2023          08           14                                         2023/ШЦТ/81

      

          М**************Г************** У**************Ы******* **************РИЙ******* ӨМ*******ӨӨ*******

 

                        

*******агануур дүүргийн *******рүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч *******.*******айгалмаа даргалж, тус шүүхийн танхимд нээлттэй явуулж, *******ийслэлийн *******агануур дүүргийн прокурорын газраас *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******-д холбогдох эрүүгийн .................... дугаартай хэргийг 2023 оны 08 дугаар сарын 08-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

             Шүүх хуралдаанд:

 *******арийн бичгийн дарга                                             *******.*******

 Улсын яллагч                                                *******.Х

 Шүүгдэгч                                                       ******* нар оролцов.

Монгол улсын иргэн, ......... оны ........... дугаар сарын ...........-ны өдөр ........... аймгийн ............. суманд төрсөн, ........... настай, ............, ............ боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл ........., ээж, дүү нарын хамт ............. дүүргийн ............. дугаар хороо, ........................ дугаар гудамжны ............ тоотод оршин суух, улсаас авсан гавъяа ................, урьд *******агануур дүүргийн шүүхийн .............. оны ...............дүгээр сарын .............-ны өдрийн .............дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолоор *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн .......... дугаар зүйлийн ............ дэх хэсэгт зааснаар ............ жилийн хорих ялаар шийтгүүлснийг мөн хугацаагаар тэнсэж хянан харгалзсан, *******агануур дүүргийн шүүхийн ................оны ..............дугаар сарын .................-ний өдрийн .............дугаартай шийтгэх тогтоолоор *******рүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 55¹ дүгээр зүйлийн 55¹.1 дэх хэсгийг журамлан *******рүүгийн хуулийн 96 дугаар зүйлийн 96.1 дэх хэсэгт зааснаар ............ жил ...............сарын хорих ялаар шийтгүүлж байсан, ******* овгийн *******-н *******. /РД: /.

******* нь 2023 оны 04 дүгээр сарын 18-ны орой 18 цагийн орчимд согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ *******ийслэлийн ............. дүүргийн .............. дүгээр хороо .............. дугаар гудамжны .............. тоотод хамтран амьдрагч *******.*******-г үл ялих зүйлээр шалтаглан зүүн гарын бугалгад хазсаны улмаас эрүүл мэндэд нь зүүн гарын бугалгад хазагдсан шарх гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

Т*******Д*******РХ*******Й**************Х нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талууд дараах баримтуудыг хэлэлцүүлэв. Үүнд:

Шүүгдэгч *******-н шүүхийн хэлэлцүүлэгт болон мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн: “...би хамтран амьдрагч *******, түүний найз *******, ******* нартай архи уусан. ******* намайг унт гээд түлхэхээр нь би эргэж хараад зүүн гарыг нь нэг удаа хазсан. Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 81, шүүх хуралдааны тэмдэглэлээс/

Хохирогч *******.*******-н мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн: “******* бид хоёр архи уугаад сууж байсан чинь гаднаас найз *******, ******* нар орж ирээд хамт ууцгаасан. *******и *******-д хандаж “энд эмэгтэй хүмүүс ярьж байна, бие чинь өвдөөд байгаа бол хэвтэж амар” гэсэн чинь босож ирэхээр нь “хэвт” гээд ор луу түлхсэн чинь эргэж хараад миний гарыг хазчихсан. ******* бид хоёр хамт амьдраад 9 жил гаруй хугацаа өнгөрөхөд намайг цохиж зодож байгаагүй, хааяа архи уусан үедээ маргалдах зүйл байсан. Гомдол санал нэхэмжлэх зүйлгүй...” гэх мэдүүлэг, /хх-ийн 13-14/

Гэрч *******.*******-н мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн “******* бид хоёр *******-д очсон бөгөөд ******* тэр хоёр архи уугаад дуусч байсан бөгөөд дахин  нэг шил архи аваад дөрвүүлээ хувааж уусан. Тэгээд байж байтал ******* *******-г “унт” гээд түлхсэн *******эргүй эргэж хараад *******-н зүүн гарын булчин хэсгээс хазаад шувтраад татчихсан...” гэх мэдүүлэг /хх-н 23/,

