ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2014/0250/Э/

 

Ñóì äóíäûí 7 дугаар шүүхийн ýð¿¿ãèéí õýðãèéí ø¿¿õ õóðàëäààíûã ø¿¿ã÷ ß.Òóóë äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Ò.Òîãòîõ,

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Ä.Ýíõòóÿà,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Ö.Ãýíýíäóëàì,

Èðãýíèé íýõýìæëýã÷ ***,

Ш¿¿ãäýã÷ ***нарыг оролцуулан òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äàðõàí-Óóë àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðààñ *** холбогдуулан Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 216 äугааð зүéëèéí 216.2-т çààñíаар ÿëëах дүгнэлт үйлдэж èð¿¿ëñýí ýð¿¿ãèéí 201409000760 äóãààðòàé õýðãèéã 2014 îíû 12 äóãààð ñàðûí 1-íèé ºäºð õ¿ëýýí àâ÷, хянаí õýëýëöëýý.

 

Ø¿¿ãäýã÷èéí áèåèéí áàéöààëò:

Монгол Улсын иргэн, *** /РД: *** /, *** ºäºð  Дархан-Уул  аймгийн Дархан суманд төрсөн, 25 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой,  мэргэжилгүй, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, ам бүл 4, ээж, эгч, дүүгийн  хамт *** тоотод оршин суух, улсаас авсан гавъяа шагналã¿é, ял шийтгэлгүй,

 

Ø¿¿ãäýã÷ ***нь  2014 оны 10 äóãààð сарын 10-ны ºäðèéí орой Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын *** байрны урд талын авто зам дээр ***улсын дугаартай, кроóн маркын автомашин жолоодож ÿâàõäàà Монгол улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.5а, 2.5б, 2.5.в, 8 дугаар бүлгийн 8.11, 9 дүгээр бүлгийн 9.2-т заасныг тус тус зөрчиж, èðãýí ***жолоодож явсан ***улсын дугаартай лексус-RX300 маркийн тээврийн хэрэгслийг мөргөж, зам тээврийн осол гарган, ослын газрыг санаатай орхин зугтаасан гэмт хэрэгт холбогджээ. /яллах дүгнэлтэнд бичигдсэнээр/

Тîäîðõîéëîõ íü:

-Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

-Ø¿¿ãäýã÷ ***мөрдөн байцаалтын шатанд болон ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò

 

ºãñºí: “...2014 оны 10 дугаар сарын 10-ны орой Диди баарны гаднаас танил дүү *** өөрийнхөө ***улсын дугаартай машинд суулгаад хуучин Дархан орохоор хээтэй хорооллын замаар явж байхад 4³ байрны уулзвараар нэг машин эргэж, төв зам руу орж байсан юм. Тухайн үед би 70 км/цагийн хурдтай явж байсан бөгөөд машиныхаа тормосыг гишгэхэд машин гулсаж очоод нөгөө машины хойноос мөргөсөн юм. Тэгээд би машинаасаа буугаад сандарсандаа зугтаасан юм.

...Тухайн үед цас орж байсан, зам өгсүүр байсан.

...Би зугтааж яваагүй, замын цаад талд найзынхаа машинд сууж байсан юм. Осол гарсан газар цагдаа ирэхийг би харсан, гэхдээ би буцаж машин дээрээ очоогүй. Машины хохирол, журмын хашааны төлбөрийг төлсөн.” ãýõ ìýä¿¿ëýã,

 

-Èðãýíèé íýõýìæëýã÷ ***ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò ºãñºí: “...Тухайн өдөр цас орж байсан нь үнэн. Машин эвдэрсэн хохирол, журмын хашааны төлбөрийг авсан тул нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй.” ãýõ ìýä¿¿ëýã,

 

-Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /õýðãèéí 3-5 äàõü òàë/,

           -Зам тээврийн осол, хэрэг үзлэгээр тогтоосон байдал, осол, хэрэг дээр хийсэн хэмжилтийн бүдүүвч /хýðãèéí 6-7 äàõü òàë/,

