2018 05 03 *******8/ШШ2018/00431

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Дорнод аймаг дахь Сум дундын ргэний хэргийн анхан шүүхийн шүүгч Т.Байгалмаа даргалж, тус шүүхийн хуралдааны Б танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар:

 

Нэхэмжлэгч: ******* дүгээр ******* дугаар байр ******* , ******* регистрийн дугаартай, ******* овогт *******ийн *******, ******* регистрийн дугаартай, ******* овогт ын нарын нэхэмжлэлтэй

 

Хариуцагч: Дорнод аймгийн дугаар , ны , тоот регистрийн дугаартай, ын т холбогдох

 

Зээлийн гэрээний үүргийн биелэлт 46**************200 төгрөг тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй

 

Хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонгын Зээлийн гэрээний үүргийн биелэлтэнд илүү төлсөн 2305000 төгрөгийг гаргуулах иргэний хэргийг 2017 оны 0******* сарын 20-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Ш Г.Ариунсанаа, нэхэмжлэгч болон нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч Ц.*******, түүний 㺺 З.Нямсүрэн, хийн төлөөлөгч Б.Солонго нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Ц.******* ш ирүүлсэн нэхэмжлэл : 2015 оны 6 сарын -ны өдөр нь 2 сая төгрөгийг миний бие *******аас 1 жилийн хугацаатай хувийн хүүтэй зээлсэн. Сар бүр хүүнд нь 200,000 төгрөг өгдөг байсан. 2016 оны 12 сарын 31-нд үндсэн зээлээсээ 1,830,000 төгрөг хасаж үндсэн зээлээс 170,000 төгрөг үлдсэн. Үүнийг сардаа хувийн хүү болох 17,000 төгрөг төлдөг байсан. 2017 оны 5 сар хүртэл зээлсэн мөнгөнийхөө хүүг төлсөн. 2017 оны 6, 7, 8 сарын хүүгээ төлөөгүй тул ******* сард шүүхэд хандсан. Нийт 3 сарын хүү 51,000 төгрөг, алданги 78,200 төгрөг, үндсэн зээлийн үлдэгдэл 170,000 төгрөг, нийт надаас авсан зээлийн үлдэгдэл 2**************,200 төгрөг болж байгаа. Энэ зээлээс өмнө 2014 оны 08 сарын 05-ны өдөр миний нөхөр аас 2,500,000 төгрөгийг 4 сарын хугацаатай, хувийн хүүтэй зээлсэн. Сар болгон 250,000 төгрөгийг хүүндээ төлдөг байсан. 2017 оны 5 сараас хойш мөнгөө төлөөгүй. 2017 оны 6, 7, 8 сарын хүү 750 000 төгрөг, алданги 1 150 000 төгрөг, үндсэн зээл 2 500 000 төгрөг, нийт 4 400 000 төгрөгийг миний нөхрөөс авсан хоёр дахь зээлээс төлөөгүй байна. Иймд 2 гэрээний төлөгдөөгүй нийт дүн 4 6************** 200 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Сөрөг нэхэмжлэл болох 2 305 000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Бид нар хэн аль нь сайн танилууд учир гэрээг дахин сунгаж 12000 төгрөг илүү зарлагадаад яах вэ гээд гэрээг сунгаагүй. Гэрээ сунгаад яах юм бэ гэж би хэлж байсан. Энэ талаар мэдэж байгаа бид хоёр хоорондоо амаар тохиролцон сарын хүүнд 445 000 төгрөг авч байсан гэв.

 

 

