ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí èíäåêñ: 171/2015/0026/Ý

 

Ñóì äóíäûí 7 дугаар ø¿¿õèéí ýð¿¿ãèéí õýðãèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ Т.Энхжаргал äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Б.Мөнгөнцэцэг

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Ш.Дандинбазар,

Ø¿¿ãäýã÷èéí ºì㺺ëºã÷ Ц.Гэнэндулам

                  Ш¿¿ãäýã÷ ***íàðûã îðîëöóóëàí òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äархан-Уул àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðааñ Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 181 äүгээð ç¿éëèéí 181.2.1-ò çààñàí ãýìò õýðýãò *** овогт ***гийн ***д õîëáîãäóóëàí ÿëëàõ ä¿ãíýëò  ¿éëäýæ èð¿¿ëñýí *** òîîò ýð¿¿ãèéí õýðãèéã 2014 îíû 12 äугааð ñàðûí 23-íы ºäºð õ¿ëýýí àâ÷ø¿¿í õýëýëöëýý.

 

Ø¿¿ãäýã÷ийí áèåèéí áàéöààëò:

Монгол Улсын иргэн, 1992 оны 06 дугаар сарын 05-ний өдөр Дархан-Уул аймгийн ***суманд төрсөн *** настай, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, ам бүл-*** эх, ах нарын хамт ***сум *** баг ойчдын *** тоотд амьдардаг, ял шийтгэл эдэлж байгаагүй, хэрэг хариуцах чадвартай, *** овгийн ***гийн ***/РД-***/

 

Шүүгдэгч ***нь  2013 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдөр  Дархан уул аймгийн ***сумын *** багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “***” бааранд архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ үл ялих зүйлээр шалтаглан, догшин ширүүн авирлаж, иргэн ***ыг зодож биед нь хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулж танхайрсан  гэмт хэрэгт  холбогджээ. /яллах дүгнэлтэнд бичигдсэн байдлаар/

 

ТОДОРХОЙЛОХ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

 

Шүүгдэгч ***ы шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “Би 2013 îíû 10 ñàðûí 23-íû ºäºð íàéç ***, ***íàðын хамт ***сумын *** áààðàíä îðæ 1 øèë 0,5 граммын àðõè, 2 ëààç ïèâî авч óóñàí.*** баарны 00-н өрөөний ойролцоо ***òàé ìóóäàëöàæ, 2-3 öîõèëöñîí. Á¿æãèéí òàëáàé дээр ноцолдож äýýð äîîðоо îðолцñîí. Манай найз нар ирж салгаад, намайг аваад явсан. Тэндээс гàðч явààä баарны үүдэнд байж байтал öàãäàà нар ирж áàðьсан” гýх мэдүүлэг,

 

                                                                

-Хохирогч ***ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2013 оны 10 сарын 23-ны орой 21 цагийн орчим Шарын гол сум *** багийн нутаг дэвсгэрт байрлах*** бааранд орж суусан юм. Тэгээд би нар ороод хоёр хоёр шил пиво захиалж авч ширээнд суусан. Тэгээд бид гурав хоорондоо юм ярьж сууж байгаад бие засах гээд нойлын өрөө рүү орж бие засчихаад нойлын өрөөнөөс гарахад ***/манай дүүгийн/ намайг мөрлөсөн.Тэр үед би яаж байна гэж асуухад намайг татаж аваад гараараа нүүрэн тус газар цохисон.Тэгээд би боль гээд ***ы цаашаа түлхчихээд ширээ рүүгээ суух гээд явж байхад миний хойноос  хэн нэг нь татаж унагахад би нүүрээ дараад газарт унахад 1-2 удаа өшиглөсөн. Тэр үед хүмүүс шуугилдаад салгахад би босож ирэхэд ***ыг *** гэх залуу нь цаашаа чирээд явж байсан. Цаад талд  цэрэг ногоон эрээн өнгийн малгайтай залуу зогсож байсан юм. Тэгээд би газраас босоод ширээндээ очиж сууж байхад ***нь над руу хараад хэрүүл хийх гээд байхад нь хоёр найз нь боль гээд татаж чангаагаад ширээ рүүгээ очиж суусан.Тэр үед би***бааранд удах юм бол зодоон цохион болох юм байна гэж бодоод цагдаа дээр очиж дуудлага өгсөн юм.

