхий газрыг бусдад ашиглуулахдаа нэхэмжлэгч зохих шатны Засаг даргаас зөвшөөрөл авах хуулиар тогтоосон хэлбэрийг зөрчсөн тул шүүх хариуцагчийн сөрөг шаардлагыг үндэслэлтэй гэж үзэж, 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрийн “газар ашиглах гэрээ”-г Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8-д заасан төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоов.
Харин газар ашиглах гэрээнд “Р” ХХК-ийг төлөөлөн менежер М.Сүнжидмаа гарын үсэг зурсан байдлыг төлөөлүүлэгч болох нэхэмжлэгч маргаагүй энэ тохиолдолд Иргэний хуулийн 62 дугаар зүйлийн 62.1-д нийцсэн ажиллагаа гэж үзэх тул гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэлд хамаарахгүй болохыг дурдах нь зүйтэй.
Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд нь уг хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүргийг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.5-д зааснаар хүлээдэг учир шүүх гэрээний дагуу эзэмшлийг шилжүүлэн авч ашиглаж байгаа 70 м.кв газрын эзэмшлийг нэхэмжлэгчид буцаан шилжүүлэхийг “Х” ХХК-д даалгах, газар ашигласны төлбөр болон барьцаа үндэслэлээр шилжүүлэн авсан 125,000,000 төгрөгийг “Р” ХХК-аас гаргуулан хариуцагчид олгох замаар тус тус гэрээний үүргийн биелэлтийг харилцан буцаах үндэслэлтэй байна.
Хүчин төгөлдөр бус хэлцлээс үүрэг үүсэх хууль зүйн үндэслэлгүй ч хариуцагч нь 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрөөс 2019 оны 6 дугаар сарыг дуусталх хугацаанд нэхэмжлэгчийн эзэмших эрх бүхий газрын зарим хэсгийг өөрийн эзэмшил, ашиглалтад байлгаж, ашигласан үйл баримт тогтоогдсон тул хэн ч үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих ёсгүй хуулийн зохицуулалтад үндэслэн нэхэмжлэгчийн шаардлагыг дараах үндэслэлээр хангаж шийдвэрлэв.
Иргэний хуулийн 492 дугаар 492.1, 492.1.1-д зааснаар хөрөнгө олж авсан этгээд болон үүрэг гүйцэтгэгч этгээдийн хооронд үүссэн үүрэг хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд хөрөнгө шилжүүлсэн этгээд уг зүйлийг олж авсан этгээдээс хөрөнгөө буцаан шаардах эрхтэй.
Иргэний хуулийн 493 дугаар зүйлийн 493.6-д зааснаар буцаан шаардах шаардлагад бусдын эд хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр олж авсан этгээд ийнхүү эд хөрөнгийг олж авсан үеэс эхлэн уг хөрөнгөөс олсон буюу өөрийн буруугаас олж чадаагүй зайлшгүй олох ёстой байсан орлого үр шимийг хууль ёсны өмчлөгч буюу эзэмшигчид буцааж өгөх, боломжгүй бол үнийг төлөх үүрэг хамаардаг.
Иргэний хуулийн 93 дугаар зүйлийн 93.2-т заасан хууль ёсны эзэмшигч “Р” ХХК нь эд хөрөнгийг эзэмшилдээ байлгах хугацаанд тухайн эд хөрөнгийн үр шимийг эзэмших эрхтэй бөгөөд эрхийг зориулалтын дагуу ашигласнаас бий болсон орлого нь мөн хуулийн 88 дугаар зүйлийн 88.2-т зааснаар эрхийн үр шим болох тул талуудын тохиролцож тогтоосон сар бүрийн 30,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчид бий болох байсан орлого буюу эрхийн үр шим гэж үзнэ.
Иймд хариуцагч нь талуудын тохиролцож тогтоосон төлбөрийн хэмжээгээр газрыг ашигласан хугацааны орлого буюу үр шимийг нэхэмжлэгчид төлөх нь Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1, 493 дугаар зүйлийн 493.6 дахь зохицуулалт болон шударга ёсонд нийцэх юм.
Шүүх хуралдааны явцад нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь “гэрээ хүчин төгөлдөр бус тохиолдолд шилжүүлэн авсан 125,000,000 төгрөгийг буцаан төлөх үр дагавар үүсэх тул 2014 оны 11 дүгээр сараас 2018 оны 5 дугаар сарыг хүртэлх хугацааны 43 сарын төлбөрийг үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих хуулийн зохицуулалтын дагуу хариуцагчаас гаргуулан өгнө үү” гэх тайлбар гаргасан тул шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн тайлбарт үндэслэн хариуцагч “Х” ХХК-аас 1,290,000,000,000 төгрөг /30,000,000х43сар/-ийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Р” ХХК-д олгож шийдвэрлэв.
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1 дэх хэсэг, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон
ТОГТООХ нь:
1. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8, 56.5-д заасныг тус тус баримтлан “Р” ХХК болон “Х” ХХК-ийн хооронд 2014 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр байгуулагдсан “газар ашиглах гэрээ”-г хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, уг хэлцлийн үндсэн дээр шилжүүлэн авч ашиглаж байгаа 70 м.кв газрын эзэмшлийг “Р” ХХК-д буцаан шилжүүлэхийг “Х” ХХК-д даалгаж, “Р” ХХК-аас 125,000,000 төгрөгийг гаргуулж “Х” ХХК-д олгож, Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1, 493 дугаар зүйлийн 493.6-д заасныг тус тус баримтлан “Х” ХХК-аас 1,290,000,000 төгрөгийг гаргуулан “Р” ХХК-д олгосугай.
2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-т зааснаар улсын тэмдэгтийн хураамжид нэхэмжлэгчээс төлсөн 6,678,150 төгрөг, хариуцагчаас төлсөн 853,150 төгрөгийг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 6,678,150 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс 853,150 төгрөгийг гаргуулж хариуцагчид тус тус олгосугай.
3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1-д заасныг баримтлан хариуцагчаас шинжээчийн зардалд 340,340 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосугай.
4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд талууд энэхүү шийдвэрийг 7 хоногийн дараа гарснаас хойш 14 хоногийн дотор гардаж авах үүрэгтэй бөгөөд, хэрэв эс зөвшөөрвөл заасан хугацаанд гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.
ДАРГАЛАГЧ Ө.УЯНГА