            -“Дархан сум 9 дүгээр баг “Од” зочид буудлын хажуугийн зам дээр жолооч *** нь тоёота кроун /crown/ маркын  ***улсын дугаарын автомашиныг жолоодож яваад Монгол улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.5-д зам тээврийн осол гаргасан жолооч дор дурдсан үүрэг хүлээнэ. “а/тээврийн хэрэгслээ нэн даруй зогсоож, ослын дохионы гэрлээ асаах ба ослын зогсолтын тэмдгийг энэ дүрмийн 6.3-т заасан шаардлагын дагуу тавьж, тээврийн хэрэгсэл болон осолд холбогдол бүхий эд юмсыг байрнаас нь хөдөлгөхгүй байх, б/зам тээврийн осолд нэрвэгдсэн хүнд эмнэлгийн анхны тусламж үзүүлж, түргэн тусламж дуудах, хэрэв бололцоогүй бол уг хүнийг ойр байгаа эмнэлгийн байгууллагад аль тааралдсан тээврийн хэрэгслээр хүргүүлэх буюу зайлшгүй тохиолдолд өөрийн жолоодож яваа тээврийн хэрэгслээр хүргэж, эмнэлгийн ажилтанд өөрийн овог нэр, тээврийн хэрэгслийн марк, улсын дугаар, гэрчилгээг үзүүлж тэмдэглүүлээд уг газартаа буцаж ирэх, в/зам тээврийн ослын тухай цагдаагийн байгууллага (ажилтан)-д мэдэгдэж, түүнийг үзсэн хүмүүсийн овог нэр, хаягийг мэдэж аваад осолд холбогдол бүхий эд мөрийн баримтын зүйлийг хамгаалан цагдаагийн байгууллагын ажилтанг иртэл хүлээх”, 8 дугаар бүлгийн 8.11-т “жолооч нь урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл зогсоход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслийг шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурднаас хамааруулан сонгож явна” гэсэн заалт, мөн дүрмийн 9.2-т “жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна” гэсэн заалтуудыг зөрчсөнөөс зам тээврийн осол гарсан гэж үзэж дүгнэлт гаргав.” гэх  дүгнэлт /хэргийн 7 дахь талын ард/,

            -Иргэний нэхэмжлэгч ***ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí: “2014 оны 10 дугаар сарын 10-ны орой өөрийнхөө эзэмшлийн ***улсын дугаартай лексус RX-300 маркын тээврийн хэрэгсэл жолоодоод хээтэй хорооллын 4³ байрны уулзвараар эргээд тойрог өөдөө өгсөх гээд явж байтал хойноос нэг машин ирээд мөргөсөн юм. Тэгээд би  машинаасаа буухад миний машиныг мөргөсөн машины жолооч машинаасаа буучихсан, замын хажуу тал руу машинаа орхиод зугтаасан юм. Тэгээд би тэр залууг “хөөе, хаашаа хүрээд ир” гэхэд тэр залуу надад хандаж “хоёулаа энд зодолдоё, хүрээд ир” гээд байсан. Тэр үед би дөхөж очиход нөгөө залуу царайгаа харуулалгүй надаас холдоод байсан. Тэгээд би цагдаад дуудлага өгсөн, нөгөө залуу зугтаагаад явсан.” гэх мэдүүлэг /хэргийн 13 дахь тал/,

            -Техникийн шинжээчийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хэргийн 15-19, 23-26 дахь тал/,

            -“Капитал зууч” ХХК-ны гаргасан үнэлгээний тайлан /хэргийн 30-34, 40-43 дахь тал/,

            -Гэрч ***ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí: “...2014 îíû 10 äóãààð ñàðûí 10-íû îðîé Äèäè áààðíû ãàäàà òàíèë àõ ***òàé òààðàëäñàí þì. Òýãýýä *** ах намайг “хуучин Дархан руу хамт тамхинд явчихаад ирье” гэхээр нь “òýãüå” ãýýä *** àõûí машинд суугаад хуучин Дархан руу явсан. Òэгээд хээтэй хорооллын урд талын замаар явж байтал 4³ дугаар байрны хажуу талын уулзвараас нэг машин гарч ирсэн. *** ах машиныхаа тормозыг гишгэхэд машин гулгасаар байгаад нөгөө машины хойд хэсгийг мөргөөд машин зогссон юм. Òýãýýä *** àõ áèä 2 ìàøèíààñ áóóõàä *** ах утсаар ярьж байгаад алга болчихсон. Òýãýýä öàãäàà íàð èðñýí.

