ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

Õýðãèéí инäåêñ: 171/2015/0186/Ý/

 

Дархан-Уул аймаг дахь Ñóì äóíäûí эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг ø¿¿ã÷ ß.Òóóë äàðãàëæ, 

Ш¿¿õ õóðàëäààíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Г.Дашдаваа,

Улñûí ÿëëàã÷аар Аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Н.Бадам,

Õîõèðîã÷ ***, ***,

Õîõèðîã÷ нарыí ºì㺺ëºã÷ Б.Содболд,

Ø¿¿ãäýã÷èéí ºì㺺ëºã÷ ***,

Шүүгдэгч ***нарыг оролцуулан òóñ ø¿¿õèéí ø¿¿õ õóðàëäààíû òàíõèìä íýýëòòýé õèéâ.

 

Äàðõàí-Óóë àéìãèéí Ïðîêóðîðûí ãàçðààñ ***д õîëáîãäóóëàí Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 215 äóãààð ç¿éëèéí 215.3-ä çààñíаар яллах дүгнэлт үйлдэж èð¿¿ëñýí 201509000196 äóãààртай ýð¿¿ãèéí õýðãèéã 2015 îíû 6 äугааð ñàðûí 18-íы ºäºð õ¿ëýýí àâ÷, хянан õýëýëöëýý.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

 

Ìîíãîë Óëñûí иргэн, *** /РД:***/, 19** ºäºð *** суманд òºðñºí, 32 íàñòàé, ýрýãòýé, дээд боловсролòîй, эрх зүйч мэргэжилтэй, /хэрэгт холбогдох үедээ *** ажилтай байсан/ одоо эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, àì á¿ë 3, хамтран амьдрагч, 1 хүүхдийн хамт *** òîîòîä îðøèí ñóóõ, óëñààñ àâñàí ãàâúÿà øàãíàëã¿é, урьд:

-Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын 1 дүгээр шүүхийн 2000 оны 3 дугаар сарын 22-ны өдрийн *** дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 123 дугаар зүйлийн 3-т зааснаар 2 жил хорих ял шийтгүүлж, шийтгэх тогтоол биелүүлэхийг 1 жилийн хугацаагаар хойшлуулж байсан

 

            Шүүгдэгч ***íü 2015 оны 3 дугаар сарын 20-ны өдрийн орой 18-20 цагийн орчим архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ *** улсын дугаартай Т/Кровн маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодон *** хот орохоор олон улсын чанартай авто замаар явахдаа Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын 2 дугаар багийн нутаг дэвсгэр “Цайдамын хөндий” гэх газарт иргэн *** овогтой *** жолоодон явсан мотоциклийг мөргөж, зам тээврийн осол гаргаж, иргэн Г.*** амь насыг хохироосон гэмт хэрэгт холбогджээ. /яллах дүгнэлтэд бичигдсэн байдлаар/

 

ТОДОРХОЙЛОХ íü:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

 

-Шүүгдэгч *** шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “2015 оны 3 дугаар сарын 20-ны өдөр *** дайраад найзуудтайгаа уулзсан. Тэр үед манай найзууд архи ууж, би тэрнээс нь жаахан амссан байсан. Ингээд *** сумын ойролцоо автомашины гэрэлд гялбаж, осол гаргасан. Оршуулгын зардалд *** төгрөг төлсөн. ХААН банкны зээл, хүүхдийн тэтгэмжийн зөрүү зэрэг мөнгийг цаг тухайд нь төлж байна. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна, хөнгөн ял оногдуулж өгнө үү.” гэх мэдүүлэг,

 

-Хохирогч ***ын шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...тэгээд манай найзууд болох ***, ***, *** 3 ирээд бид нар машинтай ослын газар очиход нөхрийн мотоциклийг машин ардаас нь түрсэн байдалтай замын хажууд хэвтэж байсан. Тэгээд машины арагшаа зам руу хартал хүн хэвтэж байгаа төрх харагдсан. Тэгээд би нэг мэдсэн ухаан алдчихсан, түргэн тусламжийн машинд хэвтэж байсан. Тэрнээс хойш эхний 7 хоногт юу болоод байгааг мэдээгүй. Хэрэг гарах өдөр манай нөхөр архи дарс ууагаагүй байсан, харин урд өдөр нь найзууд ирээд бага зэрэг уусан байсан. Одоо насанд хүрээгүй 2 хүүхдэд цалин, тэтгэмжийн зөрүүг тогтоолгоно, мөн ХААН банкнаас авсан байсан зээлийг оршуулгын зардал гэж өгсөн мөнгөнөөс нь төлсөн учир банкны зээлд төлсөн мөнгөө нэхэмжилнэ. Хуулийн дагуу шийдвэрлэж өгнө үү.” гэх мэдүүлэг,