...Миний дух  хэсэгт бага зэрэг хавдар байсан. Өвдгөөрөө газар унахдаа цохисон байсан. Өөр ямар нэг гэмтэл учраагүй. Хэрэг маргаан болохоос өмнө би зам тээврийн осолд ороод нүүр гэмтээд хагалгаанд орж байсан юм.Тэгээд би айсандаа цагдаад дуудлага өгсөн юм. Түүнээс биш тухайн үед сүртэй зодоон цохион болоогүй

... Би ***тай нөгөө 2 залуу нь хамт явж байсан болохоор л намайг өшиглөсөн байх гэж бодоод тухайн үед тэгээд хэлсэн юм... гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 11, 77 дугаар хуудас/,

 

Гэрч ***ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2013 оны 10 сарын 23-ны орой дэд ахлагч Уламнэмэхийн хамт ***сумын нутаг дэвсгэрт эргүүлийн үүрэг гүйцэтгэж байхад 22 цагийн орчим жижүүрээс Шарын гол сум *** багийн нутаг дэвсгэрт байрлах***баарны гадаа иргэн *** нь үл таних хүмүүст зодууллаа гэж дуудлага өгсний дагуу дэд ахлагч *** ийн хамт очиход иргэн *** нүүрэн тус газраа цохиулсан байдалтай баруун шанаа хэсэг нь бага зэрэг хавдсан байдалтай зогсож байсан.Тэгээд юу болсон талаар асууж тодруулахад*** бааранд дотор байж байхад нэг нь хар өнгийн куртиктэй, нэг цэрэг ногоон эрээн саравчтай малгайтай нөгөө дөхийн ямар хувцастай байсныг нь сайн мэдэхгүй байна. Гурван залуу зодчихоод явчихлаа гэж хэлсэн.Тэгээд би ***ийн хамт***баарны ойр орчмоор зодсон хүмүүсийг хайгаад явж байхад***баарны үүдэнд *** гэж дууддаг ***гэх залуу зогсож байхаар нь иргэн ***г дуудаж таныг зодсон гурван залуугийн нэг нь мөн үү гэж асуухад мөн гэж хэлсэн. Тэгээд би ***аас хамт явж байсан хоёр залуу чинь хаана байна гэж асуухад мэдэхгүй гэж хэлсэн.Тэгээд ***ийн хамт ***ыг цагдаагийн тасаг дээр авчирч жижүүрт хүлээлгэж өгчихөөд ***тай хамт байсан гэх хоёр залууг эрэн сурвалжлаад*** баарны ар талд ирэхэд гурван залуу хоорондоо муудалцаад зогсож байсан. Тэгээд би очоод шалгахад ***тай хамт явсан *** гэх залуу нь *** тай хамт явсан*** гэгчтэй муудалцаад зогсож байсан.Тэгээд *** болон *** хоёр цагдаагийн тасаг дээр авчраад ***г эрүүлжүүлэхэд хүлээлгэж өгчихөөд буцаж гараад***баар луу ороход текний хажуу талд цэрэг ногоон эрээн өнгийн малгайтай нэг залуу зогсож байсан. Тэгээд очоод шалгахад *** гэгч залуу байсан.Тэгээд *** гэх залуугаас чи ***, *** нартай хамт явсан хүн мөн үү гэж асуухад тиймээ би ***, *** нартай хамт*** бааранд орж ирсэн гэж хэлэхээр нь *** гэгчийг цагдаагийн тасаг дээр авчирч эрүүлжүүлэх байранд хүлээлгэн өгсөн гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 15  дугаар хуудас/,

