ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2014/0257/Э

 

Ñóì äóíäûí 7 дугаар шүүхийн ýð¿¿ãèéí õýðãèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ Т.Энхжаргал äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Б.Нямдорж,

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Д.Энхтуяа,

Ш¿¿ãäýã÷ ***нарыг оролцуулан òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äархан-Уул àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðааñ Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 215 äóãààð ç¿éëèéí 215.2-ò çààñàí ãýìò õýðýãò  *** овогт ***ын ***д õîëáîãäóóëàí ÿëëàõ ä¿ãíýëò  ¿éëäýæ èð¿¿ëñýí *** òîîò ýð¿¿ãèéí õýðãèéã 2014 îíû 12 äугааð ñàðûí 05-íы ºäºð õ¿ëýýí àâ÷ ø¿¿í õýëýëöëýý.

 

Шүүгдэгчийн áèåèéí байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, ***  оны ***  дугаар сарын *** -ний өдөр  ***   аймгийн Дархан суманд төрсөн, ***  настай эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой,  мужаан мэргэжилтэй, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, ам бүл ***, эхнэр, ***  хүүхдийн  хамт Дархан-Уул аймгийн ***  сум ***  дугаар баг *** ***  тоотод оршин суух, улсаас авсан гавъяа шагнал, ял шийтгэлгүй ***  овогт *** ын *** /РД: *** /,

 

Шүүгдэгч *** 2014 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдрийн 19 цагийн орчим Дархан-Уул аймаг Дархан сум, 9 дүгээр баг, 4 дүгээр хороолол 5 дугаар байрны арын асфальтан зам дээр *** улсын дугаартай ***  маркын автомашин жолоодож яваад Монгол улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.5, мөн дүрмийн 9 дүгээр бүлгийн 9-2-т заасныг зөрчсөнөөс явган  зорчигч ***г мөргөж биед нь хүнд гэмтэл учруулсан ãýìò õýðýãò õîëáîãäæýý. /яллах дүгнэлтэнд бичигдсэнээр/

 

ТОДОРХОЙЛОХ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

-Шүүгдэгч ***ийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “....2014 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдөр 19 цагийн үед ***  байрны харалдаа зам дээр явж байхад зүүн талын замаас нэг хүн гэнэт гарж ирсэн. Би хараад шууд тормосоо гишгэсэн боловч тэр хүнийг мөргөсөн. Би машинаасаа буугаад эмээг эмнэлэг хүргэж өгье гэтэл намайг гэрт оруулаад өг гэж гуйсан юм. Би гэрт нь хүргэж өгсөний дараа гэрийх нь аваад эмнэлэг рүү явсан” ãýõ ìýä¿¿ëýã.

 

Шүүгдэгч Х.Лхагвагийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...Миний бие ***  Улсын дугаартай *** маркийн машинаар дотор халтууранд буюу хүн зөөдөг юм. 2014.10.23-ны өдөр 19 цагийн орчим хуучин Дарханаас шинэ Дархан чиглэлд автомашинд 4 хүн суулгаад явж байхад хээтэй хорооллын хойд талын зам дээр *** -р байрны ард явж байсан чинь машины урдуур гэнэт нэг хүн гараад ирсэн. Би тэр хүнийг харангуутаа машиныхаа тормозыг гишгээд тулаад зогсоход нөгөө хүн мөргүүлээд газар унасан. Би машинаас бууж очиход газар хажуу талаараа харчихсан хэвтэж байхаар нь босгоод түргэн дуудъя гэж хэлэхэд нөгөө эмгэн түргэн дуудахгүй, би гэртээ харимаар байна гэж хэлэхээр нь гэрийг нь заалгаад машинд сууж явсан нэг залуугийн хамтаар гэрт нь хүргэж өгөөд явсан. Гэрийн хаягийг нэг зорчигчоор заалгаад гэр рүү нь явуулсан юм. Би тэр эмгэнээс нэг хүүхдийнх нь гар утасны дугаарыг авч түүн рүү залгахад өөдөөс 2 хүн гарч ирэхээр нь тэдгээртэй хамт гэрт нь оруулж өгсөн юм. ” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 56-57 дугаар хуудас/

 

Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хэргийн 5-6 дугаар хуудас/,

 

Хохирогч ***ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “... зам хөндлөн гарч явахад миний баруун гар талааснэг машин ирээд баруун талын ташаа орчим руу мөргөхөд газар унасан юм.  Намайг машинд мөргүүлээд газар унасны дараа тухайн автомашины жолооч бууж ирээд эмнэлэг рүү явъя гэж хэлэхээр нь үгүй би гэртээ орно гэж хэлэхэд тэр жолооч намайг гэрт маань хүргэж оруулж өгсөн юм.  Би тэр үед гэртээ орж ирээд бие засах гэтэл шээс гарахгүй болохоор нь эмнэлэг дээр очиж үзүүлэхэд умдаг яс хугарч давсаг цоорсон байна гэж хэлсэн юм. Би тэгээд хагалгаанд орж эмнэлэгт 12 хоног хэвтэж эмчлүүлсэн. ...Зам хөндлөн гарч явахдаа баруун гар тал руугаа харахад ямар нэгэн автомашин байхгүй байна гэж харсан болохоор зам хөндлөн гарч явахад гэнэт л баруун гар талаас машин ирээд мөргөсөн...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 10 дугаар хуудас/,

 

Гэрч ***ийн: “...Би тэр өдөр гэртээ 19 цагийн орчим байж байсан чинь нэг залуу миний гар утас руу залгаад гарч ирээд ээжийгээ аваач, би ээжийг чинь мөргөчихлөө гэж хэлэхээр нь гэрээсээ гарсан чинь ээжийг нэг жолооч аваад байрны үүдэнд ирчихсэн байхаар нь ээжийг үүрч гэр рүүгээ оруулсан. Тухайн жолооч ээжийг чинь байрны арын зам дээр мөргөчихсөн гэж хэлж байсан. Тэгээд эмэгтэй дүү ***  ирээд ээжийг бие засуулах гэсэн чинь шээс нь гарахгүй байхаар нь нэгдсэн эмнэлэг авч явсан. *** -р байрны ард байх асфальтан зам дээр мөргөсөн гэж хэлж байсан...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 12 дугаар хуудас/,

 

Зам тээврийн осол, хэрэг дээр хийсэн хэмжилтийн бүдүүвч зураг, зам тээврийн ослын дүгнэлт /хэргийн 14-15 дугаар хуудас/,

 

2014.11.04-ний өдрийн 10.07.015-063 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /хэргийн 19 дүгээр хуудас/

 

2014.10.31-ний өдрийн 1172  дугаартай шинжээчийн дүгнэлт:

1. *** ийн биед ташаан толгойд цус хуралт, давсаг задарсан, умдаг яс хугарсан гэмтэл тогтоогдлоо.

2.Дээрх гэмтэл нь хатуу мохоо, ирмэгтэй зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ.

З.Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 3-1-12-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах, амь насанд аюултай, битүү гэмтэл тул, гэмтлийн хүнд зэрэгт хамаарна.

4.Цаашид хөдөлмөрийн чадвар тогтонги алдалтанд нөлөөлөх нь эмчилгээ, биеийн эрүүл мэндийн байдлаас хамаарна. /хх-ийн 26 хуудас/,

Ял шийтгэгдсэнийг шалгах хуудас /хэргийн 58 дугаар хуудас/ болон хавтаст хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан бичгийн баримтуудаар шүүгдэгч ***íü 2014 оны 10  дугаар сарын 2З-ны өдрийн 19 цагийн орчим Дархан-Уул аймаг Дархан сум 9 дүгээр баг 4 дүгээр хороолол 5 дугаар байрны  арын асфальтан  зам дээр *** улсын дугаартай *** маркын автомашин жолоодож яваад Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.5-д зааснаар  “Зам тээврийн осолд холбогдсон жолооч дор дурьдсан үүрэг хүлээнэ: г/ осолд холбогдсон тээврийн хэрэгсэл нь бусад тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хаасны улмаас зорчих хэсгийг чөлөөлөх, мөн осолд нэрвэгдсэн хүнийг эмнэлгийн байгууллагад уг тээврийн хэрэгслээр хүргэх зайлшгүй тохиолдолд хөндлөнгийн 2-оос доошгүй гэрчийг байлцуулан осолд холбогдол бүхий эд мөрийн баримт тухайн тээврийн хэрэгслийн ул мөрийн байрлалыг тодорхой тэмдэглэсний дараа байрнаас хөдөлгөж болно”, мөн дүрмийн  9 дүгээр бүлгийн 9.2-д зааснаар “Жолооч хөдөлгөөнд аюул саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна” гэсэн заалтуудыг  зөрчсөнөөс явган зорчигч ***г мөргөж биед нь хүнд гэмтэл учруулсан зам тээврийн осол гаргаж, òýýâðèéí õýðýãñëèéí õºäºë㺺íèé àþóëã¿é áàéäëын болон àøèãëàëòûí æóðаì çºð÷èх гэмт хэрэг ¿éëäñýí болох нь нотлогдож байх тул аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã ç¿éë÷èëñýí õóóëèéí ç¿éë, õýñýã çºâ áайна.

