МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

******* ******* Тосонцэнгэл сум дь сум дундын шүүхийн ерөнхий шүүгч Б.Өлзийхишиг даргалж,

Улсын яллагч Н.Баасанжав,

Шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч М.Гомборагчаа,

Өсвөр насны шүүгдэгч Б.Сэлэнгийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Бат-Эрдэнэ,

Хохирогч *******, ,

Гэрч *******,

Шинжээч З.Бямбаноров,

Өсвөр насны шүүгдэгч *******,

Шүүгдэгч *******,

Нарийн бичгийн дарга Б.Батбаяр нарыг оролцуулан тус шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны танхимд хаалттай хийсэн шүүх хуралдаанаар ******* ******* Тосонцэнгэл сум дь сум дундын прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-т заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан ялл дүгнэлт үйлдэж, ирүүлсэн шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарт холбогдох эрүүгийн 2324000000036 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт-1: Монгол Улсын иргэн, 2004 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдөр Улаанбаатар хотод төрсөн, 19 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл 3, аав, ээжийн хамт амьдардаг, ******* ******* ******* ******* ******* багт оршин суух хаягтай, хэрэг хариуц чадвартай, регистрийн дугаартай, .

Өсвөр насны шүүгдэгчийн биеийн байцаалт-2: Монгол Улсын иргэн, 2006 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр ******* суманд төрсөн, 17 настай, эмэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл-5, аав, ээж, дүү нарын хамт амьдардаг, ******* ******* багт оршин суух хаягтай, регистрийн дугаартай, .

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 8-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч *******гийн байшингийн цонхоор нэвтэрч гар утаснууд болон дагалд хэрэгслийг хулгайлж, 10,591,000 төгрөгийн хохирол, 40,000 төгрөгийн хор уршиг учруулсан,

2023 оны 05 дугаар сараас 2023 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 6-р хэсгийн 10-37 тоот хашаанд байрл хохирогч байшинд нэвтэрч, түүний даваа толгойтой, гуулин нуухтай, шар манан хөөргийг хулгайлж, 600,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд шүүгдэгч *******той бүлэглэн ******* ******* ******* ******* ******* багийн 2-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэх гэмт хэрэгт,

Шүүгдэгч ******* нь 2023

оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд өсвөр насны шүүгдэгч *******тэй бүлэглэн ******* ******* ******* ******* ******* багийн 2-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэх гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Хохирогч ******* шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...Би 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдөр хөдөө явчхаад 06 дугаар сарын 03-ны өдөр ирэхэд гэрт цонх хагарчихсан, хулгай орсон байдалтай байсан. Цагдаагийн байгууллагад мэдэгдсэн. Алдсан 14 утас, дагалд хэрэгслийг хүлээж авсан. Тосонцэнгэл суманд ирсэн бензиний зардал 330,026 төгрөг нэхэмжилж байна. Хагарсан цонхыг шиллүүлсэн...” гэв.

Хохирогч шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...Би 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдөр нэлээн оройхон гэрээсээ гарч 06 дугаар сарын 03-ны өдөр 12 цагийн үед гэртээ ирсэн. Манай эхнэр түрүүлээд гэр рүүгээ үүдээ онгойлгоод орсон. Намайг араас нь ороход байшингийн цонх онгорхой байхаар нь гэр рүү хулгай орчихсон юм биш байгаа гээд авдраа онгойлгоод үзтэл хөөрөг байсан. Хоёр мөнгөн аяга байхгүй байхаар нь цагдаад мэдэгдсэн. Хоёр мөнгөн аягыг буцааж авсан гомдол санал байхгүй. Нэхэмжлэх хохирол төлбөргүй...” гэв.

Гэрч ******* шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...06 дугаар сарын 02-ны өдөр хөдөө яваад 03-нд ирэхэд гэрээр бужигнасан цагаан юм болчихсон байсан. Анх орж ирээд яагаад ийм болсон юм бол гээд цаад талын жижиг өрөө рүүгээ ороход цонх хагарсан, хоёр порчик нь дэлгээд хаячихсан байдалтай байсан. Утас байсан өрөөнд бужигнасан цагаан юм болчихсон байсан. Бужигнасан цагаан зүйл нь өд юм шиг зүйл байсан. Давхарлаад тавьсан хайрцгуудыг эвдээд хаячихсан байсан. *******, ******* нар утас авъя гэж манайд орж ирсэн. Тэгэхэд *******, ******* нарын хажууд хөдөө явна гэж ярьж байсан. Тухайн үед зээлээр өгөх боломжтой юу гэж асууж байсан. Утас байгаа өрөөнд урд урдаасаа харчихсан цонх байдаг. Хойд талынх нь өрөөний порчик нь дэлгээтэй, доод талынх нь порчикны доод талыг хагалчихсан байсан. Яг урдаас нь харсан жижиг өрөөний порчикыг дэлгээд хаячихсан байсан...” гэв.

Өсвөр насны шүүгдэгч ******* шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...05 дугаар сарын 30-ны өдөр Нямсүрэнгийн гэрт очсон. Очиход Нямсүрэнгийн эхнэр нь байсан. Эхнэрээс нь утас байгаа юм уу гэж асуусан. Тэгсэн чинь эхнэр нь манай нөхөр Улаанбаатар хотоос аваад ирж байгаа гэж хэлсэн. Тэгээд бид хоёр тэндээс гараад явсан. Би 06 дугаар сарын 02-ны өдөр Нямсүрэнгийнд очсон. Очихдоо Нямсүрэнгээс утас зээлээр өгөөч гэж асуусан нь үнэн. Тэднийх зээл өгөхгүй гэж байсан. Би үүдэнд нь жоохон сууж байгаад гарч ирсэн. Тэгэхдээ Нямсүрэнд гадаа ыг хүлээж байгаа гэж хэлээгүй, юу ч дугараагүй гарч яваад гэртээ ирсэн. 06 дугаар сарын 02-ны өдөр Нямсүрэн явчихсан байсан. 06 дугаар сарын 02-ны орой Нямсүрэнгийн гэрт очиж хойд өрөөний цонхыг хагалж ороод утаснуудыг авсан. Унтлагын өрөөний орны хажуу талд хоёр хайрцагтай утаснууд байсан. Нэг хайрцагт утаснуудыг цаасаар ороочихсон байсан. Нөгөө хайрцагт утаснууд хайрцагтайгаа байсан. Тэгээд 06 дугаар сарын 02-ны орой *******т ээжээс мөнгө ирсэн гэж хэлээд утас өгсөн. Мөнгөн аяганы тухайд ******* байгаагүй. Тухайн үед манай эмээгийн бие муудаад Улаанбаатар хот руу яв гээд мөнгөний хэрэг гарчихсан байсан. Тэгээд би Бат-Өлзий гэдэг айлд очсон. Очиход тэднийх цоожтой байсан. Гал тогооны өрөөний нэг цонх нь онгорхой байсан. Би гал тогооны өрөөний онгорхой цонхоор нь ороод том өрөө рүү нь ороод бурхных нь авдрыг онгойлгосон. Авдрыг онгойлгоход цагаан даавуунд боочихсон зүйл, цагаан сав байсан. Тэр сав дотор 2 ширхэг мөнгөн аяга, 1 хадаг, даалин дотор хийчихсэн хөөрөг байсан. Би 2 мөнгөн аягыг аваад онгорхой байсан цонхоор гарсан. Би тухайн цонхоороо орж, гардаа гарынхаа хээг үлдээхгүй гэж ханцуйгаар жийрэглэсэн. Би Б.Төмөр-Очрынд ирээд амбаарын хажуу талд хураалттай байсан модон доогуур хийгээд нуучихсан байсан. ******* 06 дугаар сарын 02-ны өглөө ирсэн. *******ыг орж ирэхэд ээж нь галын түлээний мод дуусчихсан байна шүү мод хөрөөдөөрэй гэж хэлсэн. Тухайн үед би *******той цуг мод хөрөөдөж байхад модноос мөнгөн аяга гарч ирсэн. Тэгээд ******* надаас энэ юун мөнгөн аяга вэ гэж асуухад нь би хэсэг дуугүй байж байгаад тэр айлаас авсан гээд үнэнээ хэлсэн. ******* , дүү хүмүүс шүү дээ болохгүй гэж хэлээд тэр өдрийн орой нь бид хоёр мөнгөн аягыг буцаагаад хийх гээд очсон. Хийх гээд очиход ******* тэр айлын цонхыг тогшиж байх шиг байсан. Цонх хаалттай байсныг мэдэхгүй байна. ******* намайг “Чи ийм юм хийчихдэг юм уу, хүний нутагт ирчхээд ингэж болохгүй шүү дээ” гэж хэлсэн. ******* бид хоёр жаан маргалдсан. Маргалдаж байгаад ******* “Би түрүүлээд явлаа, чи авсан юм чинь, наадаа өөрөө хийчхээд ирээрэй” гэж хэлсэн. Тэр үед мөнгөн аягыг буцаагаад хийх гэсэн боловч хашааных нь ар, өврөөр мотоцикл, машин яваад байсан болохоор айсандаа мөнгөн аягыг аваад явчихсан. Очоод *******т хэлэхдээ хийчхээд ирсэн, санаа зоволтгүй гэж хэлсэн. Маргааш өглөө 06 дугаар сарын 03-ны өглөө явдаа ******* цүнхэндээ хоёр ээлжийн хувцас хийж байгаад нойл орсон. Тэр үед би нуучихсан байсан утас, мөнгөн аягаа хийсэн. ******* тэдгээр зүйлийг мэдээгүй. Бусад утаснуудыг ******* мэдэхгүй, барьж байсан утсаа л мэдэж байгаа. Би хийсэн хэргээ хүлээж байна. Хөөргөний тухайд 05 дугаар сард болсон. Хөдөөнөөс хэдэн ямаа самначхаад орж ирсэн. Ноолуураа туша гээд Даваасүрэнгийнд очсон. Тэр үед Даваасүрэн байхгүй байсан. Гэр нь онгорхой байсан. Гэрт нь ороод том өрөөний бурхных нь тэнд байсан хөөргийг авсан...” гэв.

