ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2014/0021/Ý/

 

Ñóì äóíäûí 7 дугаар ø¿¿õèéí ýð¿¿ãèéí õýðãèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ Т.Энхжаргал äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Т.Тогтох,

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Д.Энхтуяа,

Ø¿¿ãäýã÷èéí ºì㺺ëºã÷ Г.Уянга

Ш¿¿ãäýã÷ ***íàðûã îðîëöóóëàí òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äархан-Уул àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðааñ Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 153 äóãààð ç¿éëèéí 153.1-ò çààñàí ãýìò õýðýãò *** овогт ***ийн ***д õîëáîãäóóëàí ÿëëàõ ä¿ãíýëò  ¿éëäýæ èð¿¿ëñýí ***  òîîò ýð¿¿ãèéí õýðãèéã 2014 îíû 12 äугааð ñàðûí 18-íы ºäºð õ¿ëýýí àâ÷ ø¿¿í õýëýëöëýý.

 

Ø¿¿ãäýã÷ийí áèåèéí áàéöààëò:

 

Монгол Улсын иргэн, ***  оны ***  дүгээр сарын *** -ний  өдөр ***  аймаг *** суманд төрсөн, ***  настай, эмэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой,  слесерь  мэргэжилтэй,  эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл ***,  *** аймгийн ***  сум ***  дугаар баг Мангирт *** дүгээр  хэсэг ***  гудамж ***  тоотод  оршин суух, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, ухаан мэдрэл бүрэн, хэрэг хариуцах чадвартай ***   îâогт ***ийн ***/РД: *** /,

 

Шүүгдэгч ***нь 2014 оны 9 дүгээр сарын 30-ны өдөр Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын 12 дугаар баг 26 дугаар байрны гадна тавьсан иргэн ***ын эзэмшлийн *** улсын дугаартай *** маркын автомашины  гадна талын 2 толийг хугалж, бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар гэмтээсэн ãýìò õýðýãò õîëáîãäæýý.  /яллах дүгнэлтэнд бичигдсэн байдлаар/

 

ТОДОРХОЙЛОХ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

 

Шүүгдэгч ***ийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “.....Àæëààñàà áèå ºâ人ä áàéõààð íü ÷ºëºº àâààä ãàðààä èðõýä ìàíàé ä¿¿ áàéðíû ãàäàà èðñýí áàéñàí. Òýãýýä ä¿¿ãýý ãýðò õ¿ðãýýä ºãºº÷ ãýõýä ýõíýð íü íàìàéã øóóä ò¿ëõýýä óíаãаàñàí. Òóõàéí ¿åä èõ óóð õ¿ðñýí. Òîëèéã íü ò¿øýýä çîãñîæ áàéõàä òîëü íü äîîøîî áîëñîí òýãýõýýð íü áè õóãàëñàí” ãэх мэдүүлэг,

 

Шүүгдэгч ***ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2014 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдөр авто угаалгын газар ажиллаж байгаад бие өвдөөд байхаар нь ажилаасаа гарсан юм. Тэгээд би мөнгөгүй болоод өөрийн төрсөн ээж болох *** дээр очиж хадгалуулсан мөнгөө аваад гэрээс нь гараад явж байтал манай төрсөн дүү болох ***  эхнэр ***ын хамт өөрийнхөө цагаан өнгийн жижиг машинтай ирж зогссон. Би дүү ***т хандаж эгч нь биеэ үзүүлэх гэсэн юм гэр лүү очиж эрүүл мэндийн дэвтэр авах хэрэгтэй байна машинаараа хүргээд өгөөч гэж хэлэхэд эхнэр *** нь машиныхаа  түлхүүрийг булаан аваад миний хажуугаар зөрж өнгөрөхдөө намайг газар түлхээд унагаасан. Тэгээд би газраас босох гэтэл гартаа барьж байсан цүнхээрээ намайг цохисон. Мөн миний хөл рүү өшиглөж миний өвдөж байсан хөлийг хөндсөн миний уур хүрээд гартаа барьсан байсан тортой зүйлийг нь газар асгасан. ***, *** 2 тортой юмаа хамж аваад орц руугаа орсон. ***, *** хоёрт уур хүрээд машиных нь 2 талын толийг хугалчихаад гэрлүүгээ явсан. Тухайн үед архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглээгүй эрүүл байсан. Тэр хоёрыг гэрт хүргээд өгөөч гэхэд чадахгүй гэхээр нь уур хүрээд толийг нь хугалсан” гэх мэдүүлэг /хэргийн 30-31 дүгээр хуудас/,