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч З.Нямсүрэн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: 2014 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдөр байгуулсан гэрээ, 2015 оны 06 дугаар сарын -ны өдөр байгуулсан гэрээнүүдэд талуудын аль аль нь маргаан үүсгээгүй. Харин хариуцагч талын илүү төлсөн гэж үзэж байгаа 2 305 000 төгрөгийн талаар маргаан үүсэж байна. Хариуцагч нь тайлбартаа эхний зээлийн үлдэгдлээ төлөөгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрч байна. Энэ тал дээр маргаан байхгүй гэж хэлдэг. Харин хоёр дахь зээлийн хувьд үндсэн зээлээ төлөлгүй хүүгээ төлж явж байсан гэдгээ хэлсэн байдаг. Эхний гэрээг талууд нүүр тулан амаар хэлцэл хийснээ талууд өөрсдөө хүлээн зөвшөөрдөг. Энэ нь ч хариуцагч сар болгон 450 000 төгрөгийн хүү төлөн явж байснаар нотлогдож байна. Хариуцагч нь хууль мэдэхгүй учраас илүү мөнгө төлөөд явж байсан гэж ярьж байна. Хариуцагч гэрээний хугацаа дууссан гэдэг асуудал ярьж байна. Иргэний хуулийн 1*******6 дугаар зүйл 1*******6.1.5-д зааснаар Нүүр тулан амаар гаргасан саналд тэр даруй зөвшөөрсөн хариу өгсөн бол гэрээ байгуулсанд тооцно гэж заасан байдаг. Ийнхүү харилцан тохиролцож амаар гэрээ байгуулсны үндсэн дээр хариуцагч нь сар болгон 450 000 төгрөг төлж явсан. Хариуцагч нь *******тай харилцан тохиролцсон атлаа тухайн үед хууль мэдэхгүй байсан гэсэн хариу өгч байгаа нь үндэслэлгүй байна. Иргэний хуулийн 82-р зүйл 82.2-т зааснаар хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаныг үүрэг гүйцэтгэгч мэдээгүй байхдаа үүргийн гүйцэтгэлийг хүлээн зөвшөөрсөн бол үүргийн гүйцэтгэлээс татгалзах ёсгүй гэж заасан байдаг. Эдгээр хуулийн заалтуудад үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагаа дэмжиж байна гэв.

 

Хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонго шүүхэд ирүүлсэн тайлбар, шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Миний нөхөр Наранбааатар нь нэхэмжлэгч *******ын нөхөр аас 2014 оны 8 сарын 05-ны өдөр 2 500 000 төгрөгийг 4 сарын хугацаатай, хувийн хүүтэй зээлсэн. Нөхөр бид хоёрын данснаас шилжүүлсэн мөнгийг дансны хуулгаар хэрэгт хавсаргасан. Энэ дансны жагсаалт нь бидний нотолж чадаж байгаа жагсаалт юм. Бид бэлнээр өгсөн мөнгөө нотолж чадаагүй тул нэхэмжлээгүй үлдээсэн. Бид эхний зээлээс 3 200 000 төгрөгийг гэрээний хугацаанд төлж чадаагүй. Үүн дээр алданги болох 1 600 000 төгрөг нэмэгдэхээр нийт 4 800 000 төгрөгийг гэрээний хугацаанд төлж чадаагүй. Зээлийн гэрээний хугацаа дууссанаас хойш дараагийн зээл авах хүртэл ************** 000 төгрөгийг төлсөн. Энэ мөнгийг хасаж тооцохоор эхний зээлийн төлөөгүй дүн 3 845 000 төгрөг болж байгаа. Хоёр дахь зээлийн тухайд нь *******аас 2 сая төгрөгийг нэг жилийн хугацаатай, хувийн хүүтэй зээлж авсан. Нэг жилийн хугацааны хүү 2 400 000 төгрөг дээр үндсэн зээл болох 2 сая төгрөгийг нэмэхээр бид 4,400,000 төгрөгийг төлөх ёстой байсан. Үүнээс бид 4 **************0 000 төгрөгийг төлсөн болохоо нотолж чадаж байгаа. Бид зээлийн хугацаанд 5*******0 000 төгрөгийг илүү төлсөн гэж үзэж байгаа. 2016 оны 6 сарын -ны өдрөөс хойш 5 560 000 төгрөг төлсөн. Үүн дээр илүү төлсөн 5*******0,000 төгрөгөө нэмж тооцохоор 2 дахь зээлийн хувьд 6 150 000 төгрөгийг илүү төлсөн. Үүнээс өмнөх зээлийн дутуу төлсөн мөнгө 3 845 000 төгрөгөө хасахаар 2 305 000 төгрөгийг илүү төлсөн байна. Бид 1 сая төгрөгийг гэрт нь аваачиж өгснийг ******* нь өөрөө хүлээн зөвшөөрсөн. Мөн 460 000 төгрөгийг бэлнээр өгсөн бөгөөд үүнийг ******* нь 460,000 биш 250,000 төгрөг өгсөн гэж тайлбарласан байдаг. Иймд бид нэхэмжлэгч талд 11, 805, 000 төгрөгийг төлсөн. Бид бэлэн төлсөн мөнгөнийхөө нотлох баримтыг бүгдийг гаргаж өгч чадахгүй байгаа тул нотлох баримтын хүрээнд шийдвэрлүүлэх хүсэлтэй байна. Шүүхэд нэхэмжлэл гаргасны дараа нэхэмжлэгчийн дансны хуулгатай тулгаж үзсэний үндсэн дээр илүү төлснөө мэдэж сөрөг нэхэмжлэл гаргаж 2305000 төгрөг нэхэмжилж байгааг гаргуулж өгнө үү. Энэ хугацаанд нэхэмжлэгч тал *******500000 төгрөг төлөх ёстой гэж тооцсоноо бүрэн төлсөн болно гэв.

