Иргэний хэргийн дэлгэрэнгүй

ХХША

Шийдвэрүүд

Хэвлэх

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.Батцэцэг даргалж, шүүх хуралдааны танхимд хийсэн хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч: Дархан-Уул аймаг, Дархан сум 11 дүгээр баг, 6 дугаар хороолол, 3 дугаар байр, 330 тоотод оршин суух Хиад боржигон овогт Идэрцогтын А*******, /*******/-ын нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Улаанбаатар хот Баянзүрх дүүрэг 18 дугаар хороо, 27/3 дугаар байрны, 1302 тоотод оршин суух Боржигон овогт Бадамхандын О*******, /*******/-д холбогдох

Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах, 29,671,200 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Хишигбаатар, хариуцагч Б.О*******, түүний өмгөөлөгч Д.Чинзориг, нарийн бичгийн даргаар Э.Бадамдорж нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Хишигбаатар шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...И.А******* С******* аймгийн суманд оршин суугч Ч.С*******гээс 2013 оны 5 дугаар сарын 17-ны өдөр 10 сая төгрөгөөр худалдан авч хууль тогтоомжийн дагуу өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авсан С******* аймгийн сумын 2-р баг Мад байршилтай үр тарианы зориулалттай гэр бүлийн хамтын хэрэгцээний зориулалтаар эзэмших эрхийн гэрчилгээтэй 100 га газрыг 2013 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдөр иргэн Б.О*******ийн хүсэлтийн дагуу Газрын тухай хуулийн 35.1.6 дахь заалтыг үндэслэн 1 жил 6 сарын хугацаагаар түрээсээр ашиглуулахаар шилжүүлэн өгсөн байна. Түрээсээр ашиглахаар авсан газартаа үр тариа тарихаар иргэн Б.О******* Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* дэх салбарт хандан үр тариа. шатахуун хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авахыг хүссэн боловч салбар түүнд өгөөгүй байна. Тийм учраас иргэн Б.О******* газар эзэмших гэрчилгээний эзэн иргэн И.А*******д хандан Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* дэх салбараас хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр үр тариа шатахуун авч өгөхийг хүссэний дагуу 1,040 литр шатахуун, 16 тонн үр тариаг урьдчилгаа төлбөрийг нь төлж иргэн Б.О*******т авч өгчээ. Гэтэл иргэн Б.О******* Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* дэх салбараас авсан шатахуун, үр тарианы мөнгийг одоо болтол төлөөгүй байна. Төлбөр тооцоотой холбогдуулан Хүнс хөдөө аж ахуйн яамны Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас 17,371,200 төгрөгийг иргэн И.А*******аас нэхэмжилсэн, Дарханы шүүх дээр эвлэрээд шийдвэрлүүлсэн. Б.О******* гэр бүлийн хамтын хэрэгцээний зориулалтаар эзэмших ******* тоот эрхийн гэрчилгээтэй газрыг түрээсээр эзэмшиж байхдаа Газрын тухай хуулийн 40.1.5 дахь заалтыг зөрчиж газрын төлбөрийг цаг хугацаанд нь төлөөгүйгээс шалтгаалан С******* аймгийн сумын засаг даргын 2015 оны 2 дугаар сарын 25-ны өдрийн Газар эзэмших эрх цуцлах тухай А/16 захирамж гаргаж иргэн И.А*******ын худалдан авсан 10 сая төгрөгийн газар эзэмших эрхийг цуцлуулж түүнд хохирол учруулсан. Мөн иргэн Б О*******ийн буруутай үйлдлээс болж С******* аймгийн Захиргааны хэргийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргахаар хууль зүйн туслалцааг өмгөөлөгч Д.Даваахүү С Дашбалбар нараас авч түүний нараас авч, хөлсөнд 2,300,000 төгрөг төлсөн Дээрх үйлдлээс шалтгаалан Б О*******ээс И.А*******д учруулсан нийт хохирол 12,300,000 төгрөг болсон байна.