 

Хохирогч ***ын  мөрдөн байцалтын шатанд өгсөн: “...2014 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдрийн өглөө 10 цагийн орчим хүүхдээ цэцэрлэгт өгчихөөд нөхрийнхөө хамт өөрийнхөө *** ***  маркын машинаа жолоодоод  Дархан сум ***  дугаар баг ***  дугаар байрны гадаа ирэхэд манай хадам эгч *** манай байрны орцноос гарч ирээд машинд чинь сууя намайг гэрт хүргээд өгчих гэж хэлэхэд би чадахгүй гэж хэлсэн. Тэр *** эгч миний гарт байсан тортой гурил, будааг асгаж миний толгой руу нэг удаа цохисон. Тэр үед зөрүүлээд *** эгчийг түлхэж унагаагаад тортой юмаа хамж аваад нөхрийнхөө хамт гэрлүүгээ орсон. Тэгтэл удалгүй манай хажуу айлын *** орж ирээд танай машины 2 толийг хугалаад хаячихсан байна гэхээр нь нөхрийнхөө хамт гараад хартал машины 2 толийг хугалаад хаясан хугархай нь утсан дээр тогтож байсан. Тэгээд би цагдаад өргөдөл өгсөн. ***нь манай гэрт ирж байнга дарамт учруулдаг би хохирлоо барагдуулж авмаар байна...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 12 дугаар хуудас/,

   

Гэрч ***ын мөдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “.....машинтайгаа гэрийнхээ гадаа ирж зогсоод буухад манай эгч *** манай орцноос гарч ирээд машинаараа гэрлүү хүргээд өг гэж хэлсэн. Тэр үед нь би чадахгүй завгүй гэж хэлэхэд манай эгч ***эхнэр ***ыг янз бүрийн хэл амаар доромжилж барьж явсан тортой зүйлийг нь тарааж асгаж шидээд манай эхнэртэй барьцалдаад үснээсээ зууралцаад газар унасан. Тэгээд би эхнэрээ *** эгчээс салгаж аваад гэртээ орсон. Тэгээд удаагүй манай хажуу айлын ***  гэх залуу орж ирээд танай машины 2 толийг хугалаад хаячихсан байна гэхээр нь эхнэрийнхээ хамт гараад хартал машины 2 толийг хугалаад хаясан хугархай нь утсан дээр тогтож байсан. Тэгээд эхнэр бид 2 ярилцаж байгаад өргөдөл бичиж өгсөн. *** эгч манай гэрт орж ирэн хэрүүл хийж хэл амаар доромжлон хүүхдүүд айлгаж байнга дарамт учруулдаг энэ хүнд арга хэмжээ авч өгнө үү....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 14 хуудас/   

 

 Гэрч ***ын мэдүүлэг мөдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “....2014 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өглөө 10 цагийн үед өөрийнхөө машинтай байрныхаа гадаа ирж зогсоход манай хөрш ***  гэх залуугийн машиных нь нэг талын толь  хугараад унжчихсан нэг талын толь хугараад газар унасан байсан. Тэгээд би газар унасан байсан толийг нь аваад ***гийн гэрийн хаалгыг тогштол түүний эхнэр ***  хаалгаа нээсэн би машины чинь толийг хугалсан байна гээд өгчихөөд гэртээ орсон...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 17 дугаар хуудас/,

 

Гэрч  ***гийн “... ***нь намайг бага байхаас л хурц ширүүн ааш зантай захирангуй, зандрангуй, зан гаргадаг байсан. Ах дүү төрөл төрөгсдийг байнга харааж гэр оронд ирж хүүхдүүд загнаж зандрана. Мөн гэрийн эд зүйл эвдэнэ, гэрийн цонх хүртэл хагалж байсан. Уурлаж бухимдсан үедээ гартаа таарсан бүхнийг барьж чулуудан орилж хашгирч дайрдаг ...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 16 дугаар хуудас /,

 

 2014 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 89/14 дугаартай Шүүх сэтгэц гэм судлалын магадлагаа:

1.*** нь гэмт хэрэг үйлдэх үедээ сэтгэцийн хувьд “Бие хүний сэтгэлийн хөдөлгөөн тогтворгүй болох эмгэг” өвчтэй байсан байна. Үйлдсэн хэргийнхээ үйлдлийг зөв тайлбарлах чадвартай болно.

