Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

2018 оны 10 сарын 17 өдөр

Дугаар 210/МА2018/02156

 

 

 

Э.*******ын нэхэмжлэлтэй

иргэний хэргийн тухай

 

Нийслэлийн иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч Ж.Оюунтунгалаг даргалж, шүүгч Ш.Оюунханд, Г.Даваадорж нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Сүхбаатар дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн

2018 оны 9 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 181/ШШ2018/01759 дугаар шийдвэртэй,

 

Нэхэмжлэгч: Э.*******ын нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: *******д холбогдох,

 

Ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин гаргуулах, нийгмийн даатгал болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай маргаантай хэргийг

 

Нэхэмжлэгчийн гаргасан гомдлыг үндэслэн,

Шүүгч Г.Даваадоржийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд:

Нэхэмжлэгч: Э.*******

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: Ж.Энэрэл нар оролцов.

 

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч Э.******* нь тус байгууллагад 2014 онд дэд захирлаар ажилд ороод салбар номын сангийн эрхлэгчээр ажиллаж байхдаа сахилгын шийтгэл авагдаж байгаагүй. Шинэ захирал 2 сард ирснээс хойш захиргааны дарамтыг учруулах болсон бөгөөд үүний нэг жишээ нь гэвэл 2018 оны 4 дүгээр сарын 02-ны өдөр томилогдоод тооллогын комиссын даргаар ажиллаж байхад нь буюу 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-нымягмар гарагт Хан-Уул дүүрэг дэх салбар номын сангийн нийтийн уншлагын танхимд ажил хүлээлцэх номын тооллого явагдаж байх үед зөрчил гаргасан гэж үзэж ажлаас чөлөөлсөн явдал юм. 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр цайны цаг болсон ч тус байгууллагын өндөр настан хоёр ахмад настан хоол цайтай ирнэ гэсэн болохоор цайндаа оролгүй ажлаа хийж байтал нь 14.30 цагийн орчимд өндөр настан Ж.*******, Ж.******* нар З кг бууз, чихэр болон 1 шил архи, ундаа авч ирсэн байдаг. Хоолны дараа цүнхнээсээ авч ирсэн архиа гарган задалж, ойр зуур ярилцангаа тэнд байсан бүх хүнд хундагалан өгснөөс амсах нь амсаж, уруулдаа хүргэх нь хүргээд өгсөн. Ахмад хүн юм өгөөд байхад гээд байсан болно. Тэнд Э.*******, Б.*******, Ц.*******, Ц.*******, О.*******, Л.*******, Э.*******, Д.*******, Д.*******, О.*******, Ж.*******, Ж.******* нар байсан. Ингээд сууж байтал 16:00 цагийн орчимд Хан-Уул дүүрэг дэх салбарын эрхлэгч Б.******* гарч утсаар ярьснаа Төв рүү уншигчаас архи ууж байна гэсэн мэдээлэл очсон гэж хүний нөөц Ж.******* утсаар ярьж байна, одоо очлоо гэж байна гэсээр орж ирсэн. Дундаас дээш шил архийг 2 ахмад цүнхлээд явсан. Ингээд ажлаа хэвийн хийж байтал нь хүний нөөц Ж.******* орж ирэн нэг ч үг ярилгүй гарсан ба харин Хан-Уул дүүрэг дэх салбарын эрхлэгч Б.*******ын өрөөнд орж архи уусан хүний нэр бичиж өг гэж тулгасан байдаг. Маргааш өдөр нь цайны цагийн дараа Хан-Уул дүүрэг дэх салбарын эрхлэгч Б.******* фондод орж ирэн Ц.*******, Л.*******, О.******* нарыг нэр цохон дуудаж байна, явж уулзаад ирье гэсэн байна. Тэр өдөр Л.******* байгаагүй тул түүний оронд тус салбарын номын санч Ц.******* тэдэнтэй хамт явсан. Хэсэг хугацааны дараа Ц.******* ном бүрдүүлэгч Э.*******гийн утсаар залгаж Д.*******тай ярьж, ******* та нарыг бүгдийг чинь ажлаас хална гэж байна. Тэнд болсон зүйлийг бичиж өг гээд загнаад байна. Би юу гэж бичих юм бэ? гэж сандарч айсан шинжтэй хоолой чичрүүлэн ярьсан байсан. Түүний яриаг чанга яригч дээр тавьж бүгдэд нь сонсгоод бүгдээрээ болсон үйл явдлыг үнэнээр нь бич гэж хэлсэн. Хэсэг хугацааны дараа Ц.