…*** àõààñ àðõè ¿íýðòýæ áàéñàí.

…Áè õóðäíû ìèëë õàðààã¿é. Ойролцоогоор 90-100 км/цагийн хурдтай явж байсан.

…Áè æîëîîчийн õàæóó òàëûí óðä ñóóäàë äýýð ñóóæ ÿâæ áàéñàí þì.

…*** íºãºº ìàøèíû æîëîî÷òîé óóëçñàí. Òýð õî¸ð õîîðîíäîî ÿàчих ваа, ýíý òýð ãýæ ÿðèëöààä çîãñîæ áàéгаад àëãà áîë÷èõñîí юм.” гэх мэдүүлэг /õýðãèéí 48 äàõü òàë/,

 

            -“***биед зүүн хацарт зөөлөн эдийн няцрал, зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь хатуу мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ. Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах, гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварын тогтонги алдалтанд нөлөөлөхгүй.” гэх 2014 îíû 10 äóãààð ñàðûí 21-ний өдрийн 1216 дугаартай шинжээчèéí дүгнэлт /хýðãèéí 51 äýõ òàë/,

-ßë øèéòãýãäñýí ýñýõèéã øàëãàõ õóóäàñ /õýðãèéí 64 äýõ òàë/,

-“***-ны гаргасан аâòîìàøèí òåõíèêèéí ¿íýëãýýíèé òàéëàí /õýðãèéí 75 äàõü òàë/,

            -“Албан журмын даатгагчдын холбоо” ТББ-аас 2877000 төгрөг шилжүүлсэн баримт /хэргийн 96 дахь тал/,

            -Äàðõàí-Óóë àéìãèéí Öàãäààãèéí ãàçðûí æóðìûí õàøààíä 115000 òºãðºã òºëñºí êâèòàíö /õýðãèéí 106 äàõü òàë/ болон хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан бичгийн баримтуудаар шүүгдэгч *** нь  2014 оны 10 сарын 10-ны орой Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын 9 дүгээр баг 4 дүгээр хороолол 3 дугаар байрны урд талын авто зам дээр ***улсын дугаартай тоёота кроун /crown/ маркын автомашин жолоодож яваад Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.5-д “зам тээврийн осолд холбогдсон жолооч дор дурьдсан үүрэг хүлээнэ, а/ “тээврийн хэрэгслээ нэн даруй зогсоож, ослын дохионы гэрлээ асаах ба ослын зогсолт тэмдгийг энэ дүрмийн 6.3-д заасан шаардлагын дагуу тавьж тээврийн хэрэгсэл болон осолд холбогдол бүхий эд юмсыг байрнаас нь хөдөлгөхгүй байх, б/ “зам тээврийн осолд нэрвэгдсэн хүнд эмнэлгийн анхны тусламж үзүүлж, түргэн тусламж дуудах, хэрэв бололцоогүй бол уг хүнийг ойр байгаа эмнэлгийн байгууллагад аль тааралдсан тээврийн хэрэгслээр хүргүүлэх буюу зайлшгүй тохиолдолд жолоодож яваа тээврийн хэрэгслэлээр хүргэж, эмнэлгийн ажилтанд өөрийн овог нэр, тээврийн хэрэгслийн марк, улсын дугаар, гэрчилгээг үзүүлж тэмдэглүүлээд уг газартаа буцаж ирэх”, в/ “зам тээврийн ослын тухай цагдаагийн байгууллага ажилтанд мэдэгдэж, түүнийг үзсэн хүмүүсийн овог нэр, хаягийг мэдэж аваад осолд холбогдол бүхий эд мөрийн баримтын зүйлийг хамгаалан цагдаагийн ажилтанг иртэл хүлээх үүрэгтэй”, мөн дүрмийн 8 дугаар бүлгийн 8.11-д “жолооч урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл зогсоход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслээ шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурдаас хамааруулан сонгож явна”, мөн дүрмийн 9 дүгээр бүлгийн 9.2-д “жолооч хөдөлгөөнд аюул саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна” гэсэн  заалтуудыг зөрчиж, иргэн ***жолоодож явсан ***улсын дугаартай лексус-RX300 маркийн тээврийн хэрэгслийг мөргөж зам тээврийн осол гаргаж, ослын газрыг санаатай орхин зугтаасан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх тул аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã ç¿éë÷èëñýí õóóëèéí  ç¿éë, õýñýã çºâ áайна.

