ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2015/0199/Э/

 

Дархан-Уул аймаг дахь Ñóì äóíäûí эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг шүүгч Я.Туул äàðãàëæ,

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Г.Дашдаваа,

Улñûí ÿëëàãчаар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Ä.Ýíõòóÿà,

Ø¿¿ãäýã÷ нарын ºì㺺ëºã÷ Н.Баярмаа,

Ш¿¿ãäýã÷ ***, ***нарыг оролцуулан òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äàðõàí-Óóë àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðààñ ***, *** нарт холбогдуулан Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 145 äóãààð зүéëèéí 145.2-т çààñíаар яллах дүгнэлт үйлдэж èð¿¿ëñýí ýð¿¿ãèéí 201509000099 äóãààðòàé õýðãèéã 2015 îíû 7 äóãààð ñàðûí 2-íû ºäºð õ¿ëýýí àâ÷, хянаí õýëýëöëýý.

 

Ø¿¿ãäýã÷ нарын áèåèéí áàéöààëò:

1.Монгол улсын иргэн, *** /РД:***/, 1987 оны 7 дугаар сарын 6-ны өдөр Архангай аймгийн Эрдэнэбулган суманд төрсөн, 28 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой,  мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл 6, эцэг, эх, эхнэр, хүүхдийн хамт *** тоотод оршин суудаг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, урьд ял шийтгэлгүй,

 

2.Монгол Улсын иргэн, *** / РД:***/, 1992 оны 1 дүгээр сарын 20-ны өдөр *** төрсөн, 23 настай эрэгтэй, боловсролгүй, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл 4, эхнэр, 2 хүүхдийн хамт *** тоотод оршин суудаг,  улсаас авсан гавъяа шагналгүй, урьд:

-Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын 3 дугаар шүүхийн 2010 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн *** дугаартай шийтгэх тогтоолоор эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.1-д зааснаар 150 цаг албадан ажил хийлгэх ялаар шийтгүүлж байсан.

 

Ø¿¿ãäýã÷ *** нар нь бүлэглэн, 2015 оны 1 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 12 цагийн орчим *** тоотод оршин суух ***гэрээс  эд зүйл хулгайлж, бусдад 385.000 төгрөгний хохирол учруулсан гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ. /ÿëëàõ ä¿ãíýëòýíä áè÷èãäñýí áàéäëààð/

 

Òîäîðõîéëîõ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

-Ø¿¿ãäýã÷ ***ын ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò áîëîí ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí “…2015 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 24-íèé ºã뺺 10 öàãèéí îð÷èì íàéç ***ãèéí ãýðò î÷èõîä *** ãýðòýý ãàíöààðàà áàéæ áàéñàí þì. Òýãýýä áè ***ä *** õîò ÿâàõ ãýæ áàéãàà òàëààðàà õýëýõýä *** íàäàä õàíäàæ, “áè ***òàé òààð÷ òîõèðîõã¿é áàéíà, õàìò *** ÿâúÿ” ãýæ õýëñýí. Òýãýýä áè ***ãýýñ “çàðäàë ìºí㺠ÿàõ þì áý?” ãýæ àñóóõàä *** íàäàä õàíäàæ ýíý õàíàíä ºë㺺òýé áàéñàí õèâñ ð¿¿ çààãààä “ýíý õèâñèéã ëîìáàðäàíä òàâüæ, ýñâýë çàðààä ìºí㺺ð íü õî¸óëàà çàðäàë ìºí㺠õèéãýýä ÿâ÷èõúÿ” ãýæ õýëñýí þì. Òýãýýä *** íàìàéã òàêñè îëîîä èðýý÷ ãýõýýð íü áè çàì äýýð çîãñîæ áàéãààä òàêñè îëæ èðýýä *** áèä 2 õèâñèéã àâààä çàõ äýýð î÷èæ ÿâóóëûí õ¿ì¿¿ñò õèâñýý 100000 òºãðºãººð çàðæ áîðëóóëààä õèâñ çàðæ îëñîí ìºí㺺𺺠*** õîò ðóó çàðäàë õèéæ òýð ºä𺺠ÿâñàí þì. Õèâñ çàðñàí ºäðèéí ºìíºõ ºäºð ìºí ýëäñýí ÷îíûí àðüñûã çàõ äýýð àâàà÷èæ ç¿ñ òàíèõ ò¿¿õèé ýä àâäàã àõàä 10000 òºãðºãººð çàðæ áîðëóóëñàí. Õèâñ õóëãàéëæ  àâ÷ çàðàõ ºäðèéí óðä ºäºð íü *** Òýì¿¿æèн íàð õîîðîíäîî õýðýëäýæ ìàðãàëäààä *** “áè *** õîò ðóó ÿâëàà, ÷è çàðäëûí ìºí㺠ºã” ãýæ õýëýõýä *** õàíàíä ºë㺺òýé áàéñàí õèâñýý õóóëæ òàòàæ ºãººä ÷è ýíèéã çàðààä çàðäëûíõàа ìºíãèéã õèéãýýä ÿâ ãýæ õýëñýí ãýæ *** õèâñ õóëãàéëæ àâñàí ºã뺺 íàäàä õýëñýí. Õèéñýí õýðýãòýý ãýìøèæ áàéíà, õºíãºí ÿë øèéòãýë îíîãäóóëæ ºãíº ¿¿” ãýõ ìýä¿¿ëýã,