              Шүүхийн шинжилгээ үндэсний хүрээлэнгийн Хүний биед хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжээчийн 2023 оны 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн №09шэ/123 дугаартай: “*******.*******-н биед зүүн гарын бугалганд хазагдсан шарх гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь ирмэгтэй зүйлийн үйлчлэлээр тухайн цаг хугацаанд учирсан байх боломжтой. Дээрх шарх гэмтэл нь гэмтлийн журам тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар алдалтад нөлөөлөхгүй” гэх дүгнэлт шинжээч эмч Ө.Шаарийбуу гэжээ. /хх-ийн 33-34/,

Хохирогчийн зүүн гарын бугалга хэсгийг харуулсан гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 55/

Иргэний нэхэмжлэгч *******.*******-н мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн: “Хохирогч *******.******* нь 2023 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрөөс хойш гэмтлийн оношоор *******агануур дүүргийн *******рүүл мэндийн төвийн гэмтлийн яаралтай тусламжаар эрүүл мэндийн даатгалын сангаас 161.000 төгрөгийн зардал гарсан болох нь хохирогчийн мэдүүлэг, эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн 2023 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн 33/91 дугаартай албан бичиг зэрэг баримтуудаар тогтоогдсон тул яллагдагч *******эргүйгээс гаргуулж *******рүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын Төрийн сан банк дахь 100900020080 дугаартай дансанд төлүүлж өгнө үү” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 19/

*******агануур дүүргийн *******рүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн 2023 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн 33/91 дугаартай албан бичгээр “иргэн ******* ******* /РД: / нь 2023 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдөр гэмтлийн оношоор 161.000 тусламж, үйлчилгээний зардлыг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гаргуулж эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авсан байна” гэжээ /хх-ийн 16/

Иргэний үнэмлэхний болон иргэний оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаагаар “...регистрийн дугаартай ******* овгийн *******-н ******* нь *******агануур дүүргийн .......... дүгээр хороо, ............... дүгээр гудамжны ...........тоотод оршин суудаг...” гэжээ.  /хх-н 40-41/

Шүүгдэгч, хохирогч нарын согтуурал шалгасан тухай тэмдэглэлээр “******* 2.09, *******.******* 0.75 хувьтай” гэжээ /хх-ийн 56-57/

Шүүгдэгч ******* нь “Цагдаагийн ерөнхий газрын М**************Г-ын лавлагаа санд урьд 2 удаагийн ял шийтгэлтэй” гэх эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас болон шийтгэх тогтоол, таслан шийдвэрлэх тогтоолын хуулбарууд /хх-н 65, 68-74/ зэрэг болно.

Шүүхээс тогтоосон хэргийн нөхцөл байдал, хууль зүйн дүгнэлт.

          1.Гэм буруугийн талаар

Прокуророос *******-д холбогдох эрүүгийн хэргийг хялбаршуулсан журмаар хянан шийдвэрлүүлэхээр ирүүлсэн боловч *******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан “Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршгийг нөхөн төлсөн, нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн эсэх” гэсэн заалт хангагдаагүй тул *******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 6 дахь хэсэгт заасны дагуу хэргийг прокурорт буцаалгүйгээр ердийн журмаар хянан шийдвэрлэх боломжтой гэж дүгнэлээ.