 

Иймд шүүгдэгч ***г òýýâðèéí õýðýãñëèéí õºäºë㺺íèé àþóëã¿é áàéäëын болон àøèãëàëòûí æóðаì çºð÷èх гэмт хэрэг ¿éëäñýí ãýì áóðóóòàéä тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна.

 

Ø¿¿ãäýã÷ ***íü урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст урьд шүүхээр ял шийтгүүлж байгаагүй, Цагдаагийн Ерөнхий газрын лавлагааны санд бүртгэгдээгүй болохыг тодорхойлсон баримт хэрэгт авагдсан /хэргийн 58 äóãààð õóóäñàíä/ байх тул àíõ óäàà ãýìò õýðýã ¿éëäñýí гэж үзнэ.

 

Шүүгдэгч ***нь анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохиролыг төлсөн, хохирогч гомдол саналгүй нэхэмжлэх зүйлгүй гэж мэдүүлж байх бөгөөд, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшиж байгаа зэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 55 дугаар зүйлд зааснаар ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзэж, түүнд оногдуулсан ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлд заасан зохицуулалтыг хэрэглэх боломжтой гэж дүгнэлээ.

 

Хохирогч *** цаашид гарах эмчилгээний зардлагыг иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурьдах нь зүйтэй байна.

 

Мөн шүүгдэгч *** нь эíý õýðгийн улмаас öàãäàí õîðèãäооã¿é, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдсан ç¿éëã¿é болохыг тус тус дурьдаж, *** гийн ýçýìøëèéí *** óëñûí  äóãààðòàé *** маркийн 3 000 000 òºãðºãèéí ¿íý á¿õèé òýýâðèéí õýðýãñëèéã áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷èéí 2014 îíû 12 äóãààð ñàðûí 01-íий ºäðèéí 2334 äóãààðòàé òîãòîîëûã õ¿÷èíã¿é áîëãîх ç¿éòýé áàéíà.

 

Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгт хавсаргаж ирүүлсэн 000713751 дугаартай тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээг Х.Лхагваад буцаан олгож, ***гийн   ***  äóãààðтаé жолооíû ¿íýìëýõèéã Çàìûí öàãäààãèéí ãàçàðò øèëæ¿¿ëэхээр шийдвэрлэх нь зүйтэй байна.

 

Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 283 дугаар зүйлийн 283.1, 286 дугаар зүйлийн 286.1, 290 дүгээр ç¿éëèéí 290.3, 294, 297, 298, 299, 303, 304 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñнûã óäèðäëàãà áîëãîí ÒÎÃÒÎÎÕ íü:

 

1. Ø¿¿ãäýã÷ ***  овогт ***ын ***г тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын журам зөрчиж, хохирогч ***ийн áèåä õ¿íä ãýìòýë учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн ãýì áóðóóòàéд òîîöñóãàé.

 

2. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 215 äугааð ç¿éëèéí 215.2-т çààñíààð Боржигон овогт Хүрэлбаатарын ***гийн тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 /íýã/ æèëèéí õóãàöààãààð õàñ÷, 1 /íýã/ æèëийн хуãàöààãààð õîðèõ ÿëààð øèéòãýñ¿ãýé.