 

-Ø¿¿ãäýã÷ ***гийн ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëýãò ºãñºí “…2015 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 24-íèé ºäºð ***òîîòîä õàìòðàí àìüäðàã÷ Î.***ãèéí ãýðò áàéæ áàéãààä íàéç ***ûã äóóäñàí þì. Òýãýýä óäààã¿é *** èðýýä “áè *** õîò ðóó ÿâëàà” ãýæ õýëýõýä íü áè “õàìò ÿâúÿ, ***òàé òààðàõã¿é õýðýëäýæ ìàðãàëäààä áàéãàà” ãýæ õýëñýí þì. Òýãýýä *** áèä õî¸ð *** ÿâàõ çàðäàë ìºí㺠õýðýãòýé áîëîîä ***ãèéí ãýðýýñ õèâñ, ÷îíûí àðüñ, õàãàðõàé òàá ãàð óòàñ, íîêèà ãàð óòàñ çýðãèéã àâ÷ ãàðààä çàõ äýýð àâààä õèâñ, ÷îíûí àðüñàà çàðààä ìºí㺺ð íü *** áèä õî¸ð *** õîò ðóó ÿâñàí þì. Õàðèí ýäâýðõèé òàáûã õàÿàä, íîêèà ãàð óòñûã áàðüæ áàéãààä àëãà áîëãî÷èõñîí. Õèéñýí õýðýãòýý ãýìøèæ áàéíà, õºíãºí ÿë øèéòãýë îíîãäóóëæ ºãíº ¿¿ ” ãýõ ìýä¿¿ëýã,

 

-Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хэргийн 4-5 дахь тал/,

 

-Õîõèðîã÷ ***ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ºãñºí: “…2015 оны 1 сарын 24-ний өглөө босоод бирж рүү ажил руугаа явах гэхэд *** “гар утсаа үлдээгээч” гээд гуйгаад байсан. Миний утсыг “нэгжтэй юу?” гэж асууж байсан. Би гар утсаа үлдээгээд ажил руугаа явсан. Би ажил дээрээ сууж байгаад хажуу лангууны хүмүүсийн утсаар *** рүү залгаж “юу хийж байна?” гэхэд “унтаж байна” гэж хэлсэн. *** миний утсаар өдөр 13 цагийн орчим миний залгасан дугаар луу залгаад “чи хаана байна, ажил дээрээ байна уу?” гээд дахин дахин асуугаад байсан. Би ***г “хаана байна?” гэхэд “гэртээ унтаж байна” гэж хэлсэн.

...тэгээд гэртээ ирээд хаалга нээгээд ороход гэрийн хананд байсан 3.5х2.5 хэмжээтэй “Эрдэнэт” хивс алга болсон байсан. Мөн гар утас, таб, чонын элдсэн арьс зэргийг аваад явсан байсан. Би гэрээсээ гараад цагдаагийн газар очиж мэдэгдсэн.

