77104949 [email protected]
Шийдвэрийн мэдээлэл
Шүүх Булган аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Эрүүгийн хэрэг/
Шүүгч Б.Сувд-эрдэнэ
Хэргийн индекс 163/2023/0086/Э
Дугаар 2023/ШЦТ/91
Огноо 2023-04-27
Зүйл хэсэг 24.2.1.,
Улсын яллагч Э.Гантулга

Холбоотой шийдвэрүүд
 
 

Булган аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Эрүүгийн хэрэг/ийн Шийтгэх тогтоол

2023 оны 04 сарын 27 өдөр

Дугаар 2023/ШЦТ/91

 

 

 

 

МОНГОЛ*******УЛСЫН*******НЭРИЙН*******ӨМНӨӨС

 

Булган*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******эрүүгийн*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******шүүгч*******Б.Сувд-Эрдэнэ*******даргалж*******тус*******шүүхийн*******хуралдааны*******танхимд*******нээлттэй*******хийсэн*******шүүх*******хуралдаанд:

шүүх*******хуралдааны*******нарийн*******бичгийн*******дарга*******Б.Цогтгэрэл,

улсын*******яллагч*******Э.Гантулга,

шүүгдэгчийн*******өмгөөлөгч*******Х.Цэцэгхорлоо,

шүүгдэгч*******Ч.Б**************нарыг*******оролцуулан

Булган*******аймгийн*******прокурорын*******газраас*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******гэмт*******хэрэгт*******холбогдуулан*******яллах*******дүгнэлт*******үйлдэж,*******хэргийг*******хялбаршуулсан*******журмаар*******шийдвэрлүүлэхээр*******ирүүлсэн*******Ч.Б*******д*******холбогдох*******эрүүгийн*******2215002950092*******дугаартай,*******163/2023/0086/Э*******индекстэй*******хэргийг*******2023*******оны*******04*******дүгээр*******сарын*******20-ны*******өдөр*******хүлээн*******авч,*******хянан*******хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн*******биеийн*******байцаалт:

Монгол*******Улсын*******иргэн,*******Тайж*******овогтой*******Чулууны*******Б*******,*********************аймгийн*******Арвайхээр*******суманд*******1971*******оны*******06*******дугаар*******сарын*******26-ны*******өдөр*******төрсөн,*********************аймгийн*******Арвайхээр*******сум*******5*******дугаар*******баг*******219-18*******тоотод*******оршин*******суух*******бүртгэлтэй,*******бүрэн*******дунд*******боловсролтой,*******авто*******засварчин*******мэргэжилтэй,*******хувиараа*******хөдөлмөр*******эрхэлдэг,*******ам*******бүл*******3,*******эхнэр*******хүүхдүүдийн*******хамт*******амьдардаг,*******урьд*******ял*******шийтгэлгүй,*******52*******настай,*******эрэгтэй,*******РД:ЙЭ71062617.

Холбогдсон*******хэргийн*******талаар:

Шүүгдэгч*******Ч.Б**************нь*******Булган*******аймгийн*********************сумын*********************3*******дугаар*******багийн*******нутаг*******“Т*******”*******гэх*******газарт*******2022*******оны*******09*******сарын*******11-нээс*******12-ны*******өдрийн*******хооронд*******Усны*******сан*******бүхий*******газрын*******хамгаалалтын*******бүсэд*******тусгай*******зөвшөөрөлгүйгээр*******газрын*******хэвлийд*******халдаж,*******ашигт*******малтмалын*******эрэл,*******хайгуул*******явуулсны*******улмаас*******байгаль*******экологид*******3.455.413*******төгрөгийн*******шууд,*******Байгаль*******орчныг*******хамгаалах*******тухай*******хуулийн*******49*******дүгээр*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсгийн*******1-т*******зааснаар*******6.910.826*******төгрөгийн.*******нөхөн*******сэргээлтийн*******3.691.488*******төгрөг,*******нийт*******10.602.314*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******гэх*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******гэмт*******хэрэгт*******холбогджээ.*******/Яллах*******дүгнэлтэнд*******бичигдсэнээр/.

