МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч П.Цэцэгдулам даргалж, тус шүүхийн танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч: *******9******* онд ******* аймгийн ******* суманд төрсөн, эрэгтэй, халх, ******* ******* боловсролтой, ******* мэргэжилтэй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл , хот Сонгинохайрхан дүүрэг, 9 дүгээр хороо, ******* ******* ******* дүгээр гудамжны ^а тоотод оршин суух, Боржигон овогт нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: дүүргийн дугаар хороо, Үйлдвэр байрлах, ХК-д холбогдох ажилд эгүүлэн тогтоолгож, ажилгүй байсан хугацааны нөхөх олговор гаргуулах тухай гомдлыг 2020 оны 0 дугаар сарын 29-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгч , хариуцагч байгууллагын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: дүүрэг Уул уурхайн нүүрс олборлолтын хувьцаат компанид би *******98 оны *******0 сарын 02-ны өдрийн 40 тоот тушаалаар белаз машины *******, Сат машин мэргэжлийн оператор *******оор ажиллаж байгаад *******999 оны ************** сарын **************-ний өдрийн 0 дугаар тушаалаар Үйлдвэрлэлийн осол мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас байгууллагын санаачилгаар ажлаас чөлөөлөгдсөн. Анх *******999 оны *******0 сарын *******4-ний өдөр хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг 0 хувиар, 2000 оны *******0 сарын *******4-ний өдрийн комиссын шийдвэрээр хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг хувь, 200******* онд 60 хувь, 2004 онд 6 хувь болон нэмэгдэж өөрчлөгдсөн. Одоо миний бие мэргэжлээс шалтгаалах өвчний 6 хувийн групптэй боловч өөрийн Сат машин мэргэжлийн оператор *******ийн ажлаар ажиллахад саад болохгүй гэж үзэж байгаа тул Хөдөлмөрийн тухай хуулийн ********************* дүгээр зүйлийн *********************. дахь заалтыг тус байгууллага нь зөрчиж байгаа гэж үзэн нэхэмжлэл гаргаж байна. Намайг байгууллагын санаачилгаар ажлаас чөлөөлсөн харин хөдөлмөрийн гэрээг цуцлаагүй. Иймд намайг Уул уурхайн нүүрс олборлолтын ХК-д Сат машины оператор *******оор ажиллуулахыг даалгаж, мөн миний мэргэжлийн сарын цалин .076.820 төгрөгийн цалинтай гэж тодорхойлсон тул шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан өдрөөс эхлэн цалинг олгуулж өгнө үү гэжээ.

 

Нэхэмжлэгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: *******999 оны ************** сарын **************-нд биеийн эрүүл мэндийн байдал муудсан тул байгууллагаас биеэ эмчлүүлээд ир гээд ажлаас чөлөөлсөн. Би жил биеэ эмчлүүлсэн. Түүнээс хойш хот Автобус баазад автобусны *******оор 7 жил ажилласан. Автобусны ******* хүнд нөхцөлд хамаардаг. Ажиллах хугацаанд биеийн эрүүл мэндэд ямар нэгэн өөрчлөлт ороогүй. Одоо хөдөлмөрийн чадвар алдалт 6 хувь дээр тогтсон. Намайг ажлаас чөлөөлөхдөө тухайн ажил албан тушаалд тэнцэхгүй гэж чөлөөлсөн. Гэтэл ур чадварын хувьд тэнцэхгүй гэсэн дүгнэлт гараагүй. 6 хувийн хөдөлмөрийн чадвар алдалттай хүн Сат машины *******оор ажиллаж болохгүй гэсэн юм байхгүй. Би өөрийнхөө биеийн байдлыг *******оор ажиллахад ******* боломжтой гэж үзэж байгаа. Би 4 ангилалын жолооны эрхтэй. Хөдөлмөрийн тухай хуульд зааснаар 9 сарын цалинтай тэнцэх хэмжээний нөхөх олговор авсан. Хөдөлмөрийн чадвараа *******00 хувь алдаагүй, үлдсэн хувьдаа тохирсон ажил хийх боломжтой гэж үзэж байгаа. Ажилд орох хүсэлтээ байгууллагад 20*******6 оноос эхэлж гаргасан боловч ажилд аваагүй. Тэтгэмжээ авъя гээд шүүхэд хандсан боловч шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн учраас ажилдаа ормоор байна. Би уушигны тоосжилт, нэг талын уушиг устсан шулуун гэдэсний цус алдалт, судас тасарсан оношоор хөдөлмөрийн чадвар алдалтаар группэд орсон, Иймд намайг Сат машины оператор *******ийн ажил албан тушаалд эгүүлэн тогтоож, шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан үеэс өнөөдрийг хүртэлх хугацааны цалинтай тэнцэх олговрыг гаргуулж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагч байгууллага шүүхэд ирүүлсэн хариу тайлбартаа: дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд хэлэлцэгдэж буй иргэн Н. ХК-д САТ машины оператор *******оор ажлуулахыг даалгаж, мэргэжлийн сарын цалинг шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан өдрөөс эхлэн олгуулахаар нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан иргэний хэрэгт хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр оролцож байгаагийн хувьд дараах хариу тайлбарыг гаргаж байна. Нэхэмжлэгч нь нүүрсний уурхайн даргын *******98 оны *******0 дугаар сарын 02-ны өдрийн 40 тоот тушаалаар Блез маркын машины *******оор ажиллаж байгаад эмнэлэг хөдөлмөрийн магадлах комиссын шийдвэрээр мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг 0 хувь гэж тооцон, группэд гарах болсонтой холбогдуулан Гүйцэтгэх захирлын *******999 оны ************** дүгээр сарын **************-ний өдрийн 0 тоот тушаалаар хөдөлмөрийн гэрээг цуцалж, ажлаас чөлөөлөн, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97.*******.*******-ийг үндэслэн 9 сарын *******аж цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний буюу *******.70.9******* төгрөгийн нөхөн төлбөрийг олгосон. Нэхэмжлэгч нь ХК-иас мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас тахир дутуугийн тэтгэвэр тогтоолгосон иргэдийн бүртгэлд байдаг бөгөөд өнөөдрийн байдлаар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь хэмжээг 6 хувиар тогтоолгосон байгаа. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлдээ хариуцагч байгууллага нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн ********************* дүгээр зүйлийн *********************. Хөгжлийн бэрхшээлтэй, одой хүний биеийн байдал нь хөдөлмөр эрхлэхэд саад болхооргүй буюу хөдөлмөрийн нөхцөл нь харшлахгүй бол тэдгээрийн уг шалтгаанаар ажилд авахаас татгалзахыг хориглоно гэсэн заалтыг зөрчсөн гэсэн байна. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн *********************. дахь зааснаар тухайн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний биеийн байдал нь хөдөлмөр эрхлэхэд саад болохооргүй буюу хөдөлмөрийн нөхцөл нь харшлахгүй бол уг шалтгаанаар ажилд авахаас татгалзахыг хориглоно гэсэн байгаа бөгөөд тухайн нэхэмжлэгчийн ажиллахыг хүсч буй ажлын байр /ажил мэргэжил/ болох Сатын оператор ******* нь Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайдын 2004 оны 77 тоот тушаалын хавсралтаар батлагдсан Тэтгэврийг хөнгөлттэй тогтоох газрын дор болон хөдөлмөрийн хортой, халуун, хүнд нөхцөлд хамаарах ажил мэргэжлийн жагсаалт-д зааснаар Уул уурхайн салбарын ажил мэргэжлийн жагсаалтад орж хөдөлмөрийн хэвийн бус буюу хүнд нөхцөлд хамаарах ажлын байр байгаа болно. Иймээс нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль зүйн үндэслэлгүй байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

 

Хариуцагч байгууллагын төлөөлөгч шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбартаа: нь *******98 оноос манай байгууллагад Блез маркын машины *******оор ажиллаж байгаад *******999 оны 04 сард биеийн эрүүл мэндийн байдлын улмаас хөнгөн ажилд буюу манаачийн ажилд шилжсэн. 6 сар манаачаар ажиллаад эмнэлэг хөдөлмөр магадлах комиссын шийдвэрээр мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг 0 хувь гэж тооцон, группэд гарах болсон учраас захирлын *******999 оны ************** дүгээр сарын **************-ний өдрийн 0 тоот тушаалаар ажлаас чөлөөлсөн. Ажлаас чөлөөлөхдөө Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.*******.2-д заасан эрүүл мэндийн хувьд тэнцэхгүй гэсэн үндэслэлээр чөлөөлсөн. Хэрвээ энэ шийдвэрийг зөвшөөрөхгүй байсан бол Хөдөлмөрийн тухай хуулийн *******29 дүгээр зүйлийн *******29.2-д зааснаар шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ******* сарын дотор шүүхэд гомдлоо гаргах байсан. Гэтэл огт гомдол гаргаагүй, хуульд заасан 9 сарын цалинтай тэнцэх хэмжээний тэтгэмжээ авчихаад 2******* жилийн дараа гомдол гаргаад байгааг ойлгохгүй байна. Хэрвээ мэргэжлээс шалтгаалах өвчний улмаас тахир дутуу болж хөдөлмөрийн гэрээ дуусгавар болсон ажилтан эдгэрсэн бол манай байгууллага Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.*******.*******-д заасны дагуу ажилд нь авах үүрэгтэй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн ********************* дүгээр зүйлийн *********************. дахь заалтыг зөрчсөн асуудал байхгүй, өнөөдрийн байдлаар ын уурхайд 27 ажлын байранд **************28 ажилтан хөдөлмөрийн гэрээ байгуулан ажиллаж байгаагаас хэвийн нөхцөлд 2, хэвийн бус нөхцөлд 87 ажилтан, хөгжлийн бэрхшээлтэй 27 ажилтан ажиллаж байгаа. ХК-д бүртгэлтэй лэлийн осол, хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас тахир дутуугийн тэтгэвэр тогтоолгосон 240 иргэн байна. Төрбат нь манайхаас гарахдаа хөдөлмөрийн чадвар алдалт 0 хувь байсан, одоо 6 хувь болчихоод ажилдаа орно гээд байгааг ойлгохгүй байна. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