 

            Гэрч ***ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “... Тэр үед *** нойлын өрөө орж бие засчихаад ирье гээд явсан.Тэгээд хэсэг  хугацааны дараа ширээн дээр***баарны зөөгч ***ийн нөгөөдөх зөөгч эмэгтэй ирээд танай найзыг чинь хэдэн залуучууд зодох гээд байна гэхээр нь ширээнээсээ босоод нойлын өрөөний наад талд бүжгийн талбайн хажуу талд очиход манай найз ***г хэдэн залуучууд тойрчихсон зогсож байхаар нь нэг залууг нь тэвэрч авахад намайг газар унагаад энд тэндээс өшиглөөд байсан.Тэгээд баарны бармен ирээд бид нарыг больцгоо гээд бид нарыг хөөсөн.Тэр үед газраас босч ирээд намайг хэн цохисон бэ гэж асуухад би цохисон гээд туранхай өндөр нуруутай шар царайтай ***гэх залуу хэлсэн.Тэгэхээр нь би чи яагаад намайг цохиж байгаа юм бэ гэхэд нэг үг хэлсэн. Одоо яг юу гэж хэлснийг нь санахгүй байна.Тэгээд *** бид хоёр баарнаас гараад бид хоёр муудалцаад зогсож байхад цагдаа ирж байна гэхэд *** гэх залуу би цагдаад баригдаж болохгүй гээд гуйгаад байхаар нь за за гээд би хаалганы хажуу талд зогсож байхад цагдаа нар ирээд *** гэх залууг бариад аваад явсан гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 18 дугаар хуудас/,

 

Гэрч ***гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2013 оны 10 сарын 23-ны өдөр баарандаа ажил үүргээ гүйцэтгэж байхад бүжгийн талбай дээр хүмүүс бужигналдсан.Тэгээд текний араас гараад очиж салгахадл танил *** гэх залуу *** гэх залуутай зууралдчихсан зогсож байсан.Тэгээд би та нарын зодолддог газар биш гээд баарнаас гаргасан.Тэгээд удалгүй нойлын өрөөнд хүмүүс муудалцаад байхаар нь очоод харахад *** ***  хоёр муудалцаад нэг нэгийгээ заамдчихсан зогсож байсан. Цаад талд нь 00-ийн өрөөнд дотор *** ***  гэх залуугийн наад талд хашаад зогсож харагдсан.Тэгээд би нойлын өрөөнөөс бүгдийг нь хөөж гаргасан гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 19 дүгээр хуудас/,

 

Гэрч *** ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “... 2013 оны 10 сарын 23-ны орой ахлагч ***ын хамт Шарын голын нутаг дэвсгэрт хэв журам сахиулах эргүүлийн үүрэг гүйцэтгэсэн юм.Тэгээд 22 цаг 00 минутын орчим Шарынгол цагдаагийн жижүүрээс***баарны гадаа иргэн *** бусдад зодуулсан байна гэх дуудлага өгсний дагуу*** баарны гадаа очиход иргэн *** би танихгүй хүмүүст зодуулчихлаа гээд зогсож байсан.Тэгээд ахлагч *** бид хоёр ***аас ямар хүмүүс таныг зодсон юм бэ гэж асуухад нэг залуу нь ногоон эрээн өнгийн цэрэг малгайтай байсан гэж хэлж байсан.Тэгээд ахлагч ***ын хамт***баарны ойр орчмоор эргүүл шалгалт хийгээд явж байхад***баарны үүдэн дээр *** гэж дууддаг ***гэх залууг барьж аваад хохирогч *** аас *** мөн эсэх талаар харуулахад мөн гэж хэлсэн.Тэгээд ***ыг цагдаагийн тасаг дээр хүргэж өгчихөөд буцаж***баарны гадаа очиход***баарны хойд талд хэдэн хүмүүс хоорондоо муудалцаад байхаад нь яваад очиход *** гэх залуу ***ны найз болох *** гэгчтэй муудалцаад зогсож байхаар нь *** *** хоёрыг цагдаагийн тасаг дээр хүргэж өгчихөөд буцаж гараад дахин *** баар луу дотогш ороход текний урд талд ногоон эрээн өнгийн саравчтай цэрэг малгай өмссөн залуу байхаар нь түүнийг аваад цагдаагийн тасаг дээр авчирч жижүүрт хүлээлгэн өгсөн юм.