******* дахин залгаад ******* дарга, Д.******* эгч та гурвыг голлож асуугаад байна, миний ойлгосноор гол зорилго нь та гурав юм шиг байна гэсэн. Бүгдээрээ ярилцаад тэдний эсрэг баримт бүрдүүлж байгаа юм байна гэж ойлгон очиж уулзаж учраа ололцъё гээд 17:30 цагийн үед төв номын сан дээр очсон. Очиход нь нарийн бичгийн өрөөний үүд, захирлын өрөөний үүд хоёулаа нээлттэй байсан ба захирал Д.******* хүний нөөцийн өрөөнөөс гарч ирэхэд нь тантай уулзъя гэхэд ажлын цаг дууссан учраас тэднийг хүлээж авахгүй гэсэн. Араас нь дагаж өрөөнд нь орвол ******* манаачаа дуудаад эд нарыг хөөж гарга тантай уулзъя гэхэд ажлын цаг дууссан учраас биднийг хүлээж авахгүй гэсэн. Нарийн бичиг жижүүр рүү ярьж дуудсан боловч жижүүр тэднийг хараад буцаад явсан. Захирал Д.******* нарийн бичиг *******ыг дуудаж тэднийг ирэхээс өмнө Б.*******, Ц.*******, Ц.*******, О.******* нараар бичүүлсэн бичгээ авч тэдэнд холоос харуулан та нартай архи уусан, сөнг чинь түшиж өгсөн, уусныг чинь харсан хүмүүсийн бичиж өгсөн зүйл энэ байна. Энэ бол баримт. Та нар үгүй гэх үү гэсэн. Тэд ахмад настнаа хүндлээд хөөгөөд явуулж болоогүй ээ гээд учраа хэлж, яагаад бүгдийг нь дуудаж асуухгүй, дөрвийг нь дуудаж, тэдний эсрэг юм бичүүлж байгаа юм бэ гэхэд нь Би уугаагүйг нь дуудаж асуусан гэх мэтээр маргалдсан байдаг. Ингээд 2018 оны 4 дүгээр сарын 24-ний өдөр Э.*******ыг дуудаж уулзаад *******, *******, ******* гэсэн 3 хүний халагдах тушаал байна. Д.*******, Ц.*******, О.******* гэсэн 3 хүнд цалинг хасах сахилгын шийтгэл оноож байгаа. Гэхдээ өөрийг чинь хүнээр яриулсан болохоор чинь үлдээе гэхэд нь Э.******* захирлын шийдвэр шударга байх ёстой, бүгдэд нь ижилхэн арга хэмжээ авч болохгүй юу гэж хэлсэн байдаг. Тэгэхэд Д.******* өөрт чинь боломж олголоо шүү өөрөө л мэд, яагаад Д.*******, Э.******* нарыг хамгаалаад байгаа юм, энэ хоёртой үүрд хамт байх уу та гэж хэлээд эсвэл халагдах, эсвэл салбарын эрхлэгчээрээ үлдээд 20% хасуулах сонголт өглөө, өөрөө сонго гэхэд нь хамт л байсан, адилхан шийтгэл авъя, гэхдээ ямар ч шийтгэл байсан хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдгээ хэлсэн. Тэнд байсан 10 хүний гурав Э.*******, Д.*******, Э.******* нарыг ажлаас халж, Д.*******, Ц.*******, О.******* нарыг гурван сар цалингийн 20 хувь хасах сахилгын шийтгэл авч, үлдэх Б.*******, Ц.*******, О.*******, Л.******* нарт ямар ч шийтгэлгүй үлдээсэн. Ингэхдээ ажил олгогч нь захирлын зөвлөлийн хурлаар авч хэлэлцээгүй, хамтын гэрээнд зааснаар Үйлдвэрчний эвлэлийн хороотой зөвшилцөөгүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журамд заасан ижил зөрчилд адил арга хэмжээ авах заалтыг зөрчсөн. Үүнийг ялгаварлан гадуурхсан явдал гэж үзэж байна. Архи уугаагүй байхад хүний үгээр уусан гээд ажлаас халж байгааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй. Архидан согтуурах гэдэг бол архи ууж, түүний нөлөөгөөр нийгмийн хэв журам зөрчсөн байхыг хэлэх байх. Иймд Э.*******ыг ажлаас үндэслэлгүй халагдсан болохыг тогтоож, урьд эрхэлж байсан албан тушаалд эгүүлэн томилж, ажиллаагүй хугацааны цалинтай тэнцэх олговорт 3 426 206 төгрөг гаргуулж, нийгмийн даатгалын болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл, хураамжийг нөхөн төлүүлж, дэвтэрт энэ тухай бичилт хийхийг хариуцагчид даалгаж өгнө үү гэжээ.