ТОДОРХОЙЛОХ*******нь:

Шүүхийн*******хэлэлцүүлэгт*******шүүгдэгчийн*******өгсөн*******мэдүүлэг,*******эрүүгийн*******2215002950092*******дугаартай*******хэрэгт*******мөрдөн*******шалгах*******ажиллагааны*******шатанд*******цугларсан*******яллах*******болон*******хөнгөрүүлэх*******талын*******нотлох*******баримтуудыг*******талуудын*******хүсэлтээр*******тал*******бүрээс*******нь*******бүрэн*******гүйцэд,*******бодит*******байдлаар*******нь*******харьцуулж*******шинжлэн*******судлаад*******шүүх*******дараах*******дүгнэлтийг*******хийв.

Нэг.*******Гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******гэм*******буруугийн*******талаар:

Шүүгдэгч*******Ч.Б**************нь*******Булган*******аймгийн*********************сумын*********************3*******дугаар*******багийн*******нутаг*******“Т*******”*******гэх*******газарт*******2022*******оны*******09*******сарын*******11-ний*******өдрөөс*******12-ны*******өдрийн*******хооронд*******Усны*******сан*******бүхий*******газрын*******хамгаалалтын*******бүсэд*******тусгай*******зөвшөөрөлгүйгээр*******газрын*******хэвлийд*******халдаж,*******ашигт*******малтмалын*******эрэл,*******хайгуул*******явуулсны*******улмаас*******байгаль*******экологид*******3.455.413*******төгрөгийн*******шууд,*******Байгаль*******орчныг*******хамгаалах*******тухай*******хуулийн*******49*******дүгээр*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсгийн*******1-т*******зааснаар*******6.910.826*******төгрөгийн*******нөхөн*******сэргээлтийн*******3.691.488*******төгрөг,*******нийт*******10.602.314*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******үйл*******баримт,*******хэргийн*******нөхцөл*******байдал*******тогтоогдож*******байна.*******Иргэний*******нэхэмжлэгч*******С.Амарын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******30-31*******дэх*******тал,*******иргэний*******нэхэмжлэгч*******Н.Өсөхбаярын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******36*******дахь*******тал,*******иргэний*******нэхэмжлэгч*******С.Гэрэлийн*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******40*******дэх*******тал,*******гэрч*******Д.Хуягбаатарын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******44-45*******дахь*******тал,*******гэрч*******М.Түмэнжаргалын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******47*******дахь*******тал,*******гэрч*******Д.Батзоригийн*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******49-50*******дахь*******тал,*******гэрч*******Б.Пүрэвдагвын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******52*******дахь*******тал,*******гэрч*******Б.Батцогын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******54-55*******дахь*******тал,*******гэрч*******Л.Мөнхжаргалын*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******57-58*******дахь*******тал,*******гэрч*******Ю.Чулуунцэцэгийн*******өгсөн*******мэдүүлэг*******хавтаст*******хэргийн*******66*******дахь*******тал,*******Байгаль*******орчны*******зөвлөх*******“Нуман*******Алтай”*******ХХК-ийн*******1/76*******дугаартай*******шинжээчийн*******дүгнэлт*******хавтаст*******хэргийн*******71-95*******дахь*******тал*******зэрэг*******нотлох*******баримтаар*******нотлогдон*******тогтоосон*******гэж*******дүгнэв.

Шүүхийн*******хэлэлцүүлэгт*******талуудаас*******шинжлэн*******судалснаар*******тооцуулсан*******дээрх*******нотлох*******баримтуудыг*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуульд*******заасан*******үндэслэл,*******журмын*******дагуу*******цуглуулж*******бэхжүүлсэн*******байх*******бөгөөд*******эдгээр*******нь*******энэ*******хэрэгт*******хамааралтай,*******хэргийг*******эцэслэн*******шийдвэрлэхэд*******хүрэлцээтэй*******байна.*******