 

-Хохирогч ***гийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “Би хэрэг гарах өдөр Улаанбаатар хотод байсан юм. Гэтэл манай дүүгийн хүүхэд “аав нас барчихлаа” гэж утсаар ярьсан, тэгээд би ирсэн. Би өөрөө ганц бие, талийгаач *** нь миний галын зээ байгаа юм. Би үрчилж аваад, тусад нь гаргаад, өмч хөрөнгө хүртэл тасдаж өгөөд хамт амьдарч байсан. Одоо бэр маань унадаг өвчтэй болсон. Хамгийн гол нь ард нь үлдэж байгаа 2 жаахан хүүхэд яах болж байна вэ?  Шүүгдэгчийг би одоо л харж байна. Сүүлд өвөлжөөнөөс гэр нүүлгэж байхад ийм залуу яваад байсан. “Би ийм хэрэг хийчихлээ, уучлаарай” гэж нэг ч ирээгүй. Хохирол төлбөр гэж 8000000 гаруй төгрөг өгсөн. Банкны зээл 2000000 гаруй төгрөгийг өгсөн мөнгөнөөс нь төлсөн байгаа. Одоо банкны зээлийн үлдэгдэл 1000000 гаруй төгрөг байна. Мөн ард нь үлдэж байгаа хоёр хүүхдэд нь цаашид мөнгө гаргуулж өгөх шаардлагатай байгаа. Хуулийн дагуу шийдвэрлэж өгнө үү.” гэх мэдүүлэг,

 

-Õýðгийн газрын ¿çëýã õèéñýí òýìäýãëýë, ãýðýë çóðãèéí ¿ç¿¿ëýëò /õýðãèéí 3-12 äàõü òàë/,

-Мотоцикльд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, ãýðýë çóðãèéí ¿ç¿¿ëýëò /хэргийн 13-16 дахь тал/,

-Эд мөрийн баримтыг хэрэгт хавсаргах тогтоол /хэргийн 19 дэх тал/,

-хөрөнгийн үнэлгээ хийсэн тухай тайлан, ãýðýë çóðãèéí ¿ç¿¿ëýëò /хэргийн 24-26 дахь тал/,

-Хохирогч ***ын мөрдөн байцаалтын шатанд гэрчээр өгсөн: “...Петровис ШТС-ын эсрэг талд байх дэлгүүрийн үүднээс манай нөхөр 5 настай охин ***, 14 настай охин *** бид гурвыг замын машинд суулгаад ардаас өөрөө мотоцикльтойгоо хөдлөөд явсан. Би машинд суугаад эргэж харахад ардаас ирж явсан. Тэгээд би зам дээр буугаад 20 орчим минут нөхрөө хүлээгээд ирэхгүй болохоор нь хүүхдүүдээ даарах байх гээд гэр рүүгээ дагуулаад алхаад явж байтал манай найз *** над руу утсаар яриад “*** харьсан уу?” гэж асуухаар нь би “ардаас ирж байгаа” гэж хэлсэн. Гэртээ ороод 10 орчим минут болж байхад манай найз *** хүү *** утас руу залгаад хүүтэй яриад “аав нь ирсэн үү?” гэхэд *** “аав ирээгүй байна, ээж сая орж ирлээ” гэж хэлээд утсаа тасалсан. Тэгсэн эргүүлээд *** залгаад над руу яриад “мотоцикльтой хүн осолд орсон байна, аль хүн гэх вэ?, бүгдээрээ очиж үзье” гэсэн. Тэгээд манай найзууд болох ***, ***, *** 3 ирээд бид нар машинтай ослын газар очиход нөхрийн мотоциклийг машин ардаас нь түрсэн байдалтай замын хажууд зогсож байсан. Тэгээд машины арагшаа зам руу хартал хүн хэвтэж байгаа төрх харагдсан. Тэгээд би нэг мэдсэн ухаан алдчихсан, түргэн тусламжийн машинд хэвтэж байсан. Тэгээд ухаан ороод нөхрөө осолд орсон байна гэдгийг ойлгосон.” гэх  мэдүүлэг/хэргийн 32 дахь тал/,