Шүүгдэгч ******* шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...Би 06 дугаар сарын 01-ний өдөр Отгонбаяр эгчийн гэрт очиж малыг нь харж байгаад 06 дугаар сарын 02-ны өдөр ******* төв рүү орж ирсэн. ******* надад төрсөн өдрийн бэлэг өгөөгүй гээд надад утас бэлэглэсэн. Ээж мөнгө өгсөн, мөнгөөрөө худалдаж авсан гэж хэлсэн. Мөнгөн аяганы талаар мэдэхгүй. Мэдчихээд буцааж аваачиж тавих гэхэд цонх нь цоожтой байсан. *******тэй маргалдсан. Ахын гэрээс эд зүйл авч болохгүй, цонх нь цоожтой байсан учраас Б.Сэлэнгийг авснаараа буцааж тавьчхаад ирээрэй, ингэж болохгүй гэж хэлээд уурлаад үлдээчхээд гарсан. Би маш их гэмшиж байна. Гэм буруугаа хүлээж байна...” гэв.

Улсын яллагч шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “...Өсвөр насны яллагдагч ******* нь 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 8 дугаар хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл *******гийн байшингийн цонхоор нэвтрэн орж гар утаснууд болон дагалд хэрэгслийг хулгайлж, иргэн *******д 10,591,000 төгрөгийн хохирол, 40,000 төгрөгийн хор уршиг учруулсан, 2023 оны 05 дугаар сараас 2023 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг баг 6 дугаар хэсгийн 10-37 тоот хашаанд байрл байшинд нэвтрэн орж түүний эзэмшлийн даваа толгойтой, гуулин  нуухтай, шар манан хөөргийг хулгайлж, иргэн д 600,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд яллагдагч *******той бүлэглэн ******* ******* ******* ******* ******* баг 2 дугаар хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл иргэн н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтрэн орж хоёр ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, иргэн д 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан, шүүгдэгч ******* нь өсвөр насны шүүгдэгч *******тэй бүлэглэн 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* ******* баг 2 дугаар хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл иргэн н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч хоёр ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, иргэн д 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан хэргийн үйл баримтад хавтаст хэрэгт цугларсан хохирогч *******, , нарын мэдүүлэг, гэрч , , , , , , нарын мэдүүлэг, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэлүүд, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд, хөрөнгийн үнэлгээний төв компанийн хөрөнгийн үнэлгээчин 18, 19, 20 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт, ******* ******* Шүүхийн шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 19-ний өдрийн 56 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт, Шүүхийн шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 2430 дугаартай дүгнэлт, шүүх сэтгэц эмгэг судлалын шинжээч нарын 2023 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн 20, 21 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт, насанд хүрээгүй шүүгдэгч Б.Сэлэнгийн нас тоолсон тэмдэглэл, мөрдөгчийн гар утсанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл болон хавтаст хэрэгт цугларсан бусад бичгийн нотлох баримтуудаар хангалттай тогтоогдож байна гэж үзэж байна. Иймд өсвөр насны шүүгдэгч Б.Сэлэнгийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17 1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д зааснаар, шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д заасан орон байранд нэвтэрч хулгайл гэмт хэрэг үйлдсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох саналтай байна. Дээрх гэмт хэргийн улмаас өсвөр насны шүүгдэгч ******* болон шүүгдэгч ******* нарын үйлдлийн улмаас хохирогч *******д 10,591,000 төгрөгийн хохирол, мөн 40,000 төгрөгийн хор уршиг, д 600,000 төгрөгийн хохирол, хохирогчид д 324,000 төгрөгийн хохирол учирсан бөгөөд дээрх хохирол, хор уршиг нөхөн төлөгдсөн. Харин хохирогч ******* нь Тосонцэнгэл сум руу ирж, явсан бензиний зардал баримттайгаар 250,056 төгрөг, хохирогч нь баримттайгаар 140,152 төгрөгийн хохирол нэхэмжилсэн боловч нөхөн төлөгдөөгүй байх тул өсвөр насны шүүгдэгч ******* болон шүүгдэгч ******* нараас тэнцүү хэмжээгээр гаргуулж, шүүгдэгч *******, ******* нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд хүндрүүлэх нөхцөл тогтоогдохгүй байна. Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан шударга ёсны зарчим, 5.1 дүгээр зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх зорилтод нийцүүлэн тэдгээрийн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршиг, хувийн байдал зэргийг харгалзан шүүгдэгч *******т Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д зааснаар 2 жил 8 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх, өсвөр насны шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д зааснаар 3 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн 8.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан эдлэх ялыг хоёр дин багасгаж 1 жилийн хугацаагаар сургалт хүмүүжлийн тусгай байгууллагад хорих, таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж, цагдан хоригдсон хоёр хоногийг эдлэх ялд оруулан тооцуулж, энэ хэргийн улмаас хохирогч , *******, нарт төлөх хохирол төлбөргүй болохыг дурдаж, энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан ирсэн төмөр мэт зүйл 1 ширхэг, өд мэт зүйл 1 уут зэргийг шүүхийн шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгаж, хэрэгт битүүмжлэгдсэн зүйл байхгүй, шүүгдэгч нараас гаргуул эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлүүлэх дүгнэлтийг гаргаж байна...” гэв.

Шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “...Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 8 дугаар хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл *******гийн байшингийн цонхоор нууцаар, хууль бусаар, хүч хэрэглэхгүйгээр нэвтрэн орж гар утаснууд хулгайлсан нь тогтоогдож байгаа. Хохирлын хувьд бол 10,591,000 төгрөгийн хохирол учирсан, байшинд нэвтэрч даваа толгойтой, гуулин нуухтай, шар манан хөөргийг хулгайлж 600,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. Мөн 06 дугаар сарын 01-нээс 06 дугаар сарын 03-ны хооронд *******той бүлэглэн н эзэмшлийн байшингийн цонхоор хүч хэрэглэхгүйгээр нэвтрэн орж хоёр ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар нотлогдож байгаа тул Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг агуулсан байна гэсэн дүгнэлттэй байна. Өсвөр насны шүүгдэгч шууд хохирлуудыг тухайн үедээ төлсөн. *******ын тухайд гэмт хэрэг үйлдсэн, хамтран оролцсон, бүлэглэн үйлдсэн гэдэг нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримт, шүүхийн хэлэлцүүлэгт нотлогдож тогтоогдохгүй байна гэж дүгнэж байгаа. Учир нь 06 дугаар сарын 03-нд Асгат суманд саатуулж шалгагдаж эд зүйл хураан авсан. 1 дүгээр хавтаст хэргийн 143 дугаар хуудсанд ийн мэдүүлэг байдаг. Гүйцэтгэх ажлын шугамаар гээд ямар гүйцэтгэх ажиллагаа явуулсан талаар баримтгүй. гэдэг хүн өөрөө Асгат ******* хэсгийн төлөөлөгч мөрдөн шалг ажиллагаа явуул эрхтэй. Үүн дээр Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 23.1-д заасан үзлэгийг явуулсан юм уу, 24.1-д заасан нэгжих ажиллагаа явуулсан юм уу, энэ нь тодорхойгүй. Тухайн үедээ Б.Сэлэнгийн мэдүүлгээр миний цүнхнээс гарсан гэдэг. Хаанаас яаж гар утас гарсан нь тодорхойгүй. Хура ажиллагааны тэмдэглэл 06 дугаар сарын 04-ний өдөр Б.Сэлэнгийн гэрээс гар утаснуудыг авсан байдаг. Тийм учраас хавтаст хэргийн 143 дугаар хуудсанд ийн мэдүүлгийг нотлох баримтаар үнэлэх боломжгүй гэсэн дүгнэлттэй байна. *******ыг хулгай хийсэн, хамтран оролцсон гэхээр насанд хүрээгүй шүүгдэгч Б.Сэлэнгийн мэдүүлэг, гурван удаа мэдүүлэг өгөхдөө хамтран үйлдээгүй, хамт яваагүй гэдэг мэдүүлэг өгдөг. Мөн шүүхийн хэлэлцүүлэгт энэ байдлаа удаа дараа хэлж байгаа нөхцөл байдлууд нь байгаа. Хавтаст хэрэгт авагдсан шинжээчийн дүгнэлтээр цонхон дээрээс гарын мөр илэрсэн гэж байгаа. Үүнийг нотлох баримтаар үнэлэх нь эргэлзээтэй байна. Шүүгдэгчийн гарын мөр илэрсэн гэдэг нь нотлохгүй, гарын хурууны хээ нотлогдохгүй нөхцөл байдал байгаа. *******ыг гэмт хэрэг үйлдсэн, хамтран үйлдсэн гэм буруутай талаар хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримт байхгүй, шүүхийн хэлэлцүүлэгт гэмт хэргийг хамтран үйлдсэн болох нь нотлогдож тогтоогдохгүй байна. Ийм учраас Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дь хэсэгт зааснаар нотлогдсон, орсон, үйлдсэн гэдэг нь эргэлзээтэй нөхцөл байгаа учраас ашигтайгаар шийдвэрлэх боломжтой гэж үзэж байгаа. Мөн Улсын Дээд шүүхээс 2023 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдөр Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дь хэсгийг тайлбарласан байдаг. Тайлбарын 5.2-т  шийдвэрт тавигд шаардлагатай мөн үндэслэл тогтоох, шүүгдэгчийн гэм бурууг бүрэн дүүрэн нотолж хэргийн үйл баримтыг үнэн зөвөөр нотлох гэж тайлбарласан. Шүүх хуралдааны явцад энэ тайлбар дээр байгаа мэдүүлэг, шүүх хуралдааны ажиллагаатай холбоотой, шүүгч дотоод итгэлээрээ тогтоосон байх ёстой. Б.Сэлэнгийн мэдүүлэг байдаг. ******* удаа дараа тогтвортой, гэмт хэргийг хамт үйлдээгүй гэдэг мэдүүлэг өгдөг. Энэ нөхцөл байдал харгалзан *******ыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх үндэслэлгүй байгаа учраас Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дь хэсэгт зааснаар *******т холбогдох үйлдлийг ашигтайгаар шийдвэрлэж хэрэгсэхгүй болгох дүгнэлттэй байна. Хохирлын хувьд хохирогч нарт буцаагаад өгсөн байгаа. Хоёр хохирогчийн бензиний зардлыг төлсөн. Шүүхийн шийдвэрт хүндэтгэлтэй хандана. ******* хохирогчид төлөх хохирол төлбөргүй, эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанд гэм буруугаа хүлээж байна гэж хэлж байгаа байдал нь Эрүүгийн хуулийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т зааснаар ялын доод хэмжээг нэг дин багасгаж, өөрөөр хэлбэл 2 жилийн ялыг 1 дин багасгаж 1 жилийн хугацаатай хорих ялыг нээлттэй хорих ангид эдлүүлэх боломжтой гэсэн саналтай байна. Прокурор 2 жил 8 сарын ял оногдуул санал гаргасан хэдий болов ч *******ын тухайд анх удаа гэмт хэрэг үйлсэн, үйлдсэн гэмт хэргийн хохирол, хор уршиг гэм буруугаа хүлээж байгаа нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзэж ийм дүгнэлтэд хүрч байна. Б.Сэлэнгийн тухайд гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа эхнээсээ л хүлээгээд явдаг. Үргэлжилсэн үйлдэл гэж ярьдаг. Гурван удаагийн үйлдэл байгаа. Үргэлжилсэн үйлдлийг нэг гэмт хэрэгт тооцно гэж Эрүүгийн хуульд заасан байгаа. ******* анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, хохирогчид учруулсан хохирол, хор уршиг нөхөн төлсөн, гэм буруугаа хүлээж байгаа нөхцөл зэргийг харгалзан үзэж ялыг хөнгөрүүлэх үндэслэл болж байна гэж үзэж байна. Эрүүгийн хуулийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т зааснаар хөнгөрүүлээд, мөн хуулийн 8.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 1 дин багасгаж шийдвэрлэж ял оногдуул, оногдуулж байгаа ялыг Эрүүгийн хуулийн 8.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2 жил хүртэл хойшлуулж болно гэж зааснаар хойшлуулж, үүнийг асран хамгаалагчид нь өгөх нь зүйтэй гэж үзэж байгаа. Асран хамгаалагч харгалзан дэмжигч нь ******* ******* 5 дугаар баг буюу багт байдаг. Эцэг Батболд, эх Цэцэгсүрэн нарын асрамжид нь байлгаж шийдвэрлэх нь зүйтэй. Энэ хүүхэд 18 насанд хүрээгүй байгаа нь ял хөнгөрүүлэх хойшлуул үндэслэл болж байгаа...” гэв.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хавтаст хэрэгт авагдсан ялл болон цагаатг нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай байна гэж үзлээ. Үүнд:

Шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай тооцох талаар:

1. Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 8-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч *******гийн байшингийн цонхоор нэвтэрч, гар утаснууд болон дагалд хэрэгслийг хулгайлж, 10,591,000 төгрөгийн хохирол, 40,000 төгрөгийн хор уршиг учруулсан,

2023 оны 05 дугаар сараас 2023 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 6-р хэсгийн 10-37 тоот хашаанд байрл хохирогч байшинд нэвтэрч, даваа толгойтой, гуулин нуухтай, шар манан хөөргийг хулгайлж, 600,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд шүүгдэгч *******той бүлэглэн ******* ******* ******* ******* ******* багийн 2-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийн үйл баримт нь:

 Хохирогч *******гийн “...Би ******* ******* ******* ******* Хачиг баг 8-р хэсэг тоотгүй хашаанд эхнэр 3 хүүхдийн хамт амьдардаг юм. 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн 12-13 цагийн хооронд манай гэрт *******ын эхнэр нь орж ирээд 14 хоногийн хугацаатай зээлээр утас авч болох уу гэж асуухаар нь би зээлээр утас өгөх боломжгүй гэж хэлэхэд манай гэрийн гал тогооны өрөөний цонхны хажууд байх ширээний хажууд суугаад байсан. Тухайн үед манай эхнэр гэрт байсан. Манай хүүхдүүд байгаагүй. Тэгээд эхнэр бид хоёр хөдөө яв талаараа хоорондоо ярилцаж байхад ын эхнэр нь гэрт сууж байсан. Тэгэхээр нь бид хоёр яаралтай гадагшаа яв хэрэгтэй байна гэж ын эхнэрт хэлэхэд гэрээс гарсан. Тэгээд эхнэр бид хоёр хөдөө гэр рүү яваад 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 08-09 цагийн хооронд гэртээ орж ирээд байшингаасаа гараад машинаас юм оруул гээд хашааны үүдэнд ирэхэд эхнэр байшингийн цонхоор ороод ирээ гэж хэлэхэд яасан юм бэ гэж асуухад эхнэр маань байшингийн цонх хагарсан байна, том өрөөнд бужигнасан зүйл болсон байна, хайрцагтай гар утаснуудыг онгичоод ухсан байна гэж хэлэхээр нь шууд байшин руугаа буцаж орсон. Байшин дотор орж ирэхэд том өрөөний хивсэнцэр цагаан бужигнасан зүйл болсон байдалтай, хайрцагтай утаснуудыг онгичсон, унтлагын өрөөний цонхны хэсгийг хагалсан, жижиг поорчиг нь дэлгээтэй, мөн урдаас харсан унтлагын өрөөний поорчиг онгорхой байсан. Тэгэхлээр би цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэж дуудлага мэдээлэл өгсөн. Онлайн зиалгаар 100 ширхэг гар утас, дагалд хэрэгслийн хамт 2023 оны 05 дугаар сарын 27-ноос 28-ны шилжих шөнө худалдан авалт хийгээд Улаанбаатар хотоос авч ирсэн байсан. Тухайн гар утас, дагалд хэрэгслийг 47 сая төгрөгөөр худалдсан авсан. I phone 12 загварын гар утас 1 ширхэг 1,600,000 төгрөг, іphone 11 pro mаx загварын гар утас 1 ширхэг 1,800,000 төгрөг, іphone 11 pro загварын гар утас 1 ширхэг 1,500,000 төгрөг, iphone 11 загварын гар утас 1 ширхэг 1,350,000 төгрөг, Samsung S20 загварын гар утас 1 ширхэг 900,000 төгрөг, Samsung A21s загварын гар утас 2 ширхэг 1,000,000 төгрөг, Samsung A71 загварын гар утас 1 ширхэг 700,000 төгрөг, Samsung A32 загварын гар утас 2 ширхэг 1,200,000 төгрөг, Samsung J6 загварын гар утас 1 ширхэг 300,000 төгрөг, Samsung A13 загварын гар утас 1 ширхэг- 700,000 төгрөг Samsung A90 загварын гар утас 1 ширхэг 600,000 төгрөг, Samsung tabA загварын гар утас 1 ширхэг 600,000 төгрөгөөр тус тус худалдан авсан байсан. Содон шинж тэмдэг гэвэл цэнэглэгчийн хажууд com shop гэсэн бичиглэлтэй, утасны ар хэсэг бар код хэсэгт буюу цагаан өнгийн жижиг цаас наалдаастай байгаа. Мөн алдагдсан гэх гар утаснууд сери дугаартай байгаа. Утасны дагалд хэрэгслийн үнийн дүнг мэдэж байгаа боловч алдсан дагалд хэрэгслийн тоо ширхгийг мэдэхгүй байгаа. Нийт 12,250,000 төгрөгийн гар утас болон дагалд хэрэгслийг алдсан. Сэлэнгийн нөхөр болох нь 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдөр манайхаар орж ирээд утас зээлээр өгөөч гэж орж ирэхээр би зээлээр өгөх боломжгүй гэж хэлэхэд нь адуу зарчхаад гар утас ирж авна гээд манайхаас гарсан. Мөн нь эхнэрийнхээ чатаар над руу гар утас зээлээр өгөөч гэсэн чат бичсэн байсан. нь эхнэрийнхээ чатаас над руу чат бичихдээ дандаа гэсэн үгийг бичсэн. Харин түүний эхнэр нь гэрт орж ирээд дуугүй суугаад байдаг. Эхнэр нь намайг гэж хэлдэггүй юм. 14 ширхэг гар утас, дагалд хэрэгслээс өөр хулгайд алдагдсан зүйл байхгүй. Унтлагын өрөөний цонх хагарсан. 14 ширхэг гар утсыг болон дагалд хэрэгслийг хүлээж авсан мөн вакум цонх хагарсныг төлүүлсэн. Би Тосонцэнгэл сум руу 2 удаа ирсэн, буцсан бензиний зардал буюу 300,000 төгрөгийн хохирол надад одоогоор учирсан байна. Үүнээс 3 ширхэг бензиний баримт байна. 1 ширхэг бензиний баримт буюу 80,000 төгрөгийн баримтаа гээсэн байна...” гэсэн мэдүүлэг /1хх 153-154, 156/,