Шүүгдэгч*******Ч.Б**************нь*******Булган*******аймгийн*********************сумын*********************3*******дугаар*******багийн*******нутаг*******“Т*******”*******гэх*******газарт*******2022*******оны*******09*******сарын*******11-ний*******өдрөөс*******12-ны*******өдрийн*******хооронд*******Усны*******сан*******бүхий*******газрын*******хамгаалалтын*******бүсэд*******тусгай*******зөвшөөрөлгүйгээр*******газрын*******хэвлийд*******халдаж,*******ашигт*******малтмалын*******эрэл,*******хайгуул*******явуулсны*******улмаас*******газрын*******хэвлийд*******халдаж*******ашигт*******малтмалын*******эрэл*******хайгуул,*******олборлолт*******явуулж*******буй*******үйлдэл*******нь*******хууль*******бус*******бөгөөд*******өөрийн*******үйлдлийн*******хууль*******бус*******шинжтэй*******болохыг*******ухамсарлаж*******түүнийг*******хүсэж*******үйлдсэн,*******хохирол,*******хор*******уршигт*******зориуд*******хүргэсэн*******гэм*******буруугийн*******санаатай*******хэлбэртэй,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангид*******заасан*******хүрээлэн*******байгаа*******орчны*******эсрэг*******гэмт*******хэрэгт*******тооцохоор*******заасан*******байгаль*******орчин,*******экологийн*******тэнцвэрт*******байдалд*******хохирол*******учруулсан*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******гэмт*******хэргийн*******шинжийг*******бүрэн*******хангаж*******байх*******тул*******хэргийн*******зүйчлэл*******тохирсон,*******прокурорын*******яллах*******дүгнэлт*******үндэслэлтэй*******байна*******гэж*******дүгнэлээ.

Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******2.3*******дугаар*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсэгт*******заасан*******гэм*******буруугийн*******“санаатай”*******хэлбэр*******гэдэгт*******өөрийн*******үйлдэл,*******эс*******үйлдэхгүйг*******хууль*******бус*******шинжтэй*******болохыг*******ухамсарлаж*******түүнийг*******хүсэж*******үйлдсэн,*******хохирол*******хор*******уршигт*******зориуд*******хүргэсэн*******байдлыг*******ойлгоно.

Иймд*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******2.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******“Энэ*******хуулийн*******тусгай*******ангид*******заасан*******нийгэмд*******аюултай*******гэм*******буруутай*******үйлдэл,*******эс*******үйлдэхүйг*******гэмт*******хэрэгт*******тооцно”*******гэж*******заасны*******дагуу*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******ыг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******тусгай*******зөвшөөрөлгүйгээр*******ашигт*******малтмалын*******эрэл*******хайгуул,*******олборлолт*******явуулсан*******гэмт*******хэргийг*******үйлдсэн*******гэм*******буруутайд*******тооцов.

Шүүгдэгч*******Ч.Б*******ын*******гэм*******буруутай*******үйлдлийн*******улмаас*******учирсан*******хохирол,*******хор*******уршгийг*******арилгуулахаар*******иргэний*******нэхэмжлэгч*******С.Амар*******нь*******нь*******яллагдагч*******Ч.Б*******аас*******хохирол*******төлбөрт*******3.650.000*******төгрөг*******нэхэмжилсэн*******ба*******уг*******хохирол*******бүрэн*******төлөгдсөн,*******иргэний*******нэхэмжлэгч*******Н.Өсөхбаяр*******нь*******яллагдагч*******Ч.Б*******аас*******хохирол*******төлбөрт*******10.602.314*******төгрөг*******нэхэмжилсэн*******ба*******2023*******оны*******03*******дугаар*******сарын*******31-ний*******өдрийн*******№01*******дугаартай*******эвлэрлийн*******гэрээгээр*******6.910.826*******төгрөгийн*******нөхөн*******сэргээлтийн*******ажил*******хийхээр*******тохиролцсон*******байх*******тул*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******аас*******6.910.826*******төгрөгийг*******гаргуулж,*******Булган*******аймгийн*******Булган*******сумын*******Байгаль*******хамгаалах*******санд*******олгохоор,******* хэрэгт*******шүүгдэгч *******Ч.Б*******ын*******гэмт*******хэрэг*******үйлдэхэд*******ашигласан*******37-29*******УБ*******улсын*******дугаартай*******Хюндай-2900*******загварын*******С.Гэрэлийн*******эзэмшлийн*******10.392*******813*******төгрөгийн*******экскаваторыг*******бүтүүмжлэлийг*******хүчингүй*******болгож,*******37-29*******УБ*******улсын*******дугаартай*******Хюндай-2900*******загварын*******С.Гэрэлийн*******эзэмшлийн*******10.392.813*******төгрөгийн*******экскаваторыг*******эзэмшигч,*******өмчлөгч*******С.Гэрэлд*******буцаан*******олгож*******үнийг*******Ч.Б*******аас*******гаргуулж*******улсын*******төсөвт*******шилүүлэх*******нь*******зүйтэй*******байна*******гэж*******дүгнэв.