-Гэрч ***мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...*** хашаанд очоод байж байсан чинь *** 0,75 литрийн “Сархад” нэртэй архи авч ирэхээр нь тэр архийг уух гээд байж байсан чинь *** найз *** гэх залуу ирсэн. *** бид 2 орой нь ажилтай байсан болохоор архинаас нь уугаагүй. Харин ***, *** нар хувааж ууцгаасан юм. Ингээд архи уугаад байж байх хугацаанд *** *** машинд орж утсаар яриад байсан. Ингээд бөөнөөрөө юм ярьж тэгж ингэсээр байтал орой 17 цаг болж *** бид 2-ын ажилд явах цаг болсон байсан учир *** бид 2 үйлдвэр рүү ажил руугаа явсан юм. Бид 2-ыг ажилдаа явах үед ***, ***, *** нар үлдсэн юм. Тэрнээс хойш тэр өдөр ***тэй ахин уулзаагүй юм.

...өдөр нь уулзахад Улаанбаатар хот руу явах ажилтай гэж хэлж байсан, яг хэзээ яаж ямар ажлаар явах гэж байгааг мэдээгүй.” гэх мэдүүлэг /хэргийн 34 дэх тал/,

 

-Гэрч Б.*** мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:  “...Сайхан сумын төвд 2015 оны 3 дугаар сарын 20-ны өдөр 14 цагийн үед байх *** хоёртой би уулзахад *** надаас “машинаа өгч байгаач, маргааш өглөө Улаанбаатар хот явчихаад ирье” гэхээр нь би зөвшөөрөөд машинаа ***д өгсөн.

...***, *** -***, *** нарын хамт 0,75 гр-ын “Сархад” гэсэн шошготой 1 шил архийг хувааж ууцгаасан. Тэгээд нөгөө 3 яваад *** нь өглөө эрт хот явах учир бид 2 манайд амрахаар болоод үлдэцгээсэн. Тэгээд би унтаад өгсөн, *** унтахаар хэвтэж байсан. Би өглөө сэрээд ***г Улаанбаатар хот руу явсан байна гэж бодоод байж байхад манай найзууд ***г 2015 оны 3 дугаар сарын 20-ны шөнө Хонгорын зам дээр осолд орсон байна гэж хэлсэн.

...найзууд болохоор машин тэргээ хамаагүй өгөлцөж авалцаж байдаг, санаатайгаар осол хийгээгүй учир найзаасаа нэхэмжлэх зүйл байхгүй, машины эвдрэлийн үнэлгээг гаргуулах шаардлага байхгүй.” гэх мэдүүлэг /хэргийн 35 дахь тал/,

 

-Гэрч ***мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...Талийгаачийн эхнэр *** гэдэг эмэгтэй Дарханы эмнэлэгт байгаа хүүхэд, сургуульд сурч байгаа хүүхдээ авахаар Дархан явсан байсан болохоор эхнэр хүүхдээ хүлээнэ гээд гэрт талийгаач байж байсан юм. Эхнэрээ хүлээж байх хугацаандаа надаар мотоциклынхоо маниулыг гагнуулж янзлуулж, засуулж авчихаад байж байсан чинь орой 18 цагийн орчим эхнэр хүүхэд нь “зам дээр зогсож байна, замын машин олдохгүй байна” гэж эхнэр нь ярихад талийгаач эхнэр, хүүхдээ авахаар Хонгор сумын төв дээр байх ШТС-ийн тийшээ өөрийнхөө мотоциклыг унаад явсан юм. Талийгаачийг манайхаас гараад явснаас хойш 1 цаг орчмын дараа Цайдмын хажууд аваар болоод ***г нас барсан байна гэж нэг дугаараас хэлэхээр нь Цайдмын тэнд яваад очиход цагдаагийн машин ирчихсэн талийгаачийн цогцосыг аваад явчихсан байсан.

...архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглээгүй,  цоо эрүүл гараад явсан юм. Талийгаач эхнэр хүүхдээ зам дээрээс аваад цаашаа гэр лүүгээ явна гэж ярьж байсан.