Шүүгдэгч ******* нь согтуугаар 2023 оны 04 дүгээр сарын 18-ны орой 18 цагийн үед *******ийслэлийн *******агануур дүүргийн ............ дүгээр хороо .......... дугаар гудамжны ............. тоот өөрийн гэртээ хамтран амьдрагч *******.*******-г үл ялих зүйлээр шалтаглан зүүн гарын бугалганд хазсаны улмаас эрүүл мэндэд нь зүүн гарын бугалгад хазагдсан шарх гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан учруулсан болох нь:

           - шүүгдэгчийн хэргээ хүлээн мэдүүлсэн “******* намайг “унт” гээд түлхэхээр нь би эргэж хараад зүүн гарыг нь хазсан” гэх мэдүүлэг, мөрдөн байцаалтын шатанд хохирогч *******.*******-н мэдүүлсэн “*******-г ор луу хэвт гээд түлхсэн чинь эргэж хараад миний гарыг хазчихсан” гэсэн мэдүүлэг, гэрч *******.*******-н “******* *******-г унт гээд түлхсэн ******* эргэж хараад *******-н зүүн гарын гарын бугалгыг хазаад шувтраад татсан” гэх мэдүүлэг, хохирогчийн биед зүүн гарын бугалганд хазагдсан шарх гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учирсан болохыг тогтоосон шинжээчийн 2023 оны 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн №09шэ/123 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт, хохирогчийн зүүн гарын бугалга хэсгийг харуулсан гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд, согтуурал шалгасан тэмдэглэл болон бусад бичгийн нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдож байна.

 Дээрх баримтууд нь хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоосон, нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам, шаардлагыг зөрчсөн, хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул тэдгээр баримтуудыг хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлэв.

Хэргийн үйл баримтуудыг дүгнэвэл, шүүгдэгч *******, хохирогч *******.******* нар нь гэртээ хоёр найзын хамт архидан согтуурсан бөгөөд “эмэгтэйчүүдийн ярианд оролцлоо” гэх шалтгаанаар тэдний хооронд маргаан үүсч улмаар хэн нэгэндээ хүч хэрэглэхэд хүрсэн байна. Шүүгдэгч ******* нь хохирогчийн зүүн гарын бугалгыг хазсан үйл явдлыг шүүгдэгч, хохирогч нараас гадна тухайн үед хамт байсан гэрч мэдүүлжээ.

Шүүгдэгч *******-н хохирогчийн биед халдаж, түүний гарыг хазсан үйлдлийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр үйлдэгдсэн гэж үзэх ба шүүгдэгчийн үйлдлийн улмаас хохирогчийн эрүүл мэндэд учирсан хохирол, хор уршиг хоорондын шалтгаант холбоо тогтоогдож байна.

Шүүгдэгчийн дээрх үйлдэл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль болон *******рүүгийн хуулиар хамгаалагдсан хүний эрх, эрх чөлөө, эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд гэм буруугийн шууд санаатай хэлбэрээр халдаж, эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол учруулж буй гэмт үйлдэл болно.

*******рүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг гэмт хэрэгт тооцох бөгөөд шүүгдэгч *******-н хохирогч *******.*******-н эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт үйлдэл нь *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийн шинжийг хангасан байна.

Иймд гэм буруугийн талаар улсын яллагчийн гаргасан “шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцуулж, түүнээс эрүүл мэндийн даатгалын санд учирсан зардал болох 161.000 төгрөгийг гаргуулж улсын орлогод оруулах” тухай дүгнэлт нь үндэслэлтэй байх тул шүүгдэгч *******-г *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэм хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

2. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын талаар

*******нэ гэмт хэргийн улмаас шүүгдэгч ******* нь хохирогч *******.*******-н биед зүүн гарын бугалганд хазагдсан шарх бүхий хөнгөн хохирол учирсан мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хохирогчоос гэмтэлтэй холбоотой хохирол, төлбөр нэхэмжлээгүй, гомдол санал, нэхэмжлэх зүйлгүй гэсэн байх тул энэ шүүх хуралдаанаар хэлэлцэх хохирол төлбөргүй байна.

*******рүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.1-т “Гэмт хэрэг, зөрчлийн улмаас эрүүл мэнд нь хохирсон даатгуулагчийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардлын төлбөрийг холбогдох хууль хяналтын байгууллага хариуцан буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлнэ.” гэж заажээ.