 

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Хан-Уул дүүрэг дэх салбар номын сангийн нийтийн уншлагын танхимын номын тооллогыг 2018 оны 4 дүгээр сарын 02-ны өдрөөс 2018 оны 4 дүгээр сарын 30-ны хооронд явуулахаар тооллогын комисс томилж тооллогын ажил явагдсан. Гэтэл 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр Хан-Уул дүүрэг дэх салбар номын санд архидалт болж байна гэсэн уншигчийн гомдол утсаар ирсэн. Гомдлын дагуу шалгалтаар очиход Хан-уул дүүрэг дэх салбар номын сангийн жижүүр Э.*******, ******* дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгч Э.*******, Сонгинохайрхан дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгч Д.*******, Хан-Уул дүүрэг дэх салбар номын сангийн номын санч Д.*******, Төв номын сангийн ном зүйч О.*******, номын санд ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гарсан номын санчид болох Ж.*******, Ж.******* нар архи уусан байсан. Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан сахилгын шийтгэлийг заавал дэс дараалан хэрэглэх шаардлага тавигдаагүй, хөдөлмөрийн гэрээ болон дотоод журамд заасны дагуу ажлаас халах сахилгын шийтгэлийг ногдуулсан. Хөдөлмөрийн гэрээний 3.2-т заасан ажлын байранд согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үндэслэлээр Э.*******ыг ажлаас нь халсан, тухайн өдөр 12 хүн байсан нь үнэн. Э.*******ын гомдлоос үзвэл анхнаасаа архи уугаагүй гэж маргахгүй байгаагийн зэрэгцээ ижил зөрчилд адил арга хэмжээ авах байсан гэж маргаж байгаа нь зөрчил гаргаснаа хүлээн зөвшөөрч байгаа явдал болохыг шүүх анхаарна уу. Э.*******тай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг шууд цуцалж түүнийг ажлаас нь халсан нь үндэслэлтэй тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

Шүүх: Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1, 40.1.4, 128 дугаар зүйлийн 128.1.2-т заасныг баримтлан ******* дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгчийн ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалинтай тэнцэх олговор гаргуулах, эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэл, хураамжийг нөхөн төлүүлж, дэвтэрт бичилт хийлгэх тухай Э.*******ын нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.3-т зааснаар нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдөхийг дурдаж шийдвэрлэжээ.

 