...манайхаас шууд эхнэр, хүүхэд рүүгээ явсан. Харин өмнө өдөр нь архи уусан эсэхийг би мэдэхгүй. Архи бол 72 цагийн хугацаанд гардаг юм. Тэгэхээр өмнөх өдрүүдэд архи, согтууруулах ундаа уусан эсэхийг би үнэхээр мэдэхгүй байна.”  гэх мэдүүлэг /хэргийн 38-39 дэх тал/,

 

-Гэрч Б.***ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: “...2015 оны 3 дугаар сарын 20-ны өдөр ***  *** ороод ирсэн гэж ярьсан юм.

...тэгээд би 1 шил архи аваад очиход ***, ***, *** нар байсан. Тэгээд миний араас *** ирсэн. Тэгээд тэд нар миний авч ирсэн архийг задлаад ууцгаасан бөгөөд ***бид 2 ажилтай байсан учраас архи уугаагүй. Ингээд хамт байж байгаад ***бид 2 ажилдаа яваад ***, ***, *** 3 үлдсэн юм. Түүнээс хойш юу болсныг мэдэхгүй.” гэх мэдүүлэг /хэргийн 41 дэх тал/,

 

-“жолооч *** овогтой *** нь 2015 оны 3 дугаар сарын  20-ны өдрийн 21 цагийн орчимд Дархан-Ууп аймгийн Хонгор сумын “Цайдамын хөндий” гэх газарт Т/Кровн маркийн *** улсын дугаартай автомашиныг жолоодож явах үедээ Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2-р бүлгийн 2.7-а/ согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлех эм, бэлдмэл хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ   тээврийн   хэрэгсэл   жолоодохыг   хориглоно.” гэсэн   заалт,   мөн   дүрмийн 9 дүгээр бүлгийн 9.1-т “жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хзрэгслийн онцлог байдал, тээж яваа ачаа, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр сонгож явна”, мөн бүлгийн 9.2-т  “жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна ” гэсэн заалт, мөн дүрмийн 15 дугаар бүлгийн 15.1-т “хэрэв жолоочийн нүд гялбан зорчих баримжаа алдвал ослын дохионы гэрлээ асааж, эзэлж явсан эгнээгээ өөрчлөхгүйгээр хурдаа хасах буюу зогсоно” гэсэн заалтуудыг зөрчиж жолооч *** овогтой *** жолоодож явсан мотоциклийг мөргөж зам тээврийн осол гаргасан боловч мотоциклийн жолооч ***  овогтой *** нь Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.7-а/согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлех эм, бэлдмэл хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ   тээврийн   хэрэгсэл   жолоодохыг   хориглоно ” гэсэн заалт, мөн дүрмийн 2 дугаар бүлгийн 2.3-в/мотоцикль жолоодохдоо хамгаалах малгай өмсөх” гэсэн заалт, мөн бүлгийн 2.1-а “тухайн тээврийн хэрэгслийн ангилалд тохирох Монгол Улсын үндэсний   буюу   олон   улсын жолоодох эрхийн үнэмлэхтэй явна гэсэн заалтуудыг тус тус зөрчсөнөөс уг зам тээврийн осол гарсан гэж үзэн ослын дүгнэлт гаргаж байна.” гэх зам тээврийн байдал дээр тогтоосон ослын дүгнэлт  /хэргийн 47 дахь тал/,

 

-“Талийгаачийн биед гавал тархины цөмөрсөн хугарал, чамархай, суурь ясны цууралт, гүүрний эдийн няцралт, хатуу бүрхүүл доорхи цус хуралт, олон хавирганы хугаралт, мултрал, нүүр, гар,  өгзөг, бүсэлхийд зөөлөн эдийн няцрал, зулгаралтын гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь хатуу мохоо зүилийн үйлчлэлээр үүсгэгдэх боломжтой, гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 3.1.2 болон 3.1.10-д зааснаар учрах үедээ амь насанд аюултай гэмтлийн хүнд зэрэгт хамаарна. Талийгаач нь гавал тархины гэмтлийн улмаас төвийн гаралтай амьсгал, зүрх судасны дутагдлаар нас баржээ. Талийгаачид үхэлд хүргэх архаг хууч өвчин тогтоогдсонгүй. Талийгаачийн цусанд 2,3 промилли спиртийн агууламж илэрсэн, дунд зэргийн согтолт болно. Талийгаачийн цус нь В /III/ бүлгийн харьяалалтай байна.” гэх 2015 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн *** дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /хэргийн 51-52 дахь тал/,