Иймд Б.О******* иргэд хооронд хийсэн хэлцлийн дагуу Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* дэх салбараас авсан үр тариа шатахууны үнийг одоо болтол төлөөгүй учир Хүнс, хөдөө аж ахуйн яамны Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас нэхэмжилж байгаа 17,371,200 төгрөгийг,

Б.О*******т түрээсээр авсан тариалангийн талбайн газрын төлбөрөө төлөөгүйгээс иргэн И.А*******ын эзэмшилд байсан гэр бүлийн хамтын хэрэгцээний зориулалтаар газар эзэмших эрхийн ******* тоот гэрчилгээг хүчингүй болгуулж 10,000,000 төгрөг. С******* аймгийн Захиргааны хэргийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргах талаар хууль зүйн зөвлөгөө авахад зарцуулсан 2,300,000 төгрөг, нийт 12,300,000 төгрөгийг, нийт дүн 29,671,200 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү.

Газар эзэмших гэрчилгээ хүчингүй болгуулах гэсэн шаардлага гаргасан боловч би андуурсан тул энэ шаардлагаасаа татгалзаж байна. Б.О******* түрээсийн гэрээнд гарын үсэг зурсан тул Б.О*******ийг хариуцагчаар татсан, Б.Г******* нь Б.О*******ийн төрсөн ах, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* дэх салбараас авсан үр тариа шатахууны үнийг Б.Г******* төлнө гэж хэлцэл хийсэн нь үнэн боловч гэрээнд гарын үсэг зурсан Б.О*******ийг хариуцагчаар татсан. Б.Г*******ийг хариуцагчаар татах шаардлагагүй гэж үзсэн... гэв.

Хариуцагч Б.О******* шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ... 2019 оны 6 сард цагдаагаас эрэн сурвалжлагдаж байгаагаа мэдээд маш их цочирдсон, тэгээд Б.Г*******, .А******* нартай холбоотой хэрэг болохыг мэдсэн. 2013 оны хавар миний төрсөн ах Б.Г*******, И.Амаржаргап нар газар тариалан эрхлэх зорилгоор И.А*******ын газрыг түрээслэхээр тохиролцсон юм билээ. 2013 оны 6 сарын 17-ны өдөр ах маань түрээсийн гэрээ хийх гэсэн юмаа би хөдөө явж байна, миний өмнөөс гэрээнд гарын үсэг зурчих, бусад зүйлийг нь би яриад тохирсон байгаа гэж утсаар ярьсны дагуу, ахдаа завгүй байхад нь тусалж байна гэж бодож л гарын үсэг зурсан.Тийм ч учраас түрээсийн төлбөр болон бусад зүйлийн талаар ер сонирхоогүй гарын үсэг зураад л гарсан. Бусад асуудалд огт оролцоогүй бөгөөд энэ нэхэмжлэлд хавсаргагдсан И.А*******, Б.Г******* нарын хооронд хийсэн Хэлцэл гэх зүйлээс Б.О******* надад огт хамааралгүй болох нь харагдаж байна. Б.Г******* миний төрсөн ах мөн бөгөөд хөдөө байсан, И.А******* хотоос хөдөө явах гээд байгаа шалтгаанаар намайг гэрээнд гарын үсэг зурчих гэсний дагуу зурсан. Түрээсэлсэн газрыг, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас авсан шатахуун, үр тариаг би огт хүлээн аваагүй. Газрын түрээсийн төлбөрийг Б.Г*******оос И.А*******д бэлнээр төлсөн гэж сонссон, миний хувьд түрээс төлөөгүй, баримт ч байхгүй. 2013.06.17-нд гэрээнд гарын үсэг зурсан, 2014 оны зун амралтаараа уг газарт ах Б.Г******* тариа тарьсан байхад очсон нь үнэн. Б.Г******* И.А******* нар газрыг түрээслэх талаар анхнаасаа ярилцсан. Иймд И.А*******тай холбоотой төлбөрийг хариуцвал зохих этгээд би биш учраас хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү... гэжээ

Шүүх хуралдаанаар зохигчийн тайлбар, бусад бичмэл баримтуудыг шинжлэн хэлэлцээд

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч И.А******* хариуцагч Б.О*******т холбогдуулан газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах, түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол болох газрын үнэд 10,000,000 төгрөг, хууль зүйн туслалцаа авсны зардалд 2,300,000 төгрөг, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авч өгсөн шатахуун, үр тарианы үнэд 17,371,200 төгрөг, нийт 29,671,200 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргажээ.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Хишигбаатар шүүх хуралдаанд газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах гэсэн шаардлагаасаа татгалзаж, түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол болох газрын үнэд 10,000,000 төгрөг, хууль зүйн туслалцаа авсны зардалд 2,300,000 төгрөг, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авч өгсөн шатахуун, үр тарианы үнэд 17,371,200 төгрөг, нийт 29,671,200 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаа дэмжиж байна.