Гэрч *******гийн “...Би ******* ******* ******* ******* Хачиг баг 8-р хэсэг тоотгүй хашаанд нөхөр 3 хүүхдийн хамт амьдардаг юм. 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн 12-13 цагийн хооронд манай гэрт ганцаараа *******ын эхнэр нь орж ирээд 14 хоногийн хугацаатай зээлээр гар утас авч болох уу гэж асуухаар нь нөхөр Нямсүрэн нь зээлээр гар утас өгөх боломжгүй гэж хэлэхэд манай гэрийн гал тогооны өрөөнд байх ширээний сандал дээр чимээгүй суугаад байсан. Тэгээд нөхөр бид хөдөө яв талаараа хоорондоо ярилцаж байхад ын эхнэр нь гэрт суугаад байхаар нь бид хоёр яаралтай гадагшаа яв хэрэгтэй байна гэж эхнэрт хэлэхэд байшингаас гарсан. Байшингаас гар үедээ ын эхнэр нь хашааны үүдэнд нөхөр хүлээж байгаа гэж хэлээд гарсан юм. Тэгээд нөхөр бид хоёр хөдөө гэр рүү яваад 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн өглөөний 08-09 цагийн хооронд байшингийн хаалгыг онгойлгоод эхлээд нөхөр орсон. Түүний дараагаар би байшингийн хаалгаар ороод том өрөө рүү ороход хивсэн дээр цагаан өнгийн хөвсгөр өд мэт зүйл дүүрсэн байсан. Тэгээд би цааш унтлагын өрөө рүү ороход унтлагын өрөөний цонх хагарсан, поорчиг нь дэлгээтэй байхаар би тухайн өрөөнөөс гараад том өрөө рүү ороход хайрцагтай гар утсыг задалж, эмх цэгцгүй болсон байхаар би гал тогооны өрөө рүү ороод гал тогооны поорчигыг онгойлгоод нөхрөө ороод ирээч гэж хэлэхэд яасан юм бэ гэж асуугаад орж ирсэн. Ингээд хоёулаа цагдаад мэдэгдье гэж хэлэхэд нөхөр маань цагдаагийн байгууллагад дуудлага мэдээлэл өгсөн. Манай нөхөр онлайн зиалгаар хэдэн ширхэг гар утас, дагалд хэрэгслийн хамт 2023 оны 05 дугаар сарын 27-ноос 28-ны шилжих өдөр худалдан авалт хийж Улаанбаатар хотоос өөрөө 2023 оны 05 дугаар сарын 31-ний өдөр тээвэрлэн ирсэн юм. Хэдэн төгрөгийн худалдан авалт хийснийг нь би мэдэхгүй байна. Манай нөхөр мэдэж байгаа. 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн орой гэртээ нөхрийнхөө хамт нийт 14 ширхэг хулгайд алдагдсан гар утасны жагсаалтыг гар бичмэлээр гаргад Iphone 12 загварын гар утас 1 ширхэг 1,600,000 төгрөг, іphone 11 pro max загварын гар утас 1 ширхэг 1,800,000 төгрөг, іphone 11 pro загварын гар утас 1 ширхэг 1,500,000 төгрөг, iphone 11 загварын гар утас 1 ширхэг 1,350,000 төгрөг, Samsung S20 загварын гар утас 1 ширхэг 900,000 төгрөг, Samsung A21s загварын гар утас 2 ширхэг 1,000,000 төгрөг, Samsung A71 загварын гар утас 1 ширхэг 700,000 төгрөг, Samsung A32 загварын гар утас 2 ширхэг 1,200,000 төгрөг, Samsung J6 загварын гар утас 1 ширхэг 300,000 төгрөг, Samsung A13 загварын гар утас 1 ширхэг 700,000 төгрөг Samsung A90 загварын гар утас 1 ширхэг 600,000 төгрөг, Samsung tabA загварын гар утас 1 ширхэг 600,000 төгрөг тус тус худалдан авалт хийсэн байсныг жагсаалтаар гарсан. Том өрөөний буйдангийн доод талд хайрцагтай байсан. Нөхөр бид хоёр мэднэ. Өөр хүн мэдэхгүй. Гар утас худалдаал талаар хамгийн анх болон түүний эхнэр нь асууж байсан. Тэгээд 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн 11-12 цагийн хооронд гэртээ сууж байхад ын эхнэр нь манай гэрт орж ирээд утас зарж байгаа юу гэж асуухаар би гар утаснууд ирсэн байгаа гэхэд хаалганы цаана нөхөр нь буюу зогсож байсан. Тэр үед би гэрт ороод ир гэж хэлэхэд гэрт орж ирсэн. Тэгээд манайхаас гарсан. Тухайн өдөр манайд энэ хоёр хүн 2 удаа орж ирсэн. Тэр үед гэрт би ганцаараа байсан. Өөр хүн байгаагүй. Тэгээд 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн 12-13 цагийн хооронд ын эхнэр нь манайд орж ирээд гэрээс гаргүй суугаад байсан. Тэр үед нөхөр бид хоёр хөдөө яв талаараа ярилцаж байхад ын эхнэр нь сонсоод суугаад байсан. 14 ширхэг гар утас, дагалд хэрэгслээс өөр хулгайд алдагдсан зүйл байхгүй. Унтлагын өрөөний вакум цонх хагарсан...” гэсэн мэдүүлэг /1хх 165-166/,

Хохирогч “...2023 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн 10-11 цагийн хооронд эхнэр над руу залгаад чиний хөөрөг алга болсон байсныг хүн олоод ирлээ гэж хэлэхэд цаанаас нь Асгат ******* хэсгийн төлөөлөгч гэдэг хүн байна гэж хэлээд нөхрөөсөө уг хөөргийг хэзээ хэдэн онд авч байсан талаар асуучих гээд утасны цаанаас хэлээд байхаар би 1998 онд нагац Оросоо нь 500,000 төгрөгөөр худалдаж авч өгч байсан гэж хэлсний дараагаар за гэж хэлээд эхнэрийн утас тасарсан... Улаанбаатар хотоос 1998 онд нагац Оросоо нь 500,000 төгрөгөөр худалдаж авч өгч байсан. Нагац маань 2006 онд өөд болсон. Том өрөөний баруун талын хананы урд хэсэгт байх хар стекний зүүн талын тавиурын хамгийн дээд талын тавиур дээр даалингүй хүнд ил харагдаар хадгалж байсан. Манай эхнэр бид хоёр мэднэ. Бусад гэрийн гишүүд мэдэхгүй. 2023 оны 05 дугаар сарын эхээр том өрөөний баруун талын хананы урд хэсэгт байх хар стекний зүүн талын тавиурын хамгийн дээд талын тавиур дээр байхыг би харсан бөгөөд тухайн хөөргөнөөс тамхилсан юм. Хэзээ, хэдний өдөр алдсан талаар мэдэхгүй байна. Содон шинж гэвэл даваа толгойны дээд, хажуу хэсэгт цагаан өнгийн жижиг толботой, зэсэн нарийн халбагатай, хуучирсан өнгө алдсан гуулин нуухтай, шар өнгийн манан хөөрөг байгаа юм. *******, ******* нар нь манайхаар ер нь орж ирдэггүй. Жилдээ 1-2 удаа ноолуур өгөх гэж орж ирдэг. Харин ******* гэх хүнийг мэдэхгүй, танихгүй хүн байна...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 10-11/,