...сүүлд хулгай хийж авсан эд зүйлийн хохирлоо нэхэмжилж байна.” гэх мэдүүлэг /хэргийн 16, 55 дахь тал/,

 

-Эд зүйл үнэлэх комиссын шийдвэр /хэргийн 18 дахь тал/,

 

-Ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас /хэргийн 31, 33 дахь тал/,

 

-Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын 3 дугаар шүүхийн 2010 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн *** дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар /хэргийн 42-43 дахь тал/,

 

-Эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоол /хэргийн 49-52 дахь тал/

 

-Хохирлын мөнгө хүлээлгэн өгсөн тухай баримт /хэргийн 114 дэх тал/ болон хавтаст хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Ø¿¿õèéí õýëýëö¿¿ëэгт шинжлэн ñóäëàãäñàí áè÷ãèéí áàðèìòóóäààð ø¿¿ãäýã÷  ***, ***нар íü бүлэглэн, 2015 оны 1 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 12 цагийн орчим *** тоотод оршин суух хэрэг учрал болох үед ***тэй хамтран амьдарч байсан ***гэрээс хивс, таб, гар утас, чонын элдсэн арьс зэрэг эд зүйл хулгайлж, бусдад 385.000 төгрөгний хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх бөгөөд аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã ç¿éë÷èëñýí  õóóëèéí  ç¿éë, õýñýã çºâ áайна.

 

Иймд шүүгдэгч ***, ***нарыг бүлэглэн, бусдын эд хөрөнгө хулгайлж, бага бус хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй гэж үзлээ.

 

  Хохирогч *** гэмт хэргийн улмаас 385000 төгрөгийн хохирол учирсан болох нь эд зүйл үнэлэх комиссын шийдвэрээр /хэргийн 18 дахь тал/, шүүгдэгч нар нь гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохиролд 385000 төгрөг төлсөн болох нь хохирлын мөнгө хүлээлгэн өгсөн тухай баримтаар /хэргийн 114 дэх тал/ тус тус нотлогдож байна.

 

Шүүгдэгч ***нь урьд Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын 3 дугаар шүүхийн 2010 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн *** дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.1-т зааснаар 150 цаг албадан ажил хийлгэх ял шийтгүүлж байсан боловч Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 72 дугаар зүйлийн 72.2.1-т зааснаар ялтай байдал нь дууссан,

Шүүгдэгч ***ын урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудаст урьд шүүхээр ял шийтгүүлж байгаагүй, Цагдаагийн Ерөнхий газрын лавлагааны санд бүртгэгдээгүй болохыг тодорхойлсон баримт хэрэгт авагдсан /хэргийн 31 дэх тал/ байх тул шүүгдэгч нарыг àíõ óäàà ãýìò õýðýã ¿éëäñýí гэж үзнэ.

 

Хохирогч ***  нь хавтаст хэргийн материалтай танилцахдаа “хохирлоо барагдуулж авмаар байна” гэсэн /хэргийн 97 дахь тал/, шүүх хуралдааны тов мэдэгдэхэд “хохирол төлбөр төлж өгвөл гомдол саналгүй” гэсэн /хэргийн 115 дахь тал/ боловч шүүгдэгч нар нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд 385000 төгрөг төлсөн байх тул /хэргийн 114 дэх тал/ шийтгэх тогтоол гарах үед шүүгдэгч нараас гаргуулах төлбөргүй байна.

 

Шүүгдэгч ***, ***нар нь энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хохирогчид төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурьдаж, шүүгдэгч нарын эд хөрөнгө битүүмжилсэн мөрдөн байцаагчийн тогтоолуудыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хүчингүй болгохоор шийдвэрлэв.

 

Шүүгдэгч ***, ***íàð нь анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэргийн улмаас учирсан материаллаг хохирлыг нөхөн төлсөн, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ гэмшиж байгаа зэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 55 дугаар зүйлд зааснаар ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзэж, тэдгээрт оногдуулсан ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлд заасан зохицуулалтыг хэрэглэх боломжтой гэж дүгнэлээ.

