ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2014/0260/Э

 

Ñóì äóíäûí 7 дугаар шүүхийн ýð¿¿ãèéí õýðãèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ Ò.Ýíõæàðãàë äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Б.Эрдэнэцогт

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Н.Мөнгөнсүх

Õîõèðîã÷ Д.***

Õîõèðîã÷èéí ºì㺺ëºã÷ Д.Оюунчимэг

Ø¿¿ãäýã÷èéí ºì㺺ëºã÷ П.Батжаргал,

Ш¿¿ãäýã÷ ***нарыг оролцуулан òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äархан-Уул àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðааñ Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 215 äóãààð ç¿éëèéí 215.2-ò çààñàí ãýìò õýðýãò  *** овогт ***ийн ***т õîëáîãäóóëàí ÿëëàõ ä¿ãíýëò  ¿éëäýæ èð¿¿ëñýí *** òîîò ýð¿¿ãèéí õýðãèéã 2014 îíû 12 äугааð ñàðûí 08-íы ºäºð õ¿ëýýí àâ÷ ø¿¿í õýëýëöëýý.

 

Шүүгдэгчийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, *** оны *** сарын ***-ны өдөр *** аймгийн *** суманд  төрсөн,  *** настай, эрэгтэй, бага боловсролтой,  жолооч мэргэжилтэй,  эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл ***, эхнэр, *** хүүхдийн хамт  *** аймгийн *** сумын  ***-р баг Мангиртын ***-р хэсэг, *** тоотод  оршин суух хаягийн бүртгэлтэй, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, ***  îâгийн ***ийн ***  /РД: ***/

 

Шүүгдэгч *** нь 2014 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр  Дархан-Уул аймгийн Дархан сум Малчин баг Төмөрлөгийн үйлдвэрийн уулзвар орчимд  *** улсын дугаартай *** загварын тээврийн хэрэгслийг  жолоодож яваад зам тээврийн осол гаргаж иргэн  ***гийн биед нь хүнд зэргийн гэмтэл учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ. /яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

 

ТОДОРХОЙЛОХ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

Шүүгдэгч ***ийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн мэдүүлэгт: “...2014 îíû 08 äóãààð ñàðûí 20-íû îðîé *** íàä ðóó ÿðèàä õîòîîñ ãàðëàà òîñîæ àâààðàé ãýñýí. Òýãýýä îðîé íü áè òîñîæ àâààä Õºâñãºëèéí õýäýí íàéçóóäòàéãàà 2 øèë àðõè õóâààæ óóñàí. Òýãýýä ºã뺺 ýðò ìàíàé íàéçóóä Õºâñãºë ÿâíà ãýýä ãàðãàæ ºãºõ ãýæ áàéãààä îñîëä îðîæ ***èéí áèåä õ¿íä ãýìò ó÷ðóóëñàíäàà õàìàðñàæ áàñ ãýìøèæ áàéíà...” ãýâ.

 

Õîõèðîã÷ **ийн ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò ºãñºí мэдүүлэгт: “Áè 2014 îíû 08 äóãààð ñàðûí 20-íä Óëààíáààòàð õîòîîñ íàéçóóäòàéãàà Äàðõàí-Óóë àéìàã ðóó ÿâñàí. Òýãýýä Äàðõàíä èðýýä ìàíàé ààâûíä î÷èæ 2 øèë àðõè óóãààä ºã뺺 íü ìàíàé íàéçóóä Õºâñãºë ÿâíà ãýýä *** áèä 2 ãàðãàæ ºãºõ ãýæ ÿâààä îñîëä îðñîí áàéñàí. Îñîëä îðñíîîñ õîéø þó áîëñîí ãýäãèéã ñàíàõã¿é áàéíà. Ìèíèé 5 õàâèðãà õóãàð÷ 2 óóøèã àâõóóëñàí. Îäîî ìèíèé áàðóóí òàëä ìýäýý îðîõã¿é áàéãàà. Áè àõ ãý÷ íàðààñàà 3.500.000 òºãðºã àâ÷ ýì÷èëãýý õèéëãýñýí. Öààøäàà ýì÷èëãýý õèéëãýõ ìºí㺠áàéõã¿é. Õîõèðîë ìºí㺠òºëºõã¿é áàéãààä ãîìäîæ áàéíà...” ãýâ.