... *** гэх залуугийн нүүр хэсэг нь сонин харагдаж байсан, бусдынх нь биед ил харагдах ямар нэг гэмтэл бэртэл харагдаагүй. Мөн өмсөж явсан хувцсанд нь ямар нэг зодоон цохион хийсэн ул мөр болох урагдалт цоорол ханзралт шороо тоос харагдаагүй  гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 20 дугаар хуудас/,

 

Гэрч ***ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “... 2013 оны 10 сарын 23-ны өдөр найз ***ийн хамт Шарын гол сум *** багт байрлах***бааранд сууж байхад нойлын өрөөн дотроос танил *** ***  хоёр хоорондоо хэрэлдсэн гарч ирж харагдсан юм.Тухайн үед*** нилээн согтчихсон бололтой ***руу дайраад өөдөөс нь ***дайрч харагдсан.Тэгээд *** *** хоёр нэг нэгийгээ цохиж харагдсан.Тухайн үед хамт явж байсан найзууд нь ***  ***нарыг салгаад хоёр тийш нь аваад явсан юм гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 22 дугаар хуудас/,

 

Шинжээчийн 2013  оны 10 дугаар сарын 25-ны өдрийн ***ны биед тархи , баруун нүдний зовхины цус хуралтын гэмтэл тогтоогдлоо.Дээрх гэмтэл нь хатуу мохоо зүйлийн хүчин үйлчлэлээр үүсгэгдэх боломжтой, эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах, гэмтлийн зэрэг тогтоох зааврын 2.4.1-д зааснаар хөнгөн зэргийн гэмтэл болно гэсэн 1126 тоот дүгнэлт /хавтаст хэргийн 24 дүгээр хуудас/

 

-Ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас /хэргийн 61 дэх тал/ болон хавтаст хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëэгт шинжлэн ñóäëàãäñàí áè÷ãèéí áàðèìòóóäààð ø¿¿ãäýã÷ *** нь архи ууж согтуурсан үедээ 2013 оны 10 дугаар сарын 23-ны өдөр  Дархан уул аймгийн Шарын гол сумын *** багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаагаа явуулдаг “***” бааранд иргэн ***ыг үл ялих зүйлээр шалтаглан эрх чөлөөнд нь халдаж хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулж догшин авирлан танхайрсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх бөгөөд аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã  ç¿éë÷èëñýí  õóóëèéí  ç¿éë, õýñýã çºâ áайна.

 

            Иймд шүүгдэгч ***ыг ялимгүй зүйлээр шалтаглан нийгмийн хэв журмыг ноцтой зөрчиж догшин авирлаж танхайрсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм  буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж шүүх үзлээ.

           

            Гэмт хэргийн улмаас хохирогч *** бие махбодид хөнгөн гэмтэл учирсан байх бөгөөд ямар эмчилгээ хийлгэсэн талаар нотлох баримт ирүүлээгүй бөгөөд шүүх хуралдааны тов мэдэгдэхэд гомдол санал нэхэмжлэх зүйлгүй гэсэн тайлбарыг гаргаж байх тул гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохирлыг нөхөн төлсөн байна гэж үзлээ.