*******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.7 дугаар зүйлийн 8 дахь хэсэгт заасны дагуу прокурор *******.*******-с “хохирогч *******.*******-н Дүүргийн эрүүл мэндийн төвөөс гэмтлийн оношоор яаралтай тусламж үйлчилгээ авсан зардал болох 161.000 төгрөгийг шүүгдэгчээс гаргуулж *******рүүл мэндийн даатгалын санд олгуулахаар нэхэмжлэл гаргажээ. /хх-н 16, 19/

Хохирогч *******.******* нь эрүүл мэндийн даатгалын сангаас 161.000 төгрөгийн өртөг бүхий эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авсан болох нь *******агануур дүүрэг дэх *******рүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн 2023 оны 07 дугаар сарын 07-ны 33/91 дугаартай албан бичгээр баримтуудаар тогтоогдож  байна. /хх-н 16/

Иймд Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, *******рүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.1-т зааснаар иргэний нэхэмжлэгч *******.*******-н нэхэмжилсэн 161.000 төгрөгийг шүүгдэгч *******-с гаргуулж, *******рүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газарт олгох нь зүйтэй.

           3. *******рүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар.

 

Улсын яллагчаас “Шүүхээс *******-г гэм буруутайд тооцсон тул түүнд *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 300 цагийн хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ял оногдуулах” гэсэн дүгнэлтийг гаргасан ба шүүгдэгчийн зүгээс маргаагүй болно.

Шүүгдэгчийн үйлдэлд *******рүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл тогтоогдоогүй бөгөөд түүний гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирогчид учирсан хохирол, хор уршгийн шинж, эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гарсан эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний зардлыг төлөхөө илэрхийлсэн байдал, мөн шүүгдэгч *******-н хувийн байдал (эрхэлсэн тодорхой ажилгүй) зэргийг тус тус харгалзан *******рүүгийн хуулийн тусгайн ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 320 цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх ял шийтгэх нь зүйтэй гэж шүүх дүгнэв.

Хэргийн хамт шийдвэрлэвэл зохих битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураан ирүүлсэн зүйлгүй, гаргавал зохих хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй, түүний иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй зэргийг тус тус тогтоолд дурдах нь зүйтэй.         

 

*******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1-4 дэх хэсгүүд, 36.6 дугаар зүйл, 36.7 дугаар зүйл, 36.8 дугаар зүйл, 36.10 дугаар зүйлд тус тус заасныг удирдлага болгон  Т*******ГТ**************Х нь:

 

1.Шүүгдэгч ******* овгийн *******-н *******-г *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд  тооцсугай.

2. *******рүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар *******овгийн *******-н *******-д 320 (гурван зуун хорин) цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх ял шийтгэсүгэй.

3. *******рүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар нийтэд тустай ажил хийлгэх ялыг биелүүлээгүй бол нийтэд тустай ажил хийлгэх ялын найман цагийн ажлыг нэг хоногийн хорих ялаар тооцож солихыг ялтан *******-д мэдэгдсүгэй.

4. Шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг мэдэгдэж, уг тогтоол хүчин төгөлдөр болтол *******-д урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

5. *******-д холбогдох иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, эд хөрөнгө битүүмжлэгдээгүй, эд мөрийн баримтаар хураан ирүүлсэн зүйлгүй, энэ хэрэгт гарсан хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардлыг тодорхойлж ирүүлээгүй, хохирогч *******.*******-д төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай.

6. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, *******рүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.1-т тус тус зааснаар эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гарсан эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний зардал болох 161.000 (нэг зуун жаран нэгэн мянган) төгрөгийг шүүгдэгч *******-с гаргуулж *******рүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын Төрийн сан банкин дахь 100900020080 тоот дансанд төлүүлсүгэй.

7. *******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар прокурор, дээд шатны прокурор, ялтан, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах гомдол, эсэргүүцлээ шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах эрхтэй.

8. *******рүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, ялтанд урьд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

                   ДАРГА*******АГЧ,  ЕРӨ*******ХИЙ ШҮҮГЧ                                         *******.*******АЙГА*******МАА