Хариуцагч тал гэрээнд гарын үсэг зурсан нь үнэн боловч хэлцэл хийгээгүй, хариуцах этгээд нь Б.Г******* гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь зөвшөөрөхгүй гэж маргаж байна.

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзлээ.

Иргэн И.А******* С******* аймгийн сумын Мад байршилтай үр тарианы зориулалтаар эзэмших 100 га газрыг С******* аймгийн сумын Засаг даргын 2013 оны 5 сарын 13-ны өдрийн А/79 дугаартай захирамжийн дагуу 15 жилийн хугацаатай эзэмшиж, Газрын албатай газар эзэмших гэрээ байгуулсан, газар эзэмших гэрээнд заасан хугацаанд газрын төлбөрийг төлөөгүй үндэслэлээр С******* аймгийн сумын Засаг даргын 2015 оны 2 дугаар сарын 25-ны өдрийн А/16 дугаартай захирамжаар И.А*******ын С******* аймгийн сумын Мад байршилтай үр тарианы зориулалтаар эзэмших 100 га газрыг эзэмших эрхийг цуцалсан болох нь ******* дугаартай газрын гэрчилгээний хуулбар, зохигчийн тайлбар, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2015.09.24-ний өдрийн 453 дугаартай магадлал зэргээр тогтоогдож байх ба талууд энэ талаар маргаагүй.

Нэхэмжлэгч тал ...Б.О*******тэй гэрээ байгуулсан тул хариуцах үндэстэй... гэж, хариуцагч тал ... Гэрээнд гарын үсэг зурсан нь үнэн боловч газрыг түрээслэхээр би тохиролцоогүй, газрыг ашиглаагүй,... гэж маргаж байх тул талуудын хүсэл зоригийг тогтоох нь хэргийг шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой байна.

Б.О*******ийн төрсөн ах Б.Г******* болох нь зохигчийн тайлбар, Б.Г*******, Б.О******* нарын иргэний үнэмлэхний хуулбараар тогтоогдож байх ба талууд энэ талаар маргаагүй боловч иргэн Б.О*******т 100 га газрыг түрээслэх, үр тариа тарих зэрэг хэрэгцээ, шаардлага байсан болох нь баримтаар тогтоогдохгүй байна.

Иргэн И.А******* өөрийн эзэмшлийн С******* аймгийн сумын Мад байршилтай үр тарианы зориулалтаар эзэмших 100 га газрыг 2013 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрөөс 2014 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийг хүртэл иргэн Б.Г*******т түрээслэхээр тохиролцож, 2013 оны 6 сарын 17-ны өдөр бичгээр гэрээг байгуулахдаа Б.Г*******ийн төрсөн дүү Б.О*******ээр гарын үсэг зуруулсан болох нь хариуцагчийн тайлбар, 2014 оны 04 сарын 29-ний өдрийн И.А*******, Б.Г******* нарын хооронд хийгдсэн Иргэд хоорондын хэлцэл, хэргийн үйл баримтаар тогтоогдож байна.

Хариуцагч Б.О*******ийн ....Б.Г******* миний төрсөн ах ба 2013 оны 6 сарын 17-ны өдөр над уруу би хөдөө байна, И.А*******ын газрыг түрээслэхээр тохирсон, гэрээнд гарын үсэг зурчих, И.А******* гэрээгээ хийчихээд хөдөө явах гэж байгаа юм гэсний дагуу би гэрээнд гарын үсэг зурсан нь үнэн, өөр оролцоо байхгүй... гэх тайлбар үндэслэлтэй, уг тайлбар нь И.А*******, Б.Г******* нарын хооронд хийгдсэн Иргэд хоорондын хэлцэл гэх баримттай нийцэж байна.

Иргэн И.А*******ын эзэмшил С******* аймгийн сумын Мад байршилтай үр тарианы зориулалтай 100 га газрыг гэрээнд гарын үсэг зурсан Б.О******* бодитоор ашигласан нь баримтаар тогтоогдоогүй.