 

            Иймд шүүгдэгч *** зам тээврийн осол гарсан газрыг санаатай орхиж зугтаасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй.

 

            Èðãýíèé íýõýìæëýã÷ ***нь ямар нэгэн гомдол саналгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй гэх тул гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохирлыг нөхөн төлсөн байна гэж үзлээ.

 

            Ø¿¿ãäýã÷ ***урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст урьд шүүхээр ял шийтгүүлж байгаагүй, Цагдаагийн Ерөнхий газрын лавлагааны санд бүртгэгдээгүй болохыг тодорхойлсон баримт хэрэгт авагдсан /хэргийн 64 дýх тал/ байх тул àíõ óäàà ãýìò õýðýã ¿éëäñýí гэж үзнэ.

 

            Шүүгдэгч ***нь анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохирлыг нөхөн төлсөн зэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 55 дугаар зүйлийн 55.1.1, 55.1.3-т зааснаар ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзэж, түүнд оногдуулсан ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлд заасан зохицуулалтыг хэрэглэх боломжтой гэж дүгнэлээ.

 

            Шүүгдэгч ***нь эíý õýðгийн улмаас öàãäàí õîðèãäооã¿é, иргэний нэхэмжлэгчид төлөх төлбөргүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурьдав.

 

Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 283 дугаар зүйлийн 283.1, 286, 290 дүгээр ç¿éëèéí 290.3, 294, 297, 299, 303, 304 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñнûã óäèðäëàãà áîëãîí Òîãòîîõ íü:

 

1.Шүүгдэгч ***зам тээврийн осол гарсан газрыг санаатай орхиж зугтаасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

            2.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí тусгай ангийн 216 äугааð ç¿éëèéí 216.2-т зààñíààð ø¿¿ãäýã÷ *** 1 жил /íýã æèë/ хорих ял шийтгэсүгэй.

 

            3.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 52 äóãààð ç¿éëèéí 52.5-ò çààñíààð шүүгдэгч ***оногдуулсан 1 жил /íýã æèë/ õîðèõ ÿëûã æèðèéí äýãëýìòýé õîðèõ àíãèä ýäë¿¿ëñ¿ãýé.

 

            4.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298 дугаар зүйлийн 298.1.1, 298.1.2-т заасныг баримтлан ø¿¿ãäýã÷ ***нь ýíý õýðэãт öàãäàí õîðèãäîîã¿é, иргэний нэхэмжлэгчид төлөх төлбөргүй, хураасан болон битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй áîëîõûã тус тус äóðüäñóãàé.

 

            5.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 61 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 61.1-ä çààñíààð энэ шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 216 дугаар зүйлийн 216.2-т зааснаар ***оногдуулсан 1 æèë õîðèõ ÿëûã биечлэн эдлүүлэхгүйгээр òýíñýæ, 1 /нэг/ жилийн  õóãàöààãààð õÿíàí õàðãàëçàхаар тогтоосугай.

 

            6.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.4, 61.5-т зааснаар тэнсэгдсэн ***хяналт тавихыг Дархан-Уул аймгийн Засаг даргын дэргэдэх Цагдаагийн хэлтэст хариуцуулж, хянан харгалзах хугацаанд захиргааны шийтгэл хүлээвэл Цагдаагийн байгууллагын саналыг үндэслэн хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхийг ***мэдэгдсүгэй.

 

            7.Эр¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 299 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 299.3-ò çààñíààр шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх òîãòîîëûã ýñ çºâøººðâºë шүүгдэгч, иргэний нэхэмжлэгч, òýäãýýðèéí ºì㺺ëºã÷ íàð òîãòîîëûã ãàðäóóëñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны 9 дүгээр ø¿¿õýä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàõ, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõòýéã äóðüäñóãàé.

 

            8.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 306 äóãààð ç¿éëèéí 306.1-ä çààñíààð ýíýõ¿¿ øèéòãýõ òîãòîîëä давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл ***оршин суугаа газраасаа гадагш явж болохгүй баталгаа авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

ÄÀÐÃÀËÀÃ× Ø¯¯Ã×                                     ß.ÒÓÓË