Нэхэмжлэгч давж заалдах журмаар гаргасан гомдолдоо: ...Ажил олгогч ажилтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах, дуусгавар болгохдоо хөдөлмөрийн тухай хууль болон холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд ажилтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээ, байгууллагын хөдөлмөрийн дотоод дүрэм журамд нийцүүлэн гэрээг дуусгавар болгож байгаа тушаал шийдвэрээ гаргах ёстой. Тус салбар номын сангийн эрхлэгч буюу хариуцагчийн хүсэлтээр гэрчээр орж байгаа н.******* нь ажилдаа ирэхгүй байсан тул түүний ажлыг өмнөөс нь хийж байсан нэхэмжлэгч ажлын шаардлагаар өрөөнд нь өдөр бүр орж байсан. 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-ны мягмар гарагт Хан-Уул дүүрэг дэх салбар номын сангийн нийтийн уншлагын танхимд ажил хүлээлцэх номын тооллого хэвийн явагдаж байсан. 14.30 цагийн орчимд өндөр настан н.*******. Ж.******* нар ирсэн. Хоол идэх зуур ахмадууд архи гарган задлах гэхэд нь нэхэмжлэгч тооллогын комиссын ахлагч, салбарын эрхлэгчийн хувьд ажлын цагаар болохгүй гэхэд нь ахмад настангууд идээний дээж, ёслоод өгчих гээд задалсан. Нэхэмжлэгч бусдадаа зохих шаардлагыг тавин хянаж байгаад ажилтнуудыг ажилд нь оруулсан байдаг. Хариуцагчийн хэлж байгаа шиг болон анхан шатны шүүх хуралд гаргасан нэхэмжлэлдээ уусан буюу ууснаа хүлээн зөвшөөрсөн зүйл огт байхгүй болно. Зөвхөн тэнд байснаар нь сахилгын шийтгэл ногдуулж байгаа юм бол бүгдээрээ байсан гэж маргасан атал анхан шатны шүүх архи ууснаа хүлээн зөвшөөрсөн гэж байгаа нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Ажил олгогч нь архи уусан байна гэж хардаж байсан бол, тухайн үед цагдаа дуудаж баримтжуулсан бол ямар нэгэн маргаан гарахгүй, ялгаварлан гадуурхсан шийдвэр гарахгүй байх байсан. Улсын дээд шүүхийн хөдөлмөрийн харилцаанаас үүссэн маргаантай иргэний хэргийг хянан шийдвэрлэхэд анхаарах зарим асуудал зөвлөмжийн 3.3-д Ажил олгогч нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 131 дүгээр зүйлд заасан сахилгын шийтгэлийг ажилтанд ногдуулахдаа ажилтны гэм буруу, сахилгын зөрчлийн шинж чанар, үр дагаварт тохирсон шийтгэлийн хэлбэрийг сонгох нь хуульд нийцэх ба тухайн ажилтанд сахилгын зөрчил гаргаснаас хойш зургаан сар, илрүүлснээс хойш нэг сар өнгөрсөн бол сахилгын шийтгэл ногдуулах. Мөн сахилгын нэг зөрчилд сахилгын шийтгэлийн хэлбэрүүдийг давхардуулан ногдуулж болохгүй юм. Иймээс тушаалд заасан зөрчлийг шалгасан талаарх материал, хэлэлцсэн хурлын тэмдэглэл, зөрчил гаргагчийн тайлбар зэрэг хэрэгт ач холбогдол бүхий нотлох баримтыг ажил олгогч гаргаж өгөөгүй тохиолдолд тушаалын үндэслэлийг хариуцагчийн тайлбар бүрэн нотлохгүй гэж үзнэ" гэж заасан байгааг анхаарч үзнэ үү. Монгол Улсын Үндсэн хуульд "Монголын ард түмэн бид ... шударга ёс ... эрхэм зорилго болгоно. Үүний учир Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.1, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.2-т заасныг зөрчөөд өмнө нь хэл ам гаргаад удирдлагын зүй бус үйлдлийг шударгаар ажил олгогч буюу хариуцагчид шаардлага тавьдаг учраас салбарын эрхлэгч байж архи уусан гэдэг үндэслэлээр ажлаас халлаа гэдгээ захирал Д.******* хүртэл өөрөө хэлж байсан бөгөөд ийнхүү албан тушаалаар ялгаварлагдан халагдсанд гомдолтой байна гэж анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэлээ гаргасан. Хариуцагчийн гаргаж тавьж буй архи уусан гэх үйлдлийг хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөөгүй. Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагатай танилцаад тус шүүхэд гаргаж өгсөн тайлбартаа шалгалтаар очиход дараах хүмүүс архи уусан байдалтай байсан гээд нэр бүхий 6 хүний нэрийг дурьдаад хуулийн зөвлөх, хүний нөөцийн мэргэжилтэн Ж.*******гийн бичсэн зөрчлийн тодорхойлолттой танилцаж, гэрч болон ажилчдыг дуудаж тайлбар бичүүлж авсан гэж тайлбар гаргасан байсан. Үүний дагуу хуулийн зөвлөх, хүний нөөцийн мэргэжилтэн Ж.