Хоёр:*******Шүүгдэгчид*******хүлээлгэх*******эрүүгийн*******хариуцлагын*******талаар:

Прокурорын*******санал*******болгож,*******шүүгдэгчийн*******хүлээн*******зөвшөөрсөн*******Ч.Б*******ыг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******7000*******/долоон*******мянга/*******нэгжтэй*******тэнцэх*******хэмжээний*******буюу*******7.000.000*******/*******долоон*******сая/*******төгрөгөөр*******торгох*******ял,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******7.5*******дугаар*******зүйлийн*******4,*******5*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******журамлан*******гэмт*******хэрэг*******үйлдэхэд*******ашигласан*******37-29*******УБ*******улсын*******дугаартай*******Хюндай-2900*******загварын*******С.Гэрэлийн*******эзэмшлийн*******10.392.813*******төгрөгийн*******экскаваторыг*******эзэмшигч,*******өмчлөгч*******С.Гэрэлд*******буцаан*******олгож*******үнийг*******Ч.Б*******аас*******гаргуулах*******нь*******Эрүүгийн*******хуульд*******нийцсэн*******бөгөөд*******шүүгдэгч*******тухайн*******эрүүгийн*******хариуцлагын*******хууль*******зүйн*******үр*******дагаврыг*******ухамсарлан*******ойлгосон*******байх*******тул*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******17.4*******дугаар*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсэгт*******зааснаар*******прокурорын*******саналыг*******баталж,*******шүүгдэгчид*******эрүүгийн*******хариуцлага*******хүлээлгэх*******хууль*******зүйн*******үндэслэлтэй*******байна.*******

 

Иймд*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******ыг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******7000*******/долоон*******мянга/*******нэгжтэй*******тэнцэх*******хэмжээний*******буюу*******7.000.000*******/*******долоон*******сая/*******төгрөгөөр*******торгох*******ялаар*******шийтгэх*******нь*******зүйтэй*******гэж*******шүүх*******дүгнэв.*******

 

Монгол*******Улсын*******Шүүхийн*******тухай*******хуулийн*******22*******дугаар*******зүйлийн*******22.4*******дэх*******хэсгийн*******22.4.1*******дэх*******заалт,*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******17.4*******дүгээр*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсэг,*******36.2,*******36.3,*******36.7,*******36.8,*******36.10*******дугаар*******зүйлүүдэд*******заасныг*******тус*******тус*******удирдлага*******болгон

 

ТОГТООХ*******нь:

 

1.*******Шүүгдэгч*******Тайж*******овогтой*******Чулууны*******Б*******ыг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******тусгай*******зөвшөөрөлгүйгээр*******ашигт*******малтмалын*******эрэл*******хайгуул,*******олборлолт*******явуулсан*******гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******гэм*******буруутайд*******тооцсугай.

 

2.*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******24.2*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******ыг*******7000*******/долоон*******мянга/*******нэгжтэй*******тэнцэх*******хэмжээний*******буюу*******7.000.000*******/*******долоон*******сая/*******төгрөгөөр*******торгох*******ялаар*******шийтгэсүгэй.

 

3.*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******5.3*******дугаар*******зүйлийн*******4,*******5*******дахь*******хэсэгт*******зааснаар*******шүүгдэгч*******Ч.Б**************нь*******шүүхээс*******оногдуулсан*******торгох*******ялыг*******шийтгэх*******тогтоол*******хүчин*******төгөлдөр*******болмогц*******12*******/арван*******хоёр/*******сарын*******хугацаанд*******хэсэгчлэн*******төлүүлэхээр*******тогтоож,*******шүүгдэгч*******нь*******торгох*******ялыг*******шүүхээс*******тогтоосон*******хугацаанд*******биелүүлээгүй*******бол*******шүүх*******биелэгдээгүй*******торгох*******ялын*******арван*******таван*******нэгжтэй*******тэнцэх*******хэмжээний*******төгрөгийг*******нэг*******хоногоор*******тооцож*******хорих*******ялаар*******солихыг*******түүнд*******мэдэгдсүгэй.  *******        *******

4.*******Энэ*******хэрэгт*******шүүгдэгч*******Ч.Б**************нь*******цагдан*******хоригдсон*******хоноггүй*******шийтгэх*******тогтоол*******уншин*******сонсгосноор*******хүчинтэй*******болохыг*******дурдсугай.