 

            Ø¿¿ãäýã÷ *** ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст урьд шүүхээр ял шийтгүүлж байгаагүй, Цагдаагийн Ерөнхий газрын лавлагааны санд бүртгэгдээгүй болохыг тодорхойлсон баримт хэрэгт авагдсан /хэргийн 61 дэх тал/ байх тул àíõ óäàà ãýìò õýðýã ¿éëäñýí гэж үзнэ.

 

            Шүүгдэгч *** нь анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохирлыг нөхөн төлсөн зэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 55 дугаар зүйлд зааснаар ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзэж, түүнд оногдуулсан ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлд заасан зохицуулалтыг хэрэглэх боломжтой гэж дүгнэлээ.

           

Шүүгдэгч *** нь эíý õýðгийн улмаас öàãäàí õîðèãäооã¿é, хохирогчид төлөх төлбөргүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй болохыг дурьдаж шийдвэрлэв.

 

Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí  283 дугаар зүйлийн 283.1, 286 дугаар зүйлийн

286.1, 290 äóãààð ç¿éëèéí 290.3, 294, 297,298, 299, 303, 304 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñíûã óäèðäëàãà áîëãîí ÒÎÃÒÎÎÕ íü:

 

            1. Шүүгдэгч *** овогт ***гийн ***ыг бусдыг илтэд үл хүндэтгэн хүч хэрэглэж, нийгмийн хэв журмыг ноцтой зөрчиж, догшин авирлан танхайрсан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсугай. 

           

            2. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí тусгай ангийн 181 äүгээð ç¿éëèéí 181.2.1-т зààñíààð ø¿¿ãäýã÷ *** овогт ***гийн ***д 3 /гурван/ жил 10 /арав/ хоногийн хугацаагаар  хорих ялаар  шийтгэсүгэй.

 

            3. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 52 äóãààð ç¿éëèéí 52.5-ò çààñíààð шүүгдэгч ***д оногдуулсан 3 /гурван/ жил 10 /арав/ хоногийн õîðèõ ÿëûã æèðèéí äýãëýìòýé хîðèõ àíãèä ýäë¿¿ëñ¿ãýé.

 

            4. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298 дугаар зүйлийн 298.1.1, 298.1.2-т зааснаар шүүгдэгч *** нь энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хохирогчид төлөх төлбөргүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурьдсугай.

 

            5. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 61 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 61.1-ä çààñíààð энэ шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 181 дүгээр зүйлийн 181.2.1-т зааснаар ***д оногдуулсан 3 жил 10 хоногийн õîðèõ ÿëûã биечлэн эдлүүлэхгүйгээр òýíñýæ, 2 жилийн /хоёр жилийн/   õóãàöààãààð õÿíàí õàðãàëçàхаар тогтоосугай.

 

            6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.4, 61.5-т зааснаар тэнсэгдсэн ***ы засрал хүмүүжилд хяналт тавихыг Дархан-Уул аймгийн Засаг даргын дэргэдэх Цагдаагийн газарт даалгаж, хянан харгалзах хугацаанд захиргааны шийтгэл хүлээвэл Цагдаагийн байгууллагын саналыг үндэслэн хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхийг ***д мэдэгдсүгэй.

 

            7. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 297 дугаар зүйлийн 297.1.4-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч ***д авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

            8. Эр¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 299 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 299.3-ò çààñíààр шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх òîãòîîëûã ýñ çºâøººðâºë ÿëòàí, õîõèðîã÷, òýäãýýðèéí ºì㺺ëºã÷, õóóëü ¸ñíû òºëººëºã÷ íàð òîãòîîëûã ãàðäóóëñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 9 дүгээр ø¿¿õýä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàõ, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõòýéã äóðüäñóãàé.  

 

            9. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 306 äóãààð ç¿éëèéí 306.1-ä çààñíààð ýíýõ¿¿ øèéòãýõ òîãòîîëä давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл ***д авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

 

ÄÀÐÃÀËÀÃ× Ø¯¯Ã×                          Т.ЭНХЖАРГАЛ