*******гийн бичсэн зөрчлийн тодорхойлолттой танилцахад он, сар нь уг үйл явдал болсон 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр биш 2018 оны 4 дүгээр сарын 19-ний өдөр буюу үйл явдал болсноос хойш 2 өдрийн дараа байгааг анхан шатны шүүхээс анхаарч үзсэнгүй. Гэрч нар болон нэхэмжлэгч нарын гаргаж байгаа тайлбар дараах нэг зүйл дээр тохирдог. Хуулийн зөвлөх, хүний нөөцийн мэргэжилтэн Ж.******* биднийг ажлаа хэвийн хийж байхад ирсэн хэрнээ шүүхэд хариу тайлбар гаргахдаа "архи ууж байгаа байдалтай байсан" гэдэг. Хариуцагчийн хүсэлтээр гэрчээр асуугдсан Ц.******* тухайн архи уусан гэх асуудалд огт оролцоогүй ажлаа хийж байсан юм бол хэн хэн архи уусан гэх байдлыг хэрхэн мэдэж байгаа юм бэ? Мөн гэрчээр асуугдсан н.******* нь бууз жигнээд тухайн өрөөнд байгаагүй орж гарч байсан. О.******* нь тэнд байсан хүмүүс бүгд архи усан нь харваас мэдэгдэж байсан гэж мэдүүлсэн нь архи уусныг тогтоох багаж хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэсэн болж байна. Мөн гэрчээр асуугдсан гэх зөрчлийн тухай тэмдэглэл бичсэн Б.******* бол тухайн өрөөний эзэн буюу тус архи уусан гэх үйл явдал болсон салбарын эрхлэгч, хариуцлагатай албан тушаалтан нь болно. Тухайн үйл явдалд хамт байсан н.*******т хариуцагч ямар нэгэн сахилгын шийтгэл ногдуулалгүй өнгөрөөж байгаа нь хачирхалтай. Мөн нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч миний хүсэлтээр асуугдсан н.*******гаас захиргааны зүгээс дарамт байсан эсэх тухай асуухад "нэг шил архиа хоёр шил архи болгож бичиж өг" гэсэн байгааг шүүхээс анхаарч үзсэнгүй. Мөн гэрчүүдийн мэдүүлэг хоорондоо цаг хугацааны хувьд болон хүний тоо, үйл явдал зөрж байгаа ч ганцхан н.*******г ирэхээс өмнө тухайн үйл явдал болсон гэх өрөөнөөс гарч, ажил үүргээ гүйцэтгэж байсан гэдэг дээр тохирч байгаа нь уг архи уусан гэх үйл явдал нотлогдохгүй байгааг шүүхээс анхаарч үзсэнгүй. Тухайн өдөр архи уусан гэх үйл явдалд хариуцагчийн гэрч нарын мэдүүлгээр тэтгэвэрт гарсан 2 ахмад настантай нийлээд 8 хүн байсан гэх, хэргийн материалд нотлох баримтаар өгсөн тодорхойлолтууд болон миний 5 гэрч асуулгах хүсэлтээс н.******* болон Ж.******* нарыг гэрчээр асуухад тэтгэвэрт гарсан хүмүүстэй нийлээд 12 хүн байсан гэж мэдүүлсэн байдаг. Ингэж гэрч нар хоорондоо зөрүүтэй мэдүүлэг өгөөд байхад зөвхөн хариуцагчийн хүсэлтээр асуугдсан гэрч нарын мэдүүлгийг шүүхээс үнэлсэн байгааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй. Мөн 8 байна уу, 12 байна уу ялгаагүй нэхэмжлэгч Э.*******, Д.******* нарыг ажлаас халах сахилгын шийтгэл ногдуулаад, н.*******, н.*******, н.******* нарт цалингийн 20 хувийн сахилгын шийтгэл ногдуулснаа хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч дээрх хүмүүс архи ууснаа хүлээн зөвшөөрсөн тул ажлаас халаагүй гэсэн байгаа нь үндэслэлгүй. Хөдөлмөрийн гэрээнд заасны дагуу хуулийн зөвлөх, хүний нөөцийн мэргэжилтэн, дотоод хяналт шалгалтын комиссын дарга Ж.******* шалгаад зөрчлийн тодорхойлолт хийгээд уг гарсан зөрчлийг баталгаажуулан авсан юм бол яагаад 2017 оны 5 дугаар сарын 24-ны өдөр баталсан А/24 тоот тушаал болох Д.*******ийн нэрэмжит Улаанбаатар хотын номын сангийн дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журмыг баримтлаагүй юм бэ? Өөрөөр хэлбэл хариуцагчаас эхлээд өмнөх хойшилсон шүүх хурал дээр байхгүй гээд гаргаж өгөөгүй боловч сүүлд нь гаргаж өгсөн баримт болох 2018 оны 4 дүгээр сарын 07-ны өдөр Б/33 тоот тушаалаар баталсан 5 гишүүний 4 гишүүн нь ямар үүрэгтэй тус комисст оролцож байгаа нь тодорхой бус, тус журмын 2.3, 2.6, 3.7, 3.8, 3.9, 8.6-д заасныг зөрчсөн байгааг анхан шатны шүүхээс анхаарч үзээгүй тул дан ганц нэг талыг барьсан шийдвэр гаргалаа гэж үзээд нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч миний бие тус шүүхэд давж заалдах гомдлоо гаргаж байна. Иймд тус шүүх магадлалдаа Сүхбаатар дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 9 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 181/ШШ2018/01759 тоот шүүхийн шийдвэрт нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэн нэмэлт өөрчлөлт оруулж өгнө үү гэжээ.