Гэрч Б.ийн “...2023 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн 10-11 цагийн хооронд ******* ******* Асгат ******* хэсгийн төлөөлөгч нь даваа толгойтой гуулин нуухтай шар манан хөөрөг харуулаад энэ хөөрөг танай хөөрөг мөн үү гэж асуухаар би манай хөөрөг мөн байна гэж хариу хэлсэн. Тэр үед нөхрийн хөөрөг алга болсныг мэдсэн. Тэгтэл тухайн цагдаа энэ хөөргийг хамгийн сүүлд хэзээ, хаана байсан талаар асуухаар би манай ханын стекинд дотор байсан гэж хариу хэлсэн. Тэгээд тухайн энэ хөөргийг хэзээ алга болсон талаар асуухаар би сайн мэдэхгүй байна, нөхрөөсөө одоо утсаар асуугаад хэлэхэд за гэж хариу хэлсэн. Тэгэхлээр нь би нөхрийнхөө утас руу залгаад чиний хөөрөг алга болсныг хүн олоод ирлээ гэж хэлэхэд цагдаа нь утасныхаа чанга яригч нь дээр тавьчих гэхээр нь тавихад нөхрөөс энэ хөөргийг хэзээ хэдэн онд авч байсан юм гэж асуухад манай нөхөр 1998 онд нагац Оросоо нь 500,000 төгрөгөөр авч байсан гэж хариулсан. Тухайн үед манай нөхөр уг хөөргийг алга болсон талаар мэдээгүй байсан. Манай гэрийн том өрөөний хар өнгийн ханын стекний зүүн талын хаалганы эхний шилэн тавиур дээр байсан. нь манайхаар орж гардаггүй. Харин найз охин нь гэх нэг эмэгтэй манайд ирж 1200 грамм ноолуур өгөөд мөнгийг нь би дансаар шилжүүлэх үед Төмөр- Очир ноолуур үнэ гэж гүйлгээний утга бичиж байсан санаж байна...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 13-14/,

Хохирогч гийн “...Эхнэр бид хоёр 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн 19-20 цагийн хооронд мотоциклтой хөдөө гэр рүүгээ явсан. Тэгээд 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны үдийн өнө буюу 11-12 цагийн хооронд ******* төвд байх гэр рүүгээ эхнэрийн хамт мотоциклтой орж ирсэн. Тухайн үед манай эхнэр байшингийн цоожийг онгойлгоод гэртээ орж яваа харагдсан. Араас нь би гэртээ орсон. Тэгтэл манай эхнэр гал тогооны өрөөний вакум цонх онгорхой байна яагаад онгойсон талаар асуухад би сайн мэдэхгүй байна гэж хэлэхэд том өрөө рүү ороод бурхны доод талын авдрыг онгойлгож үзээд чиний хөөрөг байна, 2 мөнгөн аяга байхгүй байна гэж хэлэхээр нь би цагдаагийн байгууллагад мэдэгдсэн дээр гэж хэлээд гэрээсээ гараад цагдаагийн кобон дээр очоод дуудлага мэдээлэл өгсөн...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 162-163 /,

М.ийн хохирогчоор өгсөн “...Би ******* ******* ******* ******* ******* баг 2-р хэсгийн зүүн талын үзүүр хашаа бөгөөд манай хашаа тоотгүй хашаа байдаг. Тухайн хашаанд би нөхөр 2 хүүхдийн хамт байшинд амьдардаг. 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн орой 20 цагийн үед мотоциклтой нөхрийнхөө хамт хөдөө гэр рүүгээ малаа хараар ******* багт байх хөдөө гэр рүүгээ явсан. Тэгээд би нөхрийнхөө хамт 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 11-12 цагийн хооронд хөдөө гэрээсээ суманд байх гэр рүүгээ нөхрийн хамт мотоциклтой ирээд хашааныхаа үүдээр ороод байшингийнхаа хаалганыхаа цоожийг онгойлгоод гэртээ орсон. Гэртээ ороод хэсэг хугацааны дараагаар гал тогооны өрөөний цонх онгорхой байхаар юу болсон гэж бодоод нөхөртөө хэлэхэд яагаад онгойчихсон юм гээд цонх руу харсан. Тэр үед би том өрөөнд байх бурхныхаа авдрыг онгойлгоод дотор нь байх үнэт эдлэл болох мөнгөн аяга, нөхрийнхөө хөөргийг харад нөхрийн хөөрөг байсан, 2 ширхэг мөнгөн аяга алга болсон байдалтай, өөр гэрээс алдагдсан зүйл байхгүй байхаар нь би нөхөртөө хэлэхэд нөхөр маань цагдаагийн байгууллагад хэлсэн дээр гэж хэлээд гэрээсээ гараад явсан юм. Улаанбаатар хотоос 2 жилийн өмнө нэг ширхэг аягыг 170,000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан. Тэгж бодохын бол 340,000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан гэж бодож байна. Аяганы дотор буюу ёроол хэсэгт эвтэй дөрвөн амьтны дүрслэлтэй мөнгөн аяга байсан. Гадна хэсэгтээ ямар нэгэн хээгүй, цулгүй мөнгөн аяга байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 51/,

Гэрч Н.ийн “...Гүйцэтгэх ажиллагааны мэдээллийн дагуу *******, найз залуу болох ******* нарыг ******* ******* Тэс сумаас Улаанбаатар хот явж байгаа автобуснаас Асгат ******* төвд дайчлан баривчилсан. Сэлэнгийн биеэс 1 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай цагаан өнгийн утас, ын биеэс 1 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай ягаан өнгийн гар утас гарч ирсэн. Гар тээш болон хар өнгийн цүнхнээс 2 ширхэг дунд гарын мөнгөн аяга, 1 ширхэг хөөрөг, 3 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай гар утаснууд гарч ирсэн. нь найз залуу болох нь цуг явж байсан. Бид хоёр хулгай хийсэн нь үнэн бид хоёрын буруу та бид хоёрыг эндээ аргалаад явуулчих тэгэх үү бид хоёр тэр хулгай хийсэн зүйлээ эздэд нь өгөөд гомдолгүй болгоё гэх мэт ярьж байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1хх 143/,

******* ******* Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн  2023 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 2430 дугаартай “...Шинжилгээнд ирүүлсэн хар хөх өнгийн куртикний дотор тал өдөн ширхэгт материалаар хийгдсэн байна. Хэргийн газрын үзлэгээр хураан авсан гэх даавуун эдлэлийн сэмэрдэс өдөн ширхэгт материалын хэсэг байна. Шинжилгээнд ирүүлсэн хар хөх өнгийн куртикний дотор талын өдөн ширхэгт хэргийн газраас хураан авсан гэх өдөн ширхэгтүүд өнгө, гадаргуун үзүүлэлт, диаметрийн хэмжээ зэргээр тохирч байна...” гэсэн дүгнэлт /1 хх 197-198/,

******* ******* Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн  2023 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 2433 дугаартай “...Шинжилгээнд ирүүлсэн хар хөх өнгийн куртикэнд 10 мм, 15 мм, 40 мм, 45 мм, 80 мм шинээр ир үзүүртэй зүйлийн үйлчлэлээр үүссэн зүсэгдэлтүүд 20х10 мм хэмжээтэй шинээр хатуу ирмэгтэй зүйлийн үйлчлэлээр үүссэн гогдолт байна. Хар хөх өнгийн курткэнд үүссэн гэмтлүүд хэдэн удаагийн үйлчлэлээр ойролцоогоор хэдэн хоногийн өмнө үүссэн эсэхийг тогтоох боломжгүй...” гэсэн дүгнэлт /1хх 204-205/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн 19 дугаартай “...1 ширхэг даваа толгойтой,гуулин нуухтай, шар манан хөөргөний үнэлгээг 600,000 төгрөгөөр тогтоолоо...” гэсэн дүгнэлт /1хх 18-19/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн 18 дугаартай “...2 ширхэг мөнгөн аяганы үнэлгээг 324,000 төгрөг гэж тогтоолоо...” гэсэн дүгнэлт /1хх 55-56/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн 20 дугаартай “...Нийт 22 ширхэг эд зүйлийн үнэлгээг 10,631,000 төгрөг гэж тогтоолоо...” гэсэн дүгнэлт /1хх 189-191/, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /1хх 3-6, 41-46, 118-124/, гар утсанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл /1хх 125-126/, эд зүйл хураан авсан тэмдэглэл /1 хх 127-129/, эд зүйл хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /1хх 47/, эд зүйл хүлэн авсан тэмдэглэлээр /1 хх 131-132/ тогтоогдож байна гэж шүүх үзлээ.

2. Шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн хооронд өсвөр насны шүүгдэгч *******тэй бүлэглэн ******* ******* ******* ******* ******* багийн 2-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлж, 324,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийн үйл баримт нь:

Хохирогч н “...Эхнэр бид хоёр 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн 19-20 цагийн хооронд мотоциклтой хөдөө гэр рүүгээ явсан. Тэгээд 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны үдийн өнө буюу 11-12 цагийн хооронд ******* төвд байх гэр рүүгээ эхнэрийн хамт мотоциклтой орж ирсэн. Тухайн үед манай эхнэр байшингийн цоожийг онгойлгоод гэртээ орж яваа харагдсан. Араас нь би гэртээ орсон. Тэгтэл манай эхнэр гал тогооны өрөөний вакум цонх онгорхой байна яагаад онгойсон талаар асуухад би сайн мэдэхгүй байна гэж хэлэхэд том өрөө рүү ороод бурхны доод талын авдрыг онгойлгож үзээд чиний хөөрөг байна, 2 мөнгөн аяга байхгүй байна гэж хэлэхээр нь би цагдаагийн байгууллагад мэдэгдсэн дээр гэж хэлээд гэрээсээ гараад цагдаагийн кобон дээр очоод дуудлага мэдээлэл өгсөн...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 162-163 /,

М.ийн хохирогчоор өгсөн “...Би ******* ******* ******* ******* ******* баг 2-р хэсгийн зүүн талын үзүүр хашаа бөгөөд манай хашаа тоотгүй хашаа байдаг. Тухайн хашаанд би нөхөр 2 хүүхдийн хамт байшинд амьдардаг. 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн орой 20 цагийн үед мотоциклтой нөхрийнхөө хамт хөдөө гэр рүүгээ малаа хараар ******* багт байх хөдөө гэр рүүгээ явсан. Тэгээд би нөхрийнхөө хамт 2023 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 11-12 цагийн хооронд хөдөө гэрээсээ суманд байх гэр рүүгээ нөхрийн хамт мотоциклтой ирээд хашааныхаа үүдээр ороод байшингийнхаа хаалганыхаа цоожийг онгойлгоод гэртээ орсон. Гэртээ ороод хэсэг хугацааны дараагаар гал тогооны өрөөний цонх онгорхой байхаар юу болсон гэж бодоод нөхөртөө хэлэхэд яагаад онгойчихсон юм гээд цонх руу харсан. Тэр үед би том өрөөнд байх бурхныхаа авдрыг онгойлгоод дотор нь байх үнэт эдлэл болох мөнгөн аяга, нөхрийнхөө хөөргийг харад нөхрийн хөөрөг байсан, 2 ширхэг мөнгөн аяга алга болсон байдалтай, өөр гэрээс алдагдсан зүйл байхгүй байхаар нь би нөхөртөө хэлэхэд нөхөр маань цагдаагийн байгууллагад хэлсэн дээр гэж хэлээд гэрээсээ гараад явсан юм. Улаанбаатар хотоос 2 жилийн өмнө нэг ширхэг аягыг 170,000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан. Тэгж бодохын бол 340,000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан гэж бодож байна. Аяганы дотор буюу ёроол хэсэгт эвтэй дөрвөн амьтны дүрслэлтэй мөнгөн аяга байсан. Гадна хэсэгтээ ямар нэгэн хээгүй, цулгүй мөнгөн аяга байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1 хх 51/,

Гэрч Н.ийн “...Гүйцэтгэх ажиллагааны мэдээллийн дагуу *******, найз залуу болох ******* нарыг ******* ******* Тэс сумаас Улаанбаатар хот явж байгаа автобуснаас Асгат ******* төвд дайчлан баривчилсан. Сэлэнгийн биеэс 1 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай цагаан өнгийн утас, ын биеэс 1 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай ягаан өнгийн гар утас гарч ирсэн. Гар тээш болон хар өнгийн цүнхнээс 2 ширхэг дунд гарын мөнгөн аяга, 1 ширхэг хөөрөг, 3 ширхэг ком гэсэн бичигтэй лацтай гар утаснууд гарч ирсэн. нь найз залуу болох нь цуг явж байсан. Бид хоёр хулгай хийсэн нь үнэн бид хоёрын буруу та бид хоёрыг эндээ аргалаад явуулчих тэгэх үү бид хоёр тэр хулгай хийсэн зүйлээ эздэд нь өгөөд гомдолгүй болгоё гэх мэт ярьж байсан...” гэсэн мэдүүлэг /1хх 143/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн 18 дугаартай “...2 ширхэг мөнгөн аяганы үнэлгээг 324,000 төгрөг гэж тогтоолоо...” гэсэн дүгнэлт /1хх 55-56/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 19-ний өдрийн 56 дугаартай “...Шинжилгээнд хүргүүлж буй *******, ******* нарын гарын дардас шинжилгээнд тэнцэнэ. Шинжлэгдэж буй гарын мөрнүүдээс №1, №2, №5, №7 дугаартай гарын мөрүүд шинжилгээнд тэнцэнэ. Шинжилгээнд тэнцсэн №2 дугаартай гарын мөр нь ын баруун гарын долоовор хурууны өндөгний хэсгийн хээтэй тохирч байна...” гэсэн дүгнэлт /1хх 63-65/,

“...******* ******* ******* ******* 2 дугаар хэсэг зүүн талын эхний хашаа иргэн гийн эзэмшлийн байшинд хулгай орсон байх 1 дугаартай вакум цонхны гадна талаас, 2 дугаартай вакум цонхны гадна талаас, ...” гэсэн хурууны хээг бэхжүүлж авсан тэмдэглэл /1 хх 69/,

Шинжээчийн 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн 18 дугаартай “...2 ширхэг мөнгөн аяганы үнэлгээг 324,000 төгрөг гэж тогтоолоо...” гэсэн дүгнэлт /1хх 55-56/, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /1хх 41-46/, эд зүйл хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэлээр /1хх 47/ тогтоогдож байна гэж шүүх үзлээ.

Өсвөр насны шүүгдэгч *******эгийн: “...Би 2023 оны 05 дугаар сарын хэдний өдөр хулгай хийснээ мэдэхгүй байна. 13-14 цагийн хооронд ******* ******* ******* ******* Хачиг багийн 6-р хэсгийн 10-37 тоот хашаанд байрл байшингийн хаалгаар ороход гэрт хэн нэгэн байгаагүй. Тэгэхээр нь би том өрөөнд байрл хар өнгийн ханын стекны баруун талын тавиурын эхний тавцан дээр байх хөөргийг аваад байшингийн хаалга болон хашааны хаалгаар гараад хадам аавын гэр лүү очсон. Гэрт очиход хадам аав, ээж болон ******* нар байхгүй. Тухайн хөөргийг амбаар луу оруулаад зүүлгээстэй байсан хивсний голоор хийгээд орхисон. Би ******* сумаас Улаанбаатар хот руу яв унаандаа суух өглөөний буюу 2023 оны  06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 08-09 цагийн хооронд өөрийн хар цүнхэндээ хийсэн. 2023 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн 20-21 цагийн үед ******* ******* ******* ******* ******* баг 2-р хэсгийн тоотгүй хашаанд байрл иргэн Бат-Өлзийгийн гэрт очиход байшинд хүн байхгүй байхаар нь байшингийн баруун талын цонхыг поорчигийг түлэхэд онгойхоор нь цонхоор нь ороод том өрөөнд ороод баруун гар талын авдар нь дотроос 2 ширхэг мөнгөн аягыг аваад цонхоор нь гараад хадам аавын хашаанд очсон. Хашаанд очоод хураалттай байсан бөөрөнхий моднуудын завсраар хийгээд гэртээ ороход хүн байгаагүй. Тухайн өдөр хүүхдийн баяр болж байсан. Тэгээд би Улаанбаатар яв өдрийн өглөө цүнхэндээ хийгээд суусан. Хохирогч Нямсүрэнгийн цонхыг хагалж ороод утаснууд болон дагалд хэрэгслийг аваад нөгөө талын цонхоор гаргасан...” гэсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн талаар маргаагүй, үйлдсэн хэргээ хүлээн мэдүүлсэн мэдүүлэг нь хохирогч, гэрч нарын мэдүүлэгтэй тохирч байх тул шүүх түүний мэдүүлгийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.3 дугаар зүйлийн 2 дь хэсэгт зааснаар нотлох баримтаар тооцсон болно.

Шүүгдэгч *******ын “...Хөдөөгөөс гэртээ орж ирэхэд галын түлээний мод дуусчихсан байхаар нь би *******тэй хамт хашаанд байх бөөрөнхий модыг хөрөөдөж байхад мөнгөн аяга гарч ирэхээр нь би юун мөнгөн аяга вэ гэж *******эс асуухад ******* нь Бат-Өлзий гэх айлаас авсан гэхээр нь би дүү хүмүүс байж ийм юм хийж болохгүй. Бат-Өлзий ын байшинд буцаагаад мөнгөн аягаа аваачиж хий гэж хэлээд хамт бүрэнхий тасарч байхад Бат-Өлзий ын байшингийн баруун талын цонхны дэргэд ирэхэд байшингийн цонх нь цоожтой байсан. Тэгэхээр нь би цонхыг нь онгойлгох гээд баруун гараараа 1-2 удаа түлхэх үед онгойхгүй байсан. Тэгэхээр нь би *******д хандан цонхны хажууд тавьчих гэж хэлэхэд эмээгийн бие муу байгаа мөнгөний хэрэг надад байна гэхээр нь би *******тэй муудалцаад мөнгөн аягаа тавьчхаад ирээрэй гэж хэлээд гэр лүү явсан...” гэсэн мэдүүлэг нь хавтаст хэрэгт авагдсан бусад нотлох баримтуудаар үгүйсгэгдэн няцаагдаж байна

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, хохирогч, гэрч, шүүгдэгч нараас мэдүүлэг авдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам, шаардлага зөрчөөгүй, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн буюу хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй, шинжээчийн дүгнэлтийг хэрэгт хувийн сонирхолгүй, нарийн мэргэшсэн, гаргасан дүгнэлтийнхээ хариуцлагыг хүлээх чадвар бүхий шинжээч өөрийн тусгай мэдлэгийн хүрээнд гаргасан байна. Уг шинжээчийн дүгнэлтүүд нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Шүүхийн шинжилгээний тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу гарсан, эргэлзээ төрүүлэхээр нөхцөл байдал тогтоогдоогүй байна.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг шалгаж тодруулсан байх тул дээрх нотлох баримтуудыг үнэлж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжтой гэж үзлээ.