 

Шүүгдэгч ***ийн ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí: “...2014.08.20-ны орой 22 цагийн орчим манай найз *** миний гар утас руу залгаад “Чи Дарханд байгаа юм уу? *** *** бид З Улаанбаатараас гараад явж байна, завтай бол тосоод аваач уулзъя гэсэн.  Тэгэхээр нь би орж ирээд хэлээрэй, би тосоод авъя гэсэн. Шөнө 01 цаг өнгөрөөд *** миний гар утас руу залгаад Хонгор өнгөрөөд явж байна гэсэн, Олон улсын худалдааны төвийн гадаа эхнэр ***ийн хамт  *** улсындугаартай автомашинтай очоод хүлээгээд зогсож байхад ***,  ***  *** бас нэг танихгүй эмэгтэйтэй хамт  *** улсын дугаартай  *** машинтай ирсэн. ***ийн гэрт Хабитатад очоод тэндээ  ***, манай эхнэр бид 6 нэг 075 литрийн тэргүүн архи 05 литрийн сархад архи уусан. Архи ууж байхад манай эхнэр гэр рүүгээ яваад би үлдсэн. Өглөө 07 цагийн орчим *** намайг сэрээгээд  ***  *** 2 явах боллоо босоод ир, 2-лаа гаргаж өгье гэсэн. *** 2 Хөвсгөл явж байсан болохоор би босоод машинаа асаагаад миний машинд *** суугаад  ***  *** нар өөрсдийнхөө машинд суугаад хөдлөөд явсан юм, замаараа 16 давхарын дэлгүүрээс 20000 төгрөг өгөөд нэг хайрцаг эссэ тамхи авч, үлдсэн мөнгөөрөө нийслэл пиво аваад  ***  *** 2-ын араас явсан. Ингээд автовокзал дээр хүлээж байгаа гээд очиход   ***  *** 2 байхгүй байсан. Тэгэхээр нь би энд байхгүй байгаа юм чинь хүлээхгүй явсан юм байна 2-лаа буцъя гэхэд *** за нэгэнт энд ирсэн юм чинь 2-лаа төмөр хүн ороод үзье тэнд зургаа авахуулж байгаа байх гэсэн. Тэгэхээр нь би төмөр хүн ороход байхгүй байсан, З шар ороод үзье гээд цаашаа явж байхад төмөр хүнтэй З замын уулзвар өнгөрөөд явж байхад миний машины урд ачааны портер машин явж байсан. Би уг автомашиныг гүйцэж түрүүлээд урд нь гараад хурдаа хасах гээд тормозоо гишгэхэд машины хойд хэсэг шарваад замын хажуу руу орсон. Би рулиэ буцаагаад хариулсан. Тэгэхэд машин хажуулдаад унасан. Тэгээд нэг мэдэхэд машины 4 дугуй дээшээ харсан байсан. *** миний хажууд байснаа арын суудал руу орсон байсан, тэгээд би машинаасаа гараад эмнэлэг дуудсан...” ãýõ ìýä¿¿ëýã /хýðãèйн 44 ä¿ãýýð õóóäàñ/,

 

Хохирогч ***ийн  ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí: “....Би осолд орсон талаараа мэдэхгүй . Одоо миний биеийн байдал цээжээр их хөндүүрлэж өвдөж байна, мөн миний бие дээрдэхгүй,  босож явж чадахгүй байгаа. Эмчилгээний зардлаа нэхэмжилж байна...” ãýõ мэдүүлэг /хýðãèéí 8 äугааð õóóäàñ/,

 

Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл,  үзлэгээр бэхжүүлсэн гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд  /хэргийн 4, 5-6 дугаар хуудас/

 

Гэрч   ***ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2014 оны 8 дугаар сарын 20-ны өдөр найз  ***  ***, *** нартай уулзаж бид нар ***ийн гэрт архи ууж хоносон, маргааш  өглөө  *** бид 2 нутаг буцахаар явсан, 11 цагийн орчим Орхон аймагт явж байхад  *** над руу яриад  *** , *** хоёр та нарын араас дагаж явж байгаад осолд орчихсон байна гэж ярьсан...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 10 дугаар хуудас/,

 