Хариуцагч Б.О*******ийн төрсөн ах Б.Г******* С******* аймгийн сумын Мад байршилтай үр тарианы зориулалттай 100 га газрыг 2013.06.17-ны өдөр түрээслэн 2014 онд улаан буудай тариалсан болох нь хариуцагчийн ....2014 онд манай ах Б.Г******* уг 100 га газарт тариа тарьсан байхад нь очиж үзсэн... гэх тайлбар, 2014 оны 4 сарын 29-ний өдрийн ....И.А******* би өөрийн эзэмшлийн газар болох С******* аймгийн сумын 2-р баг Мад байршилтай 100 га үр тарианы зориулалттай газраа иргэн Б.Г*******т 2013.06.17-2014.11.17 хүртэл хугацаагаар түрээслүүлсэн болно. Гэрээг Б.Г*******ийн дүү Б.О*******тэй хийсэн болно.... гэх бичвэр, хэргийн үйл баримтаар тогтоогдож байна.

Дээр дурдсанаас дүгнэвэл, иргэн И.А******* хөдөө аж ахуйн зориулалттай 100 га газраа иргэн Б.Г*******т түрээслүүлсэн, хэн аль нь түрээслүүлэх, түрээслэх хүсэл зоригтой байсан зэргээс И.А*******, Б.Г******* нарын хооронд хөдөө аж ахуйн зориулалттай газрыг түрээслүүлэх, түрээслэх иргэний эрх зүйн харилцаа үүссэн гэж үзэх үндэслэлтэй тул түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол болох газрын үнэд 10,000,000 төгрөг, хууль зүйн туслалцаа авсны зардалд 2,300,000 төгрөгийг тус тус хариуцагч Б.О*******т холбогдуулан дүгнэлт хийх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

И.А******* Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* салбараас хөнгөлөлттэй нөхцлөөр 16 тонн үр тариа, 1,040 литр дизель түлшийг урьдилгаа төлбөр төлж худалдан авсан болох нь хэрэгт авагдсан Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* салбарын 2014 оны хаврын үр олголт, Дизель түлш олгох зөвшөөрлийн хуудас зэрэг баримтаар тогтоогдож байх боловч уг үр тариа, дизель түлшийг Б.О*******т хүлээлгэн өгсөн, Б.О******* төлөх үүрэг хүлээсэн болох нь баримтаар тогтоогдохгүй байна.

Харин И.А*******ын нэрээр Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн Х******* салбартай хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр шатахуун, үр тариа авах гэрээг байгуулах, уг гэрээтэй холбоотой төлбөр тооцоог Б.Г******* хариуцан төлөхөөр тохиролцсон болох нь 2014.04.29-ний өдрийн И.А*******, Б.Г******* нарын хооронд байгуулсан хэлцлээр тогтоогдож байх тул Хүнс хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангийн И.А*******аас нэхэмжилсэн 17,371,200 төгрөгийг Б.О*******т хариуцуулах хууль зүйн үндэслэлгүй.

Иймд хариуцагч Б.О*******т холбогдуулан гаргасан түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирол болох газрын үнэд 10,000,000 төгрөг, хууль зүйн туслалцаа авсны зардалд 2,300,000 төгрөг, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сангаас хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авч өгсөн шатахуун, үр тарианы үнэд 17,371,200 төгрөг, нийт 29,671,200 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэгч И.А*******ын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгохоор шийдвэрлэв.

И.А******* Б.Г*******т холбогдуулан нэхэмжлэл гаргахад энэ шийдвэр саад болохгүй болно.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөс шүүх хуралдаан эхлэхээс өмнө ....хэргийн 32, 40, 41-р хуудсан дах тодорхойлолт гэх баримтууд хэрхэн нотлох баримтын шаардлага хангаж байгаа талаар.... тодруулахад гэрчээр асуулгах талаар хүсэлт гаргаагүйг дурдав.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.3, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1, 243 дугаар зүйлийн 243.1, 318 дугаар зүйлийн 318.1, 327 дугаар зүйлийн 327.1, 327.2 дах хэсэгт заасныг баримтлан хариуцагч Б.О*******т холбогдуулан гаргасан 29,671,200 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэгч И.А*******ын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 57 дугаар зүйлийн 57.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 306,306 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.5, 119.7-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба уг өдрөөс 7 хоног өнгөрснөөс хойш шүүх хуралдааны оролцогч талууд 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй, шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулсан эсхүл хүргүүлснээр гомдол гаргах хугацааг тоолох бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардаж авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

ДАРГАЛАГЧ Д.БАТЦЭЦЭГ