            Мөн шүүгдэгч нарын хувийн болон ар гэрийн амьдралын нөхцөл байдлыг харгалзан эд хөрөнгө хураах нэмэгдэл ял оногдуулахгүй байх нь зүйтэй гэж үзсэн, шүүгдэгч íàð íü õîõèðîã÷èä òºëºõ òºëáºðã¿é áàéõ òóë ø¿¿ãäýã÷ ***гийн ºì÷ëºëèéí “самсунг” ìàðêèéí гар утас áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷ *** 2015 îíû 6 äугааð ñàðûí 17-íû ºäðèéí 1485 äóãààðòàé òîãòîîë, ø¿¿ãäýã÷ ***ын ºì÷ëºëèéí “нокиа” мàðêèéí гар утас áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷ ***2015 îíû 6 дугаар ñàðûí 17-íû ºäðèéí ***äóãààðòàé òîãòîîëуудûã øèéòãýõ òîãòîîë õ¿÷èí òºãºëäºð áîëìîãö òóñ òóñ хүчингүй болгох íü ç¿éòýé гэж үзээд

 

Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí  283 дугаар зүйлийн 283.1, 286, 290 äóãààð ç¿éëèéí 290.3, 294, 297,298, 299, 303, 304 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñнûã óäèðäëàãà áîëãîí Òогтоох íü:

 

            1.***, *** *** íàðûã бүлэглэн, бусдын эд хөрөнгө хулгайлж, бага бус хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай. 

 

2.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 145 äугааð ç¿éëèéí 145.2-т зààñíààð ø¿¿ãäýã÷ ***, ****** нарт íàðò ýä õºðºí㺠õóðààõã¿éãýýð тус бүр 2 жил /хоёр жил/ хорих ял шийтгэсүгэй.

 

            3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 52 дугаар ç¿éëèéí 52.5-т зааснаар шүүгдэгч ***, ***íàðò оногдуулсан 2 жил õîðèõ ÿëûã æèðèéí äýãëýìòýé хîðèõ àíãèä ýäë¿¿ëñ¿ãýé.

 

4.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1.3, 298 дугаар зүйлийн 298.1.1, 298.1.2-ò зааснаар шүүгдэгч нар нь ýíý õýðэãт öàãäàí õîðèãäîîã¿é, хохирогчид төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй áîëîõûã тус тус äóðüäñóãàé.

 

5.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 134 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 134.10-ò çààñíààð шүүгдэгч ***гийн ºì÷ëºëèéí “самсунг” ìàðêèéí гар утас áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷ ***2015 îíû 6 äугааð ñàðûí 17-íû ºäðèéí *** äóãààðòàé òîãòîîë, ø¿¿ãäýã÷ ***ын ºì÷ëºëèéí “нокиа” мàðêèéí гар утас áèò¿¿ìæèëñýí ìºðäºí áàéöààã÷ ***2015 îíû 6 дугаар ñàðûí 17-íû ºäðèéí ***äóãààðòàé òîãòîîëуудûã øèéòãýõ òîãòîîë õ¿÷èí òºãºëäºð áîëìîãö òóñ òóñ хүчингүй áîëãîñóãàé.

 

            6.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí ерөнхий ангийн 61 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 61.1-ä çààñíààð энэ шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.2-т зааснаар ***, ***íàðò оногдуулсан эд хөрөнгө хураахгүйгээр тус бүр 2 æèë õîðèõ ÿëûã биечлэн эдлүүлэхгүйгээр òýíñýæ, тус бүр 2 æèëийн /хоёр æèë/ õóãàöààãààð õÿíàí õàðãàëçàхаар тогтоосугай.

 

            7.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.4, 61.5-т зааснаар тэнсэгдсэн ***, ***íàðò хяналт тавихыг Дархан-Уул аймгийн Цагдаагийн ãàçàðò хариуцуулж, хянан харгалзах хугацаанд захиргааны шийтгэл хүлээвэл Цагдаагийн байгууллагын саналыг үндэслэн хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхийг ***, ***íàðò мэдэгдсүгэй.

 

            8. Эр¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 299 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 299.3-ò çààñíààр шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх òîãòîîëûã ýñ çºâøººðâºë ÿëòàí, õîõèðîã÷, òýäãýýðèéí ºì㺺ëºã÷, õóóëü ¸ñíû òºëººëºã÷ íàð òîãòîîëûã ãàðäóóëñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð Дархан-Уул, Сэлэнгэ аймгийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны ø¿¿õýä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàõ, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõòýéã äóðäñóãàé.

 

9.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 306 äóãààð ç¿éëèéí 306.1-ä çààñíààð ýíýõ¿¿ øèéòãýõ òîãòîîëä давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл ***, ***íàðò бусдын батлан даалтад өгөхөөр авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ Ø¯¯Ã×                             ß.ÒÓÓË