 

-“Шинжилгээнд ирүүлсэн *** гэх цусанд 2.3 промилли спиртийн алкоголь илэрч байна.” гэх 2015 оны 3 дугаар сарын 27-ны өдрийн *** дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /хэргийн 53 дахь тал/,

 

-Цогцост хийсэн шүүх эмнэлгийн задлан шинжилгээний гэрэл зургийн үзүүлэлт, цогцосны гадна үзлэг хийсэн тэмдэглэл /хэргийн 55-58 дахь тал/,

-Мотоциклийн эвдрэлийг үнэлсэн “Ашид билгүүн” ХХК-ны гаргасан үнэлгээний тайлан, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хэргийн 61-62 дахь тал/,

-*** улсын дугаартай автомашины эвдрэлийг үнэлсэн “Ашид билгүүн” ХХК-ны гаргасан үнэлгээний тайлан, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хэргийн 63-64 дэх тал/,

-Техникийн шинжээчийн дүгнэлт,  гэрэл зургийн үзүүлэлт /хэргийн 73-76, 82-85 дахь тал/,

-ßë øèéòãýãäñýí ýñýõèéã øàëãàõ õóóäàñ /õýðãèéí 100 äàõü òàë/,

-Согтуурал шалгасан тухай тэмдэглэл /хэргийн 108 дахь тал/,

-Нас барсны гэрчилгээний хуулбар /хэргийн 121 дэх тал/,

-Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын талаарх баримтууд /хэргийн 134-160, 194-212 дахь тал/ болон хэрэгт авагдсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судаллаа.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан бичгийн баримтуудаар шүүгдэгч ***нь 2015 оны 3 дугаар сарын  20-ны өдрийн 21 цагийн орчимд Дархан-Ууп аймгийн Хонгор сумын “Цайдамын хөндий” гэх газарт Т/Кровн маркийн *** улсын дугаартай автомашиныг жолоодож явах үедээ Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2-р бүлгийн 2.7-а/ согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлех эм, бэлдмэл хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ   тээврийн   хэрэгсэл   жолоодохыг   хориглоно.” гэсэн   заалт,   мөн   дүрмийн 9 дүгээр бүлгийн 9.1-т “жолооч хөдөлгөөний эрчим, тээврийн хзрэгслийн онцлог байдал, тээж яваа ачаа, замын болон цаг агаарын нөхцөл, хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан тээврийн хэрэгслийн хурдыг энэ дүрэмд тогтоосон хязгаараас хэтрүүлэхгүйгээр сонгож явна”, мөн бүлгийн 9.2-т  “жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад бий болохыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгуй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна ” гэсэн заалт, мөн дүрмийн 15 дугаар бүлгийн 15.1-т “хэрэв жолоочийн нүд гялбан зорчих баримжаа алдвал ослын дохионы гэрлээ асааж, эзэлж явсан эгнээгээ өөрчлөхгүйгээр хурдаа хасах буюу зогсоно” гэсэн заалтуудыг зөрчиж жолооч *** овогтой *** жолоодож явсан мотоциклийг мөргөж зам тээврийн осол гаргаж, иргэн *** амь насыг хохироосон гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь нотлогдож байх тул аймгийн прокурорын газраас түүний ¿éëäëèéã ç¿éë÷èëñýí õóóëèéí  ç¿éë, õýñýã çºâ áайна.

           

            Иймд шүүгдэгч ***г òýýâðèéí õýðýãñëèéí õºäºë㺺íèé àþóëã¿é áàéäëûí болон ашиглалтын журам зөрчиж, иргэн *** амь насыг õîõèðîîñîí гэмт хэрэг үйлдсэн ãýì áóðóóòàéä тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй.

           

            Хохирогч нар нь оршуулгын зардалд 6893000 төгрөг, унаж явсан мотоциклийн үнэ 950000 төгрөг, ХААН банкнаас авсан зээлийн төлбөрийн үлдэгдэл 2023000 төгрөг, гэм хор учруулсаны төлбөрт 29520000 төгрөг, эхнэр *** нь сэтгэл санааны цочролд орсны улмаас хэрэглэсэн эм, тарианы үнэ 490150 төгрөг нэхэмжилж, холбогдох нотлох баримтаа ирүүлжээ.