Гэрч   ***ны мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2014.08.20-ны орой ***бид 2 ажлаа дуусгаад би шинэ хороололд гэртээ бууж үлдээд ***машин аваад гэр рүүгээ явсан. Тэгээд  маргааш нь буюу 21-ний өглөө 08 цагийн орчим би ***руу ажилдаа явах гээд залгахад утсаа авахгүй байсан, тэгэхээр нь би дахин дахин залгаад байсан чинь   ***ийн эхнэр нь утсыг аваад ***гар утсаа үлдээгээд явсан айлд байгаа, би гэртээ байна гэж хэлсэн. 09 цагийн орчим  ***ийн эхнэр  *** миний утас руу залгаад ***чиний машиныг Төмөрлөгийн үйлдвэрийн уулзвар дээр онхолдуулсан байна гэж хэлсэн, тэгээд би замын цагдаа дээр очиход миний машин журмын хашаанд байсан...” гэх мэдүүлэг /хэргийн 11 дүгээр хуудас/,

 

*** үнэлгээний газраас гаргасан 2014 оны 10 сарын 20-ны өдрийн үнэлгээний: “...***дугаартай  Хохирлын үнэлгээг 10,294,000 төгрөгөөр  тогтоосон...” гэх  дүгнэлт   /хэргийн 14-15 дугаар хуудас/,

                                                           

 2014 оны 08 сарын 25-ны өдрийн шинжээчийн дүгнэлт  1000 дугаартай:

            1.***ийн биед зүүн уушигны няцрал, хоёр уушигны авчийлт, зүүн 4-9-р хавирганы хугарал, цээжний хөндийд хий, шингэн хуралдалт, зүүн чамархайд шарх, мөчдөд зөөлөн эдийн няцрал, зулгаралт, цус хуралт, цээж, бүсэлхий, нуруу, ташааны зөөлөн эдийн няцрал зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо.

2.Дээрх гэмтэл нь хатуу мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ.

3.Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 3.1.12-д зааснаар учрах үедээ амь насанд аюултай гэмтлийн хүнд зэрэгт хамаарна.

4.Цаашид энгийн хөдөлмөрийн чадварын тогтонги алдалтанд нөлөөлөх эсэх нь гэмтлийн эдгэрэлт төгсгөлөөс хамаарна...” гэх дүгнэлт /хэргийн 22 дугаар хуудас/,     

 

 Хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах тасгийн ахлах зохицуулагч хошууч  ***ын: “...жолооч  *** овогтой ***нь МУ-ын ЗХД-ийн 2 дугаар бүлгийн 2.7.а/ согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлөх эм, бэлдмэл хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй  өвчтэй буюу ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно мөн дүрмийн 9-р бүлгийн 9.1. Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгслийн онцлог байдал, тээж яваа ачаа, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр сонгож явна,  мөн бүлгийн 9.2. жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ  авна  гэсэн дүрмийн заалтуудыг тус тус зөрчсөнөөс онхолдож, зам тээврийн осол гаргасан гэж үзэж ослын дүгнэлт гаргав..” гэх дүгнэлт /хэргийн 32 дугаар хуудас/,     

             

2014 оны 08 сарын 21 ны өдөр  ***ийн согтуурал шалгасан тухай тэмдэглэл: Тэрбиш овогтой  ***ын согтуурлын зэргийг шалгахаар  согтуурлын зэрэг хэмжигч “Драгер” багаж үлээлгэн шалгахад 0,56% согтууруулах ундаа хэрэглэсэн болох нь тогтоогдов. /хэргийн 51 дүгээр хуудас/,

 

Ял шийтгэхлийг шалгах хуудас /хэргийн 49 дүгээр хуудас/ болон хавтаст хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан бичгийн баримтуудаар шүүгдэгч *** нь 2014 оны 08 сарын 26-ны өдөр  Дархан-Уул аймгийн Дархан сум Малчин багийн нутагт  Төмөрлөгийн үйлдвэрийн уулзвар орчимд   ***  улсын дугаартай  *** маркийнтээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.7.а /согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлөх эм, бэлдмэл хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй  өвчтэй буюу ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно. Мөн дүрмийн 9-р бүлгийн 9.1. Жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хэрэгслийн онцлог байдал, тээж яваа ачаа, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр сонгож явна,  мөн бүлгийн 9.2. жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ  авна  гэсэн дүрмийн заалтуудыг  тус тус зөрчсөний улмаас зам тээврийн осол гаргаж иргэн  ***ийн биед нь хүнд зэргийн гэмтэл учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх тул аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã ç¿éë÷èëñýí õóóëèéí ç¿éë, õýñýã тохирсон гэж үзлээ.