Шүүх нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр Ажилд томилох тухай *******98.*******0.02-ны 40 дугаар тушаал, 028 дугаартай хөдөлмөрийн дэвтрийн хуулбар, Ажлаас чөлөөлөх тухай *******999.**************.**************-ний өдрийн 0 дугаар тушаал, БНХК-ийн ҮЭ-ийн нэгдсэн хорооны 20*******7.02.06-ны өдрийн **************, 20*******7.04.0-ны өдрийн 22 дугаар албан бичгүүд, хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь тогтоосон актууд, Нийгмийн даатгалын нэгдсэн сүлжээний лавлагаа, нийгмийн даатгалын дэвтрийн хуулбар, хөдөлмөрийн гэрээ, байгууллагын дотоод журам, дүүргийн ИХАШШ-ийн 2020.02.07-ны өдрийн 7 дугаар шийдвэр, жолооны үнэмлэхийн хуулбар, хариуцагчийн хүсэлтээр *******999.04.2-ны өдрийн *******09 дугаартай Ажилд томилох, ажлаас чөлөөлөх тухай тушаал, аюулгүй ажиллах арга техникийн зааварчилгааг өгсөн тухай хяналтын хуудас зэрэг бичгийн баримтуудыг шинжлэн судлаад:

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч нь хариуцагч ХК-д холбогдуулан Сат машины оператор *******ийн ажил албан тушаалд эгүүлэн тогтоолгох, шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан үеэс өнөөдрийг хүртэлх хугацааны цалинтай тэнцэх олговрыг гаргуулах тухай гомдлыг шүүхэд гаргасныг хариуцагч байгууллага хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй гэж маргаж байна.

 

Нэхэмжлэгч нь шүүхэд гомдол гаргах болсон үндэслэлээ Сат машины оператор *******оор ажиллахад биеийн эрүүл мэндийн хувьд боломжтой учраас Хөдөлмөрийн тухай хуулийн ********************* дүгээр зүйлийн *********************.-д зааснаар ажилдаа эгүүлэн тогтоолгох хүсэлтэй гэж, хариуцагч байгууллага шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа үндэслэлээ нь хөдөлмөрийн чадвараа 0 хувь алдсаны улмаас ажлаас чөлөөлөгдсөн, Сат машины *******ийн албан тушаал, хөдөлмөрлөх нөхцөл нь хүнд нөхцөлд хамаардаг, 6 хувийн хөдөлмөрийн чадвар алдалттай хүнийг тухайн ажил албан тушаалд ажиллуулах хууль зүйн үндэслэлгүй гэж тус тус тодорхойлжээ.

 

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзлээ. Хэрэгт авагдсан, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн баримтууд болон талуудын шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбаруудаар дараах үйл баримтууд тогтоогдож байна.

Нэхэмжлэгч нь ын нүүрсний уурхайн даргын *******98 оны *******0 сарын 02-ны өдрийн 40 дугаартай тушаалаар Белаз машины *******ийн ажил албан тушаалд томилогдон ажиллаж байгаад биеийн эрүүл мэндийн байдлаас шалтгаалан *******999 оны 04 сарын 2-ны өдрийн *******09 дугаар тушаалаар манаачаар томилогдон ажилласан байна. Н. хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг Тоосжилтын болон хордлогын шалтгаант гуурсан хоолойн архаг үрэвсэл оношоор *******999 оны *******0 сарын *******4-ний өдрийн 446 дугаар Эмнэлэг-хөдөлмөрийн магадлах комиссын шийдвэрээр 0 хувь болохыг тогтоосон тул *******999 оны ************** дүгээр сарын **************-ний өдрийн 0 дугаар тушаалаар ыг эрүүл мэндийн хувьд гүйцэтгэж байгаа ажил албан тушаалдаа тэнцэхгүй болсон гэж үзэн ажлаас чөлөөлж, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97 дугаар зүйлийн 97.*******.*******-д Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 0 хувь хүртэл алдсан ажилтанд сар, *******-0 хувь алдсан ажилтанд 7 сар, *******-70 хувь хүртэл алдсан ажилтанд 9 сар, 7******* хувиас дээш алдсан ажилтанд *******8 сарын цалингийн *******ажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөрийг нэг ба түүнээс дээш удаа олгоно гэж зааснаар 9 сарын цалингийн *******ажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөрийг олгожээ. /хх-ийн 2-4, 7, 84-р тал/