 

            Хохирлын талаарх бичгийн баримтуудыг судалж үзэхэд талийгаачийг оршуулахад бензин шатахуунд 1290913 төгрөг /хэргийн 134-137, 211 дэх тал/, буяны багц, хойдын буянд ном хуруулах зэрэгт 1686500 төгрөг /хэргийн 138 дахь тал/, эмгэг судлал 40000 төгрөг /хэргийн 138 дахь тал/, саван, салфетка, хоол ундны материалд 3236852 төгрөг /хэргийн 139-157, 159-160 дахь тал/, нийт 6254265 төгрөг оршуулгын зардалд зарцуулжээ.

 

            Гэмт хэрэг гарах үед талийгаачийн унаж явсан мотоциклийг цаашид ашиглах боломжгүй болсон талаар техникийн шинжээчийн дүгнэлтэд тусгагдаагүй, мөн хохирогч ***ын эмчилгээ хийлгэсэнтэй холбогдон гарсан зардал гэх 490150 төгрөгийн хохирол нь шүүгдэгч ***гэмт үйлдэлтэй шалтгаан холбоотой болох нь нотлогдохгүй байгаа боловч шүүгдэгч энэ талаар маргахгүйгээр мотоциклийн үнэ 950000 төгрөг, эм, тариа, эмчилгээний төлбөрт 490150 төгрөг төлсөн байх тул шүүх энэ талаар дүгнэлт хийх шаардлагагүй байна.

 

            Хохирогч ***, талийгаач ***нар нь 2014 оны 8 дугаар сарын 14-ны өдөр ХААН банктай *** дугаартай зээлийн гэрээ, БГ221 дугаартай барьцааны гэрээ байгуулж, 2500000 төгрөгийн зээл авсан болох нь зээлийн болон барьцааны гэрээний хуулбараар /хэргийн 128-132 дахь тал/ нотлогдож байна. Гэвч энэхүү зээлийн үлдэгдэл болох 2023000 төгрөгийг төлсөн байгаа учир зээлийн төлбөрт төлсөн мөнгийг нэхэмжилнэ гэх хохирогч, хохирогчийн өмгөөлөгчийн хүсэлтийг энэ шүүх хуралдаанаар шийдвэрлэх боломжгүй байна.

            Учир нь шүүгдэгч энэхүү зээлийн төлбөрийг төлнө гэж байгаа боловч хохирогч нь өнөөдрийн байдлаар зээлийн төлбөрийн үлдэгдлийг банкинд төлж барагдуулсан гэдгийг нотлох баримт ирүүлээгүй, мөн ХААН банкны өмнөөс энэхүү төлбөрийг нэхэмжлэх эрх үүссэн эсэх нь тодорхойгүй байх тул зээлийн төлбөртэй холбоотой иргэний нэхэмжлэлийг хэлэлцэхгүй орхих нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

            Мөн талийгаач ***нь амьд сэрүүн байхдаа айлын мал маллаж, сард 400000 төгрөгийн орлого олдог байсан бөгөөд гэмт хэргийн улмаас амь насаа алдаж, бага насны болон насанд хүрээгүй хүүхдүүдэд нь 195000 төгрөгийн тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж тогтоогдсон учир сарын цалингийн зөрүү болох 205000 төгрөгийг бага охин *** 18 нас хүртэл 12 жилээр /нийт 144 сар/ тооцож, гэм хор учруулсны төлбөрт 29520000 төгрөг нэхэмжилж холбогдох нотлох баримтаа /хэргийн 199-207, 212 дахь тал/ ирүүлжээ.

Иргэний хуулийн 508 дугаар зүйлийн 508.1-т “хохирогч нас барсан бол түүнийг оршуулахтай холбогдсон зайлшгүй зардал болон гэм хор учруулсны төлбөрийг түүний өв залгамжлагч шаардах эрхтэй”, 508 дугаар зүйлийн 508.2-т “гэм хор учруулсны төлбөрийг нас барсан хохирогчийн асрамжид байсан буюу нас барах үед түүнээс тэтгэвэр авах эрхтэй байсан хөдөлмөрийн чадваргүй этгээд, хохирогчийг нас барсны дараа төрсөн хүүхэд тус тус, түүнчлэн нас барагчийн найман нас хүрээгүй хүүхэд, дүү, ачийг асран хүмүүжүүлж байгаа байнгын цалин хөлс орлогогүй эцэг, эх, нөхөр /эхнэр/-ийн аль нэг нь авах эрхтэй” гэж зохицуулсан боловч гэм хор учруулсны төлбөр нэхэмжилж ирүүлсэн бичгийн баримтууд нь нотлох баримтын шаардлага хангахгүй байна.  