 

ؿ талуудын , нь:

Н Ц.*******, Э. нар нь хариу Г.т зээлийн гэрээний үүргийн биелэлт 5067600 тө тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг 2017 оны ******* сарын 20-ны өдөр тус шүүхэд хандан гаргасан бөгөөд нэхэмжлэгч, түүний төлөөлөгч нар нь нэхэмжлэлийн шаардлагаа багасгаж 4 6************** 200 төгрөг болгосон ба нэхэмжлэгч, түүний төлөөлөгч нар нь дээрх нэхэмжлэлийн шаардлагаа бүрэн дэмжиж байгаа болно.

Хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонго нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд нэхэмжлэгч Э., Ц.******* нарт дээрх хугацаанд 11 805 000 төгрөг төлж зээлийн гэрээний үүргээс илүү төлсөн 2 305 000 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргажээ.

Нэхэмжлэгч, нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч Ц.******* болон түүний өмгөөлөгч З.Нямсүрэн нар шүүх хуралдаанд: Хариуцагч Г.аас гэрээний үүргийн биелэлтэнд үндсэн зээл болон гүйцэтгээгүй 2017 оны 6, 7, 8 сарын хүү 750,000 төгрөг, алданги 1,150,000 төгрөг, үндсэн зээл 2,500,000 төгрөг, нийт 4,400,000 төгрөгийг миний нөхрөөс авсан хоёр дахь зээлээс төлөөгүй байна. Иймд хоёр гэрээний төлөгдөөгүй нийт дүн 4,6**************,200 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Сөрөг нэхэмжлэл 2 305 000 төгрөгийг төлөхгүй зөвшөөрөхгүй,

 

Иргэний хуулийн 1*******6 дугаар зүйлийн 1*******6.1.5-д зааснаар Нүүр тулан амаар гаргасан саналд тэр даруй зөвшөөрсөн хариу өгсөн бол гэрээ байгуулсанд тооцно гэж заасан байдаг. Ийнхүү харилцан тохиролцож амаар гэрээ байгуулсаны үндсэн дээр хариуцагч нь сар болгон 450,000 төгрөг төлж явсан. Хариуцагч нь *******тай харилцан тохиролцсон атлаа тухайн үед хууль мэдэхгүй байсан гэсэн хариу өгч байгаа нь үндэслэлгүй байна. Иргэний хуулийн 82-р зүйлийн 82.2-т зааснаар хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаныг үүрэг гүйцэтгэгч мэдээгүй байхдаа үүргийн гүйцэтгэлийг хүлээн зөвшөөрсөн бол үүргийн гүйцэтгэлээс татгалзах ёсгүй гэж заасан байдаг гэж,

 

Хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонго нь хоёр удаагийн зээлийн гэрээний үүрэгт ******* 500 000 төгрөг төлөхөөс 11 805 000 учир зээлийн гэрээний үүрэгт төлөх төлбөргүй, нэхэмжлэлийн шаардлага болох 4 6************** 200 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Энэ хугацаанд илүү төлж байснаа дансны хуулгыг тулгалт хийснээр мэдсэн учир зээлийн гэрээний үүрэгт илүү төлсөн 2 305 000 төгрөг нэхэмжилж байна гэж тайлбарлан талууд маргадаж байна.

 

Зээлдүүлэгч Э. нь зээлдэгч Г.т Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлийн 281.1, 282 дугаар зүйлийн 282.3 дахь хэсэгт заасны дагуу 2014 оны 08 сарын 05-ны өдөр 2 500 000 төгрөгийг 4 сарын хугацаатай, сарын хувийн хүүтэйгээр, үндсэн зээл, хүүг тогтоосон хугацааанд төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэрсэн хоног дутам 0,5 хувийн алданги тооцохоор,

 

Зээлдүүлэгч Ц.******* нь Г.т 2015 оны 06 сарын -ны өдөр 2000000 төгрөгийг 12 сарын хугацаатай, сарын хувийн хүүтэйгээр, үндсэн зээл, хүүг тогтоосон хугацааанд төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэрсэн хоног дутам 0,5 хувийн алданги авахаар гэрээний нөхцлөө тохиролцон зээлийн гэрээг хуульд заасны дагуу бичгээр байгуулж, ноториатаар батлуулсан болох нь хэрэгт авагдсан бичгийн баримт болох зээлийн гэрээ болон талуудын тайлбар зэргээр тогтоогдож байна.