 

ХЯНАВАЛ:

 

Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116 дугаар зүйлийн 116.2 дахь хэсэгт заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, мөн хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.2 дахь хэсэгт заасныг зөрчсөн байх тул давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг зөвтгөж өөрчлөх нь зүйтэй байна.

 

Нэхэмжлэгч Э.******* нь хариуцагч *******д холбогдуулан ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин гаргуулах, нийгмийн даатгал болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасныг хариуцагч эс зөвшөөрөн маргажээ.

 

Нэхэмжлэгч Э.******* нь 2014 оноос *******д ажиллаж эхэлсэн бөгөөд захирлын 2017 оны 5 сарын 4-ний өдрийн Б/39 тоот тушаалаар ******* дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгчээр томилогдож, ажил олгогчийн 2018 оны 4 дүгээр сарын 25-ны өдрийн Б/24 тоот тушаалаар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.4, 131 дүгээр зүйлийн 131.1.3, хөдөлмөрийн дотоод журмын 12 дугаар зүйлийн 12.4.3, хөдөлмөрийн гэрээний 3 дугаар зүйлийн 3.2-т заасан үндэслэлээр түүнтэй байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсан нь нэхэмжлэгч, хариуцагчийн тайлбар, хөдөлмөрийн гэрээ, ажлаас халсан тушаал зэргээр тогтоогдож байна. /хх-ийн 5-8 дугаар тал/

 

Талуудын хооронд хөдөлмөрийн эрх зүйн харилцаа үүссэн байх бөгөөд анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч Э.*******ын нэхэмжлэлд үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй, нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлээгүйгээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.4-т заасантай нийцээгүй байна.

 

Хөдөлмөрийн гэрээний 3.2, хөдөлмөрийн дотоод журмын 12.4.3-т ажлын байранд албан үүргээ гүйцэтгэж байх үедээ согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, танхайрсан, хэрэглэсэн үедээ ажлын байранд ирсэн, бусдыг уриалан дуудсан, архидан согтуурах нөхцөлөөр хангасан бол Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.4-т заасан ноцтой зөрчилд тооцон, хөдөлмөрийн гэрээг ажил олгогчийн санаачилгаар цуцлахаар заажээ. /хх-ийн 5-7, 21-24 дүгээр тал/

 