Эрүүгийн хуульд заасан “хулгайл” гэмт хэргийн үндсэн бүрэлдэхүүний шинж нь гэмт этгээд бусдын эд хөрөнгийг өмчлөгч, эзэмшигчийн эзэмшилд байгааг мэдсээр байж тэдгээрт мэдэгдэлгүйгээр шунай сэдэлт зорилгоор нууц далд аргаар авч, бусдад бага хэмжээнээс дээш хэмжээний хохирол учруулж, эд хөрөнгийг зиран зарцуул боломж бүрдсэн байхыг ойлгодог.

Хулгайл гэмт хэргийн хүндрүүлсэн шинж болох “хүн байнга амьдр, үйл ажиллагаа явуул зориулалттай орон байр, тусгайлан хамгаалсан байр, агуулад нэвтэрч” үйлдэх гэдэгт гэмт этгээд хүн амьдр болон эд хөрөнгийг хадгал зориулалттай байр, байшин, гэрийн хаалга, цонх, түгжээг эвдэх болон бусад аргаар хууль бусаар нэвтрэн орж эд хөрөнгийг авсан байхыг ойлгох ба ийнхүү хүндрүүлэх шинжтэй бусдын эд хөрөнгийг хулгайл тохиолдолд бага хэмжээний хохирол учирсныг ч гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцдог.

“Бага хэмжээний хохирол” гэж гурван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөг, түүнээс доош хэмжээг хамааруул ба нэг нэгж нэг мянган төгрөгтэй тэнцүү байдлаар тооцох талаар хуульд тодорхой заасан байна.

Шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарын үйлдэл нь хулгайл гэмт хэргийн шинжийг агуулж, тэдгээрийн санаатай гэмт үйлдлийн улмаас үүссэн үр дагавар болох хохирогчид учирсан хохирол хоёрын хооронд шалтгаант холбоотой байна.

Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч нар нь амар хялбар аргаар эд хөрөнгө, мөнгөтэй болж хүсэл хэрэгцээгээ хангын тулд өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарласан атлаа түүнийг хүсэж үйлдсэний улмаас бусдыг хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр гэмт үйлдлээ хэрэгжүүлжээ.

Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь хохирогч *******гийн байшингийн цонхоор нэвтэрч, гар утаснууд болон дагалд хэрэгслийг хулгайлж, хохирогч байшинд нэвтэрч, даваа толгойтой, гуулин нуухтай, шар манан хөөргийг хулгайлж, шүүгдэгч *******той бүлэглэн хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлсан үйлдэл нь гэм буруугийн нэгдмэл нэг хэлбэрийн хүрээнд, цаг хугацааны хувьд завсарлагатай үргэлжлэн хийгдсэн байх тул үргэлжилсэн үйлдэлтэй гэмт хэрэг гэж үзнэ.

Үргэлжилсэн үйлдэлтэй гэмт хэргийн хувьд үйлдэл тус бүр нь гэмт хэргийн шинжтэй байх ба эхний үйлдэл хийснээр гэмт хэрэг эхэлж, хамгийн сүүлчийн үйлдлээр төгссөнд тооцдог онцлогтой юм.

Тодруулбал үргэлжилсэн үйлдэлтэй гэмт хэргийн гол онцлог нь нэгэнт эхэлсэн гэмт хэргийн ерөнхий, нэгдмэл санаа үргэлжлэх өвөрмөц үе шат болдог учраас үргэлжилсэн үйлдэл тус бүртээ бие даасан гэмт хэргээр зүйлчлэгдэхгүй байх үндэслэлтэй болно.

Иймд өсвөр насны шүүгдэгч Б.Сэлэнгийн хохирогч *******гийн байшингийн цонхоор нэвтэрч, гар утаснууд болон дагалд хэрэгслийг, хохирогч байшинд нэвтэрч, даваа толгойтой, гуулин нуухтай, шар манан хөөргийг, шүүгдэгч *******той бүлэглэн хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг тус тус хулгайлсан гэмт үйлдлүүдийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дь хэсэгт зааснаар үргэлжилсэн нэг гэмт хэрэгт тооцох нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт  “Гэмт хэргийг хоёр, түүнээс олон хүн санаатай нэгдэж үйлдсэн бол бүлэглэн гүйцэтгэх гэнэ” гэж заасан ба өсвөр насны шүүгдэгч *******э, шүүгдэгч ******* нарын хохирогч н эзэмшлийн байшингийн цонхоор нэвтэрч 2 ширхэг мөнгөн аягыг хулгайлсан үйлдлийг бүлэглэж үйлдсэн гэж үндэслэлтэй байна.  

Шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарын дээрх үйлдэл нь хүн байнга амьдр зориулалттай орон байранд хууль бусаар нэвтэрч бусдын эд хөрөнгийг хулгайл гэмт хэргийн бүрэлдэхүүний шинжийг бүрэн агуулж байх ба тэдгээрийн үйлдлийг прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-т зааснаар зүйлчилж ирүүлсэн нь үндэслэлтэй, хэргийн зүйлчлэл тохирсон байх тул тэдгээрийг гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж шүүх дүгнэлээ.

 

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн тухайд:

Гэмт хэргийн нийгмийн хор аюулын хэр хэмжээг тодорхойлох гол шинж нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршиг юм. Эрүүгийн хуулийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар гэмт хэргийн улмаас шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн хохирол, хор уршигт тооцдог.

Шүүгдэгч нарын дээрх үйлдлийн улмаас хохирогч *******д 10,591,000 төгрөг, д 600,000 төгрөг, хохирогч д 324,000 төгрөгийн хохирол учирсан болох нь хохирогчийн нарын мэдүүлэг болон шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдож байна.

Хохирогч нарт хулгайд алдагдсан эд зүйлийг буцааж өгсөн болох нь хавтаст хэрэгт авагдсан эд зүйл хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл болон хохирогч нарын мэдүүлгээр тогтоогдож байна.

 

Мөрдөн шалг ажиллагаанд болон шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт хохирогч ******* нь Тосонцэнгэл суманд дуудагдаж ирсэн замын зардал 300,000 төгрөг гаргуулаар нэхэмжилснээс 49,944 төгрөгийн баримтыг ирүүлээгүй байх тул хэлэлцэхгүйгээр орхиж, өсвөр насны шүүгдэгч *******д холбогдуулан нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний журмаар жич нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээж, баримтаар нотлогдсон 250,056 төгрөгийг гаргуул, мөн хохирогч мөрдөн шалг ажиллагаанд Тосонцэнгэл суманд дуудагдаж ирсэн замын зардал 140,152 төгрөг гаргуул тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг тус тус хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Өсвөр насны шүүгдэгч *******эс гаргуулаар шийдвэрлэсэн нийт 390,208 төгрөгийг эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанд хохирогч нарт төлсөн болох нь өсвөр насны шүүгдэгч Б.Сэлэнгийн хуулийн ёсны төлөөлөгчийн дансны хуулганы баримтаар нотлогдож байна.

Хохирогч н нь шүүгдэгч нараас гаргуул хохирол төлбөргүй гэснийг болон энэ шийтгэх тогтоолоор шүүгдэгч нараас гаргуул хохирол төлбөргүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлэв.

Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлийн талаар:

Өсвөр насны шүүгдэгч *******, шүүгдэгч ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-т заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул Эрүүгийн хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасныг баримтлан тэдгээрт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй.

Шүүгдэгч нар нь анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь “ял шийтгэлийн мэдээллийн санд бүртгэгдээгүй” тухай эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалг хуудсаар, шүүгдэгч нар хэрэг хариуц чадвартай болох нь шүүх сэтгэц эмгэг судлалын 20, 21 дугаартай дүгнэлтээр тус тус тогтоогдож байна.

Шүүх Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэж заасан шударга ёсны зарчмыг баримталж, шүүгдэгч нар нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирогчид шүүхээс тогтоосон хохирол төлбөрийг төлсөн, тэдгээрт ял шийтгэл оногдуулад хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй зэргийг харгалзсан болно.

Эрүүгийн хуулийн 8 дугаар бүлэгт өсвөр насны хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тухай асуудлыг тусгайлан зохицуулсан бөгөөд 8.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Гэмт хэрэг үйлдэх үедээ арван дөрвөн насанд хүрсэн ба арван найман насанд хүрээгүй байсан хүнд энэ бүлэгт заасан үндэслэл, журмын дагуу эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасан байна.

Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь 2006 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр төрсөн гэмт хэрэг үйлдэх үед 17 нас 1 сартай байсан болох нь нас тоолсон тэмдэглэл, иргэний үнэмлэхийн лавлагааны хуулбар зэргээр тогтоогдож байна.

Иймд өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь 18 насанд хүрээгүй байх тул түүнд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8 дугаар бүлэгт заасан үндэслэл журмаар эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч ******* нь 2004 оны 1 дүгээр сарын 24-ний өдөр төрсөн, гэмт хэрэг үйлдэх үед 19 нас 4 сартай байсан болох нь иргэний үнэмлэхийн хуулбар, лавлагаагаар тус тус тогтоогдож байна.

Эрүүгийн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлийн 5 дь хэсэгт “Шүүхээс арван найман насанд хүрсэн ба хорин нэгэн насанд хүрээгүй хүнд энэ бүлэгт заасан үндэслэл, журмаар ял оногдуулж, хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээр шийдвэрлэж болно” гэж заасан нь 18 насанд хүрсэн боловч насанд хүрсэн хүний оюун ухаан, сэтгэхүйн хөгжлийн түвшинтэй харьцуулад өөрийн үйлдлийн нийгмийн аюулын мөн чанарыг бүрэн гүйцэд ойлгох хэмжээнд хөгжөөгүй 21 нас хүртэлх оюуны хөгжлийн байдлыг харгалзан ял оногдуул тухай зохицуулалт юм.

Хэдийгээр шүүгдэгч ******* нь 18 насанд хүрсэн байх боловч түүний шүүх хуралдаанд асуусан асуултад хариулж буй байдал, шүүх сэтгэц эмгэг судлалын  21 дугаартай “...18-19 орчим насны биеэр жижиг, туранхайвтар, ...*******ын өөрийн асуумжаар удамд нь сэтгэцийн өвчтэй хүн байдаг болно...” гэсэн дүгнэлт болон түүний биеийн хэмжээ, жинг тус тус харгалзан үзэхэд түүнийг насанд хүрсэн хүнтэй адилтган үзэх үндэслэлгүй байх тул түүнийг өсвөр насны хүнд тооцож, хуулийг шүүгдэгчид ашигтайгаар тайлбарлаж хэрэглэх нь зүйтэй шүүх үзлээ.

Иймд шүүгдэгч *******т Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлаж мөн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлд заасан тусгай журмыг хэрэглэж ял оногдуулаар шийдвэрлэв.

Шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарт өсвөр насны хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тусгай журамд заасны дагуу эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэх эрүүгийн хариуцлагын нийтлэг зорилгод нийцэж байгаа бөгөөд өсвөр насны хүнд хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлага нь түүний нас, биед тохирсон, эрүүл мэнд, ёс суртуун, сэтгэцийн онцлогийг харгалзсан, нийгэмд өөрийн байр суурийг олоход тусл, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь хор уршгийг ухамсарлуулад чиглэсэн байх зорилго бүхий бөгөөд шүүх 21 насанд хүрээгүй шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нар нь гэмт хэрэг анх удаа үйлдсэнийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, тэдгээр нь өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч гэмшиж буй хувийн байдал зэргийг тус тус харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.7 дугаар зүйлийн 1, 2 дь хэсэгт тус тус заасныг журамлан 21 насанд хүрээгүй шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д заасан хорих ял оногдуулыг тэнсэж, 02 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хянан хүмүүжүүлэх хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ авч шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж дүгнэв.

Эрүүгийн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлийн 1, 5 дь хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарт хорих ял оногдуулыг тэнсэж, тус бүрд хоёр /2/ жилийн хугацаагаар хянан хүмүүжүүлэх, хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ авч, мөн хуулийн 8.7 дугаар зүйлийн 2, 3, 4-т, мөн хуулийн 7.3 дугаар зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.2-т зааснаар зан үйлээ зас, хөдөлмөрлөх дадал олгох сургалтад хамрагд үүрэг хүлээлгэж, мөн хуулийн 7.3 дугаар зүйлийн 3 дь хэсгийн 3.3-т зааснаар согтууруул ундаа мансууруул бодис хэрэглэхийг хориглосон хязгаарлалт тогтоох албадлагын арга хэмжээ ав нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч *******т авсан хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээг хэрэгжүүлэх, хянан хүмүүжүүлэх хугацаанд хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг ******* ******* гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн төрийн зиргааны байгууллагад даалгаж, хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг түүний эцэг, эхэд хариуцуулж, шийтгэх тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* ******* Тосонцэнгэл ******* шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэст,

Өсвөр насны шүүгдэгч *******д авсан хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээг хэрэгжүүлэх, хянан хүмүүжүүлэх хугацаанд хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг ******* гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн төрийн зиргааны байгууллагад даалгаж, хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг түүний эцэг, эхэд хариуцуулж, шийтгэх тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт тус тус даалгаж шийдвэрлэх нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 4, 5 дь хэсэгт “Тэнссэн хугацаанд хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй, хязгаарлалтыг зөрчсөн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулна, тэнссэн хугацаанд энэ хуулийн тусгай ангид заасан санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, энэ хуулийн 6.8, 6.9 дүгээр зүйлд заасан журмаар ял оногдуулна” гэж заасныг тус тус дурдав.

Шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нар нь 2 хоног цагдан хоригдсон болохыг дурдаж, тэдгээрт авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хүчингүй болгож, хувийн баталгаа гарг таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, уг арга хэмжээг тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлж, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зуухны амны төмөр, куртикний өдийг тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц устг, хэрэгт битүүмжлэгдсэн зүйлгүй болохыг дурдаж шийдвэрлэх нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэг, 36.6, 36.7, 36.8 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч , өсвөр насны шүүгдэгч нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д заасан хүн байнга амьдр орон байранд нэвтэрч, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар хулгайлсан гэмт хэргийг бүлэглэн үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

 2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.1 дүгээр зүйлийн 5 дь хэсэг, 8.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д зааснаар шүүгдэгч *******т ял оногдуулыг тэнсэж 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хянан хүмүүжүүлэх хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ авсугай.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.1-д зааснаар өсвөр насны шүүгдэгч *******д ял оногдуулыг тэнсэж 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хянан хүмүүжүүлэх хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ авсугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.7 дугаар зүйлийн 2 дь хэсэг, 7.3 дугаар зүйлийн 2 дь хэсгийн 2.2-т, 7.3 дугаар зүйлийн 3 дь хэсгийн 3.3-т тус тус зааснаар хорих ял оногдуулыг 2 жилийн хугацаагаар тэнссэн хугацаанд шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч ******* нарт зан үйлээ зас хөдөлмөрлөх дадал олгох сургалтад хамрагд үүрэг хүлээлгэж, согтууруул ундаа, мансууруул бодис хэрэглэхийг хориглосон хязгаарлалт тогтоох албадлагын арга хэмжээг тус тус авсугай.

5. Шүүгдэгч *******т авсан албадлагын арга хэмжээний хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* ******* гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн төрийн зиргааны байгууллагад даалгаж, хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг түүний эцэг, эхэд хариуцуулж, шийтгэх тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* ******* Тосонцэнгэл ******* шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэст даалгаж шийдвэрлэсүгэй.

6. Өсвөр насны шүүгдэгч *******д авсан албадлагын арга хэмжээний хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн төрийн зиргааны байгууллагад даалгаж, хараа хяналтдаа байлгаж, хүмүүжүүлэх үүргийг түүний эцэг, эхэд хариуцуулж, шийтгэх тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллыг ******* Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгаж шийдвэрлэсүгэй.

7. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 5 дь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******, өсвөр насны шүүгдэгч нар нь шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй, хориглосон хязгаарлалтыг зөрчсөн эсхүл санаатай гэмт хэрэг дин үйлдсэн тохиолдолд шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулыг тус тус мэдэгдэж анхааруулсугай.

8. Шүүгдэгч нарт авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, хувийн баталгаагаар таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, уг арга хэмжээг шүүхийн шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

9. Шүүгдэгч нар нь 2 хоног цагдан хоригдсон, тэдгээрээс гаргуул эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй хэрэгт битүүмжлэгдсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурдаж хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зуухны амны төмөр 1 ширхэг, куртикний өдийг тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц устгасугай.

10. Өсвөр насны шүүгдэгч ******* нь хохирол төлбөрт хохирогч *******д 250,056 төгрөг, хохирогч 140,152 төгрөгийг тус тус төлсөн, шүүгдэгч нар нь энэ шийтгэх тогтоолоор хохирогч нарт төлөх хохирол төлбөргүй, хохирогч нар гомдол, санал гомдолгүй болохыг тус тус дурдсугай.

11. Хохирогч *******гийн зардал 49,944 төгрөг гаргуул нэхэмжлэлийг хэлэлцэхгүй орхиж, өсвөр насны шүүгдэгч *******д холбогдуулан иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээсүгэй.

12. Шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

13. Давж заалд гомдол гарг, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл өөрөө гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор ******* ******* Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалд шатны шүүхэд давж заалд гомдол гарг, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

                      ДАРГАЛАГЧ

  ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                        Б.ӨЛЗИЙХИШИГ