 

5.*******Байгаль*******орчныг*******хамгаалах*******тухай*******хуулийн*******49*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэг,*******Засгийн*******газрын*******тусгай*******сангийн*******тухай*******хуулийн*******7*******дугаар*******зүйлийн*******7.2*******дахь*******хэсгийн*******7.2.3*******дахь*******заалтад*******зааснаар*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******аас*******байгаль*******экологид*******учруулсан*******нийт*******хохирол*******6.910.286*******/зургаан*******сая*******есөн*******зуун*******арван*******мянга*******хоёр*******зуун*******наян*******зургаа/*******төгрөгийг*******гаргуулж*******Булган*******аймгийн*********************сумын*******Байгаль*******хамгаалах*******сангийн*******/РД:9039241/*******Төрийн*******сан*******дахь*******100040355402*******тоот*******дансанд*******олгосугай.

 

6.*******Шүүгдэгч*******Ч.Б*******аас*******эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******ажиллагааны*******зардал*******нэхэмжлээгүй,*******хэрэгт*******эд*******мөрийн*******баримтаар*******хураагдсан*******болон*******битүүмжлэгдсэн*******эд*******зүйл,*******иргэний*******бичиг*******баримтгүй*******болохыг*******тус*******тус*******дурдсугай.

 

7.*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******7.5*******дугаар*******зүйлийн*******3,*******4,*******5*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******журамлан*******мөрдөгчийн*******2022*******оны*******09*******дүгээр*******сарын*******16-ны*******өдрийн*******2339*******дугаартай*******эд*******хөрөнгө*******битүүмжлэх*******тогтоолоор*******битүүмжлэгдсэн*******гэмт*******хэрэг*******үйлдэхэд*******ашигласан*******37-29*******УБ*******улсын*******дугаартай*******Хюндай-2900*******загварын*******С.Гэрэлийн*******эзэмшлийн*******10.392.813*******/арван*******сая*******гурван*******зуун*******ерэн*******хоёр*******мянга*******найман*******зуун*******арван*******гурван/*******төгрөгийн*******экскаваторыг*******эзэмшигч,*******өмчлөгч*******С.Гэрэлд*******буцаан*******олгож,*******үнийг*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******аас*******гаргуулж*******улсын*******төсөвт*******шилжүүлэхийг*******Шүүхийн*******шийдвэр*******гүйцэтгэх*******газарт*******даалгасугай.

 

8.*******Шийтгэх*******тогтоолыг*******гардаж*******авсан,*******эсхүл*******хүргүүлснээс*******хойш*******14*******хоногийн*******дотор*******зөвхөн*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийг*******ноцтой*******зөрчсөн*******үндэслэлээр*******оролцогч*******давж*******заалдах*******гомдол,*******улсын*******яллагч,*******дээд*******шатны*******прокурор*******эсэргүүцэл*******бичих*******эрхтэйг*******дурдсугай.

 

9.*******Дээр*******дурдсан*******үндэслэлээр*******оролцогч*******давж*******заалдах*******гомдол*******гаргасан,*******улсын*******яллагч,*******дээд*******шатны*******прокурор*******эсэргүүцэл*******бичсэн*******тохиолдолд*******шийтгэх*******тогтоолын*******биелэлтийг*******түдгэлзүүлж,*******тогтоол*******хуулийн*******хүчин*******төгөлдөр*******болтол*******шүүгдэгч*******Ч.Б*******д*******авсан*******хувийн*******баталгаа*******авах*******таслан*******сэргийлэх*******арга*******хэмжээг*******хэвээр*******үргэлжүүлсүгэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ,*******ШҮҮГЧ         *******                        Б.СУВД-ЭРДЭНЭ