 

Ажилтан нь тухайн үед ажил олгогчийн санаачлагаар ажлаас чөлөөлөгдсөнөө хүлээн зөвшөөрч 9 сарын цалингийн *******ажтай тэнцэх хэмжээний нөхөн төлбөрийг авсан байгааг дурдав.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.*******-д Ажил олгогч нь ажилтныг урьд эрхэлж байсан ажил, албан тушаалд нь дараахь тохиолдолд эгүүлэн авах үүрэгтэй, 6.*******.*******-д Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлого, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас тахир дутуу болж хөдөлмөрийн гэрээ нь дуусгавар болсон ажилтан эдгэрснийхээ дараа нэг сарын дотор эргэж ирсэн гэж, ********************* дүгээр зүйлийн *********************.-д Хөгжлийн бэрхшээлтэй, одой хүний биеийн байдал нь хөдөлмөр эрхлэхэд саад болохооргүй буюу хөдөлмөрийн нөхцөл нь харшлахгүй бол тэдгээрийг уг шалтгаанаар ажилд авахаас татгалзахыг хориглоно гэж тус тус хуульчилсан.

Нэхэмжлэгч анх ажлаас чөлөөлөгдөхдөө хөдөлмөрийн чадвараа 0 хувь алдсан байсан бөгөөд өнөөдрийн байдлаар түүний хөдөлмөрийн чадвар алдалт 6 хувь болж нэмэгдсэн байна. Тэрээр хөдөлмөрийн чадвар алдалт 6 хувь байгаа нь Сат машины оператор *******оор ажиллахад саад болохгүй гэж тайлбарлажээ.

Нийгмийн хамгаалал Хөдөлмөрийн сайдын 2004 оны 0 сарын 0-ны өдрийн 77 дугаар тушаалаар батлагдсан Тэтгэврийг хөнгөлттэй тогтоох, газрын дор болон хөдөлмөрийн хортой, халуун, хүнд нөхцөлд хамаарах ажил мэргэжлийн жагсаалтыг шинэчлэн батлах тухай" журмын 4 дэх зааснаар уурхайн хүнд даацын машины *******ийн ажиллах нөхцөл нь хөдөлмөрийн хүнд нөхцөлд хамаарч байна.

Нэхэмжлэгч нь Сат машины оператор *******ийн ажил албан тушаалд ажиллахад эрүүл мэндийн хувьд тэнцэнэ гэсэн Эмнэлэг-хөдөлмөрийн магадлах комиссын шийдвэр гараагүй, тэрээр тухайн ажил албан тушаалд эрүүл мэндийн хувьд тэнцэнэ гэдгээ баримтаар нотлоогүй, энэ талаарх баримт хэрэгт авагдаагүй, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.*******.*******, ********************* дүгээр зүйлийн *********************.-д зааснаар ажилтныг эдгэрсэн, түүний эрүүл мэндийн байдал нь Сат машины оператор *******ийн ажил албан тушаалыг эрхлэхэд саад болохгүй, хөдөлмөрийн хүнд нөхцөлд харшлахгүй гэх нөхцөл байдлууд тогтоогдохгүй байх тул гомдлыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзлээ.

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.2., **************6, **************8 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

*******.Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.*******.*******, ********************* дүгээр зүйлийн *********************., 69 дүгээр зүйлийн 69.*******-д заасан үндэслэл тогтоогдохгүй байх тул Н. хариуцагч ХК-д холбогдуулан гаргасан ажилд эгүүлэн тогтоолгож, ажилгүй байсан хугацааны цалин гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 4******* дүгээр зүйлийн 4*******.*******.-д зааснаар энэ нэхэмжлэл нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгддөг болохыг дурдсугай.

.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, **************9.4, **************9.7 дахь зааснаар шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч 7 хоног өнгөрснөөс хойш *******4 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэй бөгөөд дээрх хугацаанд шүүхийн шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

4,.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******20 дугаар зүйлийн *******20.2 дахь зааснаар зохигч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш *******4 хоногийн дотор Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ П.ЦЭЦЭГДУЛАМ