Учир нь талийгаач ***нь айлын мал маллаж, сард 400000 төгрөгийн цалин авдаг байсан, уг цалингаас нийгмийн даатгалын шимтгэл, хүн амын орлогын албан татвар төлдөг байсан гэдгийг нотолж чадахгүй байх тул холбогдох нотлох баримтаа бүрдүүлсний эцэст гэм хор учруулсны төлбөрийг нэхэмжлэх эрхтэй тул гэм хор учруулсны төлбөрийн талаар гаргасан иргэний нэхэмжлэлийг хэлэлцэхгүй орхилоо.

Талийгаачийн оршуулгын зардалд зарцуулсан 6254265 төгрөг, мотоциклийн үнэ 950000 төгрөг, эм, тариа, эмчилгээний төлбөрт 490150 төгрөг, нийт 7694415 төгрөгийг шүүгдэгч ***нь хохирогч нарт төлөх үүрэгтэй бөгөөд хохирогч нар нь 8345000 төгрөг шүүгдэгчээс авсан гэдэгтэй маргахгүй байх тул шийтгэх тогтоол гарах үед шүүгдэгчээс гаргуулах төлбөргүй байна.

 

Ш¿¿ãäýã÷ ***íь насанд хүрээгүй байхдаа Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын 1 дүгээр шүүхийн 2000 оны 3 дугаар сарын 22-ны өдрийн *** дугаартай шийтгэх тогтоолоор эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *** дугаар зүйлийн 3-т зааснаар 2 жилийн хорих ял шийтгүүлж, шийтгэх тогтоол биелүүлэхийг 1 жилийн хугацаагаар хойшлуулж байсан боловч ялтай байдал нь дууссан байх тул анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзнэ.

 

            Шүүгдэгч *** нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд 8345000 төгрөгийг өөрийн сайн дураар төлж барагдуулсан, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшиж байгаа зэргийг ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзлээ.

 

            Шийтгэх тогтоол гарах үед шүүгдэгч ***нь хохирогчид төлөх төлбөргүй байх тул ***гар утас битүүмжилсэн 2015 оны 5 дугаар сарын 19-ний өдрийн *** дугаартай тогтоолыг  шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хүчингүй болгох нь зүйтэй.

 

            Шүүгдэгч ***эíý õýðэгт öàãäàí õîðèãäсон 2 хоногийг ял эдэлсэн хугацаанд оруулан тооцож, шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц энэ хэрэгт эд  мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн талийгаачийн өмсөж явсан малгайг хохирогч ***, *** нарт буцаан олгож, гуперний хагархай 2 ширхэгийг устгаж, ***718435 дугаартай жолоочийн үнэмлэхийг Цагдаагийн ерөнхий газрын лицензийн төвд шилжүүлэхээр шийдвэрлэснийг дурьдаад

Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 283 дугаар зүйлийн 283.1, 286, 290 дүгээр ç¿éëèéí 290.3, 294, 297, 298, 299, 303, 304 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñнûã óäèðäëàãà áîëãîí ÒÎÃÒÎÎÕ íü:

 

1.Ø¿¿ãäýã÷ *** ***г тээврийн хэрэгсэлийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын болон ашиглалтын журам зөрчиж, иргэн Г.*** амь насыг хохирооñîí гэмт хэрэг үйлдсэн ãýì áóðóóòàéä òîîöñóãàé.

 

            2.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí 215 äугааð ç¿éëèéí 215.3-т çààñíààð *** ***д тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 2 жилийн /хоёр жил/  хугацаагаар хас÷, 3 жил 1 сар /гурван жил нэг сар/  õîðèõ ÿë øèéòãýñ¿ãýé.