 

Иймд шүүгдэгч  ***т òýýâðèéí õýðýãñëèéí õºäºë㺺íèé àþóëã¿é áàéäëûí журам зөрчиж, бусдын áèå махбодид õ¿íä ãýìòýë учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй áàéíà.

           

Ø¿¿ãäýã÷ *** íü урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст урьд шүүхээр ял шийтгүүлж байгаагүй, Цагдаагийн Ерөнхий газрын лавлагааны санд бүртгэгдээгүй болохыг тодорхойлсон баримт хэрэгт авагдсан /хэргийн 88 äóãààð õóóäñàíä/ байх тул àíõ óäàà ãýìò õýðýã ¿éëäñýí гэж үзнэ.

Ø¿¿õ ø¿¿ãäýã÷  ***т ÿë øèéòãýë îíîãäóóëàõäàà  àíõ óäàà õ¿íäýâòýð ãýìò õýðýã ¿éëäñýí анх удаа үйлдсэн, õîõèðëîî хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хэмжээнд íºõºí òºëñºí гэж үзэх үндэслэлтэй байгаа зэргийг хөнгөрүүлэн үзэх нөхцөл хамааруулах нь зүйтэй хэдий ч ø¿¿ãäýã÷ *** согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодож авто ослын ãýìò õýðýã ¿éлдсэн, хохирогчоос сэтгэл санааны болон эд материалын хувьд  гомдолтой гэж  мэдүүлж байгаа болон нийгмийн хор аюулын хэр хэмжээ зэрэг байдлыг ял харгалзан хорих ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзлээ.

Хохирогч *** нь эмчилгээний болон бусад зардалд нийт 3 928 520 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилснээс шүүхийн өмнөх шатанд хохирогчид өгсөн 700 000 төгрөгийг, нотлох баримтын шаардлага хангаагүй хоол хүнсний болон наалт боолт, памперс, шархны боолтын зардал 500 000 төгрөгийг тус тус хасаж, үлдэх нийт 2 728 520 төгрөгийг шүүгдэгч  ***аас гаргуулж хохирогч ***т олгохоор шийдвэрлэх зүйтэй гэж үзлээ.

Шүүгдэгч *** нь энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлэв.

Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 283 дугаар зүйлийн 283.1, 284, 286 дугаар зүйлийн 286.1, 290 дүгээр зүйлийн 290.3, 294, 297, 298, 299, 303, 304 дүгээр зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч *** овогт  ***ийн  ***ийг тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж зөрчсөн гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 215 дугаар зүйлийн 215.2-т зааснаар согтуугаар  тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 /нэг/ жил 6 /зургаан/ сарын хугацаагаар хасч, 3 /гурван/ жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 52 дугаар зүйлийн 52.5-т зааснаар шүүгдэгч  ***т оногдуулсан 3 /нэг/ жилийн хугацаагаар хорих ялыг жирийн дэглэмтэй эрэгтэйчүүдийн хорих ангид эдлүүлсүгэй.

4. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298 дугаар зүйлийн 298.1.2-т зааснаар шүүгдэгч *** нь энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, битүүмжилсэнд эд хөрөнгөгүй, мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурдсугай .

5. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1-д зааснаар  ***аас 2 728 520 /хоёр сая долоон зуун хорин найман мянга таван зуун хорин/ төгрөгийг гаргуулж, Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын  *** дугаар баг, Мангиртын  ***- ***- *** тоотод оршин суух ***т олгосугай.

 6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 48 дугаар зүйлийн 48.2-т зааснаар  ***т оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жил 6 сарын хугацаагаар хассан нэмэгдэл ялыг үндсэн ялыг эдэлж дуусан үеэс эхлэн тоолсугай.

7. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.4-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол  ***т бусдын  батлан даалтад өгсөн таслан сэргийлэх арга хэмжээг  өөрчилж, цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, эдлэх ялыг энэ өдрөөс эхлэн тооцсугай.

8. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 299 дүгээр зүйлийн 299.3-т зааснаар шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл ялтан, иргэний нэхэмжлэгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч нар тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 9 дүгээр шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

9. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 306 дугаар зүйлийн 306.1-д зааснаар энэхүү шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл  ***т авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

ÄÀÐÃÀËÀÃ× Ø¯¯Ã×                            Ò.ÝÍÕÆÀÐÃÀË