2.*** нь “Бие хүний сэтгэлийн хөдөлгөөн тогтворгүй болох эмгэг” өвчтэй боловч эмнэлгийн хяналтанд байдаггүй болно.

3.*** нь сэтгэцийн хувьд өвчтэй боловч түүнд албадлагын эмчилгээ явуулах шаардлагагүй болно.

4.*** нь хэрэг хариуцах чадвартай болно.   /хэргийн 20 дугаар хуудас/,

    

-Автомашинд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зураг /хэргийн 5-6 дугаар  хуудас/

 

-Ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас /хэргийн 36 дахь тал/  болон хавтаст хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëэгт шинжлэн ñóäëàãäñàí áè÷ãèéí áàðèìòóóäààð ø¿¿ãäýã÷ ***нь 2014 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдөр Дархан-Уул аймаг Дархан сум 12 дугаар баг 26 дугаар байрны гадна тавьсан иргэн ***ын эзэмшлийн *** улсын дугаартай ***  маркын автомашины гадна талын 2 толийг  хугалж, бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар гэмтээсэн гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх бөгөөд түүний үйлдлийг зүйлчилсэн хуулийн зүйл, хэсэг зөв байна.  

  

Иймд шүүгдэгч ***ийн бусдын бие махбодид хүндэвтэр гэмтэл санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм  буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж шүүх үзлээ.

  

Хохирогч ***д шүүх хуралдааны тов мэдэгдэхэд “ *** миний бие нь гомдол санал нэхэмжлэх зүйлгүй” гэх òàéëáàðûã ø¿¿õýä áè÷ãýýð ирүүлсэн áàéõ òóë ø¿¿ãäýã÷ ***ийг ãýìò õýðãèéã óëìààñ ó÷èðñàí õîõèðëûã төлж барагдуулсан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

 

Шүүгдэгч *** нь урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст бүртгэлгүй байх тул  анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзнэ.

 

Шүүгдэгч *** ял шийтгэл оногдуулахдаа анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, хохирогч гомдол саналгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй зэргийг ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзэж, түүнд оногдуулсан ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлд заасан зохицуулалтыг хэрэглэх боломжтой гэж үзлээ.

 

Шүүгдэгч *** нь энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй, хохирогчид төлөх төлбөргүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурдах зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 283 дугаар зүйлийн 283.1, 286 дугаар зүйлийн 286.1, 290 дугаар зүйлийн 290.3, 294, 297,298, 299, 303, 304 дүгээр зүйлүүдэд заасíыг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч ***  овогт ***ийн ***ийг бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар гэмтээсэн гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 153 дугаар зүйлийн 153.1-т зааснаар шүүгдэгч Боржигон овогт ***ийн *** д 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 52 дугаар зүйлийн 52.5-т зааснаар шүүгдэгч ***д оногдуулсан 1 /нэг/ жилийн хорих ялыг жирийн дэглэмтэй эмэгтэйчүүдийн хорих ангид эдлүүлсүгэй.

 

4. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298 дугаар зүйлийн 298.1.1-т зааснаар шүүгдэгч *** энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хохирогчид төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурдсугай .

 

5. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.4-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол ***д авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.1-д зааснаар энэ шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 153 дугаар зүйлийн 153.1-т зааснаар ***д оногдуулсан 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хорих ялыг тэнсэж, 1 /нэг/ жилийн хугацаагаар хянан харгалзахаар тогтоосугай.

 

7. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.4, 61.5-т зааснаар тэнсэгдсэн ***  хяналт тавихыг Дархан-Уул аймгийн Засаг даргын дэргэдэх Цагдаагийн хэлтэст хариуцуулж, хянан харгалзах хугацаанд захиргааны шийтгэл хүлээвэл Цагдаагийн байгууллагын саналыг үндэслэн хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхийг ***д мэдэгдсүгэй.

 

8. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 299 дүгээр зүйлийн 299.3-т зааснаар шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл ялтан, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч нар тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 9 дүгээр шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурьдсугай.

 

9. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 306 дугаар зүйлийн 306.1-д зааснаар энэхүү шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл ***д авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                      Т.ЭНХЖАРГАЛ