 

Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлийн 281.1 дэх хэсэгт заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан байна. Иргэний хуулийн 282.1 дэх хэсэгт заасан зээлийн гэрээгээр талууд хэлэлцэн тохиролцож хүү тогтоож болохоор хуульд заасан бөгөөд 282 дугаар зүйлийн 282.3 дахь хэсэгт зааснаар хуульд өөрөөр заагаагүй бол хүү тогтоосон бол зээлийн гэрээг бичгээр хийх хуулийн шаардлагад нийцүүлэн талууд зээлийн гэрээг бичгээр хийж хүүгээ тохиролцсон болох нь тогтоогдож байгаа бөгөөд гэрээний хугацааны дагуу хариуцагч Г. нь нэхэмжлэгч нарт хүүг төлж явсан бөгөөд гэрээг дахин сунгаагүй бөгөөд хариуцагч тал нь энэ хугацаанд ******* 500 000 төгрөг төлөхөөс 11 805 000 төгрөг төлсөн талаар талууд маргахгүй байна.

 

Нэхэмжлэгч тал нь хариуцагчийн төлсөн дээрх 11 805 000 төгрөгийг зээлийн гэрээний хугацааг харилцан тохиролцож сунгасан гэж үзэж гэрээний хүүнд тооцсон гэж тайлбарлаж байгаа боловч гэрээг хуульд заасан шаардлагын дагуу зээлийн гэрээг сунгаж хүүг тооцох талаар бичгээр гэрээ хийгдээгүй байх тул хүү тооцож авсан нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

 

Мөн нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь хуульд зааснаар гэрээ байгуулах стандарт нөхцлийн талаар тайлбарлаж байгаа боловч Иргэний хуулийн 282 дугаар зүйлийн 282.3-д заасан Хуульд өөрөөр заагаагүй бол хүү тогтоосон бол зээлийн гэрээг бичгээр хийнэ. Энэ шаардлагыг хангаагүй бол хүү авах эрхээ алдана гэж хуульд заасан хуулийн шаардлагыг хангаагүй байх бөгөөд нэхэмжлэгч тал нь зээлийн гэрээг бичгээр байгуулж гэрээний хугацаанд хүү авах эрхтэй байгаа боловч гэрээний хугацаа дууссанаас хойш дахин гэрээг хуульд заасан шаардлагыг дагуу сунгаагүй учир хүү авах эрхээ алдаж байгаа ба хариуцагчаас төлсөн 11 805 000 төгрөгийг үндсэн болон хүүнд тооцсон гэж тайлбарлаж байгаа нь нотлох баримтаар нотолж чадахгүй байна.

 

Иймд нэхэмжлэгч Ц.*******, нарын хариуцагч Г.аас зээлийн гэрээний үүргийн биелэлт 4 6************** 200 төгрөгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлгүй байх тул бүхэлд хэрэгсэхгүй болгож хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонгын гаргасан сөрөг нэхэмжлэл 2 305 000 төгрөгийг хангаж нэхэмжлэгч Э., Ц.******* нараас 2 305 000 төгрөгийг гаргуулан хариуцагч Г.т олгохоор шийдвэрлэлээ.

 

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 115.2.3, 116, 118- заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1.Монгол Улсын Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлийн 281.1, 282 дугаар зүйлийн 282.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Э., Ц.******* нараас сөрөг нэхэмжлэл 2 305 000 төгрөгийг гаргуулан хариуцагч Г.т олгож нэхэмжлэгч Э., Ц.******* нарын нэхэмжлэлтэй Г.т холбогдох зээлийн гэрээний үүргийн биелэлт 4 6************** 200 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгч Ц.*******ын улсын тэмдэгтийн хураамжинд урьдчилан төлсөн 70466 төгрөг, хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Солонгын улсын тэмдэгтийн хураамжинд урьдчилан төлсөн 51830 төгрөгийг тус тус төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, Э., Ц.******* нараас 51830 төгрөгийг гаргуулж Г.т олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11******* дүгээр зүйлийн 11*******.2-т зааснаар энэхүү шийдвэр нь танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд мөн зүйлийн 11*******.3-д заасан хугацаа өнгөрмөгц шүүх хуралдаанд оролцсан талууд 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэй болохыг мэдэгдсүгэй.

 

4. Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигчид эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Дор , Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.

 

5. 11******* 11*******.7- 11*******.4- .

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Т.БАЙГАЛМАА