 

3.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí åðºíõèé àíãèéí 52 äóãààð ç¿éëèéí 52.5-ä çààñíààð У.***д îíîãäóóëñàí 3 жил 1 сар õîðèõ ÿëûã æèðèéí äýãëýìòýé õîðèõ àíãèä ýäë¿¿ëñ¿ãýé.

 

4.Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí åðºíõèé àíãèéí 59 дүгээр зүйлийн 59.1, 59 дүгээр зүйлийн 59.2-т зааснаар шүүгдэгч ***энэ хэрэгт 2015 оны 3 дугаар сарын 21-ний өдрөөс 2015 оны 3 дугаар сарын 23-ны өдрийг хүртэл цагдан хоригдсон 2 /хоёр/ хоногийг түүний ял эдэлсэн хугацаанд оруулан тооцсугай.

 

5.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 291 дүгээр зүйлийн 291.1, 292 дугаар зүйлийн 292.2, 298 дугаар зүйлийн 298.1.1, Иргэний хуулийн 508 дугаар зүйлд çààñíààð шүүгдэгч ***нь хохирол төлбөрт 8345000 төгрөг төлсөн болохыг дурьдаж, иргэний нэхэмжлэлээс ХААН банкны зээлийн төлбөр нэхэмжилсэн нэхэмжлэл, гэм хор учруулсны төлбөр нэхэмжилсэн нэхэмжлэлүүдийг тус тус хэлэлцэхгүй орхисугай.

 

6.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 88 äóãààð ç¿éëèéí 88.1.3-ò çààñíààð õýðýãò ýä ìºðèéí áàðèìòààð хураагдаж ирсэн хар өнгийн малгай 1 ширхэгийг шийтгэх òîãòîîë õ¿÷èí òºãºëäºð áîëìîãö хохирогч ***, *** нарт олгож, гуперны хагархай 2 ширхэгийг устгасугай.

 

7.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 134 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 134.10-ò çààñíààð ìºðäºí áàéöààëòûí øàòàíä ***гар утас битүүмжилсэн *** дугаартай тогтоолыг  шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хүчингүй áîëãîñóãàé.

 

8. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 297 дугаар зүйлийн 297.1.4-т зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч У.***д цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, ялыг *** өдрөөс эхлэн тоолсугай.

 

9.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 48 дугаар зүйлийн 48.2-т зааснаар У.***д оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хассан нэмэгдэл ялын хугацааг үндсэн ялыг эдэлж дууссан үеэс эхлэн тоолохыг дурьдаж, шийтгэх  тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц *** äóãààðтай жолоочийн ¿íýìëýõèéã Цагдаагийн ерөнхий газрын лицензийн төвд øèëæ¿¿ëñ¿ãýé.

 

 10.Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 299 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 299.3-ò çààñíààð øèéòãýõ òîãòîîë òàíèëöóóëàí ñîíñãîñíîîð õ¿÷èíòýé áîëîõ áºãººä ìºí õóóëèéí 303 äóãààð ç¿éëèéí 303.1-ä çààãäñàí øèéòãýõ òîãòîîëä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàõ, ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõ á¿õèé ýòãýýä ÿëòàí, õîõèðîã÷, òýäãýýðèéí ºì㺺ëºã÷, óëñûí ÿëëàã÷ øèéòãýõ òîãòîîëûã ýñ çºâøººðâºë Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 304 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 304.1-ä çààñíààð øèéòãýõ òîãòîîëûã ãàðäóóëñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð Дархан-Уул, Сэлэнгэ аймгийн Ýð¿¿ãèéí õýðãèéí äàâæ çààëäàõ øàòíû ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàõ, óëñûí ÿëëàã÷, äýýä øàòíû ïðîêóðîð ýñýðã¿¿öýë áè÷èõ ýðõòýéã äóðüäñóãàé.

            11. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëèéí 306 äóãààð ç¿éëèéí 306.1-ä çààñíààð ýíýõ¿¿ øèéòãýõ òîãòîîëä äàâæ çààëäàõ ãîìäîë ãàðãàñàí, ýñýðã¿¿öýë áè÷èãäñýí òîõèîëäîëä øèéòãýõ òîãòîîëûí áèåëýëòèéã ò¿äãýëç¿¿ëæ, ***д авсан цагдан хорих òàñëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýýã õýâýýð ¿ðãýëæë¿¿ëñ¿ãýé.

     

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                           Я.ТУУЛ