 

3. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 52 äóãààð ç¿éëèéí 52.5-ò çààñíààð шүүгдэгч ***д оногдуулсан 1 /íýã/ æèëийн õóãàöàаãààð õîðèõ ÿëûã æèðèéí äýãëýìòýé ýðýãòýé÷¿¿äèéí õîðèõ àíãèä ýäë¿¿ëñ¿ãýé.

 

4. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298  дугаар зүйлийн 298.1.2-ò зааснаар шүүгдэгч *** нь ýíý õýðэãт öàãäàí õîðèãäîîã¿é, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдсан ирсэн зүйлгүй болохыг äóðüäñóãàé.

5. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 134 дүгээр зүйлийн 134.10-т зааснаар мөрдөн байцаалтын шатанд ш¿¿ãäýã÷ ***гийн ýçýìøëèéí *** óëñûí  äóãààðòàé *** маркийн 3 000 000 òºãðºãèéí ¿íý á¿õèé òýýâðèéí õýðýãñëèéã áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷èéí 2014 îíû 12 äóãààð ñàðûí 01-íий ºäðèéí *** äóãààðòàé òîãòîîëûã øèéòãýõ òîãòîîë õ¿÷èí òºãºëäºð áîëìîãö õ¿÷èíã¿é áîëãîж,  дээрх автомашины ***  дугаартай тээврийн хэрэгслийг гэрчилгээг ***д буцаан олгосугай.

 

6. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 61 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 61.1-ä çààñíààð энэ шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 98 дугаар зүйлийн 98.1-т зааснаар ***д оногдуулсан 1 æèë õîðèõ ÿëûã òýíñýæ, 1 /нэг/ жилийн  õóãàöààãààð õÿíàí õàðãàëçàхаар тогтоосугай.

 

7. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.4, 61.5-т зааснаар тэнсэгдсэн ***аад хяналт тавихыг Дархан-Уул аймгийн Засаг даргын дэргэдэх Цагдаагийн хэлтэст хариуцуулж, хянан харгалзах хугацаанд захиргааны шийтгэл хүлээвэл Цагдаагийн байгууллагын саналыг үндэслэн хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхийг ***д мэдэгдсүгэй.

 

8. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 48 дугаар зүйлийн 48.2-т зааснаар ***гийн оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилийн хугацаагаар хассан нэмэгдэл ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон үеэс эхлэн тоолохыг дурьдаж, ***  гийн ***  äóãààðтай жолооíû ¿íýìëýõèéã Çàìûí öàãäààãèéí ãàçàðò øèëæ¿¿ëсүгэй.

 

9. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.4-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч ***д óðüä авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

10. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 292 дугаар зүйлийн 292.2-т зааснаар хохирогч ***  цаашид гарах эмчилгээний зардал болон бусад зардлаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмаар нэхэмжлэл гаргаж шийдвэрлүүлэх эрхтэй бөгөөд энэхүү нэхэмжлэл нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөхийг дурьдсугай.

11. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 299 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 299.3-ò çààñíààð øèéòãýõ òîãòîîë òàíèëöóóëàí ñîíñãîñíîîð õ¿÷èíòýé áîëîõ áºãººä ìºí õóóëèéí 303-ò çààñíààð òîãòîîëûã ýñ çºâøººðâºë шүүгдэгч, õîõèðîã÷, òýäãýýðèéí ºì㺺ëºã÷, хууль ёсны төлөөлөгч íàð òîãòîîëыг ãàðäóóëñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 9 дүгээр шүүхэд äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàõ, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõòýéã äóðüäñóãàé.

 

12. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 306 äóãààð ç¿éëèéí 306.1-ä çààñíààð ýíýõ¿¿ øèéòãýõ òîãòîîëä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàñàí, ýñýðã¿¿öýë áè÷èãäñýí òîõèîëäîëä øèéòãýõ òîãòîîëûí áèåëýëòèéã ò¿äãýëç¿¿ëæ, òîãòîîëûã áèåë¿¿ëýõ õ¿ðòýë ***ä àâñàí батлан даалтад өгөх òàñëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýýг õýâýýð ¿ðãýëæë¿¿ëñ¿ãýé.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                          Т.ЭНХЖАРГАЛ