Ажил олгогч нь ажилтан Э.*******ыг 2018 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр ажлын байранд согтуу байсан нь сахилгын зөрчил гаргасан гэж үзсэн боловч тухайн үйл баримттай холбоотой 2018 оны 4 дүгээр сарын 19-ний өдрийн зөрчлийн тодорхойлолт, гэрч нарын мэдүүлгээр Э.*******ыг ажлын байранд, ажлын цагаар согтууруулах ундаа хэрэглэсэн гэдгийг эргэлзээгүй нотлогдсон гэх үндэслэлгүй болно. Тодруулбал, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад Ц.*******, О.*******, Б.*******, Э.*******, Ц.*******, Д.*******, Ж.******* нар гэрчийн мэдүүлэг өгсөн боловч дээрх мэдүүлгүүд нь зөрүүтэй байна. Түүнчлэн, анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлийг дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журмын 2.6 дах хэсэгт зааснаар тайлбарлаж, ноцтой зөрчил гаргасан байдлаа хүлээн зөвшөөрсөн гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай болжээ.

 

Хариуцагч нь тайлбартаа нэхэмжлэгч Э.*******ыг өөрөө архи уугаагүй гэдгээ нотлоогүй гэх боловч нотлох үүргийн хуваарилалтын хувьд ажил олгогч нь ажилтныг зөрчил гаргасан гэдгийг баримтаар нотлох үүрэгтэй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар нэхэмжлэгчийн гэм бурууг баримтаар нотлох үүргээ хариуцагч хэрэгжүүлээгүй гэж үзэхээр байна.

 

Иймд нэхэмжлэгч Э.******* нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.4-т зааснаар хөдөлмөрийн харилцааг шууд зогсоохоор хөдөлмөрийн гэрээнд тухайлан заасан ноцтой зөрчлийг гаргасан гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэгч Э.*******ыг *******гийн харьяа ******* дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгчийн ажилд эгүүлэн тогтоож, 2018 оны 4 дүгээр сарын 25-ны өдрөөс 2018 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдөр хүртэлх ажилгүй байсан 121 хоногийн цалин нийт 4 495 271 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нийгмийн даатгал болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг хариуцагчаар нөхөн төлүүлж шийдвэрлэх нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 128 дугаар зүйлийн 128.1.2, 46 дугаар зүйлийн 46.1, 69 дүгээр зүйлийн 69.1 дэх хэсэгт заасантай тус тус нийцнэ. /хх-ийн 4 дүгээр тал/

 

Дээрх үндэслэлээр шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн гаргасан давж заалдах гомдлыг хүлээн авах нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.1.2 дах заалтыг удирдлага болгон,

 

ТОГТООХ НЬ:

 

1. Сүхбаатар дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 9 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 181/ШШ2018/01759 дүгээр шийдвэрийн тогтоох хэсгийн

1 дэх заалтыг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 128 дугаар зүйлийн 128.1.2, 69 дүгээр зүйлийн 69.1, 46 дугаар зүйлийн 46.2 дах хэсэгт зааснаар Э.*******ыг *******гийн харьяа ******* дүүрэг дэх салбар номын сангийн эрхлэгчийн албан тушаалд эгүүлэн тогтоож, хариуцагч *******гаас 4 495 271 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Э.*******д олгож, нэхэмжлэгчийн нийгмийн даатгалын болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлд нөхөн бичилт хийхийг хариуцагчид даалгасугай гэж,

2 дахь заалтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5-д зааснаар нэхэмжлэгч нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгддөг болохыг дурдаж, хариуцагч *******гаас 86 874 төгрөгийг гаргуулан улсын төсөвт /Улаанбаатар хотын банк ******* тоот данс/ оруулсугай гэж тус тус өөрчилж, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээсүгэй.

 

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5-д хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгддөг болохыг дурдсугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7 дахь хэсэгт зааснаар магадлалыг танилцуулан сонсгож, 7 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж, магадлалыг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь хяналтын журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд магадлалыг гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг дурдсугай.

 

 

 

ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ Ж.ОЮУНТУНГАЛАГ

 

ШҮҮГЧ Ш.ОЮУНХАНД

 

Г.ДАВААДОРЖ